Trời ơi, mùa khô này sao mà nóng quá!(một bộ phận biệt lập trong câu) - Về chức năng: Hiếm khi xuất hiện trong các loại văn bản hành chính công vụ và văn bản khoa học... II. Bài tập 2:.[r]
Trang 1TRƯỜNG THCS PHAN BỘI CHÂU
TỔ NGỮ VĂN
NỘI DUNG TỰ HỌC Ở NHÀ MÔN NGỮ VĂN 8
BÀI: “CÂU CẢM THÁN”
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp học sinh nắm:
1 Kiến thức: Nắm được đặc điểm hình thức và chức năng của câu cảm thán
2 Kĩ năng: Nhận biết được câu cảm thán trong các văn bản Sử dụng câu cảm thán phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp Giáo dục kĩ năng sống, kĩ năng giao tiếp
3 Thái độ: Bồi dưỡng ý thức sử dụng câu cảm thán.
B KIẾN THỨC CẦN NẮM:
I Đặc điểm hình thức và Chức năng:
1 Đặc điểm hình thức:
- Có những từ ngữ cảm thán như: ôi, than ôi, hỡi ơi, chao ơi (ôi), xiết bao, biết chừng nào,
- Cuối câu thường kết thúc bằng dấu chấm than (!)
2 Chức năng:
- Dùng để bộc lộ trực tiếp cảm xúc của người nói (người viết)
- Xuất hiện chủ yếu trong ngôn ngữ nói hằng ngày hay ngôn ngữ văn chương
3 Lưu ý:
- Về đặc điểm hình thức:
+ Thường kết thúc bằng dấu chấm than, có nghĩa là trong một số ít trường hợp câu cảm thán không kết thúc bằng dấu chấm than mà kết thúc bằng dấu chấm hoặc dấu
chấm lửng (ví dụ c /bài tập 1: Chao «i, cã biÕt ®©u r»ng: hung h¨ng, hèng h¸ch l¸o chØ
tæ ®em th©n mµ tr¶ nî cho nh÷ng cö chØ ngu d¹i cña m×nh th«i.)nhưng bắt buộc phải có
từ ngữ cảm thán
+ Các từ ngữ cảm thán như: ôi, than ôi, hỡi ơi, chao ơi(ôi), trời ơi, có thể tạo thành một câu đặc biệt mà cũng có thể là bộ phận biệt phập trong câu và thường đứng
ở đầu câu, ví dụ:
Trời ơi! (câu đặc biệt)
Trang 2Trời ơi, mùa khô này sao mà nóng quá!(một bộ phận biệt lập trong câu)
- Về chức năng: Hiếm khi xuất hiện trong các loại văn bản hành chính công vụ
và văn bản khoa học
II Luyện tập.
1 Bài tập 1 : Xác định câu cảm thán
a) Than ôi ! Lo thay ! Nguy thay!
b) Hỡi cảnh rừng ghê gớm của ta ơi! (Nuối tiếc)
c) Chao ôi, có biết mình thôi (ân hận )
=> Đều là câu cảm thán,vì chứa từ ngữ cảm thán và dấu chấm than (a,b)
2 Bài tập 2:
a) Lời than thở của người nông dân dưới chế độ phong kiến
b) Lời than thở của người chinh phụ trước nỗi truân chuyên do chiến tranh gây ra
c) Tâm trạng bế tắc của nhà thơ trước cuộc sống trước CM
d) Sự ân hận của Dế Mèn trước cái chết của Dế Choắt
3 Bài tập 3: Đặt câu cảm thán theo yêu cầu của bài tập (Xem yêu cầu của bài tập 3/SGK trang 45) Gợi ý:
a) Mẹ ơi, tình yêu mà mẹ dành cho con thiêng liêng biết bao!
b) Đẹp thay, cảnh mặt trời buổi bình minh!
C CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP
1 Câu cảm thán thường được dùng trong những trường hợp nào? Cho ví dụ cụ thể?
2 Khi viết biên bản, đơn từ, giải toán có dùng câu cảm thán không? Vì sao?
3 Bài tập 4: Hãy viết một bài văn ngắn( khoảng một trang giấy) có sử dụng câu cảm thán với chủ đề “Tình cảm gia đình”