- Trong phút chốc, sự xuất hiện đột ngột của vầng trăng làm ùa dậy trong tâm trí nhà thơ bao kỉ niệm về những năm tháng gian lao, bao hình ảnh của thiên nhiên, đất nước bình dị, hiền h[r]
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TỈNH NINH BÌNH
HƯỚNG DẪN CHẤM THI TUYỂN SINH LỚP 10 THPT
Môn: NGỮ VĂN Năm học 2012 – 2013
Hướng dẫn chấm gồm 03 câu, trong 02 trang
Câu 1 (2.0 điểm):
a - Hai câu thơ được trích từ tác phẩm Viếng lăng Bác (0,25 điểm),
của Viễn Phương (0,25 điểm)
- Học sinh chép hai câu thơ tiếp để hoàn thành khổ thơ, mỗi câu thơ đúng được 0,25 điểm:
Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng
(Lưu ý: Vì đề bài đã có sẵn hai câu thơ đầu nên nếu học sinh chỉ chép hai câu sau vẫn
cho điểm tối đa Có thể bỏ qua lỗi dấu câu, trường hợp chép sai từ ngữ thì không cho
điểm ở câu thơ bị sai.)
b Học sinh chỉ ra hai khởi ngữ:
- Còn mắt tôi (0,5 điểm)
- Đối với chúng mình (0,5 điểm)
Câu 2 (3,0 điểm):
1.Yêu cầu về kĩ năng
Biết cách làm mô ̣t bài nghi ̣ luâ ̣n xã hô ̣i đúng và trúng yêu cầu của đề bài Bài viết có bố cục rõ ràng ma ̣ch la ̣c, lâ ̣p luâ ̣n chă ̣t chẽ, dẫn chứng thuyết phu ̣c, không sai các loa ̣i lỗi
2 Yêu cầu về kiến thức
Có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng phải đảm bảo các ý cơ bản sau:
- Giới thiệu được vấn đề cần nghị luận (0,5 điểm)
- Giải thích: (0,5 điểm)
+ Lễ: lễ nghĩa, đạo đức, những quy tắc ứng xử của con người trong xã hội
+ Văn: văn hoá, tri thức
=> Nghĩa cả câu: Đề cao việc giáo dục đạo đức, con người trước tiên phải học đạo đức làm người, sau đó mới học văn hoá, tri thức Đây là một phương châm giáo dục đúng đắn
- Chứng minh tính đúng đắn của phương châm giáo dục trên:
+ Tại sao phải học lễ trước? Bởi đó là cái gốc của con người; có đạo đức nhân
cách tốt con người mới phân biệt được cái xấu, cái tốt trong xã hội, biết chọn lọc và tiếp
thu những tri thức đúng đắn, tiến bộ (0,5 điểm)
+ Nói tiên học lễ không có nghĩa là xem nhẹ việc học văn Học văn bổ sung cho học lễ: nếu học lễ giúp con người có nhân cách, phẩm chất đạo đức tốt thì học văn giúp con người có thêm vốn tri thức để hoàn thiện bản thân (0,5 điểm)
- Liên hệ thực tế: Thực tế có nhiều người có trình độ học vấn cao nhưng lại không có đạo đức => câu nói gián tiếp nhắc nhở con người cần cố gắng tu dưỡng, rèn luyện bản
thân cả về nhân cách, đạo đức và trí tuệ (0,5 điểm)
- Khẳng định ý nghĩa của phương châm giáo dục và liên hệ với bản thân (0,5 điểm)
Trang 2Câu 3 ( 5.0 điểm):
1 Yêu cầu về kĩ năng
Biết cách làm bài văn nghị luận về một đoạn thơ Kết cấu bài viết rõ ràng, mạch lạc; diễn đạt trong sáng, có cảm xúc; không mắc các loại lỗi
2 Yêu cầu về kiến thức
Có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng phải đảm bảo các ý cơ bản sau:
* Giới thiệu được tác giả Nguyễn Duy, bài thơ Ánh trăng và vị trí đoạn thơ cần nghị luận (0,5 điểm)
* Cảm nhận về đoạn thơ:
- Trong những năm tháng tuổi thơ và chiến tranh, người lính gắn bó với vầng trăng như tri kỉ Giờ đây, người lính về thành phố có cuộc sống vật chất đủ đầy, tưởng như không
còn chỗ cho vầng trăng tình nghĩa một thời (0,5 điểm)
- Sự xuất hiện đột ngột của vầng trăng ở tình huống đặc biệt (Thình lình đèn điện tắt),
gây ấn tượng mạnh khiến nhà thơ nhận ra vẻ đẹp đích thực của vầng trăng tròn mà lâu
nay đã vô tình quên lãng (0,5 điểm)
- Trong phút chốc, sự xuất hiện đột ngột của vầng trăng làm ùa dậy trong tâm trí nhà thơ bao kỉ niệm về những năm tháng gian lao, bao hình ảnh của thiên nhiên, đất nước bình
dị, hiền hậu (như là đồng là bể / như là sông là rừng): (0,75 điểm)
- Ánh trăng tượng trưng cho quá khứ vẹn nguyên, chẳng thể phai mờ, là nhân chứng
nghĩa tình đang nghiêm khắc nhắc nhở nhà thơ (và cả mỗi chúng ta): (0,75 điểm)
- Đoạn thơ có sự kết hợp hài hoà, tự nhiên giữa tự sự và trữ tình; thể thơ năm chữ với nhịp thơ tự nhiên, nhịp nhàng theo lời kể: khi thì ngân nga, thiết tha, lúc lại trầm lắng
biểu hiện suy tư Ngôn từ, hình ảnh giàu cảm xúc và ý nghĩa biểu tượng (từ láy rưng rưng, các hình ảnh: vầng trăng – ánh trăng, đồng, bể, sông, rừng…): (0,5 điểm)
* Qua đoạn thơ thấy được lời nhắc nhở của Nguyễn Duy về đạo lí làm người:
+ Từ một câu chuyện riêng, đoạn thơ đã nhắc nhở người đọc cần có thái độ, tình cảm nâng niu, trân trọng với những năm tháng quá khứ gian lao, tình nghĩa, đối với
thiên nhiên, đất nước bình dị hiền hậu (0,5 điểm)
+ Ánh trăng không chỉ là chuyện của riêng nhà thơ, của một thời, mà còn có ý
nghĩa đối với mọi người và mọi thời bởi nó gợi nhắc về đạo lí sống thuỷ chung, tình
nghĩa đã trở thành truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam (0,5 điểm)
* Khẳng định giá trị đoạn thơ và suy nghĩ bản thân (0,5 điểm)
Lưu ý chung:
- Giám khảo cần linh hoạt khi cho điểm, phải đánh giá trong tổng thể của bài làm, tránh cách đếm ý cho điểm
- Có thể thưởng điểm cho những bài viết có cách viết, ý tứ độc đáo, sáng tạo mới
mẻ, nếu bài làm chưa đạt điểm tối đa