skkn Vận dụng linh hoạt các phương pháp và sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học lịch sử ở trường THCS

Để giúp học sinh nắm được sự kiện lịch sử, tiếp xúc với nguồn sử liệu mà không thấy nhàm chán và phát huy được tính tích cực chủ động của học sinhchúng ta phải thực hiện đổi mới phương p

Với những yêu cầu đó, cũng như các môn học khác ở trường trung học cơ sở(THCS), môn học lịch sử cần phải đổi mới phương pháp dạy học.

Song khác với các môn học khác ở chỗ, đặc trưng của bộ môn lịch sử là: conngười không thể tri giác trực tiếp những gì thuộc về quá khứ, mà lịch sử là những

gì đã diễn ra, là hiện thực quá khứ Sự kiện lịch sử không phải xuất hiện một cáchngẫu nhiên mà nó thuộc điều kiện, hoàn cảnh nhất định và có mối quan hệ nhânquả nhất định Lịch sử đã đi qua nhưng không hoàn toàn biến mất mà nó để lại dấuvết kí ức của nhân loại, qua những thành tựu vật chất, qua hiện tượng lịch sử, ghichép của người xưa, qua tên đất tên làng, tên đường phố…

Với những đặc trưng trên, trong quá trình dạy học lịch sử, người dạy vàngười học phải thường xuyên phải làm việc với nguồn sử liệu dưới nhiều hình thứckhác nhau Để giúp học sinh nắm được sự kiện lịch sử, tiếp xúc với nguồn sử liệu

mà không thấy nhàm chán và phát huy được tính tích cực chủ động của học sinhchúng ta phải thực hiện đổi mới phương pháp trong dạy học một cách nghiêm túc Đổi mới phương pháp dạy học lịch sử không có nghĩa là gạt bỏ, loại trừ,thay thế hoàn toàn các phương pháp dạy học truyền thống, hay phải ngoại nhậpmột số phương pháp xa lạ vào dạy học Mà đổi mới phương pháp là phải biết vậndụng linh hoạt các phương pháp dạy học phù hợp với từng bài học cụ thể, biết kếthợp nhuần nhuyễn giữa những phương pháp dạy học truyền thống với các phươngpháp mới tích cực

Cũng do đặc trưng riêng của bộ môn lịch sử, việc tái tạo lịch sử muốn sinhđộng rất cần thiết sử dụng các phương tiện hiện đại trong dạy học Đưa công nghệthông tin vào dạy học và sử dụng hiệu quả chính là thực hiện thành công một khâu

2.Cơ sở thực tiễn.

Hiện nay, việc đổi mới phương pháp dạy học lịch sử ở trường THCS đã vàđang tiếp tục được thực hiện Nhưng kết quả học tập lịch sử của học sinh trongnhững năm gần đây vẫn tiếp tục giảm sút, học sinh không quan tâm nhiều đến việchọc bộ môn lịch sử, mặc dù các giáo viên ở các trường phổ thông nói chung,trường THCS nói riêng đã cố gắng tìm tòi, ứng dụng các phương pháp mới, ứngdụng công nghệ thông tin vào dạy học Trong quá trình giảng dạy, tôi nhận thấyrằng nguyên nhân dẫn đến tồn tại nêu trên là do việc thực hiện đổi mới phươngpháp còn chậm chạp, mang tính đối phó Sự đổi mới chỉ được thực hiện trong cácgiờ dạy, thực tập, thao giảng, thanh tra, kiểm tra mà thôi Trong quá trình dạy học,giáo viên còn rất lười chuẩn bị bài và các phương tiện dạy học Vì vậy, trong bàigiảng vẫn còn tình trạng “thầy nói trò nghe”, các phương pháp mới mang tính tíchcực như nêu vấn đề, chia nhóm hoạt động không được thực hiện thường xuyên, đồdùng và phương tiện dạy học ít được sử dụng, ít vận dụng tri thức liên môn và liên

hệ thực tiễn để dạy lịch sử Hơn nữa, trong các giờ dạy lịch sử giáo viên chưa vậndụng linh hoạt, nhuần nhuyễn các phương pháp dạy học Việc sử dụng công nghệthông tin chưa thành thạo, chưa hợp lí, có khi lại quá lạm dụng khiến cho giờ dạytrở nên nhàm chán Vì vậy, học sinh học lịch sử một cách thụ động, không hàohứng, thói quen nghe – ghi chép vẫn tồn tại ở các em Có rất nhiều em nắm sự kiệnlịch sử một cách mơ hồ, khả năng so sánh, phân tích sự kiện ở các em còn kém,không giải quyết được vấn đề lịch sử khi có tình huống

Trước thực trạng dạy học lịch sử ở trường THCS hiện nay và trước nhữngyêu cầu khách quan của đất nước, tôi nhận thấy rõ trách nhiệm của mình cần gópmột phần công sức vào sự nghiệp giáo dục Vì vậy tôi đã cố gắng tìm ra nguyênnhân của những tồn tại trên và đưa ra giải pháp hiệu quả trong dạy học lịch sử ởtrường THCS hiện nay Đó là “Vận dụng linh hoạt các phương pháp và sử dụngcông nghệ thông tin trong dạy học lịch sử ở trường THCS”

Để thể hiện những nội dung đề tài nêu trên một cách hoàn chỉnh qua bài họclịch sử cụ thể, tôi chọn tiết 20, Bài 13 “Chiến tranh thế giới thứ nhất” (1914 –1918) trong chương trình Lịch sử lớp 8 để trình bày

“nói nhiều” mặc dù họ chỉ thực hiện hoặc dẫn dắt vấn đề lịch sử mà thôi.

Để tránh sự tranh cãi và quan trọng nhất là đạt được mục tiêu giáo dục,chúng ta cần thống nhất một quan điểm: Đổi mới phương pháp dạy học không cónghĩa là gạt bỏ, thay thế hoàn toàn phương pháp truyền thống mà dạy học lịch sử làphải biết kết hợp nhuần nhuyễn giữa phương pháp mới hiện đại như: giải quyết vấn

đề, đóng vai, thảo luận nhóm với phương pháp truyền thống như trực quan, thuyếttrình, kể chuyện Và không phải bài học lịch sử nào chúng ta cũng thực hiện rậpkhuôn là thực hiện đầy đủ các phương pháp dạy học trên Mà tuỳ loại bài để lựachọn các phương pháp thích hợp cho bài đó Nhưng việc thực hiện đổi mới phươngpháp trong dạy học lịch sử là phải được thực hiện thường xuyên ở tất cả các loạibài mới giúp chúng ta thực hiện thành công mục tiêu giáo dục đề ra

Trong quá trình dạy học ở trường THCS tôi nhận thấy rằng: tuy có nhiềuloại bài lịch sử, nội dung các bài học lịch sử khác nhau và phương pháp dạy họclịch sử vô cùng phong phú, nhưng có một số phương pháp sau đây mà giáo viêncần tiến hành thường xuyên trong dạy học:

Trước hết là phương pháp thuyết trình : Bất cứ một bài học lịch sử nào

chúng ta cũng không thể tránh khỏi việc sử dụng phương pháp này Bởi do đặctrưng của bộ môn là tái tạo lịch sử Muốn tái tạo lịch sử người giáo viên cần sửdụng ngôn ngữ lời nói sinh động giàu hình ảnh để miêu tả, tường thuật, kểchuyện, nêu đặc điểm nhân vật, sự kiện lịch sử hoặc dẫn dắt bài, mục bằng sự hiểubiết kiến thức lịch sử của mình

Ví dụ: Khi dạy Bài 2 “Cách mạng tư sản Pháp (1789 – 1794)” chương trìnhlịch sử lớp 8, giáo viên có thể giới thiệu bài mới như sau: “Cách mạng tư sản đãthành công ở một số nước mà chúng ta đã học và tiếp tục nổ ra trong đó nước Phápđạt đến sự phát triển cao Vì sao cách mạng tư sản nổ ra và phát triển ở nước Pháp,cách mạng trải qua những giai đoạn nào, ý nghĩa ra sao? Đó là vấn đề chúng ta cầngiải quyết hôm nay”

Hoặc khi dạy Bài 6 “Các nước châu Phi” ở chương trình lịch sử lớp 9, giáoviên có thể minh họa về sự khó khăn của châu Phi hiện nay để làm nổi bật sự kiệnlịch sử: “Hiện nay châu Phi còn rất khó khăn trong công cuộc xây dựng đất nước

Vào đầu những năm 60, châu Phi không đủ ăn, ¼ dân số đói kinh niên Tỉ lệ dân sốcủa châu Phi cao nhất thế giới, ví dụ: Ruanda 5,2%/năm, Ănggôla, Nigiêria, Mali

là 5,1% Tỉ lệ người mù chữ cao nhất thế giới: Ghinê 70%, Môritani 69%, Marốc64% ”

Hay khi dạy Bài 23 “Những cuộc khởi nghĩa lớn trong các thế kỉ VII - IX”trong chương trình lịch sử 6, giáo viên có thể nêu đặc điểm nhân vật của Mai ThúcLoan “là người có nước da đen, khoẻ mạnh, thông minh”, Phùng Hưng là người

“vật được hổ”…

Hoặc khi tường thuật diễn biến của các cuộc kháng chiến chống quân xâmlược Tống, Nguyên - Mông, Minh…trong chương trình lịch sử lớp 7, giáo viênkhông thể không sử dụng phương pháp thuyết trình

Rõ ràng bài học lịch sử nào cũng cần đến phương pháp thuyết trình củangười giáo viên Tuy nhiên, chúng ta cũng thấy rằng phương pháp thuyết trình

luôn đi liền với phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan

Chẳng hạn khi dạy học Mục 3: “Chiến thắng Bạch Đằng” thuộc mục III

“Kháng chiến lần thứ ba chống quân xâm lược Nguyên (1287 – 1288)”, Bài 14 “Balần kháng chiến chống quân xâm lược Mông Nguyên” trong chương trình lịch sửlớp 7 Giáo viên dùng Lược đồ Chiến thắng Bạch Đằng để trình bày diễn biến:

“Ngày 9/4/1288, đoàn thuyền do Ô Mã Nhi có kị binh hộ tống rút về theo sôngBạch Đằng, bấy giờ nước triều dâng cao che lấp cọc sông, một số thuyền nhẹ củaquân nhà Trần ra khiêu chiến rồi giả vờ thua chạy, giặc cho quân đuổi theo, lọt vàotrận địa mai phục Đợi đến lúc triều xuống, từ hai bờ, quân ta đổ ra đánh phá, giặc

bị đánh bất ngờ hốt hoảng thi nhau tháo chạy, nhiều thuyền bị đắm Giữa lúc đóhàng loạt bè lửa xuôi nhanh theo nước triều đang xuống lao vào giặc Tướng Ô MãNhi bị bắt…”

Đồ dùng trực quan trong DHLS cũng vô cùng phong phú: tranh ảnh, phim tưliệu, vật thật, bản đồ, sa bàn, bảng niên biểu, sơ đồ, bảng so sánh…Ưu thế của việc

sử dụng đồ dùng trực quan là tạo ra hình ảnh lịch sử cụ thể sinh động, chính xác

Trong dạy học lịch sử, tôi nhận thấy rằng bất kì bài học lịch sử nào cũng cần

sử dụng đến đồ dùng trực quan

Ví dụ: Khi dạy học Bài 12 “Nước Văn Lang” trong chương trình lịch sử lớp

6, cần sử dụng sơ đồ bộ máy nhà nước Văn Lang Bài 12 “Đời kinh tế văn hoá”trong chương trình lịch sử lớp 7 cần đến đồ dùng tranh ảnh Văn miếu Quốc tửgiám, Chùa Một Cột, hình rồng thời Lí…Bài 13 “Chiến tranh thế giới thứ nhất”(1914 – 1918) trong chương trình lịch sử lớp 8 cần sử dụng bản đồ, hình ảnh vềcác loại vũ khí được sử dụng trong chiến tranh Hoặc khi dạy Bài 18 “Đảng CộngSản Việt Nam ra đời” trong chương trình lịch sử lớp 9, cần chuẩn bị bảng so sánh

sự kiện lịch sử của Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng và Luận cương tháng 10năm 1930 của Trần Phú

Ngày nay ở các nước phát triển, video là phương tiện kĩ thuật được sử dụngthường xuyên trong dạy học lịch sử Giáo viên có thể cho học sinh xem một đoạnphim hoặc một đoạn tranh ảnh lịch sử để dẫn dắt tạo tình huống có vấn đề Ở nước

ta, trong thời gian gần đây, giáo viên dạy lịch sử cũng đã cố gắng nhiều trong việc

sử dụng phim ảnh tư liệu để dạy học

Ví dụ: Khi dạy Bài 16: “Những hoạt động của Nguyễn Ái Quốc trong thờigian ở nước ngoài (1919 – 1925) trong chương trình lịch sử lớp 9, giáo viên dùngphim tư liệu nói về những hoạt động của Nguyễn Ái Quốc trong thời gian tại Pháp.Hoặc khi dạy Bài 27 “Cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân xâm lược Phápkết thúc (1953 – 1954)” giáo viên sử dụng đoạn phim tư liệu để học sinh thấy được

bộ đội ta kéo pháo vào trận địa Điện Biên Phủ Hay khi dạy Bài 30 “Hoàn thànhgiải phóng miền Nam thống nhất đất nước (1973 – 1975)” trong chương trình lịch

sử lớp 9, giáo viên có thể dùng phim tư liệu để trình bày về chiến dịch Hồ ChíMinh

Trong dạy học lịch sử ở trường THCS, giáo viên cũng cần thường xuyên sử dụng các nguồn sử liệu để làm phong phú giờ dạy học lịch sử.

Nguồn sử liệu gồm các tác phẩm kinh điển, văn kiện lịch sử, ý kiến của nhânvật, ý kiến của các nhà sử học…Thông qua nguồn sử liệu học sinh có thể phântích, đánh giá bình luận được sự kiện lịch sử

Ví dụ: Khi dạy học Bài 16 “Hoạt động của Nguyễn Ái Quốc ở nước ngoàitrong những năm 1919 – 1925” trong chương trình lịch sử lớp 9, giáo viên có thểđưa ra nguồn sử liệu trích từ “Hồi kí con đường dẫn tôi đến chủ nghĩa Mác -Lênin”, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng viết: “Luận cương của Lênin làm cho tôi cảmđộng phấn khởi, sáng tỏ, tin tưởng biết bao! Tôi vui mừng đến phát khóc lên Ngồimột mình trong phòng nhỏ mà tôi nói to lên như đang nói trước quần chúng đôngđảo: Hỡi đồng bào bị đoạ đày đau khổ! Đây là cái cần thiết cho chúng ta, đây làcon đường giải phóng chúng ta” Từ nguồn sử liệu đó, giáo viên có thể tổ chứchướng dẫn học sinh hiểu được tâm trạng của Nguyễn Ái Quốc, đồng thời giảiquyết được được vấn đề đặt ra: “Tại sao Người có tâm trạng đó?”

Ngoài những phương pháp trên, trong bài giảng lịch sử giáo viên còn thường

xuyên sử dụng đến phương pháp dạy học nêu vấn đề Đây là một trong những

phương pháp dạy học có tiềm năng trong việc phát huy tính tích cực chủ động củahọc sinh Bản chất của dạy học nêu vấn đề là tạo nên những chuỗi tình huống cóvấn đề và điều khiển hoạt động của học sinh để học sinh tự giải quyết vấn đề đó

Ví dụ: Khi dạy Tiết 3, bài 14 “Ba lần kháng chiến chống quân NguyênMông xâm lược” trong chương trình lịch sử lớp 7, giáo viên đưa ra vấn đề để họcsinh giải quyết “Vì sao quân Nguyên đã bị thất bại nặng nề trong cuộc chiến tranhxâm lược Đại Việt lần thứ 2 chúng lại tiếp tục xâm lược lần thứ 3?” Để giải quyếtđược vấn đề trên giáo viên có thể đặt một số câu hỏi gợi mở liên quan đến tiết học

trước để học sinh thảo luận, tìm tòi câu trả lời và kết luận rằng: “Do chúng có âmmưu xâm lược nước ta từ lâu và sau thất bại chúng muốn rửa nhục”.

Như vậy để giải quyết được vấn đề, giáo viên cần lựa chọn các câu hỏi gợi

mở, tổ chức học sinh giải quyết vấn đề Đây chính là sự thực hiện phương pháp đàm thoại gợi mở (phương pháp vấn đáp) không thể thiếu trong dạy học lịch sử.

Ví dụ: Khi dạy mục 3 “Thế nào là chế độ chiếm hữu nô lệ”, Bài 5 “Các quốc gia cổ đại phương Tây” trong chương trình lịch sử lớp 6 Để học sinh nắm được khái niệm chế độ chiếm hữu nô lệ Giáo viên treo bảng so sánh xã hội phương Đông và phương Tây:

Quý tộc Chủ nô (bao gồm cả

dân tự do và quý tộc)Nông dân công xã Nô lệ (lực lượng chính

trong sản xuất)

Nô lệ trong gia đình quí tộc

Giáo viên đặt câu hỏi: “Em hãy nêu điểm khác nhau về tình hình xã hội củaphương Đông và phương Tây?” Sau khi học sinh trả lời, giáo viên kết luận rằng:

“sự khác nhau về giai tầng dẫn đến sự khác nhau về chế độ chính trị” Để thấyđược sự khác nhau về chế độ chính trị giáo viên lại tiếp tục đặt ra các câu hỏi: “Emhãy cho biết chế độ chính trị của các quốc gia cổ đại phương Đông?” (là chế độ màvua có quyền lực tối cao nhất có quyền hành quyết định tất cả nên gọi là chế độchuyên chế) “Ở phương Tây, chủ nô có vai trò như thế nào?” Sau khi học sinh trảlời giáo viên kết luận rằng: “Ở phương Tây chủ nô có quyền lực nhất và có quyềnhành quyết định mọi việc (chủ nô bao gồm cả dân tự do và quý tộc) nên chế độchính trị là dân chủ chủ nô”

Trong quá trình dạy học lịch sử, việc tổ chức học sinh thảo luận nhóm, thảo luận cả lớp là một trong những phương pháp tích cực Thông qua đó, giáo

viên tạo điều kiện để học sinh nêu lên các vấn đề cần tìm hiểu, giải quyết vấn đề tựđặt ra hoặc do giáo viên cung cấp Để giải quyết vấn đề giáo viên đặt các câu hỏigợi mở và khuyến khích học sinh bày tỏ ý kiến riêng của mình, động viên các emnên mạnh dạn trình bày mà không sợ sai thông qua nói hoặc viết ra giấy Từ đó,học sinh biết cách học tập lịch sử theo tinh thần đổi mới, tự học, tự khám phá pháthiện vấn đề lịch sử một cách chủ động

Ví dụ: Khi dạy Mục II: Những năm đầu hoạt động của nghĩa quân Tây Sơn,Tiết 37, Bài 19 “Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn (1418 – 1427)” trong chương trình lịch

sử lớp 7, giáo viên có thể đưa ra các vấn đề cho các nhóm thảo luận và tìm câu trảlời như sau:

BÀI 19 CUỘC KHỞI NGHĨA LAM SƠN (1418 – 1427)

I Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa

TIẾT 37 I THỜI KÌ Ở MIỀN TÂY THANH HOÁ (1418 – 1423)

II Những năm đầu hoạt động của nghĩa quân Lam Sơn

1423

Câu hỏi dành cho nhóm 1:

Tại sao Lê Lợi lại tạm hoà với

quân Minh?

Câu hỏi dành cho nhóm 2:

Tại sao quân Minh lại chấp nhận lời đề nghị giảng hoà của

Lê Lợi?

Thảo luận nhóm

Để phát huy tính tích cực chủ động của học sinh trong học tập lịch sử, bên

cạnh những phương pháp dạy học được trình bày ở trên, giáo viên cần tổ chức cho học sinh tự làm việc nhiều hơn với sách giáo khoa, các tài liệu tham khảo do

giáo viên cung cấp Thông qua đó từng bước rèn luyện cho học sinh về phươngpháp học tập, nghiên cứu lịch sử

Ví dụ: Khi dạy Mục 2 “Người tinh khôn sống thế nào?”, Bài 3 “Xã hội nguyên thuỷ” trong chương trình lịch sử lớp 6, giáo viên yêu cầu học sinh tự làm SGK, từ đoạn “Người tinh khôn không sống theo bầy…vui hơn” và làm bài tập:

Nội dung Người tối cổ Người tinh khônThời gian

Tổ chức xã hội

Đời sống vật chất

Đời sống tinh thần

Sau khi học sinh làm xong bài tập trên, giáo viên tiếp tục yêu cầu học sinh:

“Em hãy so sánh cuộc sống của Người tối cổ và Người tinh khôn?”

Trong quá trình dạy học, để khắc sâu kiến thức lịch sử trong trí nhớ của học

sinh và để củng cố bài học tốt nhất đó là sử dụng bản đồ tư duy Giáo viên có thể

vẽ bản đồ tư duy để củng cố bài học Cũng có thể hướng dẫn và yêu cầu học sinh

tự vẽ bản đồ tư duy để các em nắm được ngay kiến thức cơ bản của bài học

Ví dụ: Khi dạy Tiết 20, Bài 13 “Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914 – 1918)trong chương trình lịch sử lớp 8, giáo viên vẽ bản đồ tư duy để củng cố lại toàn bộnội dung cơ bản của bài học như sau:

Như vậy, trong dạy học lịch sử, phương pháp dạy học vô cùng phong phú.

Để giải quyết từng vấn đề lịch sử, giáo viên có thể kết hợp một lúc nhiều phươngpháp dạy học, sử dụng các phương pháp dạy học không tách rời nhau mà kết hợpvới nhau chặt chẽ sẽ giúp bài giảng sinh động gây cảm hứng học tập cho học sinh.Ngoài những phương pháp dạy học thường xuyên được thực hiện ở trên, giáo viên

có thể sử dụng một số phương pháp khác để áp dụng thích hợp trong từng loại bàinhư: trò chơi lịch sử, điền gắn các kí hiệu trên bản đồ, lược đồ, lập bảng thống kêcác sự kiện lịch sử hoặc đóng vai nhân vật lịch sử…Với sự phát triển của khoa học

kĩ thuật hiện nay, việc sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học đã và đang gópphần đáng kể trong việc đổi mới phương pháp dạy học lịch sử Cùng với việc vậndụng linh hoạt các phương pháp và sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học lịch

sử ở trường THCS, giáo viên cũng cần quan tâm đến những hình thức dạy học lịch

sử nhằm phát huy tính tích cực chủ động của học sinh, chẳng hạn như: dạy học ởlớp, bảo tàng, thực địa, ngoại khoá, thi tìm hiểu lịch sử…

2 Sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học lịch sử ở trường THCS.

Như chúng ta biết, việc dạy học lịch sử mang tính đặc thù riêng Lịch sử lànhững gì đã diễn ra trong quá khứ Để tái hiện lịch sử một cách sống động nhưđang diễn ra ở thì hiện tại, rất cần đến phương tiện dạy học hiện đại để đáp ứngyêu cầu đó Nghị quyết của Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng lần thứ II,khoá VIII về định hướng chiến lược phát triển giáo dục và đào tạo trong thời kìmới đã yêu cầu ngành giáo dục phải: “…Từng bước áp dụng các phương tiện tiêntiến và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học bảo đảm điều kiện và thời gian

tự học, tự nghiên cứu cho học sinh”

Trong các trường THCS hiện nay trên cả nước nói chung và ở thành phốVinh nói riêng, giáo viên dạy lịch sử đã và đang tích cực sử dụng phương tiện dạyhọc hiện đại Từ máy vi tính, từ mạng Internet, mạng nội bộ, giáo viên truy cập,tìm tòi tư liệu gồm: những đoạn phim, tranh ảnh, bản đồ, lược đồ, âm thanh đểsoạn thảo giáo án điện tử Phầm mềm để soạn thảo giáo án hiện nay thông dụngvẫn là phần mềm Pownpoint Tuy vậy vẫn còn nhiều giờ dạy bằng máy chiếu chưađạt hiệu quả cao Qua tìm hiểu tôi thấy tồn tại ở các tiết dạy học máy chiếu là giáoviên đưa vào bài dạy quá nhiều hình ảnh chỉ mang tính trình chiếu mà ít yêu cầuhọc sinh khai thác Câu hỏi nêu vấn đề đặt ra quá nhiều làm kiến thức bài giảng trởnên dàn trải, ít chiều sâu Vẫn còn hiện tượng giáo viên chưa thành thạo về máytính nhưng để bằng đồng nghiệp của mình, họ đã nhờ người khác soạn thảo giáo

án Vì thế khi dạy học, việc giảng bài và điều khiển máy không ăn khớp, rời rạclàm mất đi tính sư phạm Từ thực tế đó cho chúng ta thấy việc sử dụng công nghệthông tin trong dạy học lịch sử hiện nay là hết sức cần thiết và nếu sử dụng mộtcách hợp lí sẽ đem lại hiệu quả cao trong dạy học nhưng nếu quá lạm dụng hoặcchưa thành thạo sẽ gây tác động trở lại, làm mất hứng thú học tập của học sinh

Để sử dụng công nghệ thông tin hợp lí trong dạy học lịch sử, gây hứng thúhọc tập của học sinh và nâng cao hiệu quả dạy học, giáo viên cần nắm vững một sốvấn đề sau:

Thứ nhất là khâu soạn giáo án điện tử:

-Thông thường có 2 cách để soạn:

Một là trình bày toàn bộ nội dung bài giảng gồm cả kênh hình và kênh chữ.Sau đây là một số trang ví dụ:

Tiết 44 Bài 28.

Trào lưu cải cách Duy tân ở Việt Nam nửa cuối thế kỉ XIX

I Tình hình Việt Nam nửa cuối thế kỉ XIX:

- Kinh tế - xã hội Việt Nam rơi

vào tình trạng khủng hoảng

nghiêm trọng

Em hãy cho biết nguyên nhân nào dẫn đến tình hình kinh tế -

xã hội như vậy?

-Thực dân Pháp ráo riết mở rộng

chiến tranh xâm lược

- Triều đình Huế vẫn duy trì

chính sách nội trị ngoại giao lỗi

thời, lạc hậu.

Tiết 44 Bài 28

Trào lưu cải cách Duy tân ở Việt Nam nửa cuối thế kỉ XIX

I Tình hình Việt Nam nửa cuối thế kỉ XIX:

II.Những đề nghị cải cách ở Việt Nam vào nửa cuối thế kỉ XIX:

Vì sao các quan lại sĩ phu đưa ra những đề nghị cải cách?

1 Nguyên nhân:

+Trước tình trạng nguy nan của

đất nước

+ Xuất phát từ lòng yêu nước

của các quan lại, sĩ phu.

Em hãy nêu tên một số quan lại, sĩ phu tiêu biểu trong phong trào cải cách

bấy giờ?

2 Nội dung cải cách:

Tiết 44 Bài 28

Trào lưu cải cách Duy tân ở Việt Nam nửa cuối thế kỉ XIX

I Tình hình Việt Nam nửa cuối thế kỉ XIX:

II.Những đề nghị cải cách ở Việt Nam vào nửa cuối thế kỉ XIX:

1 Nguyên nhân:

+Trước tình trạng nguy nan

+ Xuất phát từ lòng yêu nước của

các quan lại, sĩ phu.

2 Nội dung cải cách:

Chấn hưng dân trí, khai thông dân trí

1882 Nguyễn Lộ Trạch

1877-Chấn chỉnh bộ máy quan lại,phát triển công thương nghiệp và tài chính, chỉnh đốn võ bị, mở rộng ngoại giao và cải tổ giáo dục

1871 Nguyễn Trường Tộ

1863-Mở 3 cửa biển ở Miền Bắc

và miền Trung 1872

Viện Thương Bạc

Khai khẩn ruộng hoang 1868

Đinh Văn Điền

Mở cửa biển Trà Lí (Nam Định)

1868 Trần Đình Túc

Nguyễn Huy Tế

Nội dung Thời

gian

Cơ quan, người đề nghị

- Bao gồm những yêu cầu đổi

mới đất nước về mọi mặt: nội trị,

ngoại giao, kinh tế, văn hoá…

- Tiêu biểu nhất: Nguyễn Trường

Tộ.

Tiết 44 Bài 28

Trào lưu cải cách Duy tân ở Việt Nam nửa cuối thế kỉ XIX

I Tình hình Việt Nam nửa cuối thế kỉ XIX:

II.Những đề nghị cải cách ở Việt Nam vào nửa cuối thế kỉ XIX:

1 Nguyên nhân:

+Trước tình trạng nguy nan

+ Xuất phát từ lòng yêu nước của

các quan lại, sĩ phu.

2 Nội dung cải cách:

- Bao gồm những yêu cầu đổi

mới đất nước về mọi mặt: nội trị,

ngoại giao, kinh tế, văn hoá…

- Tiêu biểu nhất: Nguyễn Trường

Tộ.

Tiết 44 Bài 28

Trào lưu cải cách Duy tân ở Việt Nam nửa cuối thế kỉ XIX

I Tình hình Việt Nam nửa cuối thế kỉ XIX:

II.Những đề nghị cải cách ở Việt Nam vào nửa cuối thế kỉ XIX:

1 Nguyên nhân:

+Trước tình trạng nguy nan

+ Xuất phát từ lòng yêu nước của

các quan lại, sĩ phu.

2 Nội dung cải cách:

- Bao gồm những yêu cầu đổi

mới đất nước về mọi mặt: nội trị,

ngoại giao, kinh tế, văn hoá…

- Tiêu biểu nhất:Đề nghị cải cách

của Nguyễn Trường Tộ.

Các đề nghị canh tân đất nước có thực hiện được không?

(chuyển mục III)

Tiết 44 Bài 28

Trào lưu cải cách Duy tân ở Việt Nam nửa cuối thế kỉ XIX

I Tình hình Việt Nam nửa cuối thế kỉ XIX:

II Những đề nghị cải cách ở Việt Nam vào nửa cuối thế kỉ XIX:

III Kết cục của các đề nghị cải cách:

Qua tìm hiểu nội dung các đề nghị cải cách em hãy nêu những mặt tích cực và hạn chế?

- Tích cực: Đáp ứng phần nào yêu

cầu của nước ta lúc đó

- Hạn chế: Các đề nghị cải cách

mạng tính rời rạc, chưa giải quyết

được mâu thuẫn xã hội lúc đó

- Kết quả: Triều đình cự tuyệt,

không chấp nhận

- Ý nghĩa: Tấn công vào tư tưởng

bảo thủ lỗi thời Phản ánh trình

độ nhận thức mới của những

người Vệt Nam

Hai là chỉ trình bày tiêu đề, mục đề, hình ảnh, phim tư liệu, lược đồ, bản đồ,bảng biểu, yêu cầu thảo luận nhóm, bản đồ tư duy

Sau đây là một số trang ví dụ:

1.Ngô Quyền đã chuẩn bị đánh quân xâm lược Nam Hán như thế nào?

Năm 937 Kiều Công Tiễn giết Dương Đình Nghệ

1.Ngô Quyền đã chuẩn bị đánh quân xâm lược Nam Hán như thế nào?

Năm 937 Kiều Công Tiễn giết Dương Đình Nghệ

1.Ngô Quyền đã chuẩn bị đánh quân xâm lược Nam Hán như thế nào?

Ngô Quyền (898 – 944)

Quê quán: Đường Lâm, Hà Nội Ngô Quyền giúp Dương Đình Nghệ đánh đuổi quân Nam Hán

Dương Đình Nghệ gả con gái

cho Ngô Quyền Ngô Quyền trấn giữ Ái Châu (Thanh Hoá)

1.Ngô Quyền đã chuẩn bị đánh quân xâm lược Nam Hán như thế nào?

Ngô Quyền giết Kiều Công Tiễn

1.Ngô Quyền đã chuẩn bị đánh quân xâm lược Nam Hán như thế nào?

Tiết 31 Bài 27 NGÔ QUYỀN VÀ CHIẾN THẮNG BẠCH ĐẰNG NĂM 938

Trong quá trình giảng dạy ở trường THCS, tôi nhận thấy rằng giáo viên nênchọn cách soạn thứ hai để phục vụ bài giảng tốt hơn Máy chiếu là phương tiện dạyhọc để giáo viên chuẩn bị đầy đủ về phim tư liệu, tranh ảnh, lược đồ, bản đồ, cácyêu cầu thảo luận nhóm và khi dạy giáo viên sử dụng bảng đen để trình bày kiếnthức cơ bản của bài học sẽ tạo nên sự giao lưu gần gũi giữa giáo viên và học sinh.Như thế cũng phù hợp với tâm lí, khả năng tiếp cận máy chiếu và tiếp nhận kiếnthức lịch sử của các em Tốc độ tiếp nhận kiến thức, ghi nhớ của các em còn chậmcho nên nếu soạn giảng toàn bộ trên máy chiếu thì khi giáo viên trình giảng các em

sẽ cảm thấy bài giảng hơi nhanh, nhiều em không ghi kịp kiến thức cơ bản…

Thứ hai là về hình thức của trang giáo án: Nền của trang giáo án nên chọnmàu trắng để dễ trang trí Không nên trang trí rườm rà, không nên đưa hình độngnhấp nháy khiến học sinh mất tập trung vào bài học Phong chữ nên chọn phongTimes New Roman hoặc VNI-Times, cỡ chữ dành cho tiêu đề chọn cỡ 20, chữ inhoa, màu đỏ đun Cỡ chữ thể hiện ở trong phần nội dung nên chọn cỡ 18, màuxanh đậm vừa trang nhã, vừa dễ nhìn phù hợp với phông nền của trang giáo án là

Thứ ba là về nội dung trong các trang giáo án, giáo viên nên chọn tranh ảnhphim tư liệu, lược đồ, bản đồ, bảng so sánh thể hiện đúng nội dung, mức độ vừaphải để có thời gian yêu cầu học sinh khai thác.

Thứ tư là việc vẽ bản đồ tư duy trên máy tính: Để vẽ được bản đồ tư duytrên máy tính, đòi hỏi giáo viên phải cài đặt phần mềm Minmap Chúng ta có thểdownload phần mềm này từ mạng internet về máy tính của mình hoặc sao chép từđĩa vi tính do nhà trường cung cấp Muốn tạo được bản đồ tư duy, chúng ta mởConcepDrawMap ra, sau đó trình bày nội dung cơ bản của bài học Sau khi vẽxong trên máy, để sử dụng được bản đồ tư duy giáo viên cần phải tiến hành thêmmột công đoạn nữa là đăng xuất nó thành một file ảnh rồi cài vào slide trên bàigiảng điện tử Nếu không thực hiện các công đoạn đó thì giáo viên không thể thànhcông

Đặc biệt lưu ý khi giảng dạy bằng giáo án điện tử, giáo viên không nên copybài giảng đăng trên mạng hoặc sử dụng bài soạn của người khác để phục vụ chobài giảng của mình, mà chỉ nên tham khảo để xây dựng bài giảng theo tư duy củamình cho tốt hơn, khoa học hơn Để xây dựng được một giáo án điện tử hoànchỉnh, đòi hỏi người giáo viên phải chịu khó, phải kiên nhẫn, phải nghiên cứu vàtrăn trở thực sự về cách soạn, cách trình bày nội dung cũng như biết cách hiệu ứngtrình tự nội dung trong các slide Ban đầu, chúng ta thấy công việc này khá phứctạp, mất thời gian và không kém phần mệt mỏi, nhưng sau vài lần tự soạn bài trênmáy, chúng ta sẽ có thêm kinh nghiệm, lâu dần sẽ trở nên thành thạo hơn

3 Vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học và sử dụng công nghệ thông tin vào một bài học lịch sử cụ thể.

Trong quá trình dạy học ở trường THCS nhờ vận dụng linh hoạt các phươngpháp dạy học và sử dụng công nghệ thông tin vào dạy học lịch sử nên tôi đã thànhcông rất nhiều tiết dạy

Tôi xin được chọn Tiết 20, Bài 13 “Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914 – 1918)” trong chương trình lịch sử 8 để thể hiện nội dung của đề tài

CHƯƠNG IV

CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ NHẤT (1914-1918)

Tiết 20 - Bài 13 CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ NHẤT (1914 -1918)