- Giáo viên căn cứ vào chuẩn kiến thức và kĩ năng của bộ môn để soạn ra bộ câu hỏi ôn tập cung cấp cho học sinh từ trước khi dạy tiết ôn tập khoảng 1 tuần để học sinh chuẩn bị bài, tìm [r]
Trang 1
MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP HỌC SINH CHỦ ĐỘNG HỌC TIẾT ÔN TẬP
SINH HỌC Ở TRƯỜNG THCS.
I- Lý do chọn đề tài:
- Tiết ôn tập có vai trò quan trọng đối với chất lượng các bài kiểm tra của học sinh Bởi đặc thù của tiết học này là hệ thống hóa kiến thức đã học, củng cố kiến thức cơ bản của một số chương( 3 đến 5 chương); vận dụng kiến thức đã học để giải quyết các vấn đề thực tiễn sau khi học lý thuyết ; tiết học này thường được bố trí trước khi kiểm tra định kì
- Thực tế giảng dạy tại trường THCS Nguyễn Công Trứ và dự giờ đồng nghiệp ở các trường khác, tôi nhận thấy học sinh chưa thực sự tích cực trong tiết ôn tập Sinh
học Một số em có biểu hiện lơ đãng, nhìn ra ngoài, cá biệt có học sinh còn ngủ gật Một số học sinh được xem là chăm chỉ trong lớp thì học bài theo câu hỏi ôn tập, chờ giáo viên rút ngắn đề cương, đọc đáp án các câu hỏi ôn tập hoặc giải đáp thắc mắc Cách ôn tập thụ động này đã ảnh hưởng xấu đến phương pháp học tập và kết quả học tập của học sinh, không phù hợp khi đề bài có cả phần trắc nghiệm với nội dung kiến thức rộng
Có hiện trạng trên theo tôi do một số nguyên nhân sau:
- Nội dung kiến thức cần ôn tập quá nhiều( 3 đến 5 chương) làm học sinh khó “bơi”, chán nản
- Kiến thức cũ học sinh đã biết nên kém hấp dẫn
- Tiết ôn tập không có kênh hình
- Phương pháp dạy của giáo viên chủ yếu là thuyết trình; Hình thức tổ chức dạy học là thầy hỏi trò đáp, thầy giảng trò nghe
II- Giải pháp thay thế:
Thay đổi phương pháp và hình thức tổ chức dạy học của giáo viên trong tiết học ôn tập Tiết ôn tập sẽ được chia thành 3 phần:
* Phần 1: hệ thống hóa kiến thức.
- Mỗi cá nhân học sinh tự vẽ sơ đồ tư duy tổng kết các chương đã học Mỗi nhóm học sinh được giáo viên phân công thảo luận, vẽ một sơ đồ tư duy của nhóm về một chương nhất định trên giấy rô ki từ khi chuẩn bị bài ở nhà
- Trên lớp học sinh cử đại diện nhóm trình bày sơ đồ tư duy của nhóm mình, các học sinh khác đối chiếu với sơ đồ tư duy của cá nhân, cho nhận xét về nội dung, hình thức sơ đồ trên bảng của nhóm Sơ đồ của nhóm nào tốt nhất nhóm đó được bầu là nhóm sáng tạo nhất
- Giáo viên nhận xét, tư vấn, giới thiệu sơ đồ tư duy của chương tương tự do học sinh lớp khác vẽ để học sinh tham khảo, rút kinh nghiệm cho lần sau vẽ các chương tiếp theo và bổ sung vào sơ đồ của cá nhân các ý cần thiết
* Phần 2: Giải đáp thắc mắc.
- Giáo viên căn cứ vào chuẩn kiến thức và kĩ năng của bộ môn để soạn ra bộ câu hỏi ôn tập cung cấp cho học sinh từ trước khi dạy tiết ôn tập khoảng 1 tuần để học sinh chuẩn bị bài, tìm đáp án cho các câu hỏi dựa vào kiến thức đã học
- Giờ ôn tập trên lớp cá nhân học sinh có thắc mắc về câu hỏi ôn tập nào trong bộ câu hỏi
ôn tập thì nêu thắc mắc; Học sinh nào trả lời được nhiều thắc mắc của bạn nhất thì được danh hiệu chuyên gia
- Câu hỏi không có học sinh nào giải đáp được thì giáo viên giải đáp
Trang 2* Phần 3: Kiểm tra đánh giá tiết học
- Sử dụng các trò chơi để kiểm tra kiến thức của học sinh như: trò chơi giải ô chữ, rung chuông vàng, ai là triệu phú… Trong đó trò chơi giải ô chữ dễ hướng dẫn học sinh thiết kế
và tổ chức có thể vận dụng thường xuyên
- Giáo viên hướng dẫn học sinh làm ô chữ trước khi ôn tập: chọn nhóm học sinh yêu thích
bộ môn làm ô chữ Học sinh căn cứ vào nội dung các chương sẽ được ôn tập và bộ câu hỏi
ôn tập để tìm một từ hàng dọc có ý nghĩa bao quát , tìm các từ hàng ngang có nội dung cần
ôn tập và chứa chữ cái của từ hàng dọc Tìm câu hỏi gợi ý để người chơi tìm được đáp án
từ hàng ngang Giải thích được ý nghĩa hoặc trình bày được các kiến thức có liên quan của
từ hàng dọc, đề ra luật chơi Đưa nội dung trò chơi để giáo viên duyệt- chỉnh sửa trước khi
ôn tập 3 ngày
- Trên lớp nhóm tự tổ chức trò chơi, ưu tiên cho các bạn học sinh yếu, nhút nhát trả lời để giáo viên khen ngợi nếu trả lời đúng, cộng điểm khuyến khích vào cột điểm thường xuyên của học sinh
Xin được giới thiệu trò chơi của nhóm học sinh( Kim Yên, Ánh Hồng ) lớp 8A trường THCS Nguyễn Công Trứ thiết kế và tổ chức khi học tiết ôn tập chương 1, 2, 3 môn Sinh học 8
Trò chơi giải ô chữ này gồm 8 từ hàng ngang và 1 từ hàng dọc Giải đúng mỗi từ hàng ngang sẽ được 1 chữ cái của từ hàng dọc
Luật chơi:
- Các bạn giơ tay chọn từ hàng ngang, tôi sẽ chọn 1 bạn trả lời và đọc câu hỏi gợi ý để bạn tìm ra từ hàng ngang đó
- Mỗi câu hỏi có tối đa 2 người trả lời
- Bạn có thể giơ tay trả lời từ hàng dọc bất cứ lúc nào, nếu đúng từ hàng dọc và nêu được hiểu biết của bạn về từ hàng dọc bạn sẽ được 1 phần thưởng lớn
CÂU HỎI GỢI Ý
Hàng ngang số 1: có 6 chữ cái- 0.3 giây là thời gian của pha nào trong chu kì hoạt động của tim? THẤT CO – Bạn được chữ cái T
Hàng ngang số 2: có 7 chữ cái- Loại tế bào máu nào có chức năng bảo vệ cơ thể? BẠCH CẦU– Bạn được chữ cái U
Hàng ngang số 3: có 7 chữ cái- Tế bào máu có chức năng vận chuyển ôxi và khí cácbôníc là: HỒNG CẦU– Bạn được chữ cái Â
Hàng ngang số 4: có 9 chữ cái- Xương to ra nhờ sự phân chia tế bào ở đâu?MÀNG
XƯƠNG– Bạn được chữ cái N
Hàng ngang số 5: có 4 chữ cái- Vòng tuần hoàn nhỏ đẩy máu từ tim tới cơ quan nào trong
cơ thể để trao đổi khí? PHỔI– Bạn được chữ cái H
Hàng ngang số 6: có 7 chữ cái- Loại mạch máu nào có thành mạch mỏng nhất?MAO MẠCH– Bạn được chữ cái O
Hàng ngang số 7: có 5 chữ cái- Đơn vị cấu trúc và chức năng của cơ thể là gì?TẾ BÀO– Bạn được chữ cái A
Hàng ngang số 8: có 6 chữ cái- phản ứng của cơ thể để trả lời kích thích của môi trường thông qua hệ thần kinh gọi là ……PHẢN XẠ– Bạn được chữ cái N
Trang 3Bạn hãy trình bày những hiểu biết của mình về từ hàng dọc chúng ta đang có- TUẦN HOÀN.
- Tuần hoàn là 1 hoạt động quan trọng của cơ thể , được thực hiện bởi hệ tuần hoàn
- Nó có chức năng vận chuyển ô xivà chất dinh dưỡng đến tế bào, vận chuyển khí cac bô níc và chất thải ra khỏi tế bào
- Hệ tuần hoàn cấu tạo gồm tim 4 ngăn và 3 loại mạch máu để vận chuyển máu trong 2 vòng tuần hoàn
- Hệ tuần hoàn của bạn có thể bị nhiều bệnh nếu bạn không biết tự phòng tránh bằng cách luyện tập và ăn uống khoa học
- Máu gồm các tế bào máu và huyết tương đem lại sự sống cho tế bào Máu của bạn có thể cứu được nhiều người nếu nó không có mầm bệnh, bạn hãy bảo vệ máu của mình và sẵn sàng chia sẻ khi người khác cần bạn nhé!
III- Tính khả thi của giải pháp thay thế:
- Ba giải pháp đã trình bày trên không nằm ngoài khả năng của học sinh: Học sinh đã được hướng dẫn về cách vẽ và học theo sơ đồ tư duy trong các tiết học bài mới, cuối mỗi
chương Học sinh đã được xem nhiều trò chơi tương tự trên truyền hình nên hiểu về luật chơi, có sự hướng dẫn của giáo viên, duyệt trò chơi của giáo viên và kiến thức không nằm ngoài nội dung ôn tập bộ môn
- Ba giải pháp này đã được tôi và các đồng nghiệp trong tổ chuyên môn dạy thực nghiệm trong các tiết ôn tập môn Sinh học 6, 7,8, 9 tại trường và thực sự đã giúp học sinh tích cực chủ động, hào hứng hơn trong các tiết ôn tập Tôi muốn chia sẻ kinh nghiệm này với các bạn đồng nghiệp và mong nhận được sự góp ý và kinh nghiệm dạy học quý của đồng nghiệp khắp nơi