+ Năng lực nhận thức khoa học Lịch sử và Địa lí: Trình bày được những đóng góp to lớn của Nhà máy Cơ khí Hà Nội trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh thống [r]
Trang 1Trường Tiểu học Trung Lập Thượng Lớp dạy: lớp 5/1
Người soạn: Lương Thị Liêm Ngày dạy:
Phân môn Lịch sử lớp 5 theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh
BÀI 9: NHÀ MÁY HIỆN ĐẠI ĐẦU TIÊN CỦA NƯỚC TA
ĐƯỜNG TRƯỜNG SƠN HUYỀN THOẠI
(3 tiết của tuần 21 + 22 + 23)
I MỤC TIÊU:
1 Về năng lực:
Bài học góp phần hình thành và phát triển các năng lực sau:
1.1 Năng lực đặc thù:
+ Năng lực nhận thức khoa học Lịch sử và Địa lí: Trình bày được những đóng góp
to lớn của Nhà máy Cơ khí Hà Nội trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh thống nhất đất nước; biết được tinh thần chiến đấu của quân và dân ta trên tuyến đường Trường Sơn, vai trò của đường Trường Sơn trong việc chi viện cho cách mạng miền Nam
+ Năng lực tìm hiểu Lịch sử và Địa lí: Biết sử dụng biểu đồ, lược đồ, tranh ảnh để tìm hiểu thông tin, trình bày sự kiện lịch sử
+ Năng lực vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Tìm kiếm và sưu tầm những tư liệu lịch sử cơ bản có liên quan đến Nhà máy Cơ khí Hà Nội và đường Trường Sơn
1.2 Năng lực chung:
+ Năng lực tự học: Khai thác được tài liệu phục vụ cho bài học
+ Năng lực giao tiếp và hợp tác: Làm việc nhóm có hiệu quả
+ Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Biết sử dụng công cụ, phương tiện công nghệ thông tin phục vụ bài học; biết phân tích và xử lí tình huống Biết chơi trò chơi theo cách sáng tạo của bản thân khi giáo viên tổ chức
2 Về phẩm chất:
Hình thành và phát triển phẩm chất yêu nước, niềm tự hào lịch sử dân tộc Việt Nam; có trách nhiệm xây dựng và bảo vệ đất nước
3 Vận dụng được kiến thức kĩ năng được hình thành trong bài học để giải quyết vấn đề thực tiễn: Biết tự hào về lịch sử dân tộc, nhớ ơn các anh bộ đội cụ hồ,
những người đã làm nên nhà máy hiện đại đều tiên và con đường lịch sử của nước ta
II CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên:
Bản đồ Hành chính Việt Nam; sưu tầm tranh ảnh, tư liệu về Nhà máy Cơ khí Hà Nội và bộ đội Trường Sơn, về đồng bào Tây Nguyên tham gia vận chuyển hàng hoá, giúp
đỡ bộ đội trên tuyến đường Trường Sơn; các phiếu bài tập, phiếu nhóm, bảng nhóm
Trang 22 Học sinh:
Sách hướng dẫn học môn Lịch sử và Địa lí lớp 5 tập 2; sưu tầm tranh ảnh, tư liệu
về Nhà máy Cơ khí Hà Nội và đường Trường Sơn
III PHƯƠNG PHÁP VÀ KĨ THUẬT DẠY HỌC:
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu, vấn đáp, thuyết trình, trực quan, thảo luận nhóm, trò chơi
- Kĩ thuật “các mảnh ghép”
IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
1 Hoạt động khởi động (3-5 phút):
a Mục tiêu:
Nhằm đánh giá kết quả học bài ở nhà của học sinh,
khả năng ghi nhớ những nét chính về tình hình
nước ta sau Hiệp định Giơ-ne-vơ và phong trào
Đồng Khởi ở Bến Tre
b Phương pháp và phương tiện dạy học:
Phương pháp trò chơi
c Cách thức tiến hành: cả lớp
- Ổn định tổ chức
- Giáo viên tổ chức cho học sinh thực hiện trò chơi
“Vòng quay lịch sử”
- Giáo viên nhận xét, tuyên dương bạn tích cực
- Giáo viên giới thiệu bài mới
- Học sinh hát đầu tiết
- Học sinh thực hiện trò chơi
“Vòng quay lịch sử”
- Học sinh lắng nghe
- Học sinh đọc mục tiêu bài học
2 Hoạt động khám phá, hình thành kiến thức mới (47-50 phút):
2.1 Hoạt động 1: Khám phá về sự ra đời của Nhà
máy cơ khí Hà Nội và những đóng góp của Nhà
máy Cơ Khí Hà Nội trong công cuộc xây dựng
chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh thống
nhất đất nước (12-15 phút)
a Mục tiêu:
Học sinh trình bày được hoàn cảnh ra đời và những
đóng góp to lớn của Nhà máy Cơ khí Hà Nội trong
công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc
và đấu tranh thống nhất đất nước
b Phương pháp và phương tiện dạy học:
Phương pháp vấn đáp, thảo luận nhóm, thuyết
Trang 3trình, trực quan; kĩ thuật “các mảnh ghép”
c Cách thức tiến hành: nhóm
* Vòng 1 Vòng chuyên gia:
- Giáo viên yêu cầu học sinh lập 8 nhóm, 2 nhóm
thảo luận 1 chủ đề:
+ Nhà máy Cơ khí Hà Nội được khánh thành thể
hiện điều gì?
+ “Nhà máy Cơ khí Hà Nội đồ sộ vươn cao lên
vùng đất trước đây là một cánh đồng, có nhiều đồn
bốt và hàng rào dây thép gai của thực dân xâm
lược” Câu trích dẫn trên gợi cho em suy nghĩ gì?
+ Nêu những đóng góp của nhà máy Cơ Khí Hà
Nội đối với sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở
miền Bắc và đấu tranh thống nhất đất nước?
+ Việc Bác Hồ 9 lần về thăm Nhà máy Cơ Khí Hà
Nội nói lên điều gì?
* Vòng 2 Vòng mảnh ghép:
- Giáo viên yêu cầu học sinh lập nhóm 4 (2 bàn)
cùng thảo luận 4 chủ đề trên
- Giáo viên yêu cầu đại diện các nhóm trình bày
- Học sinh đọc tài liệu và thảo luận
- Mỗi cá nhân làm việc độc lập trong khoảng 5 phút, suy nghĩ về câu hỏi, chủ đề và ghi lại những ý kiến của mình
- Các thành viên trong nhóm mới chia sẻ với nhau các câu trả lời và thông tin của vòng 1
- Các nhóm mới thực hiện nhiệm
vụ, trình bày và chia sẻ kết quả + Nhà máy Cơ khí Hà Nội được khánh thành thể hiện sự phát triển vượt bậc của đất nước trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh thống nhất đất nước
+ Câu trích dẫn gợi cho em suy nghĩ về một dân tộc Việt Nam anh hùng trong công cuộc đánh đuổi giặc ngoại xâm, xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh
+ Từ Nhà máy Cơ khí Hà Nội, những máy phay, máy tiện, máy khoan, đã ra đời để phục vụ công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc Không ít sản phẩm của
Trang 4- Giáo viên nhận xét, đánh giá
2.2 Hoạt động 2: Tìm hiểu sự ra đời của đường
Trường Sơn (10-12 phút)
a Mục tiêu:
Học sinh trình bày được mục đích ra đời, lực lượng
tham gia vào đường Trường Sơn
b Phương pháp và phương tiện dạy học:
- Phương pháp vấn đáp; trực quan, thảo luận nhóm
c Cách thức tiến hành: nhóm
- Giáo viên yêu cầu học sinh chia nhóm
- Giáo viên yêu cầu học sinh xem tranh (Hình 5, 6),
đọc tài liệu trong sách hướng dẫn học, thảo luận và
thống nhất trả lời các câu hỏi sau:
+ Trung ương Đảng quyết định mở đường Trường
Sơn nhằm mục đích gì?
+ Đường Trường Sơn còn có tên gọi khác là gì?
+ Những lực lượng nào tham gia mở đường
Trường Sơn và đảm bảo cho các hoạt động diễn ra
trên tuyến đường?
+ Quan sát lược đồ, em có nhận xét gì về tuyến
đường Trường Sơn?
Nhà máy đã có mặt cùng bộ đội trên chiến trường đánh Mĩ, tiêu biểu là tên lửa A12 đã góp phần cho việc đâh tranh thống nhất đất nước
+ Việc Bác Hồ 9 lần về thăm Nhà máy Cơ khí Hà Nội cho thấy sự quan tâm đặc biệt của Bác đối với nhà máy
và những hiệu quả vô cùng quan trọng mang tầm chiến lược trong hoạt động sản xuât của nhà máy
- Nhận xét, bổ sung
- Học sinh chia nhóm
- Học sinh thảo luận và trả lời: + Trung ương Đảng quyết định mở đường Trường Sơn nhằm mục đích chi viện cho cách mạng miền Nam trong cuộc kháng chiến chống Mĩ + Đường Trường Sơn còn có tên gọi khác là đường Hồ Chí Minh + Lực lượng chính tham gia xây dựng và đảm bảo cho những hoạt động của tuyến đường là bộ đội thuộc Binh đoàn Trường Sơn và lực lượng thanh niên xung phong, + Tuyến đường Trường Sơn kéo dài từ Bắc vào Nam thật kì vĩ và vô cùng quy mô, ngoài sức tưởng tượng Với ý chí kiên định và nghị lực phi thường, những con người giàu lòng yêu nước đã làm nên con
Trang 5- Giáo viên nhận xét, đánh giá
2.3 Hoạt động 3: Tìm hiểu về tinh thần chiến
đấu của bộ đội và thanh niên xung phong trên
đường Trường Sơn và vai trò của đường Trường
Sơn đối với cách mạng miền Nam (14-16 phút)
a Mục tiêu:
Học sinh biết được tinh thần chiến đấu của quân và
dân ta trên tuyến đường Trường Sơn, vai trò của
đường Trường Sơn trong việc chi viện cho cách
mạng miền Nam
b Phương pháp và phương tiện dạy học:
- Phương pháp vấn đáp; trực quan
- Phương pháp thảo luận nhóm
c Cách thức tiến hành: nhóm
- Giáo viên trình chiếu clip “10 cô gái Đồng Lộc”,
ảnh Nguyển Viết Sinh, yêu cầu học sinh xem clip,
đọc nội dung sách hướng dẫn học để thảo luận và
thống nhất hoàn thành phiếu nhóm:
+ Những công việc chính của bộ đội và thanh niên
xung phong trên đường Trường Sơn là gì?
+ Hãy cho biết những khó khăn, gian khổ mà
những chiến sĩ Trường Sơn phải vượt qua để hoàn
thành nhiệm vụ
+ Quan sát các bức ảnh và qua câu chuyện của anh
Nguyễn Viết Sinh, em có suy nghĩ gì về tinh thần
chiến đấu của quân và dân ta trên đường Trường Sơn?
+ Đường Trường Sơn có ý nghĩa như thế nào đối
với cuộc kháng chiến chông Mĩ, cứu nước của dân
tộc ta?
đường huyền thoại này
- Đại diện các nhóm trình bày, bổ sung
- Học sinh lắng nghe
- Học sinh xem clip, tranh và đọc nội dung sách hướng dẫn học để thảo luận và thống nhất hoàn thành phiếu nhóm
- Các nhóm học sinh báo cáo kết quả thảo luận
+ Những công việc chính của bộ đội và thanh niên xung phong trên đường Trường Sơn là chuyển hàng hóa chi viện cho miền Nam về vũ khí, lương thực, thuốc men
+ Để hoàn thành nhiệm vụ, những chiến sĩ Trường Sơn phải vượt qua muôn vàn khó khăn, gian khổ: gùi gạo và xăng trên lưng gần 40kg, 50kg lội bộ luồn lách qua rừng núi, dùng bè mảng vượt qua sông sâu, leo lôn những dốc cao đến tức ngực, chân người leo trước đôi khi giẫm lên tóc người sau, san lâp hố bom, chống lầy thông đường cho
xe qua
Trang 6- Giáo viên nhận xét, đánh giá
- Giáo viên yêu cầu học sinh đọc mục 6 trong sách
hướng dẫn học và viết vào vở
- Giáo viên chốt lại nội dung chính của bài học
+ Tinh thần chiến đấu của dân và quân ta trên đường Trường Sơn vô cùng ngoan cường và quả cảm Những chiến sĩ thầm lặng đã không quản khó khăn gian khổ, thậm chí
hi sinh cả tính mạng với một mong ước mang lại độc lập cho nước nhà + Đường Trường Sơn là hệ thống giao thông quân sự quan trọng Thông qua tuyến đường Trường Sơn, miền Bắc chi viện sức người,
vũ khí, lương thực, cho miền Nam, góp phần to lớn vào sự nghiệp giải phóng miền Nam thống nhất đất nước
- Học sinh nhận xét, bổ sung
- Học sinh đọc mục 6 trong sách hướng dẫn học và viết vào vở
3 Hoạt động luyện tập, thực hành (8-10 phút):
a Mục tiêu:
Học sinh thực hiện tốt các bài tập thực hành trong
sách hướng dẫn học
b Phương pháp và phương tiện dạy học:
Phương pháp thực hành, thảo luận nhóm
c Cách thức tiến hành: nhóm đôi
- Giáo viên yêu cầu học sinh nhận phiếu bài tập
- Giáo viên yêu cầu học sinh thảo luận và hoàn
thành phiếu bài tập
Câu 1 Điền thông tin vào bảng:
Nội dung Nhà máy Cơ khí Hà Nội
Thời gian xây
dựng
Địa điểm
Quy mô
Nước giúp đỡ
xây dựng
Các sản phẩm
- Học sinh nhận phiếu bài tập
- Thảo luận cặp đôi và hoàn thành phiếu bài tập
- Trình bày, nhận xét
Câu 1 Điền thông tin vào bảng:
Nội dung Nhà máy Cơ khí Hà Nội Thời gian
xây dựng
Từ tháng 12/1955 đến tháng 4/1958
Nội Quy mô
Hơn 10.000 mét vuông, lớn nhất khu vực Đông Nam Á thời bấy giờ Nước
Trang 7Câu 2 Hãy chọn ý đúng:
2.1 Đường Trường Sơn có tên gọi khác là gì?
a Đường Hồ Chí Minh
b Đường Hồ Chí Minh trên biển
c Đường số 1
2.2 Ý nghĩa to lớn của đường Trường Sơn đối với
sự nghiệp chống Mĩ, cứu nước:
a Là con đường giao thông để nhân dân các vùng
miền đi lại
b Là con đường huyết mạch để hậu phương miền
Bắc chi viện cho chiến trường miền Nam
c Góp phần to lớn vào thắng lợi của sự nghiệp giải
phóng miền Nam, thống nhất đất nước
d Góp phần mở rộng giao thông miền núi
- Nhận xét, đánh giá
xây dựng Các sản phẩm
Máy phay, máy tiện, máy khoan…tiêu biểu là tên lửa A12
Câu 2 Hãy chọn ý đúng:
2.1 Đường Trường Sơn có tên gọi khác là gì?
Đáp án: a Đường Hồ Chí Minh
2.2 Ý nghĩa to lớn của đường Trường Sơn đối với sự nghiệp chống Mĩ, cứu nước:
Đáp án: b Là con đường huyết mạch để hậu phương miền Bắc chi viện cho chiến trường miền Nam
4 Hoạt động vận dụng (5-7 phút):
Chia sẻ với bạn bên cạnh:
- Bạn cảm nhận được sau khi đọc đoạn thơ dưới đây:
Trường Sơn, xẻ dọc, rọc ngang
Xẻng tay mà viết nên trang sử hồng
Trường Sơn, vượt núi, băng sông
Xe đi trăm ngả, chiến công bốn mùa
Trường Sơn, dông nắng, tây mưa
Ai chưa đến đó, như mưa rõ mình
Nước non ngàn dặm (Tố Hữu)
- Kể tên một số trường học, tuyến phố, di tích lịch
sử, liên quan đến các sự kiện, nhân vật lịch sử
Một số học sinh chia sẻ trước lớp
- Trên dãy Trường Sơn hùng vĩ, những con người với nghị lực phi thường, bằng công cụ thô sơ đã tạo nên một con đường huyền thoại đi vào lịch sử vẻ vang của dân tộc Muôn vàn chuyến xe vượt núi, băng sông chi viện cho miền Nam, góp phần tạo nên những chiến công hiến hách Trường Sơn hùng tráng với những chiến thắng rực rỡ trước
kẻ thù hung bạo, thấm đẫm mồ hôi nước mắt và xương máu cua những đồng bào, đồng chí Đến với Trường Sơn, ta sẽ tìm lại được chính mình qua những xúc cảm dâng trào
- Trường Trung cấp Trường Sơn (tỉnh Đắk Lắk), đường Trường Sơn
Trang 8trong bài vừa học
- Kể lại một chuyến tham quan (nếu có) di tích lịch
sử liên quan đến bài học mà bạn cùng người thân
đã thực hiện
(quận 10 - TP.HCM)
- Trường Sơn là dãy núi kéo dài từ Nghệ An đến đèo Hải Vân Từ đó, dãy Trường Sơn được kéo dài đến Nam Bộ Đây là dãy núi trùng điệp với dốc cao, vực thẳm, nhiều vẻ đẹp hoang dã, kì vĩ Những đường cua uốn cong qua đèo khi mưa và sương mù choáng hết cả không gian Một bên là vách núi cao sừng sừng, một bên là vực sâu thăm thẳm có thể làm chùn lòng khách tham quan, nhưng các khung cảnh nên thơ vẫn đủ sức hẫp dẫn du khách tiếp tục hành trình khám phá những bức tranh đẹp như mơ chỉ có
ở cung đường Trường Sơn mà thôi
5 Hoạt động nối tiếp (3-5 phút):
- Giáo viên tổ chức trò chơi “Ô chữ lịch sử”
- Công bố kết quả, tuyên dương bạn thắng cuộc
- Giáo viên nhận xét tiết học
- Các em nhớ về học bài và chuẩn bị trước bài:
Sấm sét đêm giao thừa - Chiến thắng “Điện Biên
Phủ trên không” Đồng thời em hãy sưu tầm tư liệu
(tranh, ánh, chuyện kể, thơ, bài hát ) liên quan đến
Nhà máy Cơ khí Hà Nội và đường Trường Sơn
Em mang kết quả sưu tầm giới thiệu với các bạn,
sau đó góp vào thư viện của lớp
- Học sinh tham gia trò chơi
- Tuyên dương bạn thắng cuộc
V ĐÁNH GIÁ VÀ ĐỊNH HƯỚNG HỌC TẬP TIẾP THEO:
- Kết thúc bài học, giáo viên đưa ra các phương pháp giúp học sinh xác định xem các em đã đạt đến mục tiêu như thế nào Dựa vào:
+ Kết quả thu được từ sản phẩm của các nhóm học sinh;
+ Thái độ hợp tác và khả năng gắn kết nhóm của từng thành viên, khả năng thiết
kế và xây dựng quy trình làm việc trong nhóm;
+ Kết quả đánh giá là sự tổng hợp của kết quả được minh chứng bằng sản phẩm, quá trình làm việc của từng học sinh qua quan sát và sự nhận xét của giáo viên
Trang 9- Học sinh nêu cảm nhận sau tiết học và nội dung học tập mà các em ấn tượng nhất
- Giáo viên định hướng các nội dung cần tìm hiểu cho bài học sau
VI RÚT KINH NGHIỆM, ĐIỀU CHỈNH, BỔ SUNG:
Củ Chi, ngày tháng năm 2020
Giáo viên soạn
Lương Thị Liêm
DUYỆT CỦA BAN GIÁM HIỆU
P HIỆU TRƯỞNG CHUYÊN MÔN
Nguyễn Văn Lam