64 CHƯƠNG TH C TR NG T CH C H CH TOÁN K TOÁN TRONG CÁC CƠ S Y T VI T NAM [ 2.1 T NG QUAN V H TH NG CƠ S Y T VI T NAM HI N NAY 2.1.1 H th ng s y t Vi t nam Con ngư i ngu n tài nguyên quý báu nh t quy t nh s phát tri n c a t nư c ó s c kh e v n quý nh t c a m i ngư i c a tồn xã h i Vì v y u tư cho s c kh e u tư cho s phát tri n kinh t xã h i c a t nư c, nâng cao ch t lư ng cu c s ng c a m i cá nhân m i gia ình Hi u c t m quan tr ng c a ngành y t nên v i s i c a Chính ph cách m ng lâm th i năm 1945, B Y t Vi t nam m t 15 B l p Tr i qua giai o n l ch s ch nghĩa, th ng nh t u tiên ã c thành u tranh gi i phóng dân t c, xây d ng xã h i t nư c phát tri n kinh t xã h i, ngành Y t ã có nh ng óng góp to l n s nghi p chăm sóc b o v s c kho nhân dân H th ng s y t c a Vi t nam c xây d ng nguyên t c m b o ph c v nhân dân có hi u qu ; phù h p v i tình hình kinh t c a m i phương, v i trình khoa h c kh qu n lý ng th i a m b o không ng ng nâng cao ch t lư ng ph c v ngư i b nh Hi n h th ng s y t c a Vi t nam có th phân lo i theo nhi u tiêu chí khác N u d a theo t ch c hành nhà nư c, h th ng s y t bao g m: Tuy n y t trung ương; Tuy n y t a phương (g m n y t t nh, thành ph , qu n, huy n, th xã, n y t xã, phư ng, quan, trư ng h c ) N u d a theo thành ph n kinh t u tư kinh phí, h th ng s y t bao g m: s y t cơng l p s y t ngồi cơng l p N u d a vào m c chuyên sâu, h th ng s y t bao g m: 65 - Khu v c ph c p: có nhi m v b o v s c kh e nhân dân hàng ngày, th c hi n CSSK ban u, s d ng k thu t thông thư ng, ph bi n - Khu v c chuyên sâu: có nhi m v s d ng k thu t cao, i sâu vào nghiên c u khoa h c ch o k thu t cho a phương, h tr gi i quy t khó khăn c a y t ph c p D a vào ch c năng, nhi m v , h th ng s y t bao g m: - Các b nh vi n, vi n trung tâm có giư ng b nh, s dư ng ph c h i ch c thu c B , ngành i u a phương - Các s khám, ch a b nh tr c thu c Vi n nghiên c u, Trư ng t o y, dư c toàn qu c - Các trung tâm y t bao g m trung tâm y t qu n, huy n, th xã, thành ph thu c t nh, Trung tâm y t d phòng, Trung tâm phòng ch ng b nh xã h i, Trung tâm truy n thông giáo d c s c kh e, Trung tâm b o v bà m , tr em-k ho ch hóa gia ình ho c Trung tâm s c kh e sinh s n - Các vi n, tr i, tr m ho c ơn v khác có ch c nhi m v phịng, ch ng b nh d ch thu c B , ngành, - Các ơn v có ch c ki m a phương nh v c xin, sinh ph m y t , trang thi t b y t , ki m nghi m thu c, hóa m ph m, th c ph m, ki m d ch y t - Các s s n xu t v c xin, sinh ph m y t , máu ch ph m v máu, d ch truy n ho c s n ph m khác thu c ngành y t D a vào tính ch t ho t ng, h th ng s y t bao g m: - Các quan qu n lý hành B Y t , Văn phịng V , C c, S Y t , Phòng Y t qu n, huy n - Các ơn v s nghi p b nh vi n a khoa chuyên khoa trung ương, c p t nh, c p qu n, huy n, trung tâm y t d phòng, vi n nghiên c u, trư ng i h c, cao ng, trung h c y dư c 66 Trên s cách phân lo i trên, có th khái quát mơ hình t ch c h th ng s y t c a Vi t Nam Hình 2.1 dư i ây: Chú thích: Qu n lý tr c ti p Qu n lý gián ti p CHÍNH PH B Yt Văn phòng Các V , C c Thanh tra Các vi n nghiên c u Các BV K CKTƯ Các trư ng H, C , TH Y dư c T ng công ty Dư c VN UBND T NH, TP S Yt Các phòng Thanh tra Y t Các ơn v YTDP, PCBX TTTT giám nh CSSKSS Các BV K& CK t nh & BV khu v c Trư ng THYT, C YT Công ty dư c vùng, t nh TP UBND HUY N Phòng Yt Trung tâm y t d phòng huy n Tr m y t quan, xí nghi p B nh vi n qu n/huy n Phòng KB KKV c m dân cư Hi u thu c huy n Hi u thu c, qu y thu c, nhà thu c tư nhân UBND XÃ Tr m Y t s Yt thôn b n Hình 2.1 - Mơ hình t ch c h th ng s y t c a Vi t Nam 67 Trong cách phân lo i có th th y s y t c n phân ng góc qu n lý tài nh rõ quan hành ơn v s nghi p b i ch tài áp d ng cho ơn v khác Các quan qu n lý hành y t có ch c tham mưu, ch ho ch, sách y t o, xây d ng k th c hi n qu n lý ngành y t ó quan ho t ng b ng ngu n kinh phí NSNN c p, c p c p ho c ngu n khác theo ngun t c khơng b i hồn tr c ti p th c hi n nhi m v Nhà nư c giao áp d ng th ng nh t ch tài năm Trong ó ơn v s nghi p y t ph n l n ơn v s nghi p có thu, t phí ho t m b o m t ph n ho c toàn b kinh ng Nhi m v c a ơn v t ch c th c hi n ch c b n c a y t công c ng, bao g m: khám ch a b nh, phòng b nh, t o cán b , nhân l c y t nghiên c u khoa h c lĩnh v c y t Trong ó ch c khám ch a b nh c a s y t có nh hư ng sâu r ng n i s ng xã h i c a m i cá nhân, thành viên xã h i Các b nh vi n c coi b m t c a ngành y t b ph n s m tri n khai ch qu n lý tài m i - ch t ch tài Do ó vi c nghiên c u, ánh giá hồn thi n t ch c h ch tốn k toán nh m tăng cư ng qu n lý tài ơn v h t s c c n thi t Chính v y, ph m vi c a Lu n án, tác gi t p trung nghiên c u s y t c a Vi t Nam dư i góc b nh vi n Ph n ti p theo c a Lu n án s i sâu tìm hi u v b nh vi n h th ng s y t Vi t Nam 2.1.2 B nh vi n h th ng s y t Vi t nam Trong l ch s , công tác khám ch a b nh c coi v n công tác chăm sóc s c kh e nói chung Xã h i th i c then ch t c a i chưa có s thu n p b nh nhân i u tr v y th y thu c ch y u th c hi n thăm khám i u tr b nh nhân t i nhà Càng ngày lư ng b nh nhân có nhu c u ch a b nh tăng lên, th y thu c ã bi n nhà thành nơi dung n p b nh nhân 68 nư c ta t ch c ch a b nh ã có t lâu i nhà Lý (1010-1224) ã t ch c Ty Thái y chăm lo s c kh e nhà vua quan l i Nguy n Bá Tĩnh (hi u Tu Tĩnh – th k XIV) ã xây d ng 24 chùa làm s ch a b nh làm phúc s m nh t nư c ta u th i kỳ Pháp thu c (năm 1863), Chính ph Pháp ã xây d ng B nh vi n Grall (nay B nh vi n Nhi ph H Chí Minh), B nh vi n quân ng I Thành n Th y (Lanessan) vào năm 1893 dành cho i công ch c Pháp (hi n B nh vi n quân y 108 B nh vi n H u ngh ) Sau Cách m ng Tháng Tám năm 1945 phóng hồn tồn mi n nam năm 1975, tri n s c bi t sau ngày gi i ng Nhà nư c ta ã tr ng phát i u tr b nh nhân n i trú phong phú, a d ng, r ng kh p Trong h th ng y t qu c gia nói chung Vi t nam nói riêng, b nh vi n óng vai trị r t quan tr ng c v cung ng d ch v y t , t o, nghiên c u khoa h c v m t tài Chi tiêu cho b nh vi n thư ng chi m t tr ng l n t ng chi c a ngành y t (kho ng 60-70%) Chính v y nghiên c u t ch c qu n lý b nh vi n nói chung t ch c h ch toán k toán nh m tăng cư ng qu n lý tài b nh vi n nói riêng vi c làm c n thi t m i qu c gia không ch góp ph n nâng cao hi u qu ho t b n thân b nh vi n mà có tác d ng tích c c ng c a i v i toàn ngành y t Trư c i vào nghiên c u c th v hi n tr ng qu n lý tài t ch c h ch toán k toán b nh vi n c n xác vi n theo tiêu th c khác Hi n nay, nh phân lo i b nh Vi t nam nư c th gi i, h th ng b nh vi n có th c phân lo i theo tiêu th c như: Theo ph m vi ph c v v trí a lý hành bao g m: B nh vi n qu c gia hay trung ương; B nh vi n vùng (ph c v cho nhi u t nh); B nh vi n t nh; B nh vi n huy n, thành ph , th xã Theo quan ch qu n qu n lý, h th ng b nh vi n bao g m: 69 - B nh vi n công thu c Nhà nư c qu n lý, ph i m i ho t ng ph c v m i u tư v n hành, chi i tư ng - B nh vi n l i nhu n thông thư ng tư nhân qu n lý, t trang tr i kinh phí, ph c v i tư ng có kh chi tr , cung c p d ch v có chi phí th p - B nh vi n tư khơng l i nhu n thư ng t ch c tôn giáo, nhân o xã h i t ch c v n hành thu c tôn giáo hay i tư ng ph c v nh ng ngư i i tư ng xã h i c n h tr ; kh k thu t không cao - B nh vi n ngành thu c s h u c a ngành, ph c v cho nhân viên ngành; kh k thu t d ch v tuỳ theo yêu c u c thù c a ngành - B nh vi n gi ng d y hay b nh vi n th c hành g n v i vi c t o i h c hay sau i h c ngành y khoa V qu n lý có th thu c Trư ng i h c y khoa Theo tính ch t chuyên khoa bao g m: B nh vi n a khoa B nh vi n chuyên khoa Theo b c thang i u tr kh k thu t bao g m: - B nh vi n n i u tr u tiên: cung c p d ch v y t b n, i u tr b nh thông thư ng, ơn gi n cho nhân dân ph m vi ph trách - B nh vi n n th hai thư ng b nh vi n t nh, b nh vi n khu v c cung c p d ch v mang tính chuyên khoa ph c t p - B nh vi n n ba b nh vi n n cu i cùng, cung c p d ch v chuyên khoa sâu, ph c t p, òi h i k thu t cao, trang thi t b t t, có cán b y t chuyên khoa sâu 70 Theo phân c p qu n lý, h th ng b nh vi n bao g m b nh vi n a khoa chuyên khoa tr c thu c B Y t , b nh vi n a khoa chuyên khoa tr c thu c S Y t t nh, thành ph , b nh vi n huy n, b nh vi n ngành Xem xét s li u t ng s lo i hình b nh vi n năm 2007 B ng 2.2 dư i ây: B ng 2.1 - T ng s lo i hình b nh vi n theo phân c p qu n lý năm 2007 Lo i b nh vi n S lư ng b nh vi n S lư ng giư ng b nh BV K thu c B Y t 10 7.240 BVCK thu c B Y t 21 6.970 BV K t nh, thành ph 117 39.184 BVCK t nh, thành ph 207 26.179 BV huy n 597 49.175 BV ngành 48 5.200 T ng c ng 1.000 133.345 (Ngu n: Báo cáo chung t ng quan ngành y t năm 2007 – B Y t tháng 1/2008) - B nh vi n tr c thu c B Y t qu n lý 31 s (bao g m 10 b nh vi n a khoa 21 b nh vi n chuyên khoa lo i) chi m kho ng 3,1% t ng s b nh vi n - B nh vi n tr c thu c S Y t t nh, thành ph qu n lý 921 s (117 b nh vi n a khoa t nh, 207 b nh vi n chuyên khoa 597 b nh vi n qu n, huy n, th xã) chi m 92,1% - B nh vi n thu c B , ngành khác qu n lý 48 s chi m kho ng 4,8% t ng s b nh vi n Trong s cách phân lo i trên, nghiên c u sâu v ch qu n lý tài b nh vi n c n phân chia h th ng b nh vi n thành hai lo i b nh vi n công l p b nh vi n ngồi cơng l p Theo s li u c p nh t n năm 71 2007 t T nh, Thành ph , B , Ngành, t ng s b nh vi n 1043 ó s lư ng b nh vi n công 1000 chi m 95,87% S b nh vi n ngồi cơng l p ch 43 chi m 4,13% B ng 2.2 - T ng s b nh vi n theo lo i hình cơng l p ngồi cơng l p Lo i hình BV Cơng l p Ngồi cơng l p T ng s s T ng s giư ng b nh T l % so v i t ng s s T l % so v i t ng s giư ng b nh 133.345 3.245 95,87 4,13 97,62 2,38 1043 (Ngu n: Quy t 1.000 43 136.590 100 100 nh s 1047/Q -BYT v phê t Quy ho ch phát tri n m ng lư i b nh vi n Vi t Nam n năm 2010) ti n theo dõi, s li u có th bi u di n b ng Hình 2.2 dư i ây: 4.13% BV Cơng BV Tư 95.87% Hình 2.2 – T l b nh vi n theo lo i hình cơng l p ngồi cơng l p Như v y s lư ng b nh vi n công l p Vi t Nam n v n chi m t tr ng r t l n (>95%) t ng s b nh vi n hi n có H th ng b nh vi n công l p có q trình hình thành phát tri n g n li n v i trình phát tri n c a n n y t nư c nhà Năm 1955, sau k t thúc cu c kháng chi n 72 ch ng th c dân Pháp c nư c ch có 57 b nh vi n lo i Trong giai o n 1955-1975, h th ng b nh vi n công l p liên t c phát tri n c v s lư ng quy mô giư ng b nh Sau th ng nh t t nư c, b nh vi n ti p t c c u tư phát tri n c v s lư ng ch t lư ng Các b nh vi n cơng l p thư ng có s lư ng giư ng b nh l n, t p trung i ngũ y bác sĩ ông o có trình cao, áp ng ph n l n nhu c u khám ch a b nh c a nhân dân i v i b nh vi n ngồi cơng l p, trình hình thành g n li n v i th i i m ban hành Pháp l nh Hành ngh y dư c tư nhân năm 1993 T ó s lư ng s y t tư nhân tăng lên nhanh chóng Tuy nhiên s n nay, ó ch y u bao g m phịng khám a khoa, chuyên khoa tư nhân m t s b nh vi n tư B nh vi n tư i ã áp ng c ph n yêu c u c p bách v khám ch a b nh c a ngư i dân ng th i t o mơi trư ng c nh tranh tích c c v i b nh vi n công Tuy nhiên v i quy mô nh bé t p trung ch y u thành ph l n Hà N i, Thành ph H Chí Minh, b nh vi n tư chưa phát tri n tương x ng v i nhu c u ti m V i ch trương xã h i hóa ngành y t , b nh vi n tư nhân ã ang góp ph n áp ng yêu c u c p bách v khám ch a b nh c a nhân dân gi m gánh n ng t i c a b nh vi n công n V i m c tiêu phát tri n ngành y t theo qu v n nâng cao l c ho t nh hư ng công b ng – hi u ng toàn di n c a b nh vi n c cơng l p ngồi công l p h t s c c n thi t H th ng b nh vi n c a Vi t Nam ơn v s nghi p ho t ng lĩnh v c y t ó nghiên c u v t ch c h ch toán k toán ơn v c n thi t ph i hi u rõ nh ng c i m b n v b nh vi n h th ng s y t Vi t Nam, c i m t ch c b máy qu n lý ch tài hi n hành có nh hư ng n t ch c cơng tác k tốn Nh ng n i dung s nghiên c u, trình bày ph n ti p theo c a lu n án c ti p t c 73 2.1.3 c i m t ch c qu n lý b nh vi n c a Vi t Nam Trên s nhi m v , s dân khu v c ph trách c a b nh vi n, tình hình b nh t t a phương, kh i u tr c a s n trư c, b nh vi n t ch c biên ch cán b xác nh s giư ng b nh V i nhi m v khám ch a b nh, t o cán b , nghiên c u khoa h c y h c, ch o n dư i v chun mơn k thu t, phịng b nh h p tác qu c t , b nh vi n hi n thư ng c t ch c qu n lý theo mơ hình tr c n Hình 2.3 sau ây GIÁM C Các khoa lâm sàng Các khoa c n lâm sàng Các phòng ch c Khoa khám b nh Khoa HHTM Phịng KHTH Khoa n i Khoa Hóa sinh Khoa HSCC Khoa Xét nghi m VS Phòng TCCB Khoa truy n nhi m Khoa Chu n ốn HA Phịng HCQT Khoa VLTL-PHCN Khoa YHCT Khoa Nhi Khoa Ngo i Khoa CNK Khoa Dư c Khoa Thăm dò CN Phòng Ch o n Phòng TCKT Phòng Y tá – D Phòng V t tư TTB Khoa Gi i ph u b nh Khoa Dinh dư ng Khoa Ph u thu t Khoa B ng Khoa S n Khoa RHM Khoa TMH Khoa M t Hình 2.3 - Mơ hình tr c n c a b nh vi n hi n 117 khác M t s b nh vi n s d ng ph n m m mi n phí, ph n m m mã ngu n m t s a ch a ho c xây d ng s d ng Nhi u công ty c thuê vi t ph n m m cho ngành y t , không hi u chuyên môn ho c thu th p thông tin u vào thi u, nên ưa vào ng d ng không M t s trư ng h p cịn em chương trình c a ngành khác, thay c th t hi u qu i chút ít, r i ưa vào áp d ng cho ngành y t H u qu thay phát huy ưu i m, nh ng s n ph m ki u th m chí cịn làm o l n ho t Như v y, vi c l a ch n gi i pháp qu n lý b nh vi n hi n ng c a ơn v i tr nên khó khăn s d ng hay nâng c p, m r ng h th ng 2.3 ÁNH GIÁ TH C TR NG CƠ CH QU N LÝ TÀI CHÍNH VÀ T CH C H CH TOÁN K TOÁN TRONG CÁC CƠ S Y T C A VI T NAM 2.3.1 ánh giá v ch qu n lý tài s y t c a Vi t Nam 2.3.1.1 Nh ng k t qu t c Trong nh ng năm qua, th c hi n ch qu n lý tài theo Ngh nh 10/N -CP ngày 16/01/2002 g n ây Ngh 25/04/2006, công tác qu n lý tài s y t i quan tr ng Có th nói s y t ã nh 43/N -CP ngày ã có nh ng s thay t c nh ng k t qu bư c u sau: Th nh t, ã có m t s bi n i l n nh n th c c a i ngũ lãnh o cán b công nhân viên s y t Khác v i trư c ây, công vi c c a ngư i lãnh o ch quan tâm n i u hành cơng tác chun mơn n c giao quy n t ch toàn di n v t ch c b máy, biên ch , tài chính, lãnh o s y t ph i có trách nhi m v i vi c t o ngu n thu cho ơn v , nâng cao trách nhi m qu n lý tài s n, gi i quy t hài hòa v n phân ph i thu nh p nâng cao i s ng cán b cơng nhân viên… Theo ó, 118 trách nhi m c a Phịng Tài K tốn ã nâng lên m t bư c ng yêu c u b ph n tham mưu cho lãnh Th hai, ã có s ch áp o ơn v ng vi c khai thác ngu n thu s y t Cơ ch tài m i ã t o i u ki n cho ơn v phát huy t i a quy n t ch , t ch u trách nhi m tăng thu, s y t v ã phát tri n ơn v Trên s ch m b o i u ki n tài ng th c hi n t t nhi m c giao Th ba, ã có m t s thay i l n c u ngu n thu c a s y t theo hư ng tăng cư ng kh t ch c a ơn v thay trơng ch , ph thu c vào NSNN Trong nh ng năm qua, t tr ng thu s nghi p c a s y t t vi n phí BHYT ã tăng lên rõ r t Tâm lý gi u ngu n thu e ng i b gi m tr kinh phí NSNN c p ã c lo i b Th tư, ã t ng bư c xây d ng ý th c ti t ki m, s d ng kinh phí có hi u qu , ch ng tham ơ, lãng phí s y t Các s y t u ãt ch c th o lu n công khai ban hành quy ch chi tiêu n i b áp d ng gi i pháp tích c c ti t ki m kho n chi không c n thi t Tuy nhiên bên c nh nh ng k t qu t c, công tác qu n lý tài b nh vi n c a Vi t nam hi n v n nh ng t n t i c n kh c ph c nâng cao ch t lư ng góp ph n tăng cư ng hi u qu c a cơng tác qu n lý tài 2.3.1.2 Nh ng t n t i Th nh t, Chuy n sang ch t ch tài chính, ngu n kinh phí thư ng xuyên NSNN c p hàng năm có t tr ng gi m d n ngu n thu t vi n phí BHYT nhanh chóng tr thành ngu n thu ch y u cho ho t chuyên môn c a s y t cơng l p Tình tr ng thư ng xun ph i ng i 119 m tv iv n t i b nh nhân ph bi n Tuy nhiên ngu n thu vi n phí BHYT tăng chưa m b o thu úng thu Giá vi n phí hi n hành ch giá m t ph n vi n phí khơng trang tr i kho n chi phí chi phí kh u hao TSC , chi phí hành chính, t o, nghiên c u khoa h c, u tư xây d ng s v t ch t trang thi t b l n Chính v y v i s suy gi m c a ngu n h tr t NSNN vi c thu chưa úng, chưa phí d ch v ã gây khó khăn l n cho s y t vi c nâng cao ch t lư ng khám ch a b nh c i thi n i s ng c a cán b công nhân viên Th hai, Trong c u ngu n thu vi n phí BHYT c a s y t hi n thư ng có xu hư ng phát tri n tăng thu vi n phí tr c ti p t b nh nhân toán gián ti p qua quan BHXH i v i s y t , n u ngu n thu d a ph n l n vào vi n phí tr c ti p r t khó d ho ch thu ng th i ơn v s ph i oán, l p k i m t v i tình tr ng th t thu vi n phí l n V phương di n tài xã h i, vi c nâng cao m c vi n phí tr c ti p i u d d n t i m t công b ng nh t t t c nh ng c i cách v tài y t i u ch t gánh n ng chi tr lên ngư i m mà ngư i nghèo thư ng m au Vì v y vi c huy ng tài t vi n phí tr c ti p có th làm gi m kh ti p c n c a ngư i dân v i d ch v y t gây nh hư ng tiêu c c v m t xã h i i v i ngu n thu t BHYT, có nhi u gia b t bu c t nguy n, m i lo i i tư ng l i áp d ng sách khác nhau, khung giá BHYT c ng nh c khơng tính có th i tư ng tham n y u t khách quan nh hư ng l m phát, suy thoái kinh t , th t c tốn ph c t p nên khơng t o ng l c cho ơn v tham gia cung c p d ch v V n gây khó khăn, c n tr cho vi c xác nh lo i i tư ng c hư ng Tuy nhiên n u hoàn thi n ch toán BHYT h p lý s ngu n tài n nh m b o cơng b ng cho m i i tư ng s d ng d ch v 120 Th ba, V quy n nh giao ngân sách chi thư ng xuyên th i kỳ nh năm M t m t quy nh tương nh ã t o i u ki n cho b nh vi n xác i ch c ch n s thu t NSNN t ng ngu n thu c a ơn v M t khác vi c xác dài s chưa tính nh m c h tr t NSNN m t kho ng th i gian n s tương x ng v i t l tăng trư ng kinh t , v n tăng dân s l m phát hàng năm Th tư, V phương pháp l p d toán b nh vi n v n theo phương pháp truy n th ng t c c vào s li u c a năm li n trư c sau ó i u ch nh tăng theo t l tăng trư ng chung Trong d toán thu chi nhi u ho t ng khơng c trình bày r ch ròi ho t v thư ng xuyên ho t ng th c hi n nhi m ng t ch c d ch v khám ch a b nh dư i hình th c liên doanh, liên k t v v n nên gây khó khăn vi c ki m soát kho n thu chi phân tích, ánh giá hi u qu c a t ng ho t ng Th năm, Vi c tri n khai th c hi n ch qu n lý tài m i t i b nh vi n ch m, thi u ch ng, sáng t o tâm lý ng i thay i Vi c nghiên c u, ban hành quy ch chi tiêu n i b c a ơn v thư ng thi u k p th i, chưa bao quát h t n i dung chi c a ơn v Vi c i u ch nh, s a i, b sung, hoàn thi n quy ch chi tiêu n i b chưa c tr ng M c dù nhi u ơn v ã ng d ng tin h c hóa qu n lý song kh khai thác thông tin chưa cao V n s d ng thơng tin phân tích, l p k ho ch nhi u h n ch Nh ng t n t i nh hư ng t ch c h ch toán k toán n hi u qu cơng tác qu n lý tài ơn v nhi u nguyên nhân khác Vi c phân tích rõ nguyên nhân y u t quan tr ng ch qu n lý tài s y t 2.3.1.3 Nguyên nhân hoàn thi n 121 Nguyên nhân khách quan: - Cơ ch , sách cịn ch ng chéo, thi u sách hi n hành ch m c s a ng b M t s ch i, b sung t o s không ng b trình th c hi n ch qu n lý tài m i N u Ngh nh s 10/2002/N -CP ngày 16/01/2002 quy nh ch v s nghi p có thu ã ánh d u s thay tài áp d ng cho ơn i quan tr ng v ch qu n lý tài i v i nhi u ơn v s nghi p ó có ơn v s nghi p y t hai năm sau Thơng tư liên t ch s 27/02/2004 m i c ban hành v tài chính, lao nh 10/2002 m i có thơng tư hư ng d n th c hi n i u ã cho th y tính gi i thích cho ti n c thù c a d ch v y t ch m ch p c a s y t tri n khai sách Ti p theo ó, Chính ph 25/04/2006 quy hư ng d n chi ti t th c hi n ch t ch ng ti n lương cho ơn v s nghi p y t Như v y, sau năm ban hành Ngh cho ngành y t 13/2004/TTLT/BYT-BTC-BNV ngày ã ban hành Ngh nh 43/2006/N -CP ngày nh v quy n t ch , t ch u trách nhi m th c hi n nhi m v , t ch c b máy biên ch , tài i v i ơn v s nghi p cơng l p Khơng th ph nh n tính tích c c c a Ngh nh 43/2006/N -CP vi c t o hành lang pháp lý r ng rãi cho ơn v s ngh êp có thu phát huy t i a quy n t ch , quy n t ch u trách nhi m thu nh p cho cán b Tuy nhiên, vi c th c hi n Ngh phát tri n ơn v , tăng nh 43/2006/N -CP s y t di n b i c nh sách liên quan hi n hành cịn nhi u i m không phù h p v i tinh th n t ch c a Ngh 43/2006/N -CP i n hình tính t ch c a s y t v giá s n ph m d ch v y t nh u c a ã b gi i h n b i khung giá vi n phí l c h u theo quy nh c a sách thu h i m t ph n vi n phí Theo quy nh, giá thu vi n phí t i s y t công l p ph i theo khung giá chung ó ph n l n m c giá v n theo quy nh c a khung giá cũ t năm 1995 i u ó có nghĩa 122 s y t không c xác th c t nh giá thu vi n phí s h ch tốn thu chi a phương - Quy nh v thu m t ph n vi n phí v n chưa c s a i, b sung nên b nh vi n g p nhi u khó khăn, vư ng m c vi c th c hi n ch thu chi, s d ng kho n thu Giá vi n phí hi n ch bao g m m t ph n r t nh t ng giá thành d ch v ang gây nhi u b t c p xét c v m t hi u qu kinh t l n công b ng chăm sóc s c kh e B nh vi n có hàng lo t d ch v m i khơng có bi u giá quy d ch v s d ng k thu t cao gây khó khăn vi c M c thu hi n quan nhà nư c quy nh nh t nh ng nh giá thu d ch v nh ã l c h u ơn v ch c thu m t ph n vi n phí nguyên nhân c a vi c ch m s v t ch t h n ch nâng cao trình i m i chun mơn thu nh p c a cán b công nhân viên - V phương th c phân b ngân sách c a Nhà nư c Hi n ngân sách cho s y t công l p c quy t s nh m c chung cho y t 139/2003/Q -TTg g n ây Quy t nh ch y u b i a phương c ban hành theo Quy t nh nh 151/2006/Q -TTg Trên th c t , ngân sách cho b nh vi n thu c n trung ương c áp d ng theo tiêu th c quy mô dân s c p a phương, ngân sách c phân b cho b nh vi n a khoa t nh b nh vi n huy n ch y u theo s giư ng b nh k ho ch Phương th c phân b ngân sách có ưu i m ơn gi n, d th c hi n, m b o trì ho t ng thư ng xuyên c a b nh vi n Tuy nhiên c hai hình th c phân b ngân sách hư ng chi phí u thu c phương th c ngân sách u vào Phương th c thi u nh ng y u t thúc nh y su t hi u qu s d ng ngu n l c thi u nh ng y u t khuy n khích tính ng c a ơn v 123 - Cơ ch ki m soát chi qua Kho b c Nhà nư c ph c t p Hi n vi c m chi ti t m c l c NSNN nhi u chương, lo i, kho n, m c ti u m c làm cho vi c phân b d toán, t quy t toán, c p phát kinh phí, quy t tốn kinh phí cơng tác theo dõi h ch tốn k tốn q chi ti t, r t khó nh tr nên không c n thi t Theo quy ngu n thu c a NSNN nh hi n hành, toàn b s thu vi n phí l i cho s y t , ph i n p Kho b c nhà nư c ch u s ki m soát chi theo quy nh c a Lu t ngân sách S thu vi n phí c h ch toán vào m c 13 m c l c thu ngân sách nhà nư c Các b nh vi n ph i m tài kho n vi n phí t i Kho b c nhà nư c c p Ít nh t ngày m t l n, b nh vi n ph i n p s dư vư t m c t n qu quy kho n vi n phí c n l i rút chi ti p M c t n qu cho b nh vi n n t trung ương tri u ng vi n ph i nh vào tài n t nh, huy n tương ng 20 tri u rút ti n chi tiêu cho nhu c u ho t ng, 15 10 ng c a ơn v , b nh m b o tính tuân th cao tương ng v i lo i kho n, nhóm m c, m c, ti u m c quy nh m c l c ngân sách nhà nư c Hàng quý, năm, b nh vi n ph i l p báo cáo s thu vi n phí g i quan ch qu n quan tài c p Cơ quan tài c p ch u trách nhi m ki m tra l i s thu, s chi vi n phí c a b nh vi n ng th i làm th t c ghi thu-ghi chi ngân sách qua h th ng kho b c nhà nư c s thu vi n phí cho b nh vi n Do ó m c dù ch qu n lý tài cho phép b nh vi n t ch , t qu n, bù p chi phí có tích lũy không th c s chi tiêu Các ngu n ti n t huy c ch ng ng chi tiêu ph i xin t qua nhi u t ng n c mang n ng tâm lý “xin-cho” thay c ch ng ti n hành “phương án kinh doanh” doanh nghi p i u khơng cịn phù h p v i xu th m i hi n ang có xu hư ng chuy n quy trình qu n lý ngân sách t phương th c qu n lý theo qu n lý theo u vào chuy n sang phương th c u t c c vào hi u qu công vi c làm nên không c n 124 thi t ph i bi t chi ti t ơn v ó chi c th cho t ng kho n chi Khi ơn v th c hi n t ch v tài vi c quy t nh chi cho công vi c nào, nhi m v k c m c chi quy n quy t nh c a th trư ng ơn v ó - H th ng tiêu chu n kinh t k thu t chưa y Nhà nư c chưa xây d ng m t h th ng tiêu chu n kinh t k thu t áp d ng qu n lý chung ơn v s nghi p H th ng ch tiêu bao g m c ch tiêu ánh giá k t qu c i cách tài cơng h th ng ch tiêu công vi c ánh giá k t qu u c a ơn v s nghi p Nguyên nhân ch quan: - Nh n th c c a lãnh m i h n ch Chưa ph i chuy n o m t s b nh vi n v ch qu n lý tài u tư nghiên c u sâu ch m i tâm lý dè d t i phương th c th c hi n m i ph bi n b nh vi n - Năng l c, trình c a cán b làm cơng tác tài k tốn cán b làm cơng tác chuyên môn tư úng m c th i gian ơn v nhìn chung cịn h n ch , chưa u nghiên c u, tìm hi u ch sách, nâng cao nh n th c phù h p v i tình hình m i Do v y m c hi u bi t chưa áp ng c yêu c u c a ch t ch tài chính, cơng tác tham mưu cho th trư ng ơn v t ch c tri n khai th c hi n r t lúng túng, b t c p - Quy ch chi tiêu n i b ơn v xây d ng chưa bao quát h t nh ng n i dung chi ho t ng c a ơn v , chưa áp ng yêu c u c a ch t ch tài Vi c ch p hành quy ch chi tiêu n i b chưa nghiêm, thi u s t ng k t, ánh giá vi c th c hi n quy ch k p th i phát hi n sai sót b sung, hồn ch nh cho phù h p v i th c ti n ho t ng c a ơn v 125 - Ho t nư c thi u ng d ch v y t cịn h n ch Do ch , sách c a Nhà ng b m t khác s thi u linh ho t c a i ngũ cán b công nhân viên ch c nên vi c m r ng d ch v y t theo quy nh c a pháp lu t h n ch Tình tr ng ng d ng CNTT cịn r i r c, m i b ph n s d ng m t ho c nhi u ph n m m khác thi u s liên k t thông tin gi a b ph n M t m t tình tr ng gây lãng phí m t khác gây lãng phí v th i gian lao u tư xây d ng ph n m m, ng hao phí mà khơng em l i hi u qu tích c c cho ơn v 2.3.2 ánh giá v th c tr ng t ch c h ch toán k toán 2.3.2.1 Nh ng k t qu t c T có quy t nh s 19/2006/Q -BTC v vi c ban hành ch k toán ơn v HCSN, b nh vi n nói riêng s y t nói chung ã nhanh chóng chuy n k t qu i, áp d ng ch k tốn m i Có th ghi nh n nh ng t c t ch c cơng tác k tốn sau: Th nh t, B máy k toán s y t c t ch c theo mơ hình t p trung phù h p v i b máy qu n lý, góp ph n th c hi n t t ch c c a ơn v Nhân s b máy k tốn ã c b trí tương v i l c trình i phù h p , giúp cho t ch c công tác k toán t i s t hi u qu M t s b nh vi n ã quan tâm t o i u ki n cho cán b k tốn h c t p, nâng cao trình , c p nh t ki n th c i u ki n ch có nhi u thay i th i gian qua Th hai, Các s y t tương i y ã xây d ng h th ng m u bi u ch ng t Ph n l n bi u m u ch ng t k toán ã c s s d ng theo úng quy nh c a ch k tốn hi n hành Trong q trình ho t 126 ng ơn v ã c i ti n, b sung ch ng t c n thi t ghi nh n nghi p v phát sinh Th ba, Các ơn v ã t ng bư c nghiên c u xác t ng h p, tài kho n chi ti t nh tài kho n áp d ng phù h p v i i u ki n, c i m yêu c u qu n lý c a ơn v V b n ph n l n ơn v ã v n d ng tương i chu n xác h th ng tài kho n theo ch hi n hành ph n ánh nghi p v kinh t phát sinh Th tư, Các ơn v i t t H u h t ơn v s sách nh v h th ng s sách tương u có h th ng s sách k toán phù h p Ph n l n u c ghi nh n vào máy tính thi t k theo m t ba hình th c k toán quy th c ã v n d ng quy nh nên có th in vào b t kỳ th i i m có hình p, khơng t y xóa Th năm, Các ơn v c kh o sát ã l p quy t toán ngân sách theo quy Th sáu, Các ơn v nh c a ch y báo cáo tài k toán hi n hành ã tri n khai ng d ng công ngh thông tin t ch c h ch toán k toán T i ơn v c kh o sát, ph n l n ch ng t k toán, s sách k toán ã c th c hi n h th ng máy vi tính có tác d ng h tr tích c c cho nhân viên k toán th c hành cơng vi c c a 2.3.2.2 Nh ng t n t i Bên c nh nh ng k t qu t c, t ch c h ch tốn k tốn b nh vi n nói riêng s y t nói chung c a Vi t nam v n nh ng t n t i c n gi i quy t C th nh ng t n t i là: Th nh t, M c dù nh ng năm qua ã có nhi u sách, ch tài chính, k tốn m i ban hành nhiên m t s tâm úng m c n vi c h c t p, tri n khai ch ơn v ôi chưa quan m i ho c t ch c chưa k p 127 th i không thư ng xuyên nên ã ph n nh hư ng n hi u qu công vi c chung Th hai, Ph n l n s y t c kh o sát u xác nh ch c năng, nhi m v c a b ph n k toán ti n hành cơng tác k tốn tài mà chưa quan tâm n n i dung s d ng thông tin k tốn phân tích tình hình tài th c hi n k toán qu n tr ơn v Nhi m v c a b máy k toán ch y u t o l p h th ng thông tin ph c v ch y u cho vi c l p báo cáo tài báo cáo quy t tốn ngân sách, thơng tin ph c v k tốn qu n tr khơng c quan tâm xây d ng Vi c l p báo cáo b ph n, xây d ng h th ng phân tích thơng tin tài ph c v quy t nh không c coi nhi m v thư ng xuyên c a b máy k toán Th ba, Do y t m t ngành c thù nên ơn v t t ch c m t s ch ng t danh m c quy nh chung phù h p v i c i m ho t ng ch ng t h p h i ch n t xu t, b ng kê toán ngư i cho máu, ch ng t toán ti n th thu t, ph u thu t Các ch ng t m i ơn v t thi t k riêng nên ôi ph n ánh m t n i dung nghi p v phát sinh l i khác v hình th c, cách trình bày Th tư, H th ng tài kho n k toán c v n d ng t i m t s chưa th ng nh t v i quy nh c a ch ơn v hi n hành, ph n ánh không úng b n ch t c a nghi p v kinh t tài kho n M t s nghi p v kinh t phát sinh chưa quy nh phương pháp k toán c th nên ơn v ti n hành không th ng nh t nghi p v huy ng v n cán b công nhân viên u tư mua s m máy móc thi t b ph c v ho t xác nh kh u hao TSC s d ng ng d ch v ; doanh thu t ho t ng d ch v ; phương pháp ng th i cho ho t ng ng s nghi p ho t u giá b nh vi n, hoa h ng b nh vi n c hư ng; h ch toán chi mi n gi m cho b nh nhân nghèo, x lý 128 b nh nhân tr n vi n ho c khơng có kh toán M t s b nh vi n chưa quan tâm n vi c thi t k tài kho n chi ti t ó cơng tác qu n lý ánh giá tình hình huy ng s d ng kinh phí b h n ch Th năm, H th ng báo cáo tài ơn v ch bao g m báo cáo tài quy t tốn ngân sách nên mang tính pháp l nh, tuân th cao M t s báo cáo c l p B ng cân i tài kho n, Thuy t minh báo cáo tài chưa phát huy c hi u qu cung c p thơng tin v tình hình ho t ng tình hình tài c a ơn v N i dung, ch t lư ng c a Thuy t minh báo cáo tài cịn sơ sài, chưa ch c nh ng k t qu t c cơng tác k tốn c a ơn v chưa nêu c nh ng khó khăn, vư ng m c c a ơn v trình i u hành, s d ng kinh phí vi n a khoa t nh Lâm B nh vi n Bưu i n, B nh ng, B nh vi n a khoa t nh Yên Bái Th sáu, Ph n l n s y t thông tin không liên k t v i t u áp d ng tin h c m t cách r i r c, ód n n nhi u b t c p Cùng thông tin v m t b nh nhân b ph n khác u ph i nh p l i h tên, a ch … chuy n nh ng thông tin t ng h p v b ph n tài k tốn tính tốn chi phí Ch riêng th i gian nh p d li u c a phòng ban c ng d n l i nhân v i s lư t b nh nhân ã t o m t s lãng phí l n v th i gian c a c b nh nhân bác sĩ M t khác m i b ph n s d ng m t ph n m m riêng máy không n i m ng nên không chia s thông tin cho nhau, m i b ph n m t c o riêng bi t ch bi t thơng tin c a mình, kh i chi u, ki m tra tính xác c a thơng tin r t M t khác óng vai trò quan tr ng vi c ng d ng CNTT b nh vi n cán b ph trách CNTT c a b nh vi n (thư ng g i nhân viên qu n tr m ng) Qu n tr m ng g m m t s cơng vi c qu n lý, b o dư ng, x lý s c h th ng m ng c c b c a ơn v , tư v n lãnh o l a ch n ho c xây d ng 129 gi i pháp m ng (c ph n c ng ph n m m)… Công vi c không ph c t p, khơng ph i có th làm c Ch c danh thư ng chưa c ý b trí nên h th ng m ng ph n m m c l a ch n chưa có hi u qu cao Vi c ph thu c vào công ty tin h c ho c ơn v tư v n thi u chun mơn ngồi thư ng khơng ưa l i hi u qu mong mu n Cũng không th không c p t i s quan tâm c a lãnh o b nh vi n nh n th c, hi u bi t c a cán b công nhân viên (nh ng ngư i s tr c ti p tham gia qu n lý b nh vi n b ng CNTT) v CNTT ý nghĩa c a ng d ng CNTT y t th p d n CNTT n s thay nhi u ơn v t m nh n th c v n m c i ch m ho c thi u hi u qu vi c ng d ng qu n lý b nh vi n 2.3.2.3 Nh ng nguyên nhân Nguyên nhân khách quan Hi n s y t cơng l p Vi t nam k tốn ơn v HCSN theo Quy t u th ng nh t áp d ng ch nh s 19/2006/Q -BTC ngày 30/3/2006 c a B trư ng B Tài M c dù ch k toán m i ban hành ã s a i nh ng i m b t c p b sung thêm nh ng n i dung m i nhiên v n nhi u i m chưa áp ng yêu c u phát tri n c a th c ti n Nhi u nghi p v kinh t m i n y sinh ơn v chưa c quy nh th ng nh t nguyên t c ghi chép nên d n t i tình tr ng “m nh n y làm” i n nghi p v liên quan n vi c huy ng v n góp c a cán b cơng nhân viên mua s m máy móc, thi t b ph c v khám ch a b nh d ch v , ho t ng u tư liên doanh, liên k t v i t ch c, cá nhân bên th c hi n nhi m v … H th ng tài kho n quy nh ch k toán c tuyên b xây d ng s v n d ng nguyên t c phân lo i mã hoá c a h th ng tài kho n k toán doanh nghi p h th ng tài kho n nhà nư c nhiên v n i dung, k t c u tài 130 kho n, cách h ch toán nh t tên g i c a m t s tài kho n khác v i ch k toán doanh nghi p làm cho ngư i làm k tốn, nhà qu n lý khó nh d nh m l n gi a tài kho n v i Nguyên nhân ch quan - Quan ni m c a lãnh tốn cịn ch m ph n k toán o nhi u ơn v i v i vai trò c a b máy k i m i Trong ch tài ã có nhi u bi n ph n l n ơn v ch xác i b nh ch c năng, nhi m v theo quan i m truy n th ng t ch c ghi nh n nghi p v kinh t phát sinh, t iv n nh kỳ l p báo cáo mang tính hành theo quy nh i u ód n phân cơng cơng tác b máy k toán ch t p trung làm cơng tác k tốn tài mà khơng quan tâm n cơng tác phân tích kinh t , k tốn qu n tr Như v y vai trò c a b ph n tài k tốn r t h n ch , kh tham mưu cho lãnh - V n o v l p k ho ch thi u s khoa h c th c ti n ph i h p gi a b ph n k toán b ph n khác tồn ơn v cịn chưa ch t ch d n t i v n luân chuy n, ki m tra x lý ch ng t nhi u ch m ch - Trình cán b nhân viên k tốn ơn v cịn thi u u công tác n ch n ban ng u chưa c quan tâm úng m c Vi c t ch c tham gia t p hu n v qu n lý tài ch k tốn m i cịn khơng thư ng xun - Chưa khai thác c hi u qu c a CNTT t ch c h ch toán k toán Vi c ng d ng CNTT r i r c, thi u liên k t, ph n m m s d ng không phù h p, thi u c p nh t, s a hi n hành ã gây t n lư ng thơng tin tài k tốn i cho phù h p v i sách, ch u tư, lãng phí th i gian h n ch ch t 131 K T LU N CHƯƠNG T ch c h ch tốn k tốn có vai trị c bi t quan tr ng t ch c h th ng thông tin b ng s li u áp ng yêu c u qu n lý tài c a m i ơn v bao g m c s y t Chương th hai c a Lu n án, tác gi ã trình bày t ng quan v h th ng s y t c a Vi t nam, ó t p trung nghiên c u h th ng b nh vi n b i ây b m t c a ngành y t m i nư c t o s cho t ch c h ch toán k tốn, tác gi qu n lý tài b nh vi n t ã mô t th c tr ng ch ó ph n ánh th c t t ch c h ch toán k toán bao g m t ch c b máy k toán n t ch c n i dung công vi c k toán c th t ch c ch ng t , s sách, tài kho n h th ng báo cáo tài Có th nh n th y q trình ho t tốn s y t ng, t ch c h ch toán k ã ph n áp ng yêu c u v cung c p thơng tin tài trung th c có tác ng tích c c ơn v Tuy nhiên vi c chuy n n công tác qu n lý tài c a i sang ch t ch tài ịi h i t ch c h ch tốn k tốn ph i có s thay i không ng ng nâng cao hi u qu Hi u qu c a t ch c h ch tốn k tốn chìa khóa cơng tác qu n lý tài tăng cư ng s y t i u ki n th c hi n ch t ch tài Qua nghiên c u lý lu n, th c t , tác gi xin bàn v nh ng phương hư ng gi i pháp c th nh m hoàn thi n t ch c h ch toán k toán s y t c a Vi t nam th i gian t i ... c h ch toán k toán b nh vi n Vi t nam hi n 2.2 TH C TR NG T CH C H CH TOÁN K TOÁN TRONG CÁC B NH VI N VI T NAM HI N NAY Cơ s b nh vi n t ch c h ch toán k toán quy Nhà nư c v ch k toán áp d ng... ch tài theo d toán năm Như v y th c t t n t i th i hai ch qu n lý tài ng i v i s y t công l p i v i h ngồi cơng l p, s y t bao g m s bán công, dân l p tư nhân Tuy nhiên ch qu n lý tài n B Tài. .. 2.1.4 Cơ ch qu n lý tài b nh vi n c a Vi t Nam Cơ ch qu n lý tài b nh vi n c a Vi t Nam hi n c x? ?y d ng s quy nh c a Nhà nư c i v i ơn v s nghi p nói chung ơn v s nghi p y t nói riêng Trên s quy