Tiếp cận hệ thống trong nghiên cứu tư duy sáng tạo của cá nhân

Bài viết đề cập đến cách tiếp cận hệ thống trong nghiên cứu tư duy sáng tạo của cá nhân, qua đó gợi ý khai thác cách tiếp cận mới trong nghiên cứu tư duy sáng tạo một lĩnh vực rất cần được quan tâm trong Tâm lý học.

TI˜P CŠN H› THÈNG TRONG NGHI–N CÙU

T× DUY SNG T„O CÕA C NH…N

Phan Trång Ngå

Tr÷íng ¤i håc S÷ ph¤m H  Nëi

Trong nghi¶ncùu khoahåc,nh§t l khoahåc x¢hëi v nh¥n v«n, h÷îng ti¸p

cªn èit÷ñng quy ành t½nh ch§t v hi»u qu£cõa cæng tr¼nh.Tr÷îc nay, trong l¾nh

vüct¥m l½håctr½tu»,nhi·u nh nghi¶ncùu th÷íngsûdöngc¡c khuæn m¨ut÷duy

cìgiîihay c§u tróc º ti¸pcªn tîimët hay mët sèkh½ac¤nh nh§tành cõa tr½tu»

c¡ nh¥n Do v y, nh  nghi¶n cùu d¹ bà phi¸n di»n, cüc oan trong c¡c nhªn ành

v· èi t÷ñng÷ñc nghi¶n cùu Ng y nay, trong nhi·u l¾nh vüc khoa håc th÷íngsû

döng khuæn m¨u t÷ duy h» thèng º ti¸p cªn theo h÷îng nghi¶n cùu sü t÷ìng t¡c

giúa c¡c ìn và th nh ph¦n cõa èi t÷ñng Tuy nhi¶n, h÷îng ti¸p cªn n y cán ½t

÷ñc dòng trong nghi¶n cùu t¥m l½ håc tr½ tu» B i vi¸t · cªp tîi c¡ch ti¸p cªn

tr¶n, qua â gñiþ khaith¡c c¡ch ti¸p cªn mîitrong nghi¶n cùu t÷ duy s¡ng t¤o 

mët l¾nh vüc r§t c¦n ÷ñc quan t¥m trongt¥m l½ håc

2 Nëi dung nghi¶n cùu

2.1 C¡c khung m¨u t÷ duy v  c¡c h÷îng ti¸p cªn trong nghi¶n

cùu khoa håc

Tø ¦uth¸ k¿XX, ùngdöngtri»t º khoahåccæng ngh»v othücti¹n ¢t¤o

ra c¡c cæng cö k¾ thuªt v xû l½ thæng tin ng y c ng m¤nh m³, s­c b²n, çng thíi

công h¼nh th nh c¡c khung m¨u t÷ duy, h÷îng d¨n con ng÷íi trong nhªn thùc v

kh¡m ph¡ th¸ giîi.Còngvîisüti¸n bëkhoahåc,c¡c khungm¨u n y luænthay êi

qua c¡c th¸ h» ¦uti¶n l  c¡c khung m¨u t÷ duy phi tr½tu» - düa tr¶n mæh¼nh cì

giîi.Mæh¼nhn y xemsüvªtl h» thèngphi tr½tu», khængcâch ½chri¶ng,trong

â c¡c bë phªn ÷ñc chuyºn ëng m¡y mâc,thö ëng, ìn trà v mët chi·u, theo

cì c§u nëit¤i cõa h» thèng v theo quy luªt nh¥n qu£tü nhi¶n.Sü t÷ìng t¡c giúa

c¡c bë phªn nh÷ l  quan h» cì giîi (gièng c¡c bë phªn cõa mët cé m¡y) v ÷ñc

biºu di¹n b¬ng c¡c cængthùc, c¡c ph÷ìngtr¼nh to¡n håc

Th¸ h» thù hai khæng cán x²t ch¿nh thº nh÷ l  sü ch­p gh²p cì håc c¡c bë

phªn, m  ¢ nh¼n nhªn sü vªt theo khung m¨u t÷ duy düa tr¶n mæ h¼nh húu cì,

xem sü vªt l  h» thèng sèng - ìn tr½ tu» °c tr÷ng cõa h» thèng sèng l  c£ h»

thèng câ ch ½chri¶ng, cán c¡c bëphªn cõa nâth¼ khæng Chóng câ quan h» húu

cì v t÷ìng t¡c t½ch cüc l¨nnhau,l» thuëcv onhau v v oh» thèng chung, t¤o ra

süth½chùngcõa c£h» thèng.Ch¯ngh¤nl¡phêicõa cìthº sèngkhæng câmöc½ch

ri¶ng, khæng thº tüquy¸tành câ n¶n thð hay khæng Nâthð v¼ phö thuëc v o c¡c

bëphªn kh¡c Biºuhi»n cõa khung m¨u t÷duytheo mæh¼nh húu cì l quan iºm

c§u tróc

Chuyºn sang th¸ h» thù ba, sü vªt, hi»n t÷ñng ÷ñc nh¼n nhªn theo khung

m¨u t÷ duy a tr½ tu», düa tr¶n mæ h¼nh v«n ho¡ - x¢ hëi Xem sü vªt l  h» thèng

a tr½ tu», câ ch ½ch v l  mët h» thèng th½ch nghi phùc hñp Trong â c¡c bë

phªn l  nhúng ìn và ëc lªp, câ möc ½ch ri¶ng, vªn ëng theo sü lüa chån ri¶ng

v còng h÷îng ¸n möc ti¶u chung, t¤o th nh sü vªn ëng mang t½nh hén ën câ

quy luªt C¡c ìn và trong h» thèng t÷ìng t¡c vîi nhau trong nhúng váng li¶n h»

phùc hñp, ÷ñc ti¸n ho¡ bði c¡c h nh ëng th½ch nghi v gâp ph¦n t¤o ra sü ti¸n

ho¡ cõa c£h» thèng b¬ng n«ng lüchñp trëi (Emergence)

H» thèng atr½ tu» câ c¡c °c t½nh: t½nh mð, t½nh ch ành, achi·u v t½nh

hñp trëi T½nh mð l  sü t÷ìng t¡c giúa h» thèng sèng vîi mæi tr÷íng v sü tü t¡i

sinh cõa h» thèng Ðc§p ë sinh håc, sü tü t¡i sinh ÷ñc thüc hi»n qua bë m¢di

truy·n (ADN) Ðc§p ëv«n ho¡ -x¢ hëisü tüt¡i sinh ÷ñcthüc hi»n qua c¡c bë

luªt iºn v«n ho¡ T½nh chõ ành l  sü lüa chån câ ch ½ch, câ möc ti¶u cõa h»

thèng Sü lüachån l s£n ph©m cõa sü t÷ìng t¡c qua l¤igiúa ba chi·u: lüa chån l½

tr½, lüa chån xóc c£m v lüa chån gi¡ trà v«n ho¡ T½nh a chi·u l  sü a d¤ng v·

c¡c chi·u c¤nh, a ph÷ìng cõa h» thèng Trong âc¡c ph¦n tû cõa h» thèng sèng

khæng ch¿ vªn ëng theo xu th¸ èi lªp (têng - khæng): tê chùc/ tü do; tªp thº/

c¡ nh¥n;hi»n ¤i/ truy·n thèng m cán theo xu th¸ t÷ìnghé (têng- kh¡c khæng),

tùc l c¡i÷ñccõa b¶n n y khængph£i ho nto n l c¡im§t cõab¶n kiam câthº

c¡ib¶n kiacông ÷ñcv ng÷ñc l¤i.T½nhhñp trëi l  hi»uùng cõa sü t÷ìngt¡c giúa

c¡c th nh ph¦n cõa h» thèng Sü t÷ìng hñp v sü t÷ìng t¡c t«ng c÷íng giúa c¡c

bëphªn ¢t¤o rasücëng h÷ðng,tøât¤o ra sùcm¤nh th°ng d÷ cõa c£h» thèng

â l sùc m¤nhtêng hñp Nâkhæng ph£i ÷ñcsinh ra tøc¡c ph¦ntû v câ lüclîn

hìn h¯n so vîi têng sè lüc cõa c¡c bë phªn cëng l¤i Trong c¡c °c t½nh tr¶n, ba

°c t½nh ¦u l c¡c °c t½nhlo¤iI, câðc¡c bëphªn cõa h» thèngcán t½nh hñp trëi

l  °c t½nh lo¤iII, ch¿ câð c£h» thèng.Nâ khæng ph£i l  vªt m l tr¤ng th¡i, ch¿

÷ñc n£y sinh trong qu¡tr¼nh t÷ìng t¡c giúa c¡c bëphªn cõa h» thèng

2.2 Ti¸p cªn h» thèng trong nghi¶n cùu v  ph¡t triºn t÷ duy

s¡ng t¤o ð c¡ nh¥n

2.2.1 C¡c h÷îng ti¸p cªn nghi¶n cùu t÷ duy s¡ng t¤o hi»n nay trong

t¥m l½ håc

Trong nghi¶n cùu t÷duy s¡ng t¤o, hi»n câ r§tnhi·u h÷îng ti¸p cªn

a) N¸udüa v o kh½ac¤nh cõa t÷duy s¡ng t¤o m nh  nghi¶n cùu h÷îng tîi

v · cao th¼ câ thº kº ra v sè c¡ch ti¸p cªn: Ti¸p cªn th¦n b½: coi s¡ng t¤o cõa

c¡ nh¥n câ sü can thi»p cõa c¡c lüc l÷ñng th¦n th¡nh; Ti¸p cªn ëng lüc t¥m lþ

li¶n t÷ðng: s¡ngt¤o thüc ch§t l  süli¶nt÷ðngv c£itêc¡c li¶nt÷ðngcõa c¡nh¥n;

Ti¸p cªn Gestalt:s¡ngt¤o l mëth nhëng nhínâmët þt÷ðngmîihaymët s¡ng

ki¸nmîi÷ñch¼nhth nh;Ti¸p cªnthüc döng,quan t¥m¸n hi»uqu£cõas¡ng t¤o

hìn l t¼m hiºu cìch¸ cõa nâ(Edward De Bonovîiph÷ìngph¡pNhúng chi¸c mô

t÷ duy; Osborn vîi ph÷ìng ph¡p cæng n¢o); Ti¸p cªn o l÷íng, s¡ng t¤o l  mët

hi»n t÷ñngt¥m l½ côngcâthº ÷ñct¼m hiºu b¬ngc¡c ph÷ìngph¡p l÷ñngho¡ - c¡c

tr­c nghi»m ol÷íng t¥m l½; Ti¸p cªn nhªn thùc, cois¡ng t¤o nh÷ l  k¸t qu£kh¡c

th÷íngcõac¡c qu¡tr¼nhnhªnthùc.Qu¡tr¼nhs¡ng t¤o,gièngnh÷b§t k¼qu¡tr¼nh

nhªn thùcn o ·u düa v omët sèl÷ñnglînc¡c th nhph¦n nhªnthùc kh¡c nhau,

v.v

Méi c¡ch ti¸p cªn n¶u tr¶n ·u câ t½nh hñp l½ v câ ½t nhi·u t¡c döng trong

thüc t¸ Tuy nhi¶n, n¸u ch¿ düa v o mët ho°c mët sè kh½a c¤nh ho°c th nh ph¦n

v cüc oanchóng trongsü s¡ng t¤onâichung s³d¹ d¨n ¸n t¼nh c£nhphi¸n di»n,

gièng c¡c th¦y bâi(mò)khi x²t o¡n con voi

b) X²t theo quan iºm h» thèng th¼ trong nghi¶n cùu s¡ng t¤o tø tr÷îc tîi

nay câ bah÷îng cìb£n:

-Ti¸p cªntheo khung m¨ut÷ duy phi tr½tu» -düa tr¶nmæh¼nhcìgiîi.C¡ch

ti¸p cªn n y th÷íng th§y trong nghi¶ncùu cõa c¡c nh  t¥m l½håch nh vi cê iºn

v cõa nhúngng÷íicâcòng quan iºm Coitr½tu» nâichung,sü s¡ngt¤o nâiri¶ng

nh÷ l  sü vªn h nh cõa c¡c h nh vi, m  v· b£n ch§t, chóng ÷ñc h¼nh th nh mët

c¡ch cìhåc, tøb¶n ngo i

- Ti¸p cªn theo quan iºm c§u tróc: C¡ch ti¸p cªn n y thu hót r§t nhi·u

nh  nghi¶n cùu câ uy t½n v· s¡ng t¤o nh÷ J.C.Guilfor, J.Sternberg, E.P.Torrance,

K.J.Schoppe, K.K.Urban,v.v iºmchung cõa h÷îng ti¸p cªn n y l  t÷ duy s¡ng

t¤o cõa c¡ nh¥n ÷ñc t¡ch th nh c¡c bë phªn ri¶ng v ÷ñc ph¥n t½ch, mê x´ k¾

l÷ïng.Sauâchóng÷ñcli¶nk¸tvîinhau(trongnhªnthùc)theoc¡cquan h»nh§t

ành t¤o th nh mët c§u tróc, trong â câmët (ho°c mët sè) bë phªn âng vai trá

quan trång.Ch¯ng h¤n, theo J.C.Guilforc§u tróc tr½tu» cõa c¡nh¥n câhaith nh

ph¦n: T÷ duy hëi tö (covergence thinking), l  th nh ph¦n logic cõa tr½ tu» v t÷

duy ph¥n k¼ (divergence thinking), l  lo¤i t÷ duy s¡ng t¤o, l m cì sð º c¡ nh¥n

t¤o rac¡i mîi, ëc¡o v câ ½ch cho x¢ hëi Theo mæh¼nh n y, d÷íng nh÷ t÷duy

læg½c ½t «nnhªp v ½t t¡c döng èivîisü s¡ng t¤o v ng÷ñcl¤i

T÷ìng tü, K.K.Urban x¥y düng mët mæ h¼nh v· s¡ng t¤o bao gçm 6 th nh

ph¦n câ quan h» vîi nhau: 1) T÷ duy ph¥n k¼ v h nh ëng ph¥n k¼; 2) Cì sð tri

thùc chungv cìsðn«nglüct÷duy; 3)Cìsðtrithùcchuy¶n bi»t v nhúngk¾n«ng

chuy¶n bi»t; 4)T½nh s®n s ngtªp trung cao ëv c«ng th¯ng; 5)ëng cìv ëng

cì ho¡; 6) T½nh cðimð v tho¡ng èi vîi nhúng v§n · ch÷a rã r ng iºm m¤nh

cõa c¡ch ti¸p cªn c§u tróc v· t÷duy s¡ng t¤o l h÷îng ¸n vi»cph¡t hi»n, l mnêi

rãc¡c th nhph¦nv vaitrácõachóngtrongqu¡tr¼nh c¡nh¥n s¡ngt¤o.Tø âmð

÷íng chovi»cch©n o¡nv ph¡t triºnc¡c th nh ph¦nn y b¬ng c¡c ph÷ìngph¡p

ành l÷ñng Tuy nhi¶n, h¤n ch¸ cõa c¡ch ti¸p cªn n y l  ch y¸u nh§n m¤nh ¸n

°c tr÷ng,vaitrácõa c¡c bëphªn trongh» thèng,cánt½nh ëclªpcâch ½ch cõa

tøng bë phªn v sü t÷ìngt¡c giúa chóng ½t÷ñc · cao Trong khi â sü t÷ìng t¡c

giúa c¡c ìn và mîi l  y¸u tè t¤o ra sü s¡ng t¤o cõa c¡ nh¥n.Hìn núa, vi»c ph¥n

t½ch t÷ duy s¡ng t¤o theo quan iºm c§u tróc buëc ph£i ph¡ v t½nh h» thèng cõa

t÷duy; ph£it¡cht÷duyrakhäic¡cth nhph¦n t¥ml½kh¡c cõac¡nh¥nv rakhäi

mæi tr÷íng hi»n thüc m  trong â c¡ nh¥n ang sèng v x²t nâ qua tøng l¡t c­t

ngang t¤i méithíi iºm, trong tr¤ng th¡i t¾nh, cælªp V¼ v y, quan iºm c§u tróc

sîm muën s³d¨n ¸n si¶u h¼nh v· t÷ duys¡ng t¤o

2.2.2 Ti¸p cªn h» thèng trong nghi¶n cùu v  ph¡t triºn t÷ duy s¡ng

t¤o

Vªn döng quan iºm h» thèng v o nghi¶n cùu t÷ duy s¡ng t¤o y¶u c¦u c¦n

tu¥n thõ c¡c nguy¶n t­c cât½nh ph÷ìng ph¡p luªn:

Thù nh§t: ph£i x¡c ành rã quan iºm ti¸p cªn: nghi¶n cùu t÷ duy s¡ng t¤o

vîi t÷ c¡ch l  h» thèng chù khæng ìn thu¦n l  mët c§u tróc

Theoquaniºmc§utróc,t÷duys¡ngt¤o÷ñcc§uth nhbðimëtsèbëphªn,

th nh ph¦n nh§t ành câ quan h» chùc n«ng vîi nhau Mèi quan t¥m tîi sè l÷ñng

c¡c th nh ph¦n v sü li¶n k¸t giúa chóng l  °c tr÷ng cõa c¡ch ti¸p cªn c§u tróc

Theo quan iºm h» thèng t÷duys¡ng t¤o l mët h» thèng ch¿nh thº, trong âbao

h m nhi·u h» thèng nhä  tiºu h» thèng (chù khæng ph£i l  c¡c th nh ph¦n nh÷

quan iºmc§u tróc) Ch¯ngh¤n, t÷duylægic, t÷duy ph¶ph¡n, t÷duy têhñp, t¡i

c§u tróc, nhu c¦u, ëng cì,v.v Méi tiºu h» thèng tü b£n th¥n chóng l  mët ìn

và trån vµn, câ íisèng ri¶ng, câ möc ti¶u v °c tr÷ng vªnëng ri¶ng trong ho¤t

ëng cõa c¡ nh¥n çng thíi chóng t÷ìng t¡c vîi nhau trong qu¡ tr¼nh vªn ëng

cõa t÷ duy nâi chung Sü t÷ìng t¡c m¤nh giúa c¡c ìn và (c¡c tiºu h» thèng) cõa

t÷ duy l m n¶n sü s¡ng t¤o cõa t÷ duy Câ thº nhªn th§y c¡ch ti¸p cªn h» thèng

trong c¡c nghi¶n cùu t÷ìng t¡c v«n ho¡ cõa L.X.V÷gotxki v trong thuy¸t a tr½

tu» cõa H.Gardnerv.v

Thù hai: C¦n x¡c ành rã c¡c °c t½nh cõa t÷ duy theo quan iºm h» thèng

iºmm§u chèt cõa quan iºmh» thèng l ph¥nbi»t c¡c °ct½nh lo¤iI v °c t½nh

lo¤iI cõa mët h» thèng.°c t½nh lo¤iI l c¡c °c t½nh hi»n húu,câ íisèng,möc

ti¶u v vªnëng thücv mang l¤ichoc¡nh¥n mët lo¤is£n ph©m (tinhth¦n) nh§t

ành Cán °c t½nh lo¤i I khæng ph£i l  vªt m  l  tr¤ng th¡i, t½nh ch§t, ch¿ ÷ñc

n£y sinhtrong qu¡tr¼nht÷ìngt¡c giúa c¡c°c t½nhlo¤iI cõah» thèng.Trong l¾nh

vüc t÷ duy, n«ng lücs¡ng t¤o, tùc n«ng lüc t¤o ra c¡imîi, c¡i ëc ¡o l  °c t½nh

bªc I cõa c¡nh¥n, kh¡c ho n to n vîic¡c °c t½nh lo¤iI cõa t÷duy nh÷ t½nh ph¶

ph¡n, linhho¤t, l÷u lo¡thaysü têhñp, t¡ic§u tróc, v.v N«ng lüc s¡ng t¤o khæng

trüc ti¸p ÷ñc n£y sinh tø mët hay nhi·u °c t½nh lo¤i I m  l  n«ng lüc th°ng d÷,

n«ng lüc hñp trëi cõa t÷ duy ÷ñc sinh ra tø sü t÷ìng t¡c m¤nh giúa c¡c °c t½nh

â Trong thüc t¸, ng÷íi câ t÷ duy ph¶ ph¡n, t÷ duy læg½c, câ t½nh linh ho¤t, l÷u

lo¡thay câvènki¸nthùc s¥u rëngv·èit÷ñng n o âch÷a h¯n l ng÷íis¡ng t¤o

Muèn câsü s¡ng t¤o, c¡c °c t½nh n y, mët m°t ph£i¤t ¸ntr¼nh ëcao v n«ng

ëng, m°t kh¡c - m°t quan trång hìn, chóng ph£i t÷ìngt¡c m¤nh v ch°t ch³ vîi

nhau t¤oth nhh» thèngcìëng V¼v y, n¸uch¿quan t¥m ph¥nt½ch,x¡cành c¡c

°c t½nh lo¤i I cõa t÷duy s¡ng t¤o v tªp trung bçid÷ïng ri¶ng l´c¡c °c t½nh â

th¼ s³ khæng thº câ s¡ng t¤o Ngo i ra, trong thüc ti¹n nghi¶n cùu, ph£i ti¸p cªn

theo ph÷ìng ph¡p t÷ duy têng hñp, tùc l  ph£i ÷a c¡ nh¥n v o trong mæitr÷íng,

m ð â câc¡c i·u ki»n c¦n v õ º c¡nh¥n âs¡ng t¤o

Thù ba: X¡c ành ph÷ìng ph¡pnghi¶n cùu phò hñp vîi quan iºmti¸p cªn tîi

èi t÷ñng Trong nghi¶ncùu t÷duy s¡ng t¤o, ti¸p cªn c§u tróc buëc ph£i sû döng

ph÷ìng ph¡p t÷duy ph¥n t½ch vîi mët quy tr¼nh bab÷îc:Tr÷îc ti¶n, th¡o ríi èi

t÷ñng c¦n t¼m hiºu th nh c¡c bë phªn; b÷îc2: cè g­ng hiºu v l½ gi£ic¡c bë phªn

bàt¡chríi;cuèicòng:gëpchung nhªnthùcv·tøngbëphªnºl½gi£ikhèito nthº

Do v y, vi»ct¡cht÷duyrakhäiho¤tëng chung cõa c¡nh¥nv mæitr÷íngm c¡

nh¥n ho¤tëng, l÷ñng ho¡c¡c th nh ph¦nv mùc ëcõa chóng nh÷ c¡ch l mphê

bi¸n hi»n nay trong nghi¶n cùu t÷duy s¡ng t¤o s³ khæng ph£n ¡nh ÷ñc b£n ch§t

cõa süs¡ng t¤o,c ngkhængt¤o ÷ñccìhëiº c¡nh¥ns¡ngt¤o.Ti¸pcªn h»thèng

theo ÷íng lèi ho n to n kh¡c Düa tr¶n nguy¶n lþ t÷ìng t¡c, ti¸p cªn h» thèng

sû döng ph÷ìng ph¡p t÷ duy têng hñp Quy tr¼nh têng qu¡t l  ÷a h» thèng (èi

t÷ñng) v ovªnëng trongkhung c£nh mæitr÷íngrëng lînhìn m h» thèngâl 

bëphªn, kh£o s¡tvaitrá v süti¸n ho¡ cõa h» thèng n y trong h» thènglîn hìn

V¼ v y, v§n · ch½nh cõa nghi¶n cùu t÷duy s¡ng t¤o khæng ph£i l ð chétr÷îc h¸t

v ch y¸u h÷îng v o ph¥n t½ch c¡c th nh ph¦n hi»n câ cõa nâ m  ph£i t¤o düng

÷ñc mæitr÷íng thüc º trong â c¡ nh¥n thüc thi t÷ duy cõa m¼nh, ph£i th÷íng

xuy¶n bi¸n êiv l mphongphó c¡c y¸u tècõa mæitr÷íng m ðâc¡ nh¥n ÷ñc

tü do s¡ng t¤o T§t nhi¶n, trong qu¡ tr¼nh nghi¶n cùu t÷ duy theo h÷îng ti¸p cªn

n¶u tr¶n v¨nph£i vªn döng ph÷ìng ph¡p c§u tróc v o vi»c ph¥n t½ch b£n th¥n sü

s¡ng t¤o trong nhúng t¼nh huèng v nhi»m vö cö thº Bði l³ sü ti¸n ho¡ cõa c¡ch

ti¸p cªn h» thèng÷ñck¸thøa tøc¡ch ti¸pcªn cìhåcv c§u tróc.Hìnnúa, trong

c¡ch ti¸p cªn h» thèng ¢ bao h m, t½chhñp ph÷ìng ph¡p ph¥n t½ch c§u tróc

Xu§tph¡t tø quan iºm ti¸p cªn h» thèng n¶u tr¶n, quy tr¼nh nghi¶ncùu t÷

duy s¡ng t¤o c¦n ÷ñc triºn khaitheo bab÷îc: b÷îc1: T¤o mæi tr÷íngv th÷íng

xuy¶n mðrëng(ho°cthuhµp)mæitr÷íngvîinhúngnëidungv i·uki»nl mvi»c

m  trong â c¡ nh¥n câ thº bëc lë (ho°c ph¡t triºn) khuynh h÷îng (l¾nh vüc) v

mùc ës¡ng t¤o m nh  nghi¶n cùu k¼vång s³câ ðchõthº ÷ñcnghi¶n cùu; b÷îc

2: Tê chùccho chõ thº ÷ñc chõ ëng, tü do t÷ìng t¡c vîi mæitr÷íng ¢÷ñc t¤o

düng ho°c ÷ñcbi¸n êi, mðrëng; b÷îc3: X¡c ành süs¡ng t¤o cõa c¡ nh¥n (l¾nh

vüc, mùc ë, khuynh h÷îng,kh£ n«ng v.v) tr¶n cìsð x¡c lªpt÷ìng quan giúa c¡c

y¸u tè:mæitr÷íng s¡ng t¤o - chõthº s¡ng t¤o - sü t÷ìngt¡c ch thº - mæitr÷íng

trong c¡c t¼nh huèng thay êi cõa mæi tr÷íng Trong méi b÷îc câ thº v c¦n ph£i

sû döng ph÷ìngph¡p c§u tróc, vîit÷ c¡chl  ph÷ìngti»n º triºn khaicæng vi»c

3 K¸t luªn

Ti¸pcªnh»thèngtrongnghi¶ncùukhoahåcl ti¸pcªn èit÷ñngtheokhung

m¨u t÷ duy a tr½ tu», düa tr¶n mæ h¼nh v«n ho¡ - x¢ hëi Trong â, sü vªt l  h»

thèng gçm c¡c bë phªn l nhúng ìn và ëc lªp, câ möc ½ch ri¶ng, vªn ëng theo

sü lüachån ri¶ng v còngh÷îng ¸n möc ti¶u chung, t¤o th nh sü vªnëng mang

t½nh hén ën câqui luªt

Qui tr¼nh ti¸p cªn h» thèng trong nghi¶n cùu khoa håc, n¸u ÷ñc tu¥n thõ

tri»t º s³ mang l¤i hi»u qu£ cao trong vi»c nghi¶n cùu v ph¡t triºn t÷ duy s¡ng

t¤o cõa c¡nh¥n nâichung v cõa håc sinh trong c¡c tr÷íng håcnâi ri¶ng

T€I LI›U THAM KHƒO

[1] NgæTh nh çng, 1998 Kh¡m ph¡ v· c¡c b½ ©n cõa con ng÷íi v  th¸ giîi

sèng Nxb Gi¡odöc, H  Nëi

[2]H.Gardner, 1997 Cìc§u tr½ khæn Nxb Gi¡odöc, H  Nëi

[3] Jamshid Gharajedaghi, 2005 T÷ duy h» thèng (qu£n l½ hén ën v  phùc

hñp) Nxb Khoa håc X¢hëi

[4]Phan Trång Ngå(cb), 2003.T¥m l½håc tr½tu» Nxb¤i håcQuècgia,H 

Nëi

[5]L.X.V÷gotxki,1997.Tuyºntªpt¥m l½håc.Nxb ¤ihåcQuècgia,H Nëi

ABSTRACT

The Systematique approach in research

In scientificresearch, thesystematicapproach meansobjectapproach

accord-ing to sample frame of Multiple Intelligences, based on a cultural-socialmodel In

that, the system includes the parts as independent units, with individual goals,

movement follows individual selection and all go towards a common goal,

creat-ing systematically chaotic movement Multiple Intelligences system includes these

properties:open,definite;multipleanddominantsuitableproperties.The firstthree

properitiesareparticularlyimportant,inparts ofthesystem;the dominantsuitable

property is the I particularity, it is in the whole system and the consequence of

strong interaction of the parts

According to the system view, creative ability does not directly appear from

the combination of some intelligent parts as of the critical mind, logical thinking,

flexibility,fluently, etc The creative ability is developed by high development and

strong interaction among parts of the thought

Systematic approach within creative research must be based on interactive

principles and use a method of combinative thought.To follow this approach,

gen-eral process of creative research includes 3 steps: Step 1: setting environment and

often widen (narrow) environment with content and working conditions in which

individuals can show (develop) his tendency (domain) and creative level; Step 2:

organizing to help subject to use initiative, free interaction with the created

en-vironment or change, widened; Step 3: defining individual creation (domain, level,

tendency,ability,etc)basedontheinterrelationsettingamongthreefactors:creative

environment-creativesubject-subjectinteraction-environmentwithinchanging

sit-uations of environment