Chủ đề 2 : Phân bào - Website Trường THCS Phan Bội Châu - Đại Lộc - Quảng Nam

Thực hiện nhiệm vụ học tập - Mỗi HS suy nghĩ, thảo luận theo sự phân công của nhóm trưởng, kết quả thảo luận thư kí ghi lại.. - HS quan sát tranh, đọc SGK và trao đổi nhóm thống nhất g[r]

Trang 1

Tuần 5 + 6

I Nội dung :

1 Mô tả chủ đề:

- Bài 9: Nguyên phân

- Bài 10: Giảm phân

2 Mạch kiến thức chủ đề:

- Những diễn biến cơ bản của NST trong quá trình nguyên phân

- Ý nghĩa của nguyên phân

- Những diễn biến cơ bản của NST trong lần giảm phân I và II

* Chú ý:

- Mục I nguyên phân kg dạy, câu 1 trang 30 kg thực hiện

- Câu 2 trang 33 kg thực hiện

3 Thời lượng: 2 tiết

II Mục tiêu:

1 Kiến thức

- Trình bày được ý nghĩa sự thay đổi trạng thái (đơn, kép), biến đổi số lượng (ở tế bào

mẹ và tế bào con) và sự vận động của nhiễm sắc thể qua các kì của nguyên phân

- Nêu được ý nghĩa của quá trình nguyên phân

- Trình bày được ý nghĩa sự thay đổi trạng thái (đơn, kép), biến đổi số lượng (ở tế bào

mẹ và tế bào con) và sự vận động của nhiễm sắc thể qua các kì của giảm phân I và II

- Nêu được ý nghĩa của giảm phân và thụ tinh

2 Kĩ năng:

- Rèn luyện kỉ năng quan sát ,so sánh ,làm việc theo nhóm và làm việc với SGK

3 Phẩm chất, năng lực

- Năng lực tự học, năng lực hợp tác, năng lực giao tiếp, năng lực quan sát, năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề, năng lực vận dụng kiến thức vào cuộc sống …

III Chuẩn bị của giáo viên và học sinh ::

1 Giáo viên : - Tranh phóng to hình 9.1; 9.2, 10 SGK

- Bảng 9.1,10 ghi vào bảng phụ

2 Học sinh : Xem trước bài, kẻ bảng 91-9.2, 10 vào vở bài tập

IV Chuỗi các hoạt động học :

Tiết 9: NGUYÊN PHÂN

A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

1 Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS trình bày lại

các nội dung sau :

+ Sự biến đổi hình thái NST diễn

ra ở các kì của nguyên phân ntn?

2 Đánh giá kết quả thực hiện

nhiệm vụ học tập

- GV gọi ngẫu nhiên 2 HS trả lời

- GV phân tích báo cáo kết quả

của HS theo hướng tạo mâu thuẫn

trong nhận thức để dẫn dắt đến

1 Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS trả lời

2 Báo cáo kết quả hoạt động

và thảo luận

- HS báo cáo kết quả theo sự hướng dẫn của GV

Trang 2

mục hình thành kiến thức

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

I Những diễn biến cơ bản của

NST trong quá trình nguyên

phân:

- GV chia lớp thành 6 nhóm

- GV yêu cầu HS quan sát tranh

H 9.2 và 9.3, đọc SGK trao đổi

nhóm tìm nội dung phù hợp điền

hoàn chỉnh bảng 9.2 SGK

+ Mô tả diễn biến của NST ở các

kì của nguyên phân?

+ Nêu kết quả của qtrình phân bào

- GV gọi đại diện của mỗi nhóm

trình bày nội dung đã thảo luận

- Yêu cầu đại diện 2 nhóm gắn

bảng các nhóm còn lại đổi chéo

bài chấm

- GV đưa bảng chuẩn kiến thức,

nhận xét và hoàn thiện

- GV chỉ định ngẫu nhiên HS

khác bổ sung

- GV nhấn mạnh:

+ Sự xuất hiện của màng nhân,

thoi phân bào và sự biến mất của

chúng trong phân bào

+ Ở kì sau có sự phân chia tế bào

chất và các bào quan Kì cuối có

sự hình thành màng nhân khác

nhau giữa động vật và thực vật

- GV phân tích báo cáo kết quả

của HS theo hướng dẫn dắt đến

hình thành kiến thức

I Những diễn biến cơ bản của NST trong quá trình nguyên phân:

- Mỗi HS suy nghĩ, thảo luận theo sự phân công của nhóm trưởng, kết quả thảo luận thư kí ghi lại

- HS quan sát tranh, đọc SGK

và trao đổi nhóm thống nhất ghi lại những diễn biến cơ bản của NST ở các kì nguyên phân

- Đại diện các nhóm trình bày

- Đại diện 2 nhóm trình gắn bảng, các nhóm còn lại đổi chéo bài chấm

- Theo dõi, nhận xét

- HS rút ra kết luận

- HS lắng nghe và tiếp thu kiến thức

- HS tự ghi nhớ kiến thức đã hoàn thiện

I Những diễn biến cơ bản của NST trong quá trình nguyên phân:

Các kì Những diễn biến cơ bản của NST

Kì đầu

- NST kép bắt đầu đóng xoắn và co ngắn nên có hình thái rõ rệt và tâm động dính vào các sợi tơ của thoi phân bào

Kì giữa

- Các NST kép đóng xoắn cực đại và xếp thành một hàng ở mặt phẳng xích đạo của thoi phân bào.

Trang 3

Kì sau

- 2 crômatit trong từng NST kép tách nhau ở tâm động t

ành 2 NST đơn phân li về 2 cực của tế bào.

Kì cuối

- Các NST đơn duỗi xoắn, dài ra ở dạng sợi mảnh.

* Kết quả: từ một tế bào mẹ ban đầu tạo ra 2 tế bào con có bộ NST giống như bộ NST của tế bào mẹ (2nNST).

II Ý nghĩa của nguyên phân:

- GV nêu hiện tượng:

NP

Hợp tử Trẻ sơ sinh

Liên tiếp 3-4kg

TB tiếp

tục NP

(50-60kg) Cơ thể trưởng thành

- Vậy NP có ý nghĩa sinh học đối

với cơ thể như thế nào?

- Từ kết quả NP em hãy cho biết

NP còn có ý nghĩa gì?

- Gợi ý:

+ Do đâu mà số lượng NST của

TB con giống TB mẹ?

+ Trong NP số lượng TB tăng

nhưng bộ NST không đổi Điều

đó có ý nghĩa gì?

- GV có thể nêu ý nghĩa thực tiễn

của việc giâm, ghép, chiết…

nhiệm vụ học tập:

- GV gọi đại diện HS trả lời

- GV chỉ định HS khác bổ sung

- GV phân tích, hoàn thiện

- HS nghiên cứu thông tin SGK, theo dõi sơ đồ GV đưa ra, suy nghĩ trả lời

- Yêu cầu nêu được:

→ Là phương thức sinh sản của

tế bào và sự lớn lên của cơ thể

+ Do NST nhân đôi 1 lần và chia đôi 1 lần

+ Bộ NST của loài đựơc ổn định

→ Duy trì ổn định bộ NST đặc trưng của loài qua các thế hệ TB

- HS trả lời câu hỏi

- HS tự ghi nhớ nội dung trả lời

đã hoàn thiện

- Nguyên phân là phương thức sinh sản của TB và sự lớn lên của cơ thể

- Nguyên phân duy trì

sự ổn định bộ NST đặc trưng của loài qua các thế hệ tế bào

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

- GV yêu cầu HS trả lời các câu

hỏi sau :

* Ở ruồi giấm 2n =8 Một tế bào

ruồi giấm đang ở kì sau của

nguyên phân ,Số NST trong tế

bào đó bằng bao nhiêu trong các

trường hợp sau :

A 16 B 4 C 8 D 32

* Trong nguyên phân, các NST

đóng xoắn cực đại ở :

A Kì đầu B Kì giữa

C Kì sau D Kì cuối

* Kết quả kì giữa của nguyên

HS thực hiện bài tập cá nhân

- Đáp án C

- Đáp án B

- Đáp án C

Trang 4

phân các NST với số lượng :

A 2n (đơn ) B n (đơn)

C 2n (kép) D n ( kép )

* Ý nghĩa cơ bản của NP là:

A Sự chia đều chất nhân của TB

mẹ cho 2 TB con

B.Sự phân chia đồng đều chất TB

của TB mẹ cho 2 TB con

C.Sự phân ly đồng đều của các

crômatit về 2 TB con

D.Sự sao chép nguyên vẹn bộ

NST của TB mẹ cho 2 TB con

- GV gọi đại diện HS trả lời

- GV chỉ định HS khác bổ sung

- GV phân tích, hoàn thiện

- Đáp án D

- HS trả lời câu hỏi hoặc nộp vở bài tập cho GV

đã hoàn thiện

D HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI MỞ RỘNG

- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi :

Ở lúa nước 2n = 24 Hãy chỉ rõ

Tính số NST, số crômatit và số

tâm động trong mỗi tế bào qua

từng kì của nguyên phân

- GV cho HS về nhà làm rồi kiểm

tra trong tiết học sau

- GV phân tích, hoàn thiện kiến

thức

HS ghi lại bài tập về nhà nghiên cứu thực hiện

- HS trả lời câu hỏi hoặc nộp vở bài tập cho GV

đã hoàn thiện

* Hướng dẫn học bài ở nhà: - Làm bài tập 5 ở SGK

- Nghiên cứu nội dung kiến thức mới, soạn ▼ vào vở bài tập sinh học

TIẾT 10: GIẢM PHÂN

III Chuỗi các hoạt động học :

A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

- GV yêu cầu HS trình bày lại các

nội dung sau :

+ Nguyên phân là gì? Ý nghĩa

của quá trình nguyên phân là gì?

+ Nêu những diễn biến cơ bản của

NST trong quá trình NP ?

+ Tế bào ngoài hình thức phân bào

nguyên phân còn có hình thức

phân bào nào nữa? Hình thức đó

diễn ra ở loại tế bào nào và vào

- HS nhớ lại kiến thức cũ trả lời

- HS trả lời

Trang 5

thời kì nào?

nhiệm vụ học tập :

- GV gọi ngẫu nhiên 2 HS trả lời

- GV phân tích báo cáo kết quả của

HS theo hướng tạo mâu thuẫn

trong nhận thức để dẫn dắt đến

mục hình thành kiến thức

GV: Ngoài nguyên phân, giảm

phân cũng là hình thức phân bào

có thoi phân bào như nguyên phân

nhưng lại diễn ra vào thời kì chín

của TB sinh dục

2 Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- HS báo cáo kết quả theo sự hướng dẫn của GV

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

I Những diễn biến cơ bản của

NST trong giảm phân I :

- GV yêu cầu HS quan sát H10

SGK và đọc thông tin SGK thực

hiện nôi dung sau:

+ Ở kỳ trung gian NST có hình

thái như thế nào?

+ Hoàn thành nội dung lần phân

bào I của bảng 10 SGK

- Yêu cầu đại diện 2 nhóm gắn

bảng các nhóm còn lại đổi chéo bài

chấm

- GV chỉ định ngẫu nhiên HS khác

bổ sung

HS theo hướng dẫn dắt đến hình

thành kiến thức

- GV lấy VD: 2 cặp NST tương

đồng là AaBb khi ở kì giữa I, NST

ở thể kép AAaaBBbb Kết thúc lần

phân bào I NST ở tế bào con có 2

khả năng

1 (AA)(BB); (aa)(bb)

I Những diễn biến cơ bản của NST trong giảm phân I :

- Mỗi HS suy nghĩ, thảo luận theo sự phân công của nhóm trưởng, kết quả thảo luận thư

kí ghi lại

- HS quan sát hình vẽ đặc biệt

là ở kì trung gian Nêu được:

+ Nhiễm sắc thể duỗi xoắn + Nhiễm sắc thể tự nhân đôi

- HS tự thu nhận thông tin, quan sát H 10, trao đổi nhóm

để hoàn thành bài tập bảng 10

2 Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

I Những diễn biến cơ bản của NST trong giảm phân I :

Kỳ trung gian:

- NST ở dạng sợi mảnh

- NST nhân đôi thành NST kép dính nhau ở

Trang 6

2 (AA)(bb); (aa)BB)

tâm động

Các kì Những diễn biến cơ bản của NST Lần phân bào I

Kì đầu I - Các NST kép xoắn, co ngắn và diễn ra sự tiếp hợp cặp đôi của các

NST kép tương đồng theo chiều dọc và có thể bắt chéo nhau.

Kì giữa I - Các NST kép trong cặp tương đồng tách rời nhau, tập trung và xếp

song song thành 2 hàng ở mặt phẳng xích đạo của thoi phân bào.

Kì sau I - Các NST kép trong cặp tương đồng phân li độc lập với nhau về 2

cực tế bào.

Kì cuối I - Các NST kép nằm gọn trong 2 nhân mới được tạo thành với số

lượng là bộ đơn bội kép ( n NST kép).

II Những diễn biến cơ bản của

NST trong giảm phân II :

- GV yêu cầu HS quan sát H10 SGK

và đọc thông tin SGK thực hiện nôi

dung sau:

+ Hoàn thành nội dung lần phân bào

II của bảng 10 SGK

+ Nêu kết quả của quá trình giảm

phân?

+ Phân biệt điểm khác nhau của 2

lần phân bào

- Yêu cầu đại diện 2 nhóm gắn bảng

các nhóm còn lại đổi chéo bài chấm

- GV chỉ định ngẫu nhiên HS khác

bổ sung

HS theo hướng dẫn dắt đến hình

thành kiến thức

- GV cần nhấn mạnh và giải thích

thêm sự phân li độc lập của các cặp

NST kép tương đồng khi đi về 2 cực

tế bào kí hiệu bằng chữ thay cho

NST

Thí dụ: Kí hiệu 2 cặp NST tương

đồng là A ~ a, B ~ b, khi ở kì giữa

II Những diễn biến cơ bản của NST trong giảm phân II :

- Mỗi HS suy nghĩ, thảo luận theo sự phân công của nhóm trưởng, kết quả thảo luận thư

kí ghi lại

- HS tự thu nhận thông tin, quan sát H 10, trao đổi nhóm

để hoàn thành bài tập bảng 10

- HS nêu được : Từ 1 tế bào mẹ( 2n NST) qua 2 lần phân bào liên tiếp tạo ra 4 tế bào con mang bộ NST đơn bội(n NST)

- HS sử dụng kiến thức ở bảng

10 để so sánh

II Những diễn biến cơ bản của NST trong giảm phân II :

Trang 7

NST ở thể kép: (AA) (aa), (BB)

(bb)

- GV lấy VD: 2 cặp NST tương đồng

là AaBb khi ở kì giữa I, NST ở thể

kép AAaaBBbb Kết thúc lần phân

bào I NST ở tế bào con có 2 khả

năng: 1 (AA)(BB); (aa)(bb)

2 (AA)(bb); (aa)BB)

Kết thúc lần phân bào II có thể tạo 4

loại giao tử: AB, Ab, aB, ab

Các kì Những biến đổi cơ bản của NST ở các kì

Lần phân bào II

Kì đầu II

- NST co lại cho thấy rõ số lượng NST kép trong bộ đơn bội.

Kì giữa II

- NST kép xếp thành 1 hàng ở mặt phẳng xích đạo của thoi phân bào.

Kì sau II

- Từng NST kép tách ở tâm động thành 2 NST đơn phân li về 2 cực của tế bào.

Kì cuối II

- Các NST đơn nằm gọn trong nhân mới được tạo thành với số lượng là đơn bội (n

NST).

- Kết quả: từ 1 tế bào mẹ (2n NST) qua 2 lần phân bào liên tiếp tạo ra 4 tế bào con mang bộ NST đơn bội (n NST).

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

- GV yêu cầu HS trả lời các câu hỏi

sau :

* Hoàn thành bảng so sánh Nguyên

phân và giảm phân

* Một TB ruồi giấm (2n= 8) đang ở

kì sau của giảm phân II thì có số

lượng NST là bao nhiêu?

A 2 B 4 C 8 D 16

* Trong giảm phân các NST kép

tương đồng có sự tiếp hợp và bắt

chéo nhau vào kì nào :

A Kì đầu II B Kì giữa II

C Kì đầu I D Kì giữa I

* Trong phân bào II của giảm phân,

NST kép xếp thành 1 hàng ở mặt

phẳng xích đạo của thoi phân bào

vào kì :

A Kì đầu B Kì giữa

C Kì sau D Kì cuối

HS thực hiện bài tập cá nhân

- Đáp án C

- Đáp án B

Trang 8

- GV cho HS về nhà làm rồi kiểm tra

trong tiết học sau

- GV phân tích, hoàn thiện kiến thức

- HS trả lời câu hỏi hoặc nộp

vở bài tập cho GV

- HS tự ghi nhớ nội dung trả lời đã hoàn thiện

D HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI MỞ RỘNG

- GV yêu cầu HS thực hiện các bài

tập sau :

* Ở lợn, bộ NST 2n = 38 Một tế bào

sinh dục của lợn đang ở kì sau II có

bao nhiêu NST ?

A 76 NST kép

B 38 NST đơn

C 19 NST kép

D 38 NST kép

* Trong hai lần phân bào của giảm

phân, lần nào được coi là phân bào

nguyên nhiễm, lần nào được coi là

phân bào giảm nhiễm ?

- GV cho HS về nhà làm rồi kiểm tra

trong tiết học sau

- GV phân tích, hoàn thiện kiến thức

HS ghi lại bài tập về nhà nghiên cứu thực hiện

- Đáp án D

- Lần I : giảm nhiễm Lần II : Nguyên nhiễm

- HS trả lời câu hỏi hoặc nộp

vở bài tập cho GV

- HS tự ghi nhớ nội dung trả lời đã hoàn thiện

* Hướng dẫn học bài ở nhà:

- Làm bài tâp 4 , trả lời câu hỏi 1, 3 trang 33 SGK

- Tìm hiểu sự phát sinh giao tử và thụ tinh ở động vật

Định dạng
Số trang	8
Dung lượng	41,45 KB