ánh sáng phát quang có thể kéo dài một khoảng thời gian nào đó sau khi tắt ánh sáng kích thích.. Sự phát quang trên gọi là hiện tượng lân quang?[r]
Trang 1I - TÓM TẮT LÝ THUYẾT
1 Hiện tượng quang - phát quang
a) Định nghĩa
- Một số chất có khả năng hấp thụ ánh sáng có bước sóng này để
phát ra ánh sáng có bước sóng khác Hiện tượng trên gọi là hiện
tượng quang - phát quang
Ví dụ: Chiếu tia tử ngoại vào dung dịch fluorexein thì dung dịch
này sẽ phát ra ánh sáng màu lục Trong đó tia tử ngoại là ánh sáng kích thích còn
ánh sáng màu lục là ánh sáng phát quang
- Ngoài hiện tượng quang - phát quang ta còn đề cập đến một số hiện tượng quang
khác như: hóa - phát quang (đom đóm); phát quang ca tốt (đèn hình ti vi); điện - Phát quang (đèn LED)…
b) Phân loại quang phát quang
Định luật Stock về hiện tượng phát quang: k < p
- Năng lượng mất mát trong quá trình hấp thụ phô tôn:
= hfkt - hfhq = hc
kt
- hc
kt
= hc( 1
kt
- 1
hq
)
- Công thức hiệu suất phát quang: H = Phq
Pkt.100% =
nhq.kt
nkt.hq
.100%
2 Laser (LAZE)
Định nghĩa laser
Sự phát quang của các chất lỏng và khí
có đặc điểm là ánh
sáng phát quang bị tắt nhanh sau khi tắt
ánh sáng kích
thích Gọi là hiện tượng huỳnh quang
Sự phát quang của nhiều chất rắn lại có đặc điểm là
ánh sáng phát quang có thể kéo dài một khoảng thời gian nào đó sau khi tắt ánh sáng kích thích Sự phát quang trên gọi là hiện tượng lân quang
- Ánh sáng huỳnh quang có bước sóng
dài hơn bước
sóng của ánh sáng kích thích
- Một số loại sơn xanh, đỏ, vàng lục quyets trên các
biển báo giao thông hoặc ở đầu các cọc chỉ giới đường là các chất lân quang có thời gian kéo dài khoảng vài phần mười giây
HIỆN TƯỢNG PHÁT QUANG
Trang 2- Laze là một nguồn sáng phát ra một chùm sáng cường độ lớn dựa trên hiện tượng
phát xạ cảm ứng
- Đặc điểm của tia laze
+ Tính đơn sắc cao vì (có cùng năng lượng ứng với sóng điện từ có cùng bước sóng)
+ Tính định hướng rất cao (bay theo cùng một phương)
+ Tính kết hợp cao (cung pha)
+ Cường độ của chumg sáng rất lớn(số phô tôn bay theo cùng một hướng rất lớn)
- Ứng dụng của tia laze:
+ Trong y học dùng làm dao mổ trong các phẫu thuật tinh vi
+ Thông tin liên lạc (vô tuyến định vị, liên lạc vệ tinh)
+ Trong công nghiệp dùng để khoan cắt, tôi chính xác
+ Trong trắc địa dùng để đo khoảng cách, tam giác đạc…
+ Laze còn dùng trong các đầu đọc đĩa Τ
II BÀI TẬP VÍ DỤ
Ví dụ 1: Trong các hiện tượng sau: hiện tượng nào là hiện tượng quang - phát
quang?
C Màn hình ti vi sáng D Đèn ống sáng
Hướng dẫn:
[Đáp án D]
- Than cháy hồng là nguồn sáng do phản ứng đốt cháy
- Đom đóm nhấp nháy là hiện tượng hóa phát quang
- Màn hình ti vi là hiện tượng phát quang ca tốt
- Đèn ống sang là hiện tượng quang phát quang
Ví dụ 2: Một chât phát quang có khả năng phát ra ánh sáng có bước sóng p = 0,7
m Hỏi nếu chiếu vào ánh sáng nào dưới đây thì sẽ không thể gây ra hiện tượng phát quang?
Hướng dẫn:
Trang 3[ Đáp án D]
Theo định luật Stock về hiện tượng phát quang ta có k ≤ p = 0,7 m
Chỉ có tia Hồng ngoài có hồngngoại > p = 0,7 m
Không có hiện tượng quang phát quang sảy ra
Ví dụ 3: Một chất phát quang có thể phát ra ánh phát quang màu tím Hỏi nếu
chiếu lần lượt từng bức xạ sau, bức xạ nào có thể gây ra hiện tượng phát quang?
Hướng dẫn:
[Đáp án B]
Theo định luật Stock về hiện tượng phát quang ta có k ≤ p
Chỉ có tử ngoại < tím
Ví dụ 4: Một vật có thể phát ra ánh sáng phát quang màu đỏ với bước sóng = 0.7
m Hỏi nếu chiếu vật trên bằng bức xạ có bước sóng = 0,6 m thì mỗi phô ton được hấp thụ và phát ra thì phần năng lượng tiêu hao là bao nhiêu?
Hướng dẫn:
[Đáp án C]
Ta có: = hfkt - hfhq = hc
kt -
hc
kt = hc(
1
kt - 1
hq)=