Qua nhiều năm làm công tác chủ nhiệm tôi thấy việc giáo dục đạo đức cho các em từ những buổi đầu tiên rất quan trọng để các em sớm ổn định nề nếp, rèn nếp kỉ luật và tự quản của học sin[r]
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI
Trang 3MỤC LỤC
MỤC LỤC 2
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ 3
1 Lí do chọn đề tài 3
2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu: 4
3 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu: 4
4 Phương pháp nghiên cứu: 4
PHẦN II: NỘI DUNG VÀ BIỆN PHÁP 5
I Cơ sở lí luận: 5
II Cơ sở thực tiễn của việc giáo dục đạo đức cho học sinh THCS: 5
1 Thực trạng: 5
III Giải pháp: 7
1 Xây dựng kế hoạch giáo dục đạo đức cho học sinh THCS từ đầu năm học và lồng ghép vào kế hoạch chung của nhà trường 7
2 Phối hợp chặt chẽ với ban giám hiệu trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh 8
3 Phối hợp với giáo viên bộ môn trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh 8
4 Phối hợp với ban đại diện cha mẹ học sinh trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh THCS: 9
5 Quá trình giáo dục đạo đức cho học sinh còn được phát huy thông qua các buổi sinh hoạt lớp, sinh hoạt hoạt đội, ngoại khóa, các giờ giáo dục công dân, và các tiết hoạt động ngoài giờ lên lớp 9
IV KẾT QUẢ: 10
PHẦN III: PHẦN KẾT LUẬN 12
1 Bài học kinh nghiệm: 12
2 Kiến nghị: 12
3 Kết luận: 13
PHỤ LỤC 14
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 25
Trang 5PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
1 Lí do chọn đề tài
“Đạo đức là phẩm chất quan trọng nhất của nhân cách, là nền tảng để xâydựng thế giới tâm hồn của mỗi con người, vì vậy bất cứ ở quốc gia nào, thời đạinào việc giáo dục đạo đức cho thế hệ đang lớn lên cũng là trung tâm chú ý củacác nhà lãnh đạo và các thành viên xã hội”
Nhiệm vụ của ngành Giáo dục - Đào tạo là phải chú trọng đào tạo nguồnlực con người cho xã hội với nhân cách phát triển toàn diện Giáo dục đạo đức,giáo dục văn hóa là hai nhiệm vụ trọng tâm để hình thành và phát triển nhâncách cho học sinh
Do ảnh hưởng của mặt trái cơ chế thị trường và xu thế toàn cầu hóa cũngảnh hưởng tiêu cực đến sự nghiệp giáo dục, trong đó sự suy thoái về đạo đức vànhững giá trị nhân văn tác động đến đại đa số thanh niên và học sinh như có lốisống thực dụng, thiếu ước mơ hoài bão, lập thân, lập nghiệp, những tiêu cựctrong thi cử… thêm vào đó là sự du nhập văn hóa đồi trụy thông qua các phươngtiện đại chúng như: phim ảnh, game, mạng internet làm ảnh hưởng đến nhữngquan điểm về tình bạn, tình yêu trong lứa tuổi thanh thiếu niên và học sinh, nhất
là các em chưa được trang bị và thiếu kiến thức về vấn đề này làm ảnh hưởngđến sự tu dưỡng học tập và rèn luyện đạo đức
Tại Hội nghị BCHTW Đảng cộng sản Việt nam lần thứ II khóa VIII, khi
đánh giá về công tác giáo dục đào tạo trong thời gian quan đã nêu “Đặc biệt đáng lo ngại là một bộ phận học sinh, sinh viên có tình trạng suy thoái đạo đức,
mờ nhạt về lý tưởng, theo lối sống thực dụng, thiếu hoài bão, lập thân, lập nghiệp vì tương lai của bản thân và đất nước” Và đã đề ra:
“Mục tiêu chủ yếu là thực hiện giáo dục toàn diện đức dục, trí dục , mỹ dục ở tất cả các bậc học Hết sức coi trọng giáo dục chính trị, tư tưởng, nhân cách, khả năng tư duy sáng tạo và năng lực thực hành”.
Lứa tuổi học sinh Trung học cơ sở (THCS) là lứa tuổi mà nhân cách đangđược định hình và phát triển Những tác động từ môi trường bên ngoài dễ dàngthâm nhập vào nhận thức của trẻ Ở lứa tuổi này, nếu không được giáo dục đúng
Trang 6đắn, học sinh rất dễ có những hành vi lệch chuẩn Vì vậy cần giáo dục thói quen tốttrong hành vi để trở thành phẩm chất đạo đức trong nhân cách cho trẻ Bên cạnhnhững thành tích đã đạt được, công tác giáo dục đạo đức ở các trường THCS hiệnnay còn nhiều bất cập Đó là còn hiện tượng giáo viên bộ môn chỉ chú trọng dạykiến thức ít quan tâm dạy đạo đức, các hoạt động giáo dục đạo đức và quản lý giáodục đạo đức về mục tiêu, nội dung, kế hoạch, chương trình trong nhà trường cònthiếu đồng bộ, thiếu sự phong phú và tính khả thi Đứng trước những diễn biếnphức tạp về tình hình đạo đức học sinh và những khó khăn hạn chế của công tácgiáo dục đạo đức nên người giáo viên chủ nhiệm cần thiết phải tìm ra các biệnpháp giáo dục đạo đức cho học sinh, góp phần khiêm tốn vào việc phát triểnnhân cách toàn diện, cho các em học sinh nâng cao chất lượng nhà trường.
2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:
Nghiên cứu nhằm nâng cao kinh nghiệm giáo dục đạo đức cho học sinhtrong quá trình làm công tác chủ nhiệm
3 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu:
- Các biện pháp giáo dục đạo đức cho học sinh
- Học sinh lớp 6A5 trong suốt năm học 2016 – 2017
4 Phương pháp nghiên cứu:
- Tham khảo các tài liệu có liên quan
- Rút kinh nghiệm từ quá trình làm chủ nhiệm của bản thân
Trang 7I Cơ sở lí luận:
* Khái niệm và mục tiêu giáo dục đạo đức cho học sinh trung học cơ sở
Giáo dục đạo đức là hình thành cho con người những quan điểm cơ bản nhất,những nguyên tắc, chẩn mực đạo đức cơ bản của xã hội Dựa trên các quan điểmnguyên tắc cơ bản ấy để con người phân biệt, lựa chọn các quan hệ đạo đức đúngđắn, phê phán những hành vi đạo đức không phù hợp với yêu cầu của xã hội
Theo Phạm Viết Vượng thì “Giáo dục đạo đức là quá trình tác động tới ngườihọc để hình thành cho họ ý thức, tình cảm và niềm tin đạo đức, đích cuối cùng quantrọng nhất là tạo lập được những thói quen, hành vi chuẩn mực về đạo đức.”
Về nhận thức: Giúp HS có nhận thức đúng đắn về bản chất, nội dung cácchuẩn mực đạo đức của con người Việt Nam thời kỳ đổi mới, phù hợp với yêu cầucủa sự phát triển xã hội
Về thái độ tình cảm: Giúp HS có thái độ đúng đắn với các quy phạm đạođức, có tình cảm và lòng biết ơn sâu sắc với thế hệ cha anh đã hi sinh vì độc lập tự
do của Tổ quốc,có thái độ rỗ ràng đối với các hiện tượng đạo đức trong xã hội, cóthái độ đúng đắn với hành vi đạo đức của bản thân
Về hành vi: Có hành vi đạo đức đúng đắn trong ứng xử, trong quan hệ xã hộilành mạnh, trong sánh Tích cực đấu tranh với các biểu hiện tiêu cực, thờ ơ với cácvấn đề của cuộc sống
Về nội dung GDĐĐ là GD ý thức, GD tình cảm và GD hành vi, trang bị chohọc HS những hiểu biết, niềm tin về chuẩn mực và những quy tắc ứng xử trongcuộc sống, trong học tập và lao động, về nghĩa vụ của công dân trong việc xâydựng và bảo vệ Tổ Quốc
II Cơ sở thực tiễn của việc giáo dục đạo đức cho học sinh THCS:
Trang 8Hầu hết học sinh thực hiện tốt nội quy, điều lệ của nhà trường Có ý thứcrèn luyện, tu dưỡng đạo đức, có ý thức chăm sóc, bảo vệ của công, bảo vệ môitrường, giữ gìn vệ sinh công cộng Hầu hết các em nghiêm chỉnh chấp hành cácquy định nơi công cộng, và pháp luật của Nhà nước.
Đa số học sinh có tinh thần, thái độ học tập tốt Các em xác định đượcmục tiêu học tập nên số lượng học sinh chăm chỉ chiếm tỷ lệ cao, có nhiều họcsinh vượt khó vươn lên đạt kết quả cao trong học tập Các em thực hiện nghiêmtúc các yêu cầu của giáo viên và nhà trường, trung thực trong kiểm tra, thi cử
Phần lớn học sinh THCS có lối sống lành mạnh, biết kính trọng người lớntuổi, biết nghe lời thầy cô giáo, và người lớn tuổi trong gia đình, các em cũngbiết giúp đỡ bố mẹ công việc nhà hoặc tham gia lao động nhẹ
Hầu hết học sinh ở trường THCS có lòng tự trọng, có tính tự lập, có tinhthần giúp đỡ người khác, tương thân, tương ái, tích cực hoạt động văn hóa, vănnghệ, thể dục thể thao Các em biết phòng tránh các tệ nạn xã hội, có thái độ phêphán lối sống buông thả của một số thanh niên trong địa bàn sinh sống và nhữngbiểu hiện vi phạm pháp luật, nội quy chung
2 Nguyên nhân của thực trạng:
Tuy nhiên, bên cạnh những biểu hiện đạo đức tốt của học sinh vẫn cònmột số ít những học sinh có những biểu hiện yếu kém, chưa có ý thức rèn luyệnthể hiện ở các biểu hiện dưới đây:
- Bỏ học không lí do
- Gây gổ đánh nhau
- Thiếu tôn trọng giáo viên và người lớn tuổi
- Nói tục, chửi bậy
- Làm hỏng tài sản công
Những biểu hiện trên của các em bắt nguồn từ một số nguyên nhân:
- Gia đình: hoàn cảnh éo le, bố mẹ mâu thuẫn, chia tay các em buồnchán, cô đơn
- Bản thân học sinh: một số em có cá tính, có mối quan hệ với các em hưtại nơi ở nên bị các bạn rủ rê, lôi kéo
Trang 9Năm học 2016 – 2017 tôi nhận công tác chủ nhiệm lớp 6A5, đối tượnghọc sinh là các em mới chuyển từ bậc tiểu học lên, vẫn còn nhiều bỡ ngỡ vớicấp THCS Qua nhiều năm làm công tác chủ nhiệm tôi thấy việc giáo dục đạođức cho các em từ những buổi đầu tiên rất quan trọng để các em sớm ổn định nềnếp, rèn nếp kỉ luật và tự quản của học sinh cấp THCS vì ở cấp tiểu học các emvẫn được thầy cô và bố mẹ giúp đỡ rất nhiều trong khi cấp THCS lại đòi hỏi tính
tự giác và tự quản cao hơn Qua quan sát đầu năm, tôi thấy các em chơi với nhautheo từng nhóm riêng lẻ, vì các em chuyển đến từ những trường và lớp khácnhau Vì vậy, tôi đã cố gắng vận dụng những kinh nghiệm của mình trong nhữngnăm làm giáo viên chủ nhiệm để giúp đỡ các em điều chỉnh hành vi đúng chuẩnmực đạo đức và xây dựng một tập thể đoàn kết, vững mạnh
Xuất phát từ những lý khách quan và chủ quan như đã phân tích ở trên, tôixin chia sẻ một số kinh nghiệm của giáo viên chủ nhiệm trong việc quản lí giáo
dục đạo đức cho học sinh thông qua sáng kiến kinh nghiệm: “Một số kinh nghiệm trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh THCS”.
Ví dụ : ngay từ khi nhận lớp chủ nhiệm, tôi đã hướng ngay cho các em rènluyện để vào nề nếp và đặc biệt là có tính tự giác cao trong học tập Từ đó, sẽgiúp các em phấn đấu để trở thành những học sinh có tư cách tốt trong nhàtrường cũng như ngoài xã hội Điều này hoàn toàn phù hợp với chủ trương củaTrường THCS từ nhiều năm nay
Trang 10Hàng tuần, tôi dành 1 tiết để họp với cán bộ lớp, hướng dẫn cán bộ lớp kí sổ,xếp loại hạnh kiểm từng cá nhân, bình thi đua, khen, chê đúng người, đúng việc.Từng tuần, giáo viên chủ nhiệm thu sổ nhận xét từng mặt của học sinh trong tuần.Hàng tháng có phê hạnh kiểm và xếp loại vào sổ, xếp thứ tự học tập trong tháng.
Trong các giờ sinh hoạt, bao giờ tôi cũng để các em tự điều khiển, các tổtrưởng nhận xét ưu khuyết điểm chung và khen, chê công bằng; lớp trưởng điềukhiển cho cả lớp bổ sung ý kiến đóng góp, sau khi đã thống nhất ý kiến, lớptrưởng tổng kết lại những ưu, nhược điểm và đề ra phương hướng phấn đấu cho
cả lớp trong tuần tới
2 Phối hợp chặt chẽ với ban giám hiệu trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh
Trong suốt năm học, người giáo viên chủ nhiệm luôn phối hợp chặt chẽvới Ban giám hiệu nhà trường trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh Cókhen thưởng và kỉ luật kịp thời
Ví dụ: Đầu tháng 8, khi tôi vừa nhận lớp 6A5, tôi đã phải giải quyết sựviệc giữa em Phạm Gia Nam Anh và em Nguyễn Tuấn Minh Trong giờ ra chơi,
do hai em đùa nghịch dẫn đến xích mích, em Nam Anh đã vô ý đá chân vàobụng em Minh Ngay lúc đó, tôi đã đưa em Thành xuống phòng y tế vì em thấyđau bụng nhiều Sau đó, tôi đã gọi điện thoại trao đổi với phụ huynh của hai em
và mời phụ huynh đến trường Phụ huynh của em Minh vì xót con nên có thái độhơi gay gắt Tôi đã phân tích và mời phụ huynh các em vào gặp đồng chí hiệuphó Tôi và đồng chí hiệu phó đã kết hợp để giải quyết sự việc Phụ huynh của
em Nam Anh đã xin lỗi và cùng với phụ huynh em Minh đưa em Minh đi khám.Hôm sau, phụ huynh em Minh đã gọi điện thoại thông báo tình hình em Minhcho tôi với thái độ rất thoải mái Sau đó, tôi cũng phân tích cho hai em Nam Anh
và Minh hiểu để tránh những trò đùa đáng tiếc như việc đã xảy ra với hai em
3 Phối hợp với giáo viên bộ môn trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh
Giáo viên chủ nhiệm cần bám sát các hoạt động học tập của lớp Nắmvững tình hình học tập của học sinh qua từng tiết học, môn học để điều chỉnhhành vi kịp thời Vì vậy, giáo viên chủ nhiệm rất cần phải phối hợp chặt chẽ vớigiáo viên bộ môn trong việc quản lí giáo dục đạo đức cho học sinh
Trang 11Tôi thường xuyên trao đổi, gặp gỡ và theo dõi các tiết học trong từngngày, kiểm tra sổ đầu bài sau mỗi buổi học để nắm vững tình hình học tập củahọc sinh, kết hợp chặt chẽ với giáo viên bộ môn để kịp thời uốn nắn những họcsinh chưa chăm, có những biện pháp tích cực để động viên cũng như nhắc nhởcác em cố gắng hơn, với những học sinh có hoàn cảnh đặc biệt, tôi trao đổi vớigiáo viên bộ môn để cùng tạo điều kiện và giúp đỡ các em.
4 Phối hợp với ban đại diện cha mẹ học sinh trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh THCS:
Giáo viên chủ nhiệm thống nhất với ban đại diện cha mẹ học sinh mụctiêu GDĐĐ cho HS lớp mình Từ đó thống nhất về nội dung, phương pháp, hìnhthức giáo dục đạo đức cho học sinh
Ngay từ đầu năm học tôi đã bàn bạc, thống nhất với phụ huynh đóng sổtheo dõi thi đua cho học sinh, nói rõ cụ thể các mặt thi đua và điểm từng phần đểphụ huynh biết, trang đầu phụ huynh phải tự ghi đầy đủ phần sơ yếu lý lịch, họclực, hạnh kiểm của năm học trước, hướng phấn đấu năm nay Cuối trang này,phụ huynh phải ký mẫu và ghi rõ họ tên; hàng tuần phụ huynh phải xem sổ và
ký xác nhận, chữ ký phải giống chữ ký mẫu, để tránh tình trạng khi mắc lỗi hoặc
bị điểm kém học sinh nhờ người khác ký giả mạo chữ ký phụ huynh Mỗi giờhọc trên lớp, nếu có trường hợp học sinh nào vi phạm nề nếp học tập hoặc viphạm nội quy tôi đều ghi vào sổ và thông báo ngay cho gia đình để phụ huynhkịp thời uốn nắn và giáo dục
5 Quá trình giáo dục đạo đức cho học sinh còn được phát huy thông qua các buổi sinh hoạt lớp, sinh hoạt hoạt đội, ngoại khóa, các giờ giáo dục công dân, và các tiết hoạt động ngoài giờ lên lớp.
Từ các tiết học này tôi đã giáo dục đạo đức cho các em học sinh thôngqua nội dung của bài học , của chủ đề mà các em sinh hoạt Ví dụ với tiết họchoạt động ngoài giờ lên lớp chủ điểm “Mừng Đảng mừng xuân” thông qua cáchoạt động của tiết học tôi sẽ định hướng cho các em để các em thấy được công
ơn to lớn và sự hi sinh xương máu của các thế hệ cha anh đi trước, từ đó các em
sẽ noi gương, phấn đấu, học tập và rèn luyện để xứng đáng với các thế hệ cha
Trang 12anh Các em thấy tự hào về truyền thống tốt đẹp của dân tộc, biết gìn giữ, pháthuy những truyền thống tốt đẹp đó Còn trong tiết sinh hoạt lớp với chủ đề
“Chào mừng ngày Quốc tế Phụ nữ 8 – 3” tôi lại định hướng để các em thông quanhững hoạt động mà mình thực hiện sẽ cảm nhận được công ơn của bà, của mẹ
và cô giáo Từ đó các em sẽ biết cố gắng rèn luyện, chăm ngoan để mang lạiniềm vui cho những người thân yêu (Minh họa: Phụ lục: trang 14)
IV Kết quả:
Năm học 2016 – 2017 lớp 6A5 có 52 học sinh Đến cuối học kì I, 100%học sinh xếp loại hạnh kiểm tốt Tập thể lớp đạt danh hiệu lớp tiên tiến và chiđội mạnh xuất sắc Các học sinh trong lớp đoàn kết, yêu thương và luôn giúp đỡnhau Giáo viên chủ nhiệm được học sinh kính trọng, các bậc phụ huynh tintưởng Đây là niềm vui và nguồn động viên vô cùng to lớn cho người giáo viênlàm công tác chủ nhiệm
- Tập thể lớp được ban thi đua của nhà trường đánh giá là lớp có nề nếp tựquản và có phong trào hoạt động tập thể xuất sắc
+ 100% học sinh không liên quan đến ma túy và tệ nạn xã hội
+ 100% học sinh thực hiện tốt phong trào lá lành đùm lá rách, phong trào
áo ấm tình thương và thu gom giấy vụn
+ Các hoạt động tập thể như văn nghệ trong lễ hội chào năm mới, sinhhoạt dưới cờ chủ đề “Trải nghiệm sáng tạo”, làm báo tường chào mừng ngàythành lập Đoàn 26/3 đạt kết quả tốt và được đánh giá cao
+ Thi đua học tập tốt: 100% số ngày học xếp loại tốt Là một trong nhữnglớp được xếp loại thi đua Nhất và Nhì trong các đợt thi đua
+ Lớp có tinh thần đoàn kết, gắn bó với nhau, biết đấu tranh phê và tự phêgiúp đỡ các bạn học chưa chăm từ đầu năm học đến nay như bạn Bùi Diệu Linh
và Nguyễn Quang Hưng
+ Phụ huynh có niềm tin, phấn khởi, yên tâm khi thấy các con ngày càngtiến bộ
- Số liệu cụ thể về xếp loại hạnh kiểm của lớp 6A5 từ tháng 8 năm 2016đến tháng 4 năm 2017: Số học sinh : 52 h/s