Ý thức bảo vệ lợi ích dân tộc của công nhân khu công nghiệp miền đông nam bộ hiện nay TT

Tình hình đó đặt ra yêucầu cấp thiết, đòi hỏi hệ thống chính trị các cấp trên địa bàn miền ĐôngNam Bộ phải quan tâm chăm lo, đảm bảo lợi ích của công nhân, xây dựngđội ngũ công nhân vững

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ

Ý THỨC BẢO VỆ LỢI ÍCH DÂN TỘC CỦA CÔNG NHÂN KHU CÔNG NGHIỆP MIỀN ĐÔNG NAM BỘ HIỆN NAY

Chuyên ngành: Chủ nghĩa xã hội khoa học

Mã số : 922 90 08

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC

HÀ NỘI - 2021

PGS TS…

… Phản biện 3:

Có thể tìm hiểu luận án tại:

- Thư viện Quốc gia

- Thư viện Quân đội

- Thư viện Học viện Chính trị

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài luận án

Đối với mỗi dân tộc trên thế giới, lợi ích dân tộc luôn có vai trò vôcùng quan trọng, là điều kiện, tiền đề để dân tộc tồn tại và phát triển Dovậy, bảo vệ lợi ích dân tộc luôn là nhiệm vụ chiến lược, “trọng yếu thườngxuyên” của mọi dân tộc Chủ nghĩa Mác - Lênin chỉ rõ, bảo vệ lợi ích dântộc là một nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong bảo vệ thành quả cách mạng,bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa của giai cấp công nhân, đồng thời là vấn đề

có tính nguyên tắc trong đường lối, chính sách của Đảng Cộng sản và Nhànước xã hội chủ nghĩa V.I.Lênin đã khẳng định: “Một cuộc cách mạng chỉ

có giá trị khi nào nó biết tự vệ”, bởi lẽ thành quả của cuộc cách mạng vô sảnchính là lợi ích cốt lõi của dân tộc xã hội chủ nghĩa

Ở Việt Nam, trong suốt tiến trình cách mạng, Đảng ta và Chủ tịch HồChí Minh luôn khẳng định, bảo vệ lợi ích dân tộc là mục tiêu cao nhất củacách mạng Việt Nam, đồng thời là cơ sở để đoàn kết và phát huy sức mạnhkhối đại đoàn kết toàn dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng Một trong nămbài học kinh nghiệm Đảng ta rút ra khi tổng kết 30 năm đổi mới là: “phải đặtlợi ích quốc gia - dân tộc lên trên hết” Văn kiện Đại hội XII, Đảng ta tiếptục khẳng định: “Bảo đảm lợi ích tối cao của quốc gia - dân tộc trên cơ sởcác nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế”; trong hội nhập và mở rộngquan hệ quốc tế, mọi tổ chức, cá nhân không được phép xem nhẹ lợi ích dântộc, trái lại phải đặt lợi ích dân tộc lên trên hết, trước hết và phải bảo vệ chođược lợi ích đó trong mọi hoàn cảnh Do vậy, để bảo vệ lợi ích dân tộc thìmột trong những vấn đề cần quan tâm là nâng cao ý thức, trách nhiệm của

cả hệ thống chính trị và toàn dân, nhất là của giai cấp công nhân Việt Nam giai cấp đại biểu cho lợi ích dân tộc

-Là một bộ phận của giai cấp công nhân Việt Nam, trong những nămqua, đội ngũ công nhân các khu công nghiệp miền Đông Nam Bộ đã có sựphát triển nhanh chóng cả về số lượng và chất lượng, góp phần quan trọngphát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ lợi ích dân tộc ở khu vực miền ĐôngNam Bộ Một trong những động lực thúc đẩy công nhân khu công nghiệpmiền Đông Nam Bộ hành động chính là ý thức bảo vệ lợi ích dân tộc củangười công nhân Nó không những nâng cao tinh thần cảnh giác cáchmạng, ý chí quyết tâm bảo vệ lợi ích dân tộc của công nhân mà còn địnhhướng, điều chỉnh hành vi của họ trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ lợi íchdân tộc Tuy nhiên, bên cạnh những ưu điểm là cơ bản, ý thức bảo vệ lợiích dân tộc của công nhân khu công nghiệp miền Đông Nam Bộ cònnhững hạn chế nhất định Một bộ phận công nhân mơ hồ, ít quan tâm đến

các vấn đề chính trị - xã hội của đất nước, nhất là các chủ trương, đườnglối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về bảo vệ lợi ích dân tộc;còn có những hoài nghi, dao động, thiếu tin tưởng vào khả năng bảo vệ lợiích dân tộc của đất nước; có lối sống thực dụng, tâm lý sùng ngoại, vunvén lợi ích cá nhân, coi nhẹ lợi ích dân tộc; dễ bị các thế lực thù địch, phảnđộng, cơ hội chính trị lợi dụng, kích động, lôi kéo, dẫn đến có những hànhđộng biểu tình, đình công tự phát, trái pháp luật, đập phá tài sản doanhnghiệp, gây ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của bản thân công nhân, lợiích doanh nghiệp và lợi ích dân tộc…

Hiện nay, tình hình thế giới, khu vực đang có sự biến đổi nhanhchóng, phức tạp và tiềm ẩn nhiều yếu tố biến động khó lường, cùng với đó

là sự nổi lên của chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi, chủ nghĩa dân tộc cực đoantrong quan hệ quốc tế, sự tùy thuộc, đan cài lợi ích lẫn nhau giữa các quốcgia dân tộc càng trở nên phổ biến,… đã làm cho việc bảo vệ lợi ích dân tộccàng trở nên khó khăn, phức tạp hơn bao giờ hết Tình hình đó đặt ra yêucầu cấp thiết, đòi hỏi hệ thống chính trị các cấp trên địa bàn miền ĐôngNam Bộ phải quan tâm chăm lo, đảm bảo lợi ích của công nhân, xây dựngđội ngũ công nhân vững mạnh về mọi mặt, đặc biệt là phải nâng cao ý thứcbảo vệ lợi ích dân tộc của công nhân khu công nghiệp miền Đông Nam Bộđáp ứng yêu cầu nhiệm vụ cách mạng trong giai đoạn mới hiện nay

Từ lý do trên, tác giả lựa chọn vấn đề “Ý thức bảo vệ lợi ích dân tộc của

công nhân khu công nghiệp miền Đông Nam Bộ hiện nay” làm đề tài luận án

tiến sĩ Đây là vấn đề có ý nghĩa cấp thiết cả về lý luận và thực tiễn hiện nay

2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở luận giải những vấn đề lý luận và thực tiễn về ý thức bảo

vệ lợi ích dân tộc của công nhân khu công nghiệp miền Đông Nam Bộ, luận

án xác định yêu cầu và giải pháp cơ bản nâng cao ý thức bảo vệ lợi ích dântộc của công nhân khu công nghiệp miền Đông Nam Bộ hiện nay

Nhiệm vụ nghiên cứu

Thứ nhất, tổng quan những công trình nghiên cứu ở nước ngoài

và trong nước có liên quan đến đề tài luận án, từ đó xác định những vấn

đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu giải quyết

Thứ hai, làm rõ một số vấn đề lý luận về ý thức bảo vệ lợi ích dân

tộc của công nhân khu công nghiệp miền Đông Nam Bộ.

Thứ ba, đánh giá thực trạng ý thức bảo vệ lợi ích dân tộc của công

nhân khu công nghiệp miền Đông Nam Bộ và chỉ rõ những vấn đề đặt ra

từ thực trạng ý thức bảo vệ lợi ích dân tộc của công nhân khu côngnghiệp miền Đông Nam Bộ hiện nay

Thứ tư, xác định yêu cầu và đề xuất giải pháp cơ bản nâng cao ý thức bảo

vệ lợi ích dân tộc của công nhân khu công nghiệp miền Đông Nam Bộ hiện nay.

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của luận án

Đối tượng nghiên cứu

Ý thức bảo vệ lợi ích dân tộc của công nhân khu công nghiệpmiền Đông Nam Bộ

Phạm vi nghiên cứu

Về nội dung: nghiên cứu nhận thức, thái độ, tình cảm, niềm tin, ý

chí quyết tâm, hành động bảo vệ lợi ích dân tộc (quốc gia dân tộc) củacông nhân khu công nghiệp miền Đông Nam Bộ

Về không gian: tập trung điều tra khảo sát thực trạng ý thức bảo vệ lợi

ích dân tộc của công nhân các khu công nghiệp tỉnh Đồng Nai (khu côngnghiệp Amata và Tam Phước), tỉnh Bình Dương (khu công nghiệp Sóng Thần1,2), Thành phố Hồ Chí Minh (khu công nghiệp Tân Tạo, Bình Chiểu)

Về thời gian: các số liệu, tư liệu phục vụ điều tra, khảo sát từ năm

2013 (khi ban hành Nghị quyết số 28-NQ/TW, ngày 25-10-2013 của BanChấp hành Trung ương Đảng khóa XI về Chiến lược bảo vệ Tổ quốctrong tình hình mới) đến nay

4 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận, thực tiễn của luận án

Cơ sở lý luận: luận án dựa trên quan điểm chủ nghĩa Mác – Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về bảo

vệ lợi ích dân tộc, bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, xây dựng giai cấpcông nhân Việt Nam trong tình hình mới

Cơ sở thực tiễn: thực trạng ý thức bảo vệ lợi ích dân tộc của côngnhân khu công nghiệp miền Đông Nam Bộ hiện nay qua các tài liệu báocáo, tổng kết của các tổ chức trong hệ thống chính trị các tỉnh miềnĐông Nam Bộ, tổ chức Đảng, đoàn thể trong các doanh nghiệp; Liênđoàn Lao động, Ban quản lý các khu công nghiệp miền Đông Nam Bộ;kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học có liên quan và kết quảkhảo sát thực tế, điều tra xã hội học của tác giả

Phương pháp nghiên cứu của luận án

Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng vàchủ nghĩa duy vật lịch sử, đề tài sử dụng tổng hợp phương pháp nghiêncứu của khoa học xã hội và nhân văn, trong đó chủ yếu dựa vào phươngpháp lôgic – lịch sử, hệ thống cấu trúc, thống kê, so sánh, điều tra xã hộihọc và phương pháp chuyên gia để thực hiện mục tiêu nghiên cứu

5 Những đóng góp mới về mặt khoa học

Đưa ra quan niệm, chỉ rõ nội dung biểu hiện và phân tích các yếu tốtác động đến ý thức bảo vệ lợi ích dân tộc của công nhân khu công nghiệpmiền Đông Nam Bộ hiện nay

Đánh giá thực trạng ý thức bảo vệ lợi ích dân tộc của công nhân khucông nghiệp miền Đông Nam Bộ thời gian qua, chỉ rõ nguyên nhân và xácđịnh những vấn đề cần tập trung giải quyết để nâng cao ý thức bảo vệ lợi íchdân tộc của công nhân khu công nghiệp miền Đông Nam Bộ thời gian tới.Xác định yêu cầu và đề xuất giải pháp cơ bản nâng cao ý thức bảo vệlợi ích dân tộc của công nhân khu công nghiệp miền Đông Nam Bộ hiện nay

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

Kết quả nghiên cứu của đề tài luận án góp phần làm sáng tỏ, bổ sung,phát triển một số vấn đề lý luận và thực tiễn về ý thức bảo vệ lợi ích dân tộccủa công nhân khu công nghiệp miền Đông Nam Bộ; cung cấp những luận

cứ khoa học cho lãnh đạo Đảng, Nhà nước, trực tiếp là cấp ủy đảng, chínhquyền, các tổ chức chính trị - xã hội các tỉnh, thành phố trên địa bàn miềnĐông Nam Bộ đề ra những giải pháp nhằm nâng cao ý thức bảo vệ lợi íchdân tộc của công nhân khu công nghiệp miền Đông Nam Bộ trong tình hìnhmới Luận án có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo, phục vụ cho công tácnghiên cứu, giảng dạy và học tập trong các học viện, nhà trường Quân đội

7 Kết cấu của luận án

Luận án gồm: mở đầu, 4 chương (9 tiết), kết luận và kiến nghị, danhmục các công trình khoa học của tác giả đã công bố có liên quan đến đề tàiluận án, danh mục tài liệu tham khảo và phần phụ lục

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

1.1 Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài và trong nước có liên quan đến đề tài luận án

1.1.1 Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài có liên quan đến đề tài luận án

Các công trình nghiên cứu về lợi ích dân tộc, bảo vệ lợi ích dân tộc

A.F.Dashdam Irốp (1984), “Dân tộc và cá nhân”; William J

Clinton (1997), “Chiến lược an ninh quốc gia Sự cam kết và mở rộng”; V.A.Vasllép (2012), “Lợi ích xã hội: Sự thống nhất và tính đa dạng”;

Joseph S.Nye, JR (1999), “Xác định lại lợi ích quốc gia”; Lưu Trang(2009), “Lợi ích quốc gia của Trung Quốc trong quan hệ với ASEAN”.Nhìn chung, các công trình nghiên cứu trên, do đứng trên lập trường,quan điểm khác nhau, các tác giả đã bước đầu đề cập đến các khía cạnhcốt lõi của vấn đề lợi ích dân tộc, vai trò của lợi ích dân tộc trong quá

trình tồn tại và phát triển của các quốc gia dân tộc Qua đó các tác giả đãnêu lên và luận giải các giải pháp để bảo vệ lợi ích của quốc gia dân tộc

Các công trình nghiên cứu về giai cấp công nhân, ý thức bảo vệ lợi ích dân tộc của giai cấp công nhân

Maicen Nhepsi (2004), “Giai cấp công nhân vẫn là lực lượng chính

trị quan trọng nhất”; Trushkov (2007), “Triển vọng phát triển của giai cấp công nhân ở thế kỷ XXI”; John Russo và Sherry Lee Linkon (2005), “New working-class studies” (tạm dịch là Nghiên cứu tầng lớp lao động mới);

Liễu Khả Bạch, Vương Mai, Diêm Xuân Chi (2008), “Vị trí và vai trò của

giai cấp công nhân đương đại” Các công trình trên đã khẳng định vị trí,

vai trò quan trọng của giai cấp công nhân trong “nền kinh tế mới” Trên cơ

sở phân tích xu hướng phát triển và các mâu thuẫn trong lòng xã hội tư bản,các tác giả cũng đưa ra những đánh giá xu hướng biến đổi của giai cấp côngnhân về cơ cấu, số lượng chất lượng và dự báo triển vọng phát triển của giaicấp công nhân trong những năm đầu thế kỷ XXI

1.1.2 Các công trình nghiên cứu ở trong nước có liên quan đến đề tài luận án

Các công trình nghiên cứu về lợi ích dân tộc, bảo vệ lợi ích dân tộc

Vũ Hiền và Ngô Mạnh Lân (1995), “Vấn đề dân tộc, giai cấp và toàn nhân

loại”; Nguyễn Linh Khiếu (1999), “Lợi ích động lực phát triển xã hội”; Đặng

Quang Định (2012), “Vai trò của lợi ích đối với sự phát triển xã hội”; Đam Trọng Tùng (2016), “Bảo vệ độc lập dân tộc của Việt Nam trước mối đe dọa an ninh phi

truyền thống từ năm 2001 đến năm 2015”; Nguyễn Duy Tiên (2020), “Tư tưởng của V.I.Lênin về bảo vệ lợi ích quốc gia và định hướng vận dụng ở nước ta hiện nay”; Lê Văn Quang (2005), “Tư duy mới về độc lập chủ quyền quốc gia - dân tộc

và bảo vệ độc lập, chủ quyền quốc gia - dân tộc trong thời đại toàn cầu hoá, khu vựchoá và hội nhập kinh tế quốc tế”; Phạm Thanh Hà (2005), “Độc lập dân tộc trongbối cảnh toàn cầu hóa hiện nay”; Trần Nam Tiến (2013), “Lợi ích quốc gia trongchính sách đối ngoại của Việt Nam thời kỳ đổi mới”; Trần Hữu Tiến (2014), “Lợiích dân tộc”; Đoàn Văn Khái (2015), “Về lợi ích dân tộc và phương thức thực hiệntheo tư tưởng Hồ Chí Minh”; Trần Việt Quân (2015), “Quan điểm của Đảng ta vềbảo vệ và thực hiện chủ quyền quốc gia trong bối cảnh toàn cầu hóa”; Trần Vi Dân(2020): “Lợi ích quốc gia - dân tộc Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa, hôi nhậpquốc tế” Các công trình trên đã trình bày, làm rõ một số vấn đề lý luận về lợi íchdân tộc, những biểu hiện cơ bản của lợi ích dân tộc ở nước ta và phương thức bảo vệlợi ích dân tộc theo quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam trong bối cảnh hộinhập quốc tế hiện nay

Các công trình nghiên cứu về giai cấp công nhân, ý thức bảo vệ lợi ích dân tộc của giai cấp công nhân

Phan Thanh Khôi (2003), “Ý thức chính trị của công nhân trong một số

doanh nghiệp ở Hà Nội hiện nay”; Phạm Tất Thắng (2008), “Nâng cao ý thức chính trị của giai cấp công nhân Việt Nam trong điều kiện hiện nay”; Đặng Ngọc

Tùng (chủ biên, 2008), “Xây dựng, phát huy vai trò giai cấp công nhân Việt Nam

thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước”; Nguyễn Văn Nhật

(chủ biên, 2010), “Xây dựng và phát triển đời sống văn hoá của giai cấp công

nhân Việt Nam: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn”; Vũ Quang Thọ (chủ biên,

2017), “Giai cấp công nhân và Công đoàn Việt Nam hiện nay - Thách thức và

triển vọng”; Lê Xuân Thủy (2017), “Lợi ích của công nhân trong các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài ở Việt Nam hiện nay”; Trần Thị Bích Huệ

(2015), “Mâu thuẫn lợi ích giữa chủ doanh nghiệp và người lao động ở Việt Nam

hiện nay”; Vũ Tiến Dũng (2008), “Tạo sự hài hoà về lợi ích giữa công nhân và

doanh nhân ở Việt Nam hiện nay”; Vũ Quang Vinh (2004), “Tuyên truyền, giáodục ý thức chính trị cho công nhân thuộc các doanh nghiệp ngoài quốc doanh”;Phan Văn Tuấn (2014), “Nâng cao ý thức chính trị, pháp luật cho giai cấp côngnhân hiện nay”; Đoàn Thị Phương Diệp, Hồ Đức Hiệp (2019) “Mối quan hệ giữangười lao động và người sử dụng lao động giai đoan hiện nay”; Nguyễn An Ninh(2020): “Những nhận thức mới về giai cấp công nhân hiện nay” Các công trìnhtrên đã góp phần làm rõ thực trạng về đời sống vật chất, tinh thần của giai cấpcông nhân Việt Nam và đề cập đến một vấn đề mang tính thời sự là mối quan hệlợi ích của công nhân với người sử dụng lao động trong các khu công nghiệp, nhất

là các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài Từ đó đề xuất các giải pháp để xâydựng giai cấp công nhân Việt Nam vững mạnh về mọi mặt, đặc biệt là các giảipháp bảo đảm lợi ích của công nhân; nâng cao ý thức chính trị, ý thức bảo vệ lợiích dân tộc của công nhân các khu công nghiệp

Các công trình nghiên cứu về công nhân, ý thức bảo vệ lợi ích dân tộc của công nhân khu công nghiệp miền Đông Nam Bộ

Lưu Văn Sùng (chủ biên, 2007), “Đình công của công nhân: Thực

trạng và những giải pháp xử lý ở tỉnh Đồng Nai”; Nguyễn Đăng Thành (chủ

biên, 2007), “Góp phần xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam từ thực trạng

công nhân thành phố Hồ Chí Minh”; Nguyễn Khánh Vân (2002), “Xu hướng biến đổi của giai cấp công nhân ở thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay”; Trần Thị Như Quỳnh (2011), “Công nhân trí thức ở thành phố Hồ Chí Minh thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa”; Vũ Thị Mai Oanh

(2015), “Xây dựng giai cấp công nhân ở Thành phố Hồ Chí Minh trong thời kỳ

đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá”; Vũ Trung Kiên (2019), “Hiệu quả công tác giáo dục chính trị - tư tưởng cho công nhân các khu công nghiệp ở

miền Đông Nam Bộ hiện nay” Kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học

này đã đánh giá thực trạng xây dựng đội ngũ công nhân miền Đông Nam Bộ về

số lượng, chất lượng, cơ cấu, ý thức chính trị Từ đó, xác định một số giải phápchủ yếu nhằm xây dựng đội ngũ công nhân miền Đông Nam Bộ đáp ứng đượcyêu cầu thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

1.2 Khái quát kết quả nghiên cứu chủ yếu của các công trình khoa học đã tổng quan và những vấn đề đặt ra luận án tiếp tục giải quyết

1.2.1 Khái quát kết quả nghiên cứu chủ yếu của các công trình khoa học đã tổng quan

Một là, các công trình được tổng quan đã khái quát khá hệ thống

những vấn đề lý luận cơ bản về lợi ích dân tộc, bảo vệ lợi ích dân tộc ViệtNam như: phân tích một số quan niệm về nhu cầu, lợi ích, sự hình thành lợiích và vai trò của lợi ích trong sự phát triển của xã hội; quan niệm, vị trí, vaitrò, nội dung cấu thành lợi ích dân tộc Trong đó, các tác giả đều thốngnhất: lợi ích dân tộc là một phạm trù có nội hàm rộng, bao hàm trong đó tất

cả những gì tạo thành điều kiện cần thiết cho sự trường tồn của cộng đồngvới tư cách quốc gia dân tộc có chủ quyền, thống nhất, độc lập, lãnh thổtoàn vẹn Bảo vệ lợi ích dân tộc Việt Nam hiện nay là mục tiêu cao nhất của

hệ thống chính trị, toàn dân và toàn quân ta Do vậy phải chú trọng nâng caonhận thức đúng đắn, sâu sắc về tính cấp thiết của nhiệm vụ bảo vệ lợi íchdân tộc cho các chủ thể; xác định rõ vinh dự, trách nhiệm, nghĩa vụ trongbảo vệ lợi ích dân tộc; bảo vệ lợi ích dân tộc Việt Nam luôn gắn liền và phụthuộc vào kết quả thực hiện những mục tiêu, nhiệm vụ chiến lược của cáchmạng trong từng giai đoạn nhất định; phải kiên quyết đấu tranh làm thất bạimọi âm mưu, thủ đoạn làm phương hại đến lợi ích dân tộc Việt Nam

Hai là, các công trình đã đi sâu luận giải những vấn đề cơ bản về lý

luận và thực tiễn về giai cấp công nhân, nhất là về ý thức chính trị của giaicấp công nhân Việt Nam hiện nay Trong đó đề cập tới quan niệm, biểu hiện

và những yếu tố tác động đến quá trình giáo dục ý thức chính trị cho giaicấp công nhân; dự báo những xu hướng nảy sinh trong tư tưởng, tình cảmcủa giai cấp công nhân trước những tác động của đời sống kinh tế, chính trị,văn hóa – xã hội; đưa ra những chủ trương, biện pháp cơ bản để nâng cao ýthức chính trị cho giai cấp công nhân Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.Những kết quả này này đã cung cấp thêm cho tác giả tư liệu có giá trị khoahọc để nghiên cứu ý thức bảo vệ lợi ích dân tộc của đội ngũ công nhân cáckhu công nghiệp miền Đông Nam Bộ nói riêng

Ba là, các công trình đã có những đánh giá khá toàn diện về thực

trạng đội ngũ công nhân các tỉnh miền Đông Nam Bộ hiện nay trên các

phương diện: cơ cấu ngành nghề, trình độ học vấn, tuổi đời, ý thức chínhtrị, công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho công nhân… Từ đó, đề xuấtmột số giải pháp chủ yếu nhằm xây dựng, phát triển đội ngũ công nhâncác tỉnh miền Đông Nam Bộ đáp ứng yêu cầu thời kỳ đẩy mạnh côngnghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trên các nội dung: tiếp tục xây dựng,kiện toàn và phát huy vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội trong tuyêntruyền, giáo dục, xây dựng đội ngũ công nhân miền Đông Nam Bộ; tiếptục xây dựng, hoàn thiện các điều kiện, môi trường xã hội thuận lợi chocông nhân; nâng cao tính tích cực chính trị - xã hội của công nhân… Tóm lại, các công trình được tổng quan đã trực tiếp hoặc gián tiếp bàn

về vấn đề lợi ích dân tộc, bảo vệ lợi ích dân tộc Việt Nam, về giai cấp côngnhân, ý thức bảo vệ lợi ích dân tộc của giai cấp công nhân Việt Nam nóichung, công nhân khu công nghiệp miền Đông Nam Bộ nói riêng Một mặt đãcung cấp nhiều luận cứ có giá trị khoa học để tác giả lựa chọn kế thừa, sửdụng và tiếp tục bổ sung, phát triển trong quá trình thực hiện luận án Mặtkhác, tác giả nhận thấy rằng, hiện chưa có một công trình khoa học, luận ánnào đi sâu nghiên cứu một cách hệ thống về ý thức bảo vệ lợi ích dân tộc củacông nhân khu công nghiệp miền Đông Nam Bộ hiện nay Vì vậy, đề tài luận

án “Ý thức bảo vệ lợi ích dân tộc của công nhân khu công nghiệp miền Đông

Nam Bộ hiện nay” mà tác giả lựa chọn là một công trình độc lập, không trùng

lặp với bất cứ công trình khoa học, luận án nào đã được công bố

1.3.2 Những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu giải quyết

Một là, làm rõ một số vấn đề lý luận về ý thức bảo vệ lợi ích dân tộc của công nhân khu công nghiệp miền Đông Nam Bộ hiện nay

Đây là nội dung lý luận trọng tâm mà luận án cần tiếp tục nghiên cứugiải quyết Mặc dù các công trình được tổng quan đã nghiên cứu những khía cạnhnhất định về lợi ích dân tộc, bảo vệ lợi ích dân tộc; ý thức bảo vệ lợi ích dân tộccủa giai cấp công nhân Việt Nam, ý thức bảo vệ lợi ích dân tộc của công nhân khucông nghiệp miền Đông Nam Bộ hiện nay Trong bối cảnh phát triển kinh tế thịtrường định hướng xã hội chủ nghĩa, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa vàhội nhập quốc tế của đất nước hiện nay thì việc làm sáng tỏ những lợi ích dân tộccốt lõi nhất cần bảo vệ là yêu cầu cấp thiết đặt ra, từ đó đẩy mạnh tuyên truyền,giáo dục, nâng cao ý thức bảo vệ lợi ích dân tộc của mọi người dân, trong đó cócông nhân khu công nghiệp miền Đông Nam Bộ Vì vậy, luận án xác định cầntiếp tục làm rõ những biểu hiện cụ thể, trực tiếp lợi ích dân tộc Việt Nam trên cácnội dung: lãnh thổ, chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội ở khu công nghiệp miềnĐông Nam Bộ; xây dựng quan niệm, phân tích luận giải các biểu hiện ý thức bảo

vệ lợi ích dân tộc của công nhân khu công nghiệp miền Đông Nam Bộ trên các

yếu tố: nhận thức, thái độ, tình cảm, niềm tin và ý chí quyết tâm bảo vệ lợi ích dântộc của công nhân khu công nghiệp miền Đông Nam Bộ hiện nay

Hai là, làm rõ những yếu tố tác động đến ý thức bảo vệ lợi ích

dân tộc của công nhân khu công nghiệp miền Đông Nam Bộ hiện nay

Hiện nay, đã có một số công trình nghiên cứu đề cập tới các yếu tố tácđộng đến ý thức chính trị, công tác giáo dục chính trị - tư tưởng cho công nhân;đến xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam nói chung, công nhân khu côngnghiệp miền Đông Nam Bộ nói riêng đáp ứng yêu cầu sự nghiệp công nghiệphóa, hiện đại hóa đất nước Tuy nhiên, chưa có công trình nào khái quát và chỉ

rõ những yếu tố cụ thể tác động đến nhận thức, thái độ, tình cảm, niềm tin vàhành động của công nhân khu công nghiệp miền Đông Nam Bộ trong bảo vệlợi ích dân tộc Do vậy luận án cần tiếp tục nghiên cứu, chỉ rõ các yếu tố tácđộng đến ý thức bảo vệ lợi ích dân tộc của công nhân khu công nghiệp miềnĐông Nam Bộ hiện nay như: môi trường làm việc của công nhân, môi trường

xã hội các tỉnh miền Đông Nam Bộ; việc thực hiện các chính sách, pháp luậtcủa Đảng, Nhà nước về bảo đảm lợi ích cho người công nhân; công tác tuyêntruyền, giáo dục công nhân và quá trình tự tư dưỡng, tự rèn luyện của côngnhân; quá trình toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế và Cách mạng công nghiệp lầnthứ Tư… Các yếu tố này tác động mạnh mẽ tới nhận thức, thái độ, tình cảm,niềm tin và hành động bảo vệ lợi ích dân tộc của công nhân khu công nghiệpmiền Đông Nam Bộ trong tình hình mới hiện nay

Ba là, đánh giá thực trạng ý thức bảo vệ lợi ích dân tộc của công nhân khu công nghiệp miền Đông Nam Bộ hiện nay

Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận về ý thức bảo vệ lợi ích dân tộccủa công nhân khu công nghiệp miền Đông Nam Bộ, luận án đi sâu nghiên cứu

ý thức bảo vệ lợi ích dân tộc của công nhân khu công nghiệp miền Đông Nam

Bộ thông qua đánh giá thực trạng nhận thức, thái độ, tình cảm, niềm tin, ý chíquyết tâm được biểu hiện thông qua hành động bảo vệ lợi ích dân tộc của côngnhân khu công nghiệp các tỉnh Đồng Nai, Bình Dương và Thành phố Hồ ChíMinh Mỗi khu công nghiệp lấy đại diện các doanh nghiệp điển hình để khảosát, đánh giá; chỉ rõ những nguyên nhân của thực trạng và xác định những vấn

đề đặt ra cần giải quyết để nâng cao ý thức bảo vệ lợi ích dân tộc của công nhânkhu công nghiệp miền Đông Nam Bộ hiện nay

Bốn là, xác định yêu cầu và đề xuất giải pháp nâng cao ý thức bảo vệ lợi ích dân tộc của công nhân khu công nghiệp miền Đông Nam Bộ thời gian tới.

Trong bối cảnh phát triển nhanh chóng của đất nước hiện nay nói chung,khu công nghiệp miền Đông Nam Bộ nói riêng, nhiều vấn đề đặt ra liên quanđến ý thức bảo vệ lợi ích dân tộc của công nhân khu công nghiệp miền Đông

Nam Bộ cần nghiên cứu giải quyết, nhất là vấn đề giải quyết lợi ích giữa doanhnghiệp có vốn đầu tư nước ngoài với lợi ích của dân tộc; giữa lợi ích của người

sử dụng lao động với lợi ích của công nhân; các thế lực thù địch, phản độngđang lợi dụng những khó khăn trong đời sống của công nhân để lôi kéo, muachuộc, kích động công nhân biểu tình, gây mất ổn định an ninh chính trị, trật tự

an toàn xã hội trên địa bàn miền Đông Nam Bộ… Do vậy, việc nâng cao ý thứcbảo vệ lợi ích dân tộc của công nhân khu công nghiệp miền Đông Nam Bộ có ýnghĩa quan trọng để định hướng hành động của công nhân trong bảo vệ lợi íchdân tộc Trên cơ sở những vấn đề đặt ra từ thực trạng ý thức bảo vệ lợi ích dântộc của công nhân khu công nghiệp miền Đông Nam Bộ, luận án xác định cácyêu cầu và đề xuất những giải pháp cơ bản nhằm nâng cao ý thức bảo vệ lợi íchdân tộc của công nhân khu công nghiệp miền Đông Nam Bộ hiện nay Đây lànội dung quan trọng cần phải giải quyết, đồng thời thể hiện mục đích chính trị -thực tiễn của toàn bộ luận án. 

Kết luận chương 1

Các công trình đã tổng quan trên đây, tuy với nhiều cách tiếp cận khácnhau nhưng đã góp phần quan trọng làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận và thựctiễn về ý thức bảo vệ lợi ích dân tộc của công nhân khu công nghiệp miền ĐôngNam Bộ hiện nay Trên cơ sở tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến

đề tài luận án, tác giả xác định những vấn đề đặt ra luận án cần tập trung nghiêncứu là: làm rõ thêm những vấn đề lý luận về ý thức bảo vệ lợi ích dân tộc củacông nhân khu công nghiệp miền Đông Nam Bộ; những yếu tố tác động đến ýthức bảo vệ lợi ích dân tộc của công nhân khu công nghiệp miền Đông Nam Bộhiện nay; đánh giá thực trạng ý thức bảo vệ lợi ích dân tộc của công nhân khucông nghiệp miền Đông Nam Bộ hiện nay; xác định yêu cầu và đề xuất nhữnggiải pháp cơ bản nâng cao ý thức bảo vệ lợi ích dân tộc của công nhân khu côngnghiệp miền Đông Nam Bộ trong thời gian tới

Chương 2 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ Ý THỨC BẢO VỆ LỢI ÍCH DÂN TỘC

CỦA CÔNG NHÂN KHU CÔNG NGHIỆP MIỀN ĐÔNG NAM

BỘ 2.1 Lợi ích dân tộc Việt Nam và bảo vệ lợi ích dân tộc Việt Nam

2.1.1 Quan niệm lợi ích dân tộc và lợi ích dân tộc Việt Nam

Quan niệm lợi ích dân tộc

Hiện nay, trong các sách, báo, công trình nghiên cứu khoa học ởnước ngoài và trong nước, các khái niệm “lợi ích quốc gia”, “lợi ích dântộc” hay “lợi ích quốc gia - dân tộc” thường được xem là có chung nội hàm.Nói đến quốc gia là nói đến yếu tố lãnh thổ, yếu tố nhân dân, đảng chính trị

và chính quyền nhà nước Vì vậy lợi ích quốc gia thường thiên về lợi ích củagiai cấp cầm quyền Lợi ích dân tộc thường được hiểu là lợi ích của cả cộngđồng người trong một nước Khái niệm lợi ích quốc gia - dân tộc có hướngtổng hợp cả hai khái niệm trên Ở Việt Nam, do đặc thù của điều kiện lịch sửnên nội hàm của các khái niệm này không khác nhau nhiều và có thể sửdụng thay thế cho nhau trong nhiều trường hợp.

Với cách tiếp cận trên, đồng thời kế thừa kết quả nghiên cứu của các

nhà khoa học trước, chúng tôi quan niệm: Lợi ích dân tộc là toàn bộ những

cái có lợi, có ích, có giá trị về vật chất, tinh thần, là yếu tố, điều kiện cần thiết đáp ứng nhu cầu tồn tại, phát triển bền vững của cộng đồng người sống trong một lãnh thổ nhất định, được luật pháp hóa, phù hợp với các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế.

Nội hàm của quan niệm lợi ích dân tộc bao gồm những nội dung sau:

Một là, lợi ích dân tộc mang tính khách quan, đáp ứng nhu cầu

tồn tại và phát triển của dân tộc

Hai là, lợi ích dân tộc mang bản chất giai cấp, có tính nhân dân và

được giai cấp thống trị nhận thức, thể hiện trong chính sách đối nội, đối ngoại

Ba là, lợi ích dân tộc vừa có tính lịch sử, vừa có tính quốc tế Bốn là, lợi ích dân tộc rất đa dạng, phức tạp.

Quan niệm lợi ích dân tộc Việt Nam

Lợi ích dân tộc Việt Nam là toàn bộ những cái có ích, có lợi, có giá trị về vật chất, tinh thần, là yếu tố, điều kiện cần thiết về lãnh thổ, chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, đáp ứng nhu cầu tồn tại, phát triển bền vững của dân tộc Việt Nam, được xác định trong đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước Việt Nam, phù hợp với nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế.

Theo tinh thần Nghị quyết số 28-NQ/TW ngày 25/10/2013 của BanChấp hành Trung ương Đảng khóa XI về “Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trongtình hình mới” và Nghị quyết số 29-NQ/TW của Bộ Chính trị Ban Chấphành Trung ương Đảng khóa XII ngày 25/7/2018 về “Chiến lược bảo vệ Tổquốc trên không gian mạng”, nội hàm lợi ích dân tộc Việt Nam hiện nay baogồm những lợi ích cốt lõi sau:

Về lãnh thổ, đó là chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ.

Về chính trị,là quyền độc lập dân tộc, quyền dân tộc tự quyết, quyền

lựa chọn thể chế chính trị, con đường phát triển, các chính sách đối nội vàđối ngoại của Đảng và Nhà nước Việt Nam; môi trường chính trị - xã hộicủa đất nước hòa bình, ổn định để phát triển; sự lãnh đạo độc tôn của ĐảngCộng sản Việt Nam đối với toàn xã hội và sự quản lý của Nhà nước pháp

quyền XHCN Việt Nam trong công cuộc đổi mới toàn diện trên các lĩnh vực

vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; ở đườnglối đối ngoại độc lập, tự chủ; đa dạng hóa, đa phương hóa, là bạn, đối tác tincậy và thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế; ở nền quốcphòng toàn dân, an ninh toàn dân, toàn diện, hiện đại

Về kinh tế, biểu hiện ở dân giàu, nước mạnh; nền kinh tế độc lập, tự

chủ, hội nhập kinh tế quốc tế hiệu quả Bảo đảm độc lập, tự chủ trong chủtrương, đường lối, chính sách phát triển kinh tế đất nước; CNH, HĐH đấtnước, đảm bảo cho dân tộc có sự ổn định, tăng trưởng kinh tế liên tục và bềnvững, có khả năng thích ứng cao trong bối cảnh toàn cầu hóa; có các quan

hệ kinh tế quốc tế trên cơ sở hợp tác bình đẳng cùng có lợi; bảo đảm quyền

và lợi ích kinh tế của Nhà nước, doanh nghiệp và người dân trong sản xuất,kinh doanh, cả trong quan hệ kinh tế trong nước và quan hệ kinh tế đốingoại, đem lại việc làm, thu nhập, sự thịnh vượng cho nhân dân

Về văn hóa, biểu hiện ở giá trị bản sắc văn hóa của dân tộc; sự

phát triển các giá trị văn hóa của dân tộc để không bị phai nhạt trên cơ

sở kế thừa và tiếp biến các giá trị văn hóa của nhân loại…

Về xã hội, được biểu biện ở đời sống vật chất, tinh thần của nhân

dân ngày càng được nâng cao, “đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, aicũng được học hành”; khối đại đoàn kết toàn dân tộc bền chặt; môitrường xã hội dân chủ, quyền làm chủ xã hội của nhân dân được pháthuy; các mối quan hệ xã hội phát triển lành mạnh, đồng thuận; là tàinguyên, môi trường sinh thái được bảo vệ và trong lành…

Các lợi ích trên luôn có mối quan hệ biện chứng, tác động qua lại,tạo thành hệ thống lợi ích của dân tộc Việt Nam Đồng thời, các lợi íchnày phản ánh nhu cầu khách quan được hưởng thụ quyền độc lập, tự chủ,

tự quyết định con đường phát triển của dân tộc dưới sự lãnh đạo củaĐảng Cộng sản Việt Nam: độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội

2.1.2 Quan niệm bảo vệ lợi ích dân tộc Việt Nam

“Đại từ điển tiếng Việt” định nghĩa, bảo vệ là “giữ gìn, chống lại mọi

sự huỷ hoại, xâm phạm để khỏi bị hư hỏng, mất mát” Theo đó, bảo vệ làhoạt động có tổ chức của các chủ thể nhất định nhằm giữ gìn, củng cố đểkhông bị hư hỏng, mất mát một cái gì đó Bảo vệ còn là hoạt động đấu tranhngăn ngừa, ngăn chặn, chống lại các hành vi phá hoại, xâm phạm từ bênngoài để giữ cho được nguyên vẹn và không ngừng tiến bộ, phát triển

Từ góc độ tiếp cận như vậy và từ quan niệm, nội dung biểu hiện của

lợi ích dân tộc Việt Nam, có thể hiểu: Bảo vệ lợi ích dân tộc Việt Nam là

toàn bộ hoạt động của cả hệ thống chính trị và mọi người dân dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước trong ngăn ngừa, đấu tranh làm