tổng kết ngữ pháp.ppt - Website Trường THCS Phan Bội Châu - Đại Lộc - Quảng Nam

Hãy sắp xếp các từ in màu xanh trong những câu sau đây vào cột thích hợp (theo bảng mẫu) ở dưới.. a/ Một lát sau không phải chỉ có ba đứa mà cả.[r]

Tiết 147-148: TỔNG KẾT VỀ NGỮ PHÁP

Chỉ hoạt động,

trạng thái của sự

vật.

Chỉ đặc điểm, tính chất của

sự vật, hoạt động, trạng thái.

a/ Một bài thơ hay không bao giờ ta đọc qua một lần mà

d/ Đối với cháu, thật là đột ngột […].

e/ - Vâng ! Ông giáo dạy phải Đối với chúng mình thì

thế là sung sướng

DT ĐT

Cho biết mỗi từ trong ba cột đó thuộc từ loại nào.

a/ những, các, một ; b/ hãy, đã, vừa ; c/ rất, hơi, quá

/…/ đập

/…/ đột ngột /…/ ông (giáo) /…/ phải

c

c c a

- Từ nào đứng sau (a) được sẽ là danh từ (hoặc loại từ).

- Từ nào đứng sau (b) được sẽ là động từ

- Từ nào đứng sau (c) được sẽ là tính từ

- Động từ có thể đứng sau hãy, đã, vừa, …

- Tính từ có thể đứng sau rất, hơi, quá, …

Ý nghĩa khái quát của

Kết hợp về phía trước Từ loại Kết hợp về phía sau

Chỉ sự vật (người,

vật, hiện tượng,

khái niệm)

danh từ

Chỉ hoạt động,

trạng thái của sự

vật

động từ

Chỉ đặc điểm, tính

từ

những, các, một, …

hãy, đã, vừa, …

rất, hơi, quá, …

kia,ấy, nọ, … xong, rồi, …

quá, lắm, …

như từ loại nào ?

a/ Nghe gọi, con bé giật mình, tròn mắt nhìn Nó ngơ ngác, lạ lùng Còn anh, anh không ghìm nổi xúc động

(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc lược ngà)

b/ Làm khí tượng, ở được cao thế mới là lí tưởng chứ

c/ Những băn khoăn ấy làm cho nhà hội hoạ không

nhận xét được gì ở cô gái ngồi trước mặt đằng kia

→ “tròn” là TT, ở câu (a) nó được dùng như ĐT.

→ “lí tưởng” là DT, ở câu (b) nó được dùng như TT.

a/ Một lát sau không phải chỉ có ba đứa mà cả

một lũ trẻ ở tầng dưới lần lượt chạy lên

- ở

- ba

b/ Trong cuộc đời kháng chiến của tôi, tôi chứng kiến không biết bao nhiêu cuộc chia tay, nhưng chưa bao giờ, tôi bị xúc động như lần ấy

(Nguyễn Quang

Sáng, Chiếc lược ngà)

Số

từ Đại từ Lượng từ Chỉ từ Phó từ Quan hệ từ Trợ từ thái từ Tình Thán từ

BẢNG THỐNG KÊ CÁC TỪ LOẠI KHÁC (NGOÀI BA TỪ LOẠI CHÍNH)

- chỉ

c/ Ngoài cửa sổ bấy giờ những bông hoa bằng

lăng đã thưa thớt – cái giống hoa ngay khi mới

nở, màu sắc đã nhợt nhạt

(Nguyễn Minh Châu, Bến quê)

Tình thái từ

Thán từ

BẢNG THỐNG KÊ CÁC TỪ LOẠI KHÁC (NGOÀI BA TỪ LOẠI CHÍNH)

- chỉ

- đã

- ngay

d/ - Trời ơi, chỉ còn có năm phút ! (Nguyễn Thành Long, Lặng

Tình thái từ

Thán từ

BẢNG THỐNG KÊ CÁC TỪ LOẠI KHÁC (NGOÀI BA TỪ LOẠI CHÍNH)

- chỉ

- đã

- ngay

- Trời ơi

- năm

- chỉ

e/ - Quê anh ở đâu thế ? - Hoạ sĩ hỏi

(Nguyễn Thành

Long, Lặng lẽ Sa Pa)

Số

từ Đại từ Lượng từ Chỉ từ Phó từ Quan hệ từ Trợ từ thái từ Tình Thán từ

BẢNG THỐNG KÊ CÁC TỪ LOẠI KHÁC (NGOÀI BA TỪ LOẠI CHÍNH)

- chỉ

h/ - Bố đang sai con làm cái việc gì lạ thế ? (Nguyễn

Minh Châu, Bến quê)

Số

từ Đại từ Lượng từ Chỉ từ Phó từ Quan hệ từ Trợ từ thái từ Tình Thán từ

BẢNG THỐNG KÊ CÁC TỪ LOẠI KHÁC (NGOÀI BA TỪ LOẠI CHÍNH)

- chỉ

- đã - ngay

- Trời ơi

- hả

- đang - chỉ

Tình thái từ

Thán từ

BẢNG THỐNG KÊ CÁC TỪ LOẠI KHÁC (NGOÀI BA TỪ LOẠI CHÍNH)

- chỉ

- cả

- đã - ngay

- Trời ơi

- hả

- đang - chỉ BT2/133

Từ chuyên dùng ở cuối câu để tạo câu nghi vấn là: à, ư,

g/ - Đã bao giờ Tuấn … sang bên kia chưa hả ?

(Nguyễn Minh Châu, Bến quê)

Số

từ Đại từ Lượng từ Chỉ từ Phó từ Quan hệ từ Trợ từ thái từ Tình Thán từ

BẢNG THỐNG KÊ CÁC TỪ LOẠI KHÁC (NGOÀI BA TỪ LOẠI CHÍNH)

- chỉ

- đã

- ngay

- Trời ơi

- hả

- chỉ

a/ Nhưng điều kì lạ là tất cả những ảnh hưởng quốc tế đó đã nhào nặn với cái gốc văn hoá dân tộc không gì lay chuyển được ở Người, để trở thành một nhân cách rất Việt Nam , một lối sống rất bình dị, rất Việt

Nam,

rất Phương Đông, nhưng đồng thời cũng rất mới, rất hiện đại.

b/ Ông khoe những ngày khởi nghĩa dồn dập ở làng

c/ Ông lão vờ vờ đứng lảng ra chỗ khác rồi đi thẳng Tiếng cười nói xôn xao của đám người mới tản cư lên ấy vẫn dõi theo.

ảnh hưởng

DT

những

LT

nhân cách DT

lối sống DT

một

ST

một ST

ngày

DT Tiếng

DT

những

LT

* Phần trung tâm của các CDT:

a/ ảnh hưởng, nhân cách, lối sống Các dấu hiệu là những lượng từ hoặc số từ đứng trước: những, một, một.

b/ ngày (khởi nghĩa) Dấu hiệu là LT đứng trước: những

c/ Tiếng (cười nói) Dấu hiệu là có thể thêm LT “ những” vào trước.

a/ Vừa lúc ấy, tôi đã đến gần anh Với lòng mong nhớ của anh, chắc anh nghĩ rằng, con anh sẽ chạy xô vào lòng anh, sẽ ôm chặt lấy cổ anh.

b/ Ông chủ tịch làng em vừa lên cải chính …

* Phần trung tâm của các cụm động từ:

a/ đến, chạy, ôm. Dấu hiệu là phó từ: “đã, sẽ, sẽ” đứng trước.

b/ lên (cải chính). Dấu hiệu là phó từ “vừa”

a/ Nhưng điều kì lạ là tất cả những ảnh hưởng quốc

tế đó đã nhào nặn với cái gốc văn hoá dân tộc không gì lay chuyển được ở Người, để trở thành một nhân cách rất Việt Nam, một lối sống rất bình

dị, rất Việt Nam, rất phương Đông, nhưng đồng thời rất mới, rất hiện đại.

b/ Những khi biết rằng cái sắp tới sẽ không êm ả thì chị tỏ ra bình tĩnh đến phát bực.

c/ Không, lời gửi của một Nguyễn Du, một xtôi cho nhân loại phức tạp hơn, cũng phong phú

Tôn-a/ Nhưng điều kì lạ là tất cả những ảnh hưởng quốc tế

đó đã nhào nặn với cái gốc văn hoá dân tộc không gì lay chuyển được ở Người, để trở thành một nhân cách

rất Việt Nam , một lối sống rất bình dị , rất Việt Nam , rất

phương Đông , nhưng đồng thời rất mới , rất hiện đại

* Phần trung tâm của các cụm từ:

a/ Việt Nam, bình dị, Phương Đông, mới, hiện đại Dấu hiệu là phó từ “rất” đứng trước.

b/ Những khi biết rằng cái sắp tới sẽ không êm ả

thì chị tỏ ra bình tĩnh đến phát bực.

* Phần trung tâm của các cụm từ:

a/ Việt Nam, bình dị, Phương Đông, mới, hiện đại Dấu hiệu là phó từ “rất” đứng trước.

b/ êm ả Dấu hiệu là có thể thêm phó từ “rất”

đứng trước.

c/ Không, lời gửi của một Nguyễn Du, một

Tôn-xtôi cho nhân loại phức tạp hơn , cũng phong phú

và sâu sắc hơn

* Phần trung tâm của các cụm từ:

a/ Việt Nam, bình dị, Phương Đông, mới, hiện đại Dấu hiệu là phó từ “rất” đứng trước.

b/ êm ả Dấu hiệu là có thể thêm phó từ “rất”

đứng trước.

c/ phức tạp, phong phú, sâu sắc Dấu hiệu là có thể

Thành phần chính

có khả năng kết hợp với các phó từ chỉ quan hệ thời gian và trả lời cho các câu hỏi:

Làm gì ?, Làm sao? Như thế nào ? hoặc Là

thường đứng trước chủ ngữ, nêu lên đề tài được nói đến trong câu; có thể thêm quan hệ từ về, đối với, còn vào trước.

đứng ở đầu câu, cuối

câu hoặc đứng giữa

chủ ngữ và vị ngữ,

nêu lên hoàn cảnh về

không gian, thời gian,

mấy người học trò cũ đến sắp hàng dưới hiên rồi

đi vào lớp

(Thanh Tịnh, Tôi đi học)

Trạng ngữ Khởi ngữ Chủ ngữ Vị ngữ

Đôi càng tôi mẫm bóng

Sau một

hồi… lòng tôi

mấy người học trò cũ

đến sắp hàng dưới hiên / đi vào lớp.

không hề nói dối, cũng không bao giờ biết nịnh hót hay độc ác

đến sắp hàng dưới hiên / đi vào lớp.

lập (A)

d a b c

- Thành phần cảm thán

- Thành phần gọi - đáp

- Thành phần phụ chú

tham gia vào sự việc được nói trong câu.

a/ Có lẽ tiếng Việt của chúng ta đẹp bởi vì tâm hồn của người Việt Nam ta rất đẹp, bởi vì đời sống, cuộc đấu tranh của nhân dân ta từ trước tới nay là cao quý, là vĩ đại, nghĩa là rất đẹp.

Thành phần biệt lập

Có lẽ

Ngẫm ra

quả tròn, nước ngọt, dừa nếp lơ lửng giữa trời, quả vàng xanh mơn mởn, dừa lửa lá đỏ, vỏ hồng,…

(Theo Hoàng Văn Huyền, Những mẩu chuyện địa lí)

có khi

(Phạm Duy Tốn, Sống chết mặc bay)

Nặng biết bao ân ngãi

Quý hơn bao vàng đầy !

Bẩm Ơi

(Tố Hữu, Bài ca lái xe đêm)