+ Trọng tâm: Phong trào kháng chiến của nhân dân ta trong những năm đầu thực dân Pháp tiến hành xâm lược, triều đình nhu nhược, chống trả yếu ớt, nhưng nhân dân quyết tâm kháng chiến..[r]
Trang 1Hướng dẫn ôn tự học bài lịch sử lớp 8
( từ ngày 3/2-20/2)
LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ 1858 ĐẾN 1918 CHƯƠNG I: CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG THỰC DÂN PHÁP
TỪ 1858 ĐẾN CUỐI THẾ KỈ XIX BÀI 24: CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG THỰC DÂN PHÁP
TỪ 1858 ĐẾN 1873
I Thực dân Pháp xâm lược Việt Nam:
1 Chiến sự Đà Nẵng những năm 1858 – 1859:
- Giữa TK XIX tư bản phương Tây đẩy mạnh xâm lược phương Đông
- Thực dân Pháp lấy cớ bảo vệ đạo Gia-tô → xâm lược Việt Nam
- Tháng 8/1858: Pháp chọn Đà Nẵng làm mục tiêu xâm lược đầu tiên
- Ngày 1/9/1858: Liên quân Pháp – Tây Ban Nha nổ sung xâm lược nước ta
- Nguyễn Tri Phương chỉ huy nhân dân đấu tranh
- Sau 5 tháng, Pháp chỉ chiếm được bán đảo Sơn Trà
2 Chiến sự ở Gia Định năm 1859:
- Tháng 2/1859: Pháp kéo vào Gia Định
- Rạng sáng 24/2/1861 Pháp tấn công Đại Đồn Chí Hòa → Đại Đồn Chí Hòa thất thủ
→Pháp đánh chiếm các tỉnh Định Tường, Biên Hòa, Vĩnh Long
- Ngày 5/6/1862 triều đình Huế kí với Pháp Hiệp ước Nhâm Tuất
II Cuộc kháng chiến chống Pháp từ 1858 đến 1873:
1 Kháng chiến ở Đà Nẵng và 3 tỉnh miền Đông Nam Kì:
a Tại Đà Nẵng:
Nghĩa binh phối hợp với quân triều đình chống Pháp
b Ba tỉnh miền Đông.
- 10/12/1860, nghĩa quân Nguyễn Trung Trực đốt tàu Hy Vọng của Pháp
- Khởi nghĩa của Trương Định ở Gò Công gây cho chúng nhiều thiệt hại
2 Kháng chiến lan rộng ba tỉnh miền Tây.
a Thái độ và hành động của triều đình Huế.
- Triều đình Huế ngăn cản phong trào kháng chiến và ra lệnh bãi binh
- 6/1867, Pháp chiếm ba tỉnh miền Tây Nam kỳ
b Phong trào chống Pháp của nhân dân.
- Bất hợp tác và kiên quyết đấu tranh với giặc: Đồng Tháp Mười, Tây Ninh…
- Dùng văn thơ lên án thực dân Pháp và tay sai, cổ vũ lòng yêu nước: Phan Văn Trị, Nguyễn Đình Chiểu, Nguyễn Thông …
* Củng cố dặn dò:
Trang 2+ Trọng tâm: Phong trào kháng chiến của nhân dân ta trong những năm đầu thực
dân Pháp tiến hành xâm lược, triều đình nhu nhược, chống trả yếu ớt, nhưng nhân dân quyết tâm kháng chiến
Đọc sgk và trả lời các câu hỏi:
1 Tại sao thực dân Pháp xâm lược nước ta? Bước đầu quân Pháp bị thất bại như thế nào?
2 Em có nhận xét gì về thái độ chống Pháp của triều đình và của nhân dân ta?
3 Nêu nội dung cơ bản của hiệp ước Nhâm Tuất?
Bài 25 KHÁNG CHIẾN LAN RỘNG RA TOÀN QUỐC (1873-1884)
I THỰC DÂN PHÁP ĐÁNH CHIẾM BẮC KỲ LẦN THỨ NHẤT.
CUỘC KHÁNG CHIẾN Ở HÀ NỘI VÀ CÁC TỈNH ĐỒNG BẰNG BẮC KỲ.
1 Tình hình Việt Nam trước khi Pháp đánh Bắc kỳ.
a Đối với thực dân Pháp.:
Chuẩn bị xâm lược Căm-pu-chia và miền Tây, Nam kỳ
b Đối với triều đình Huế:
- Đàn áp các cuộc khởi nghĩa
- Chủ trương thương lượng để chia sẻ quyền thống trị
c Đối với nhân dân:
- Cuộc sống cơ cực
- Nhiều cuộc khởi nghĩa đã nổ ra
=> XH Việt Nam khủng hoảng nghiêm trọng.
2 Thực dân Pháp đánh Bắc kỳ lần thứ nhất (1873)
a Âm mưu của Pháp:
Lấy cớ giải quyết vụ Đuy-puy, Pháp cử Gác-ni-ê chỉ huy 200 quân kéo ra Bắc
b Diễn biến-kết cục
- 20/11/1873, quân Pháp đánh thành Hà Nội
- Pháp chiếm các tỉnh Hải Dương, Hưng yên, Ninh Bình, Nam Định
3 Kháng chiến ở Hà Nội và các tỉnh đồng bằng Bắc kỳ (1873-1874)
a Ở Hà Nội:
+ Nhân dân anh dũng đứng lên kháng chiến.
+ 21/12/1873 Pháp thất bại ở cầu Giấy, Gác-ni-ê cùng nhiều sĩ quan, binh lính bị giết
b Ở các tỉnh:
+ Lập các căn cứ kháng chiến chống Pháp
- Triều đình ký với Pháp Hiệp ước Giáp Tuất (15/3/1874)
II Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc kì lần thứ hai.Nhân dân Bắc kì tiếp tục kháng chiến trong những năm 1882 – 1884:
1 Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc kỳ lần thứ hai (1882)
Trang 3a Hoàn cảnh lịch sử:
* Tình hình đất nước ta:
- Nhân dân phản đối Hiệp ước 1874
- Nền kinh tế ngày càng kiệt quệ
- Giặc cướp nổi lên khắp nơi
- Các đề nghị cải cách, duy tân đều bị khước từ
* Âm mưu của Pháp:
- Pháp rất cần nguồn tài nguyên khoáng sản ở Bắc kỳ
- Lấy cớ triều đình Huế vi phạm Hiệp ước 1874, Pháp xâm lược Bắc kỳ lần thứ 2
b Diễn biến:
- 3/4/1882, quân Pháp do Ri-vi-e chỉ huy đã kéo ra Hà Nội
- 25/4/1882, Ri-vi-e mở cuộc tấn công và chiếm Hà Nội
- Triều đình cầu cứu quân Thanh và thương thuyết với Pháp; đồng thời ra lệnh rút quân
2 Nhân dân Bắc kỳ tiếp tục kháng Pháp.
- Ở Hà Nội: nhân dân tự tay đốt nhà, đào hào đắp lũy chống giặc
- Tại các địa phương khác: nhân dân đắp đập, cắm kè, làm hầm chông, cạm bẫy để chặn bước tiến của giặc
- 19/5/1883, quân dân ta giành thắng lợi ở Cầu Giấy lần thứ hai, Ri-vi-e bị giết tại trận
- Triều đình Huế thương lượng với Pháp
- 7/1883, vua Tự Đức chết
3 Hiệp ước Pa-tơ-nốt Nhà nước phong kiến Việt Nam sụp đổ (1884)
- Chiều 18/8/1883, Pháp tấn công vào Thuận An
- 25/8/1883, triều đình ký với Pháp Hiệp ước Hác Măng: Thừa nhận quyền bảo hộ của Pháp ở Trung kỳ và Bắc kỳ
- Nhiều sĩ phu, văn thân, quan lại ở địa phương phản đối lệnh bãi binh
- 6/6/1884, triều đình Huế ký Hiệp ước Pa-tơ-nốt
=> Nước ta là chế độ thuộc địa nửa phong kiến .
+ Trọng tâm: Tinh thần kháng chiến chống Pháp của nhân dân Bắc kì.
Đọc sgk và trả lời các câu hỏi:
1 Nêu nội dung chủ yếu của Hiệp ước Hắc măng và Hiệp ước Pa tơ nốt?
2 Tại sao nói từ năm 1858-1884 là quá trình triều đình Huế đầu hàng từng bước đến đầu hàng toàn bộ trước quân xâm lược?
Bài 26 PHONG TRÀO KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP
TRONG NHỮNG NĂM CUỐI THẾ KỶ XIX
Trang 4I Cuộc phản công của phái chủ chiến tại kinh thành Huế Vua Hàm Nghi ra “ Chiếu Cần vương”.
1 Cuộc phản công quân Pháp của phái chủ chiến ở Huế, tháng 7 năm 1885.
a Nguyên nhân.
- Sau hiệp ước 1883 và 1884, phe chủ chiến muốn giành lại chủ quyền từ tay Pháp
b Diễn biến – kết quả.
- 4 - 5/ 7/1885, Tôn Thất Thuyết hạ lệnh tấn công quân Pháp ở đồn Mang Cá và Toà Khâm sứ
- Nhờ có ưu thế về vũ khí, quân Pháp nhanh chóng chiếm kinh thành Huế
2 Phong trào Cần vương bùng nổ và lan rộng.
- Chiếu Cần vương:
+ Tôn Thất Thuyết đưa vua Hàm Nghi chạy ra Tân Sở (Quảng Trị)
+ 13/7/1885, ông nhân danh nhà vua xuống chiếu Cần vương, kêu gọi văn thân, sĩ phu và nhân dân đứng lên giúp vua cứu nước.
- Diễn biến:
* Giai đoạn 1: (1885-1888)
* Giai đoạn 2: (1888-1896)
=> Phong trào quy tụ những cuộc khởi nghĩa lớn, có quy mô, trình độ tổ chức cao, ở Bắc Trung kỳ và Bắc kỳ
+ Trọng tâm: Cuộc phản công của phái chủ chiến và phong trào Cần Vương.
Đọc sgk và trả lời các câu hỏi:
Nguyên nhân phong trào Cần vương?
xem trước phần II – bài 26 và tìm những nét giống và khác nhau giữa các cuộc khởi nghĩa lớn trong phong trào Cần vương?