SÁNG KIẾN GIẢI PHÁP ĐỀ TÀI: "LỰA CHỌN VÀ ỨNG DỤNG MỘT SỐ BÀI TẬP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ KỸ THUẬT XUẤT PHÁT THẤP VÀ CHẠY LAO SAU XUẤT PHÁT CỦA HỌC SINH LỚP 8 TRƯỜNG THCS NGUYỄN HUỆ" A
Trang 1SÁNG KIẾN GIẢI PHÁP
ĐỀ TÀI: "LỰA CHỌN VÀ ỨNG DỤNG MỘT SỐ BÀI TẬP
NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ KỸ THUẬT XUẤT PHÁT THẤP
VÀ CHẠY LAO SAU XUẤT PHÁT CỦA HỌC SINH LỚP 8 TRƯỜNG
THCS NGUYỄN HUỆ"
A PHẦN MỞ ĐẦU
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Đã từ lâu Đảng và nhà nước ta luôn coi trọng vị trí và tác dụng của GDTC học đường như một mặt trong mục tiêu giáo dục toàn diện của nhà trường và xã hội nhằm góp phần đào tạo thế hệ trẻ phát triển toàn diện, hoàn thiện về nhân cách, trí tuệ và thể chất Vì vậy “Khỏe để xây dựng và bảo vệ tổ quốc” Một khẩu hiệu ngắn gọn và khẳng định tầm quan trọng của sức khỏe, Sức khỏe là vốn quý nhất của con người Khi nói đến khẩu hiệu ấy người ta nghĩ ngay đến TDTT
Thể dục là một biện pháp tích cực và hữu hiệu nhất nhằm bảo vệ và tăng cường sức khoẻ cho học sinh nói riêng và cho nhân dân nói chung, đồng thời tập luyện TDTT sẽ giúp hạn chế bệnh tật, tăng cường sức khoẻ, giảm bớt tệ nạn xã hội góp phần đẩy mạnh sự phát triển toàn diện về mọi mặt, đồng thời bồi dưỡng nhiều đức tính: dũng cảm, quyết đoán, đoàn kết, ý thức tổ chức kỷ luật cao Sức khỏe là vốn quý của con người, nhất là đối với thế hệ trẻ tại các trường tiểu học và trung học Ở thời kỳ này các em phát triển rất mạnh mẽ cả về hình thái lẫn trí thông minh Vì thế việc chăm sóc sức khỏe ban đầu cho các em là một việc làm cấp bách và rất cần thiết
Chỉ thị số 36/CT/TW ngày 24/03/1994 của Ban Chấp Hành Trung Ương Đảng Cộng Sản Việt Nam về công tác TDTT trong giai đoạn đổi mới đã tổng kết như sau: “Việc học tập có tổ chức và đầy đủ hơn, phong trào TDTT quần
Trang 2chúng, hội khoẻ Phù Đổng các cấp, nhất là cấp THPT đã tiến hành thường xuyên có hệ thống Tuy nhiên, công tác giáo dục trong nhà trường còn nhiều bất cập cụ thể như: nhận thức giáo dục còn hạn chế, chất lượng dạy và học còn thấp, hiệu quả chưa cao, các hình thức thể thao quần chúng còn nghèo nàn như: điểm tập luyện ít, chưa thể cung cấp cho đất nước những mầm non tương lai”
Nghị quyết Đại hội lần thứ VIII và Nghị quyết Đại hội Ban Chấp Hành Trung Ương lần thứ II của Đảng đã nêu rõ: “GD - ĐT, khoa học và công nghệ là nền tảng và động lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hoá đất nước” Trong các nhiệm vụ đó, GDTC giữ một vai trò không kém phần quan trọng Bởi lẽ, nhiệm vụ nâng cao trí lực phải luôn song hành với nhiệm vụ nâng cao thể lực Nếu không có thể lực tốt, thì không thể đảm bảo học tập tốt, lao động tốt
Một trong những biện pháp góp phần tích cực để rèn luyện sức khỏe cho học sinh phổ thông là tập luyện thường xuyên các môn Điền kinh; vì Điền kinh giữ vị trí chủ yếu trong chương trình GDTC của nhà trường phổ thông và Chạy cự ly ngắn (60m) là một trong những môn học chính thức của chương trình thể dục từ THCS đến THPT và Đại học Để đạt thành tích cao trong Chạy
cự ly ngắn (60m) phải hoàn thiện về kỹ thuật chuyên môn, tiến hành tập luyện
để phát triển các tố chất đến mức cần thiết Trong quá trình giảng dạy, trình độ
và thành tích Chạy cự ly ngắn (60m) của học sinh không cao do ảnh hưởng của nhiều nguyên nhân trong đó, có một nguyên nhân quan trọng là chưa chú ý đến các tố chất thể lực Những yêu cầu này đòi hỏi giáo viên phải biết sắp xếp các bài tập sẵn có trong chương trình với kết hợp lựa chọn các bài tập đơn giản, dễ thực hiện phù hợp với năng lực của học sinh từ đó ứng dụng vào thực tế tập luyện nhằm mang lại hiệu quả tốt nhất nâng cao thành tích môn chạy nhanh Trường THCS Nguyễn Huệ có sân bãi tương đối tốt nhưng trong nhiều năm đội tuyển điền kinh của trường chỉ đạt thành tích ở các môn nhảy nhưng thành tích Chạy cự ly ngắn còn thấp Với mong muốn nâng cao thành tích Chạy
cự ly ngắn cho học sinh lớp 8 và tìm chọn được đội tuyển Chạy cự ly ngắn cho trường, chúng tôi quyết định nghiên cứu đề tài:
Trang 3"Lựa chọn và ứng dụng một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật xuất
phát thấp và chạy lao sau xuất phát của học sinh lớp 8 trường THCS Nguyễn Huệ"
II MỤC ĐÍCH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
1 Mục đích:
Mục đích nghiên cứu của đề tài là thông qua việc nghiên cứu những cơ sở lý luận và thực tiễn trong môn Điền kinh nói chung và chạy cự ly ngắn nói riêng
Đề tài lựa chọn và ứng dụng các bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật xuất phát thấp và chạy lao sau xuất phát của học sinh lớp 8 Từ đó giúp cho giáo viên giảng dạy kỹ thuật này, có phương pháp dạy phù hợp nhằm nâng cao trình độ thể lực cho học sinh
2 Phương pháp nghiên cứu:
Để giải quyết mục đích nghiên cứu của đề tài tôi sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau;
a Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu
Phương pháp này là quá trình tham khảo các tài liệu chung và chuyên môn liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu của đề tài về các lĩnh vực Điền kinh
b Phương pháp phỏng vấn điều tra
Phương pháp này là dùng phiếu phỏng vấn nhằm nghiên cứu các thực trạng
sử dụng các bài tập bổ trợ nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật xuất phát thấp trong giảng dạy và tập luyện tại các đơn vị lớp, khối
c Phương pháp thực nghiệm sư phạm
Là phương pháp được tôi sử dụng nhằm mục đích kiểm nghiệm tính hiệu quả
và mức độ của các bài tập đã lựa chọn trên đối tượng nghiên cứu Quá trình thực nghiệm được tôi tiến hành như sau
Đối tượng nghiên cứu là 60 em học sinh lớp 8 Trường THCS Nguyễn Huệ được chia làm 2 nhóm
- Nhóm đối chiếu: 30 em (15 nam và 15 nữ) tập theo chương trình môn học của
Bộ Giáo Dục & Đào Tạo thống nhất ban hành trong các trường THCS
Trang 4- Nhóm thực nghiệm: 30 em (15 nam và 15 nữ): Bên cạnh tập theo chương trình môn học chạy ngắn của PPCT thống nhất ban hành trong các trường THCS, tôi áp dụng thêm những bài tập được lựa chọn vào quá trình giảng dạy
(nội dung chạy 60m)
d Phương pháp kiểm tra sư phạm
Chúng tôi sử dụng phương pháp này để tiến hành kiểm tra “ kỹ thuật xuất phát thấp và chạy lao sau xuất phát" trước và sau thực nghiệm của học sinh lớp 8 Trường THCS Nguyễn Huệ
Cách thức tiến hành kiểm tra kỹ thuật:
- Kiểm tra luân phiên, mỗi lượt 2 học sinh
- Mỗi học sinh thực hiện 2 lần, lấy thành tích cao nhất
- Thực hiện chạy 60m theo luật Điền kinh
e Phương pháp thống kê:
Được sử dụng để xử lí số liệu đã thu được trong quá trình nghiên cứu
III GIỚI HẠN CỦA ĐỀ TÀI:
- Đối tượng nghiên cứu: Gồm 60 học sinh khối 8 năm học 2014 – 2015, trong đó chia làm 2 nhóm, mỗi nhóm 30 em gồm 15 nam, 15 nữ
- Địa điểm: Trường THCS Nguyễn Huệ
- Thời gian thực hiện đề tài trong năm học trên cơ sở từng tiết dạy
IV CÁC GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU:
- Thông qua các tiết thực hành để củng cố lý thuyết
- Tổ chức các hội thao cấp trường, các tiết hội giảng
- Phỏng vấn học sinh khối 8
- Thường xuyên kiểm tra bài củ
- Kiểm tra mức độ tiếp thu sau tiết học
V CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỂN:
1 Cơ sở lý luận:
Trong chạy cự ly ngắn thường sử dụng xuất phát thấp vì xuất phát thấp giúp học sinh bắt tốc độ nhanh hơn và sớm đạt được tốc độ cực đại trong thời gian ngắn nhất Để xuất phát nhanh thường sử dụng bàn đạp để xuất phát, đảm bảo
Trang 5cho học sinh có điểm tì vững chắc để đạp sau, sự ổn định khi bắt đầu và tạo cho học sinh có tư thế thích hợp nhất khi xuất phát
Nhiệm vụ của giai đoạn này là chuyển từ trạng thái tĩnh sang trạng thái vận động, tạo ra vận tốc lớn, tạo điều kiện để nhanh chóng bắt được tốc độ cao ngay từ giây đầu Muốn vậy học sinh phải tuân thủ các yêu cầu về thông số kỹ thuật như yêu cầu về bàn đạp, góc độ đóng bàn đạp, góc độ giữa các khớp, tư thế thân người Để đạt được hiệu quả cao khi xuất phát thấp, học sinh phải thực hiện chính xác kỹ thuật của từng giai đoạn: vào chổ - sẵn sàng - xuất phát
Kỹ thuật của từng giai đoạn đều có liên quan chặt chẽ với nhau, kỹ thuật của giai đoạn trước ảnh hưởng lớn kỹ thuật của giai đoạn tiếp theo Trong xuất phát thấp thì trong tư thế sẵn sàng là biểu hiện của "trạng thái tĩnh linh hoạt" Mặc dù ở trạng thái này không có sự chuyển động bề ngoài nhưng về mặt tâm sinh lý thể hiện sự hướng đích tập trung rõ rệt Tư thế sẵn sàng trong xuất phát phải đảm bảo như độ ổn định vững chắc của cơ thể, giảm căng thẳng thừa cho
cơ Khi đó sẽ tận dụng được lực đạp sau, tạo khả năng thuận lợi cho giai đoạn chạy lao sau xuất phát
2 Cơ sở thực tiễn:
Căn cứ vào những cơ sở lý luận mà tôi đã trình bày ở trên, căn cứ vào đặc điểm tâm - sinh lý lứa tuổi của đối tượng nghiên cứu, tôi đã lựa chọn được 3 nhóm bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật xuất phát thấp và chạy lao sau xuất phát cho học sinh trường THCS Nguyễn Huệ như sau:
* Bài tập nhằm phát triển thể lực, sức mạnh tốc độ
+ Chạy đạp sau
+ Chạy nâng cao đùi
+ Chạy bước nhỏ
+ Bật đổi chân độ cao 25cm
+ Chạy lò cò
+ Chạy lên dốc
+ Bật cóc
+ Các trò chơi vận động
Trang 6+ Chạy 30, 40, 50, 60, tốc độ cao
* Nhóm bài tập phát triển khả năng phản ứng vận động
+ Chạy theo tín hiệu
+ Xuất phát chạy lao theo tín hiệu
+ Trò chơi vận động về phản xạ (trò chơi cướp cờ, chim vào chuồng )
+ Chạy tiếp sức vượt chướng ngại vật
+ Chạy tăng tốc độ 30m
* Nhóm bài tập hoàn thiện kỹ thuật
+ Bài tập thực hiện toàn bộ kỹ thuật
+ Tập đóng bàn đạp
+ Lập lại tư thế ngồi trong bàn đạp
+ Tự thực hiện toàn bộ kỹ thuật xuất phát thấp có bàn đạp
+ Ngồi trong bàn đạp nâng cao mông chạm vật chuẩn
+ Xuất phát dời bàn đạp đặt chân vào vạch bước chạy định trước
+ Tập xuất phát chạy lao leo dốc
+ Xuất phát chạy lao trên vạch (bước chạy) kẻ sẵn
+ Xuất phát chạy lao dưới xà ngang đặt chếch
+ Xuất phát trong hố cát có người tác động (tỳ vai)
- Từ những bài tập trên tôi đã áp dụng cho 30 học sinh nam và nữ nhóm thực nghiệm trong thời gian tập luyện
VI KẾ HOẠCH THỰC HIỆN:
- Tôi chia quá trình nghiên cứu đề tài ra làm 2 giai đoạn
- Giai đoạn 1: Từ tuần 1 đến tuần 2 theo PPCT năm học 2014 - 2015 lấy số liệu khảo sát
- Giai đoạn 2: Từ tuần 3 đến tuần 11 theo PPCT năm học 2014 - 2015 Nhằm giải quyết các nhiêm vụ trong đề tài, kiểm tra lấy số liệu thống kê hoàn thành đề tài
B PHẦN NỘI DUNG
I THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG MÂU THUẨN:
Trang 71 Thuận lợi:
- Được sự quan tâm giúp đỡ của Ban giám hiệu nhà trường, tổ chức chuyên
môn
- Bản thân là giáo viên trực tiếp giảng dạy bộ môn
- Học sinh tiếp thu nhanh, hăng hái tập luyện
- Lực lượng giáo viên nhiệt tình, nhiều kinh nghiệm trong công tác
- Ý thức tập luyện của học sinh đã hình thành từ những năm trước và được sự giáo dục, nhắc nhở của giáo viên trong nhà trường
2 Khó khăn:
- Ngoài ra các em chưa chú trọng đến quá trình khởi động
- Học sinh xuống sân vẫn chưa chủ động
- Trang thiết bị chuyên môn còn thiếu
II CÁC BIỆN PHÁP GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
- Mỗi giờ học giáo viên cần chủ động áp dụng hình thức tích cực hóa học sinh bằng các phương pháp trò chơi và tích cực nhận xét đánh giá
- Từ những đặc điểm trên, ta thấy hiệu quả kỹ thuật xuất phát thấp và chạy lao sau xuất phát phụ thuộc vào 3 yếu tố chính:
Với mục đích "Lựa chọn và ứng dụng một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật xuất phát thấp và chạy lao sau xuất phát của học sinh lớp 8", chúng tôi dựa
theo những yêu cầu sau đây:
* Bài tập dễ tập phù hợp với sinh lý, lứa tuổi và sự phát triển thể lực của học sinh
* Hình thành được kỹ năng vận động, đồng thời học sinh biết điều chỉnh động tác sai
* Đảm bảo các bài tập nâng dần độ khó nhằm tránh xảy ra chấn thương
Các bài tập này chúng tôi soạn thành phiếu gửi đến 25 giáo viên đang dạy môn Thể dục THCS thuộc Phòng GD - ĐT Châu Đức và thu về được 20 phiếu Theo những định hướng đã đề ra, chúng tôi chỉ chọn những bài tập trả lời phiếu phỏng vấn ở mức “Quan trọng” đạt từ 75% trở lên và thu được kết quả ở bảng phỏng vấn
Trang 8Bảng: Kết quả phỏng vấn
T
KẾT QUẢ (n = 25; thu vào 20) Quan trọng Bình thường
Số phiếu
Tỉ lệ (%)
Số phiếu
Tỉ lệ (%)
A
Bài tập nhằm phát triển thể lực, sức
mạnh tốc độ
9 Chạy 30, 40, 50, 60, tốc độ cao 18 90 2 10
B
Nhóm bài tập phát triển khả năng
phản ứng vận động
2 Xuất phát chạy lao theo tín hiệu 16 80 4 20
5 Trò chơi vận động về phản xạ (trò
chơi cướp cờ, chim vào chuồng )
C Nhóm bài tập hoàn thiện kỹ thuật
1 Bài tập thực hiện toàn bộ kỹ thuật 20 100 0 0
Trang 94 Tự thực hiện toàn bộ kỹ thuật xuất
5 Xuất phát chạy lao trên vạch (bước
chạy) kẻ sẵn 30m
6 Xuất phát dời bàn đạp đặt chân vào
vạch bước chạy định trước
9 Xuất phát chạy lao dưới xà ngang
đặt chếch 30m
10 Xuất phát trong hố cát có người tác
động (tỳ vai)
Căn cứ kết quả phỏng vấn chúng tôi chọn 12 bài tập có ý kiến quan trọng
từ 75% trở lên đưa vào chương trình thực nghiệm gồm một số bài tập sau đây:
1 Các bài tập phát triển thể lực, sức mạnh tốc độ
a Chạy đạp sau
+ Yêu cầu: Chân trước chủ động nâng cao đùi về phía trước, chân sau duỗi thẳng các khớp, thực hiện động tác với tốc độ cao
+ Tác dụng: Hoàn thiện kỹ thuật đạp sau và phát triển sức mạnh cơ bắp và
sức mạnh tốc độ
b Chạy nâng cao đùi
+ Yêu cầu: Thân giữ thẳng, chân lăng chủ động nâng cao đùi về phía trước , chân đẩy duỗi thẳng các khớp Thực hiện động tác từ chậm đến tốc độ cao, biết phối hợp động tác tay
+ Tác dụng: Phát triển sức mạnh cơ bắp biết chủ động nâng đùi về phía trước khi chạy
c Bật đổi chân độ cao 25cm
+ Yêu cầu: Bật thẳng chân, xốc người lên
Trang 10+ Tác dụng: Phát triển sức mạnh cơ bắp và tốc độ chân (tần số)
d Chạy lên dốc
+ Yêu cầu: Chạy với tốc độ khác nhau, cố gắng chân sau thẳng chân, bước dài không ngửa mặt
+ Tác dụng: Nâng cao khả năng khắc phục trọng lượng và phát triển sức mạnh cơ bắp
e Chạy tốc độ cao 30, 60, 80m
+ Yêu cầu: Chạy tốc độ tối đa 95 - 100%
+ Tác dụng: Phát triển tốc độ và làm quen với hoạt động tối đa
2 Nhóm bài tập phát triển khả năng phản ứng vận động
a Chạy theo tín hiệu
+ Yêu cầu: Chạy theo tiếng còi quy định: Lần 1 chạy nhanh; lần 2: chạy chậm; Lần 3: quay sau
+ Tác dụng: Phát triển phản xạ vận động khắc phục sức ỳ của cơ thể làm quen với hoạt động trong tình huống thay đổi
b Xuất phát chạy lao theo tín hiệu
+ Yêu cầu: Khi có khẩu lệnh "chạy" người thực hiện phải thực hiện động tác đạp nhanh, mạnh vào bàn đạp và lao khỏi vị trí xuất phát
+ Tác dụng: Phát triển thời gian phản ứng động tác (với kỹ thuật xuất phát)
c Trò chơi vận động về phản xạ (trò chơi cướp cờ, chim vào chuồng )
+ Yêu cầu: Chia làm 2 đội, khi có hiệu lệnh nhanh chóng thực hiện cuộc chơi + Tác dụng: Nâng cao khả năng phản ứng của cơ thể và phát triển sức nhanh
3 Nhóm bài tập hoàn thiện kỹ thuật
a Bài tập thực hiện toàn bộ kỹ thuật
+ Yêu cầu: Học sinh tự điều chỉnh kỹ thuật, lập lại nhiều lần tư thế: “Vào
chỗ”, “Sẵn sàng”, “Chạy” và thực hiện toàn bộ kỹ thuật
+ Tác dụng: Tạo cảm giác kỹ thuật đúng (xây dựng định hình động lực động tác xuất phát cho các em)
b Xuất phát thấp chạy lao trên vạch kẻ sẵn (30m)