Bài giảng điện tử môn Sinh học Lớp 8 bài Đông máu và nguyên tắc truyền máu

- Nếu người bị vết thương sâu, rộng, khó cầm máu cần được cấp cứu bằng biện pháp đặc biệt: sơ cứu, tiêm thuốc cầm máu làm máu nhanh đông?. - Vậy muốn giữ máu không đông khi ra khỏi m[r]

KIỂM TRA BÀI CŨ

Câu 1: Các bạch cầu đã tạo nên những hàng rào phòng thủ nào để bảo vệ cơ thể?

Các bạch cầu tham gia bảo vệ cơ thể bằng các cơ chế:

Nêu thành phần cấu tạo của máu và vai trò các

thành phần của máu?

Tiết 15 Bài 15

I ĐÔNG MÁU

Máu lỏng

Tế bào máu

Huyết tương

vỡenzim

Tơ máu (fibrin)

Hồng cầuBạch cầuTiểu cầu

Sơ đồ cơ chế đông máu

Tiết 15: ĐÔNG MÁU VÀ NGUYÊN TẮC TRUYỀN MÁU

I Đông máu :

• Sự đông máu có ý nghĩa gì đối với sự sống?

• Sự đông máu liên quan tới yếu tố nào của máu?

• Máu không chảy ra khỏi mạch nữa là nhờ đâu?

• Tiểu cầu đóng vai trò gì trong quá trình đông máu?

Giúp bảo vệ cơ thể không mất máu khi bị thương

Liên quan tới tiểu cầu là chủ yếu và có sự tham gia của ion Ca 2+ có trong huyết tương

Nhờ búi tơ máu ôm giữ các tế bào máu làm thành khối máu đông bịt kín vết thương

Tiểu cầu vỡ giải phóng enzim tham gia vào quá trình đông máu

I ĐÔNG MÁU

Thảo luận nhóm để hòan thành vào PHT: 5’

I ĐÔNG MÁU:

Máu

lỏng

Các tế bào máu

Huyết tương

Hồng cầu Bạch cầu Tiểu cầu

Vỡ Enzim

Ca++

SƠ ĐỒ QUÁ TRÌNH ĐÔNG MÁU

Tại sao máu chảy trong hệ mạch lại không bị đông?

Hồng cầu Tiểu cầu

• Một số tế bào còn tiết ra yếu tố chống đông tự nhiên như muối oxalat, xitrat…

 Do vậy mà máu chảy trong mạch không bị đông

- Lượng tiểu cầu trong 1ml máu người khoảng

200-300 nghìn, tuổi thọ của tiểu cầu từ 8- 10 ngày

- Ở người có số lượng tiểu cầu quá ít, dưới 35000/ml máu, máu sẽ khó đông khi bị chảy máu.

- Nếu người bị vết thương sâu, rộng, khó cầm máu cần được cấp cứu bằng biện pháp đặc biệt: sơ cứu, tiêm thuốc cầm máu làm máu nhanh đông.

- Vậy muốn giữ máu không đông khi ra khỏi mạch

ta làm bằng cách:

- Làm kết tủa Ca++

- Lấy hết tơ máu.

- Trong y học sử dụng phương pháp này để làm gì?

Giữ máu không đông để truyền máu.

Ý tưởng truyền máu

có từ bao giờ?

Khi bị mất nhiều

máu chúng ta phải

làm gì?

I Đông máu.

Tiết 15: ĐÔNG MÁU VÀ NGUYÊN TẮC TRUYỀN MÁU

II Các nguyên tắc truyền máu

1 Các nhóm máu ở người

Thí nghiệm của Các Lanstâynơ

Các Lanstâynơ (Karl Landsteiner) đã dùng hồng cầu của một người trộn với huyết tương của những người khác và ngược lại, lấy huyết tương của một người

trộn với hồng cầu của những người khác.

Nhà sinh học: Các Lanstâynơ

Thí nghiệm Các Lanstaynơ (Kaarl Landsteiner)

Hồng cầu

bị kết dính

Tổng hợp lại : có 4 nhóm máu.

II CÁC NGUYÊN TẮC TRUYỀN MÁU :

Thảo luận nhóm Đọc thí nghiệm, quan sát h ình

15, trả lời các câu hỏi: 3’

1 Hồng cầu ở máu người cho có những loại kháng nguyên nào?

2 Huyết tương ở máu người nhận có những loại

kháng thể nào?

3 Trong trường hợp nào thì hồng cầu sẽ bị kết dính?

Tr l i: ả ờ

1 Hồng cầu cĩ 2 lọai kháng nguyên: A, B

2 Huyết tương cĩ 2 lọai kháng thể: α, β

3 Khi: kháng thể α gặp kháng nguyên A, kháng thể β gặp kháng nguyên B.

1 Các nhĩm máu ở người:

O O

A A

B B

AB AB

Hãy đánh dấu mũi tên để phản ánh mối quan hệ cho và nhận giữa các nhóm máu để không gây kết dính hồng cầu trong sơ đồ:

Thí nghiệm Các Lanstaynơ (Kaarl Landsteiner)

Hồng cầu

bị kết dính

Tổng hợp lại : có 4 nhóm máu.

bt

2 Các nguyên tắc tuân thủ khi truyền máu :

Các nguyên tắc cần tuân thủ khi

truyền máu là gì?

_ Xét nghiệm máu trước khi truyền để lựa

chọn máu truyền cho thích hợp (tránh hồng cầu người cho bị kết dính trong huyết tương người nhận gây tắc mạch).

_ Tránh nhận máu nhiễm các tác nhân gây bệnh.

BTVD

2

3

4

5

6

7

H Ồ N G C Ầ U

H U Y Ế T T Ư Ơ N G

K H Á N G N G U Y Ê N

Đ Ô N G M Á U

K H Á N G T H Ể

B Ạ C H C Ầ U

TRÒ CHƠI Ô CHỮ

Hàng 1: Có 7 chữ cái

Đây là môt loại tế bào máu chứa huyết sắc tố Hb tạo

màu đỏ cho máu, có chức vận chuyển O 2 , CO 2

Hàng 2: Có 7 chữ cái

Đây là một loại tế bào máu khi vỡ giải phóng ra

enzim làm chất sinh tơ máu biến thành tơ máu

Hàng 3: Có 10 chữ cái Đây là một thành phần máu có 90% là nước, 10% là các chất khác: chất dinh dưỡng, kháng thể

Hàng 4: Có 11 chữ cái

Tên một thành phần có trên hồng cầu dựa vào sự có

mặt của nó để xác định nhóm máu

Hàng 5: Có 7 chữ cái Đây là hiện tượng máu chảy ra khỏi mạch vón lại

thành cục

Hàng 6: Có 8 chữ cái Tên một thành phần có trong huyết tương gây kết

dính kháng nguyên tương ứng trên hồng cầu.

Hàng 7: Có 7 chữ cái Tên một loại tế bào máu tham gia bảo vệ cơ thể khi vi

khuẩn, vi rút xâm nhập vào.

T I Ể U C Ầ U

H I Ế N M Á U

Đây là một hoạt động mang ý nghĩa nhân đạo, đang được phát động mạnh mẽ và thu hút rất

nhiều người tham gia ?

C C

Ở Việt Nam lấy ngày 7 tháng 4

là ngày HIẾN MÁU NHÂN ĐẠO

Lợi ích của việc hiến máu.

- Về nhà học bài, trả lời câu hỏi SGK T50

- Đọc phần “Em có biết”.

- Chuẩn bị trước bài mới bài 16: Tuần

hoàn máu và lưu thông bạch huyết.

- Xem lại kiến thức tuần hoàn của lớp thú

- Đọc phần “Em có biết”.

hoàn máu và lưu thông bạch huyết

- Xem lại kiến thức tuần hoàn của lớp thú

cho người có nhóm máu O

được không? Vì sao?

3- Máu có nhiễm các tác

nhân gây bệnh (virut viêm

gan B, virut HIV, ) có thể

đem truyền cho người khác

được không? Vì sao?

- Không Vì gây kết dính với  và 

- Được Vì không gây kết dính

- Không Vì gây nhiễm bệnh cho người nhận máu.

TRẢ LỜI CÂU HỎI

Bài tập vận dụng

Một người bị tai nạn mất rất nhiều máu được đưa vào viện cấp cứu, Bác sĩ cho truyền máu

ngay mà không xét nghiệm

Vậy máu đem truyền là nhóm gì? Vì sao không cần xét nghiệm?

Bài tập vận dụng Trong một gia đình người bố có nhóm máu B, người mẹ

có nhóm máu O, người con trai có nhóm máu B.

Người con trai bị tai nạn giao thông mất rất nhiều máu, cần truyền máu gấp Vậy ai là người trong gia đình có thể truyền máu cho con?

TC

• SƠ ĐỒ TRUYỀN MÁU:

II CÁC NGUYÊN TẮC TRUYỀN MÁU:

O O

A A

B B

1 Các nhóm máu ở người:

 Ở người có 4 nhóm máu: A , B , AB , O

Trong mỗi nhóm máu có kháng nguyên và kháng thể nào?

O A B AB