NGỮ VĂN 9- CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI(TT) - Website Trường THCS Phan Bội Châu - Đại Lộc - Quảng Nam

Có bao nhiêu phương châm hội thoại, nêu rõ nội dung bằng sơ đồ tư duy.[r]

Chú ý: Muốn biết một câu nói có tuân thủ ph ơng châm quan hệ hay không cần biết thực sự ng ời nói muốn đạt mục đích gì qua câu nói đó.

Ví dụ : - Cô gái : Anh ơi! Quả khế chín rồi kìa.

- Chàng trai : Cành cây cao lắm.

- Xét nghĩa t ờng minh thì d ờng nh câu đáp của chàng trai không

tuân thủ ph ơng châm quan hệ nh ng thực tế đó là những tình huống giao tiếp bình th ờng Ng ời nghe vẫn hiểu và đáp lại theo hàm ý( qua suy luận) Chàng trai hiểu ý cô gái là: Anh hãy hái xuống cho em Nên chàng đã đáp lại nh trên.

I.Ph ơng châm quan hệ

=>Khi giao tiếp, cần nói đúng vào

đề tài giao tiếp, tránh nói lạc đề

II Ph ¬ng ch©m c¸ch thøc

D©y cµ ra d©y muèng Lóng bóng nh ngËm hét thÞ

- D©y cµ ra d©y muèng -> ChØ c¸ch nãi dµi dßng, r êm rµ,

- Lóng bóng nh ngËm hét thÞ -> Nãi Êp óng kh«ng thµnh

lêi, kh«ng râ rµng, rµnh m¹ch.

=>Khi giao tiÕp, cÇn chó ý nãi ng¾n gän, rµnh m¹ch; tr¸nh c¸ch nãi m¬ hå.

III- Ph ¬ng ch©m lÞch sù:

- Tuy cả 2 đều không có của cải tiền bạc nhưng cả 2 đều cảm nhận được tình cảm mà họ đã dành cho nhau

Đặc biệt là tình cảm của cậu bé với ông lão ăn xin + Ông lão đã quá già

+ đôi mắt đỏ hoe => bần cùng

+ nước mắt giàn giụa nghèo khổ

+ môi tái nhợt rách rưới

+ Quần áo tả tơi

- Cậu bé không hề tỏ ra khinh miệt, xa lánh mà vẫn

có thái độ và lời nói hết sức chân thành, thể hiện

sự tôn trọng và quan tâm đến người khác

III- Ph ơng châm lịch sự :

Ví dụ: Câu chuyện : Tham ăn

Có anh chàng phàm ăn tục uống hễ cứ ngồi vào mâm là gắp lấy gắp để, chẳng ngẩng mặt nhìn ai Một lần đi ăn cỗ, có ông khách thấy anh ta ăn uống lỗ mãng quá bèn lân la gợi

chuyện.

- Chẳng hay ông ng ời ở đâu ta?

Anh chàng đáp:

- Đây.

Rồi cắm cúi ăn.

- Thế ông đ ợc mấy cô, mấy cậu rồi?

- Mỗi.

Rồi lại gắp lia lịa ông khách lại hỏi:

- Các cụ thân sinh ông chắc còn cả chứ?

Anh chàng vẫn không ngẩng đầu lên, bảo:

-Tiệt

=> Khi giao tiếp cần tế nhị và tôn trọng ng ời khác

Có bao nhiêu phương châm hội thoại, nêu rõ nội dung

bằng sơ đồ tư duy

IV- Luyện tập

Bài tập 1: Xác định những ph ơng châm hội thoại

bị vi phạm trong những tr ờng hợp sau.

a-Cô giáo nhìn em bằng đôi mắt

b-Tôi nhìn thấy một con lợn to bằng con trâu c- Bị dị tật ở tay từ nhỏ, bạn tôi phải tập viết bằng chân.

d- Bạn ấy đá bóng bằng chân

e- Ăn nhiều rau xanh sẽ mắc bệnh tim mạch.

Tr ờng hợp a, d vi phạm ph ơng châm về l ợng

Tr ờng hợp b-e vi phạm ph ơng châm về chất

Bài tập2 : Ph ơng châm hội thoại nào bị vi phạm trong

mẩu chuyện sau

Khoảng 10 giờ tối, bác sĩ nhận đ ợc điện thoại của một

khách quen ở vùng quê.

Ông khách nói, giọng hốt hoảng:

- Th a bác sĩ, thằng bé nhà tôi nuốt cây bút bi của tôi

rồi.Bây giờ biết làm thế nào ? Xin bác sĩ đến ngay

cho.

-Tôi lên đ ờng ngay.Nh ng trời đang m a to, đ ờng vào làng

ông lại lầy lội, phải một tiếng r ỡi nữa tôi mới đến nơi

đ ợc.

-Thế trong khi chờ bác sĩ, tôi biết làm thế nào?

-Ông chịu khó dùng tạm bút chì vậy.

 Câu trả lời của bác sĩ không không đúng yêu cầu cần

trả lời của câu hỏi, vi phạm ph ơng châm quan hệ.

Bài tập3 : Câu thành ngữ: Nói dai, nói dài, nói dại

nhằm châm biếm những kẻ đã vi phạm nhữngph ơng châm hội thoại nào trong giao tiếp?

A- ph ơng châm về l ợng.

B- Ph ơng châm về chất.

C- Ph ơng châm quan hệ

D- Ph ơng châm về l ợng và ph ơng châm về

chất

Bài tập 4 : Thảo luận

trận đấu bóng đágiữa hai đội Manschester và

ACMilan Lâm rất hâm mộ đội bóng Manscheter

nh ng trong trận đấu đó đội đang bị thua Đang xem, bỗng Nam hỏi:

-Đội Manschester thua mấy quả rồi?

Lâm trả lời:

- Các cầu thủ hôm nay mặc quần áo đẹp nhỉ.