Lịch sử 7 - Bài 20: Nước Đại Việt thời Lê sơ (1428 - 1527)

Từ thời Thánh Tông, cả nước được chia làm 13 đạo thừa tuyên, đứng đầu mỗi đạo thừa tuyên có 3 Ti phụ trách 3 mặt hoạt động khác nhau ở mỗi đạo..  Bộ máy nhà nước thời Lê Thánh Tông l[r]

NỘI DUNG BÀI HỌC TUẦN 30.03.2020 – 05.04.2020 NỘI DUNG 3: CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN TẬP QUYỀN BUỔI ĐẦU THỜI LÊ SƠ

BÀI 20: NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI LÊ SƠ (1428 – 1527 )

I/ TÌNH HÌNH CHÍNH TRỊ - QUÂN SỰ - PHÁP LUẬT

1 Tổ chức bộ máy chính quyền:

- Sau khi đánh đuổi quân Minh, Lê Lợi lên ngôi Hoàng đế, khôi phục lại quốc hiệu Đại Việt

- Tổ chức bộ máy chính quyền:

 Đứng đầu triều đình là Vua

 Vua trực tiếp nắm mọi quyền hành, kể cả chức Tổng chỉ huy quân đội

 Giúp việc cho vua có các quan đại thần, ngoài ra con một số cơ quan chuyên môn: Hàn lâm viện, Quốc sử viện,

- Thời Thái Tổ, Thái Tông, cả nước chia làm 5 đạo Từ thời Thánh Tông, cả nước được chia làm 13 đạo thừa tuyên, đứng đầu mỗi đạo thừa tuyên có 3 Ti phụ trách 3 mặt hoạt động khác nhau ở mỗi đạo

 Dưới đạo thừa tuyên là phủ, châu, huyện, xã

 Bộ máy nhà nước thời Lê Thánh Tông là hoàn chỉnh nhất

2 Tổ chức quân đội:

- Được tổ chức theo chế độ “ NGỤ BINH Ư NÔNG ”

- Có hai bộ phận chính: quân ở triều đình và quân ở các địa phương

- Gồm các binh chủng: bộ binh, thủy binh, tượng binh, kị binh,

- Vũ khí gồm: đao, kiếm, giáo, mác, cung tên,

- Quân lính được luyện tập võ nghệ thường xuyên và bố trí canh phòng khắp nơi, nhát là những nơi hiểm yếu

3 Luật pháp:

- Lê Thánh Tông cho biên soạn và ban hành bộ luật mới gọi là bộ Quốc triều hình luật hay luật Hồng Đức

- Nội dung:

 Bảo vệ quyền lợi của vua, hoàng tộc

 Bảo vệ quyền lợi của quan lại, giai cấp thống trị, địa chủ phong kiến

 Bảo vệ chủ quyền quốc gia, khuyến khích phát triển kinh tế, gìn giữ những truyền thống tốt đẹp của dân tộc

 Bảo vệ một số quyền lợi của phụ nữ

II/ TÌNH HÌNH KINH TẾ - XÃ HỘI

1 Tình hình kinh tế:

 Nông nghiệp:

- Nhà Lê cho 25 vạn lính ( trong tổng 35 vạn ) về quê làm ruộng sau chiến tranh

- Kêu gọi dân phiêu tán về quê làm ruộng

- Đặt 1 số chức quan lo về sản xuất nông nghiệp: Khuyến nông sứ, Hà đê sứ,

- Thi hành chính sách quân điền

- Cấm giết trâu bò và bắt dân đi phu trong mùa cấy gặt

=> Sản xuất nông nghiệp nhanh chóng phục hồi và phát triển

 Thủ công nghiệp, thương nghiệp:

- Nhiều làng nghề thủ công chuyên nghiệp nổi tiếng ra đởi Thăng Long là nơi tập trung nhiều ngành nghề thủ công nhất

- Xuất hiện Cục bách tác – chuyên sản xuất đồ dùng cho vua, vũ khí, đúc tiền,

- Khuyến khich lập chợ mới và họp chợ

- Buôn bán với nước ngoài được phát triển

2 Tình hình xã hội:

- Nông dân: chiếm tuyệt đại đa số trong dân cư, có rất ít hoặc không có ruộng, phải cày thuê cho địa chủ, phải nộp tô

- Thương nhân, thợ thủ công: ngày càng đông, nộp thuế cho nhà nước

- Nô tì: tầng lớp thấp kém nhất, số lượng giảm dần

III/ TÌNH HÌNH VĂN HÓA – GIÁO DỤC

1 Tình hình giáo dục và khoa cử:

- Lê Thái Tổ cho dựng lại Quốc tử giám ở kinh thành Thăng Long

- Ở các đạo, phủ có trường công

- Mở khoa thi tuyển chọn quan lại

- Nội dung học tập, thi cử: các sách của đạo Nho

- Nho giáo chiếm địa vị độc tôn, Phật giáo và Đạo giáo bị hạn chế

- Thời Lê Sơ tổ chức được 26 khoa thi, lấy đỗ 989 tiến sĩ và 20 trạng nguyên

2 Văn học, khoa học, nghệ thuật :

 Văn học:

- Văn học chữ Hán phát triển và tiếp tục chiếm ưu thế Văn học chữ Nôm giữ vị trí quan trọng

- Nội dung yêu nước, thể hiện niềm tự hào dân tộc, khí phách anh hùng và tinh thần bất khuất của dân tộc

 Khoa học:

- Sử học: Đại Việt sử kí ( 10 quyển ), Đại Việt sử kí toàn thư ( 15 quyển )

- Địa lí: Hồng Đức bản đồ, Dư địa chí

- Y học: Bản thảo thực vật toát yếu

- Toán học: Đại thành toán pháp, Lập thành toán pháp

 Nghệ thuật:

- Sân khấu: ca, múa, nhạc, chèo, tuồng được phục hồi và phát triển

- Điêu khắc: có phong cách khối đồ sộ, kĩ thuật điêu luyện

IV/ MỘT SỐ DANH NHÂN XUẤT SẮC CỦA DÂN TỘC

 NGUYỄN TRÃI( 1380 – 1442 ):

- Nhà chính trị, quân sự tài ba, anh hùng dân tộc và danh nhân văn hóa thế giới

- Tác phẩm giá trị: Bình Ngô sách, Quân trung từ mệnh tập,

- Tư tưởng của ông tiêu biểu cho tư tưởng của thời đại Cả cuộc đời luôn nêu cao lòng nhân nghĩa, yêu nước thương dân

 LÊ THÁNH TÔNG ( 1442 – 1497 ):

- Là một vị vua anh minh, một tài năng xuất sắc trên nhiều lĩnh vực kinh tế - chính trị

- quân sự - văn thơ

- Tác phẩm giá trị: Quỳnh uyển cửu ca, Hồng Đức quốc âm thi tập,

- Thơ văn chức đựng tinh thần yêu nước và tinh thần dân tộc sâu sắc

 NGÔ SĨ LIÊN ( TK XV ): là nhà sử học nổi tiếng TK XV, là một trong những

tác giả bộ Đại Việt sử kí toàn thư (15 quyển )

 LƯƠNG THẾ VINH ( 1442 - ?): nhà toán học nổi tiếng, với nhiều tác phẩm giá trị: Đại thành toán pháp,