Trên nền tảng công nghệ thư viện số thông minh, Trung tâm Tri thức số VNƯ-LIC (Digital Knowledge Hub) (Hình 8) chính là hệ sinh thái lý tưởng để con người và dữ liệu khoa học [r]
Trang 1PHÁT TRIỂN THƯ VIỆN SỐ ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI (2020-2025): CHUYỂN ĐỔI TỪTHƯ VIỆN SỐ THÀNH TRUNG TÂM TRI THỨC số
Đảng bộ Trung tâm Thông tin - Thư viện
Tóm tát: Bài viết đề xuất mô hình phát triển Đại học số - Đại học thông minh, ĐHQGHN (2020-2025), tóm lược quá trình phát triển và thành công thư viện số VNU-UC (2015-2019) và tương lai thư viện số VNU- LIC (2020-2025) trên cơ sở Chuyển đổi cơ sở vật chât lên Hòa Lạc (Tòa nhà Trung tâm Tri thức sổ VNU-LIC) và Chuyển đổi Thư viện số thành Trung tâm Tri thức số VNU-UC (Digital Knowledge Hub) Tác giả đã báo cáo, phân tích vờ tổng hợp những số liệu và dẫn chứng, đinh hướng khoa học, thực tiễn, khả thi đểĐHQGHN có những quyết sách đầu tư, phát triển Đại học số - Đại học thông minh giai đoạn 2020-2025.
1 Phát triển Đại học sô - Đại học thông minh, ĐHQGHN (2020-2025)
Năm 2019, căn cứ vào Nghị quyết số 52-NQ/TW, 27/9/2019 của Bộ Chính trị [3] ban hành về một số chủ trương, chính sách chủ động tham gia cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và Nghị quyết sổ 17/NỌ-CP, 7/3/2019 [4], ban hành về một
số nhiệm vụ trọng tâm phát triển Chính phủ điện tử giai đoạn 2019-2020, định hướng
2025, Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) đã ban hành Kế hoạch hành động về một số nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm phát triển Đại học số, lấy nền tảng công nghệ thông tin, xử lý dữ liệu, kho ứng dụng số trong việc tổ chức, vận hành đại học số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, kết nối vạn vật đe phát triên Đại học số - Đại học thông minh, ĐHQGHN (VNU 4.0)
Đẻ xây dựng và phát triển Đại học số - Đại học thông minh, ĐHQGHN (Hệ sinh thái số thống nhất trong đa dạng One VNU) thì phải đòi hỏi tất cả các đơn vị thành viên và trực thuộc ĐHQGHN cùng đồng bộ thực hiện cũng giống như các “Te
bào: Các đơn vị” trong một “Cơ thể: ĐHQGHN” phải “Chuyển đổi số” nhanh và
mạnh mẽ trên nền tảng công nghệ 4.0 Hệ thống dừ liệu số - thông tin số - tri thức
số ĐHQGHN sẽ được vận hành trên nền tảng công nghệ thống nhất và đồng bộ giúp ĐHQGHN có thể chỉ đạo, quản lý, giám sát, vận hành nhanh chóng, chính xác, hiệu quả, theo thời gian thực hiện mọi hoạt động nghiên cứu, đào tạo, giảng dạy, học tậ p của các đơn vị và cũng giúp chính các đơn vị này chỉ đạo, quản lý, giám sát mọi hoạt động của cấp dưới mình đồng bộ với chỉ đạo của ĐHQGHN Các mối quan hệ, liên kết, kết nối trong ĐHQGHN sẽ là không gian số đa chiều, đa dạng nhưng được thống nhất và phát triển trong hệ sinh thái số, thúc đấy nghiên cứu số, đào tạo số hiệu quả nhất, chất lượng cao nhất, sáng tạo nhất, tốc độ nhanh nhất và mọi lúc, mọi nơi
Trang 2Hình 1 dưới đây thể hiện Mô hình phát triển Đại học số - Đại học thông minh, ĐHQGHN (2020-2025) ĐHQGHN có vai trò chỉ đạo, quản lý, điều hành toàn bộ hoạt động quản lý, giảng dạy, học tập, nghiên cứu của các đơn vị thành viên và trực thuộc ĐHQGHN trên nền tảng số 4.0 (Dữ liệu lớn, Trí tuệ nhân tạo, Kết nối vạn vật, Điện toán đám mây, ứ n g dụng di động ) Trong đó, T h ư viện số của Trung tâm Thông tin - Thư viện, ĐHQGHN (VNU-LIC) có vai trò xây dựng và phát triển học liệu số phục vụ cho toàn bộ ĐHQGHN Trong giai đoạn (2020-2025), trên nền tảng
Thư viện số VNU-LIC 4.0 sẽ định hướng phát triển 3 mô hình Trung tâm tri thức
số, Trung tâm học tập số, Trung tâm nghiên cứu số để làm nền tảng phát triển
Đại học số - Đại học thông minh, ĐHỌGHN và 3 mô hình này sẽ tác động lớn đến quản lý, nghiên cứu, giảng dạy, học tập, tiếp nhận tri th ứ c của toàn bộ ĐHQGHN trong tương lai
V N U 4 0 ( 2 0 2 0 - 2 0 2 5 ) :
ĐẠI HỌC SỔ - ĐẠI HỌC THÒNG MINH
V N U 4 0 X
\ — / OẠI HOC QUỠC OI A HA NỘI
- ^ N a t i o r IÍM Ư n Ị v t» r r * lt y H a j i t ' i
CHi ĐẠO - QUẢIMấ-ý - ĐIẾU HÀNH
'^ ''Q u ả n lý s ố ' ÊÊ Ê P / ''
ệ ị N p l ả n g d ạ y s ố \ £
H ọ c t ệ p s ổ ềgQ' ' /fl3ÉắF '
N g h i l ê n c ư u s ố _ !
ĩ s x & g T o l i ệ u s o
fVNU-HỤ9 4.0 'i£»r VNU-SIS 4.0
^VNU-UfiSH 4.0 n VNU-IS 4.0 JR.VNU-Ut.IS+M VNU SMP 4.0
# v w u » u c r * J :| i © VNU-L9 4.0
9 VNU-UEB 4.0 p VNU-HSS 4.0 Ca^VNU-UKÓ 4.0 m VNU-VJU 4.0
Hình 1 Vai trò của VNU-LIC trong phát trỉển Đại học số - Đại học thông minh, ĐHQGHN (2020-2025)
2 Quá trình phát triển và thành công thư viện số VNU-LIC (2015-2019)
2.1 Quá trình phát triển
- 2014: Thư viện số 1.0 (Digital Library 1.0): sổ hoá và quản trị tài nguyên nội
sinh ĐHQGHN.
- 2018: Thư viện số nghiên cứu 2.0 (Digital Research Library 2.0): Tích hợp tri
thức sô nội sinh ĐHQGHN với hệ tri thức học thuật toàn cầu qua hệ thong tìm kiếm thông minh ƯRD2.
- 2019: Thư viện Thông minh 4.0 (Smart Library 4.0): Phát triển công nghệ
di động, dữ liệu lớn, kêt noi vạn vật, truy cập và sử dụng tài nguyên số thư viện số Bookworm qua smartphone
-2020-2025: Trung tâm Tri thức số VNU-LIC (Digital Knowledge Hub): Người
dùng tin ĐHQGHN hoàn toàn cỏ khả năng truy cập, tìm kiếm, sử dụng và đọc toàn
Trang 3bộ tri thức sô của nhản loại, tạo nên hệ sinh thái nghiên cúĩt - đào tạo ĐHQGHN đông bộ hoá với hệ sinh thái nghiên cứu của nhản loại Thư viện Đa điêm (Multi - Location Library, đê phát triền mạng lưới thư viện chi nhánh tới toàn bộ các Trường
- Khoa ĐHQGHN, phát triên văn hoá đọc toàn diện mọi lúc - mọi nơi.
Trung tâm học tập số - nghiên cứu số: Tích hợp và đồng bộ hóa dữ liệu số, học
liệu số và hệ sinh thái học tập, giảng dạy nghiên cứu của ĐHQGHN; Tạo hệ sinh thái
số ỉý tưởng cho Tự học suốt đời, Tự nghiên cứu suốt đời; thúc đây xã hội tự học tập, tự nghiên cứu, tự sảng tạo của học sinh, sinh viên và các nhà khoa học trong ĐHQGHN 2.2 Thành công của thư viện sổ VNU-LIC (2015-2019)
Lượt sử dụng thư viện VNU-LIC
Lượt truy c ậ p thư viện sô
■ | Lượt sử d ụ n g thư viện
truyền thong
H Tổng sô lượt sử dụ ng
1 ,292,019
8 0 9 ,0 5 5 IBRM H
7 8 9 , 6 6 7 jg f p j
W | j ° g
Năm 2015 Nâm 2016
Th à n h tựu
Sừ dụng thư viện
Học liệu số
Công nghệ
Nãm 2017 Nãm 2018 Năm 2019
Thành tựu và dột phá
Ngưdi sử dụng
xếp hạng kho tài
nguyên số nội sinh
Ranking Web of
Repository
repository, vnu.edu vn
2015
809.055 lượt -42.000 tên (chưa có CSDL ngoại sinh)
Hệ thống quàn trị thư viện giai đoọn đâu đơn giàn, đơn lẻ, khó truy
cộ p dử liệu, hiển thị thông tin kém: Virtual (Tự động hóa thư viện);
ContenPro (Thư viện số) -30.000
- Thứ 2 Việt Nam Thứ 81 6 'thế giới
2019 6,611,666 lượt (Tâng 715%)
~ 120.000 tên (Tăng 300%) và c á c CSDL (Springer Nature, ScienceDirect Bookboon, World Scientific, MathSciNet) (Tâng
500%)
Thư viện số thống minh, đãng nhộp một lỏn sử dụng mọi tài nguyên, c á c nẻn tàng kết nối đồng bộ dử liệu, công nghệ tìm kiếm thông minh: Virtual (Tự động hóa thư viện); ContenPro (Thư viện sổ); URD2 (Tim kiếm thóng minh), Dspace (Tài nguyên nội sinh); VNU Lie Bookworm (Học liệu số di động); SSO: Đãng nhộp một lồn; Website
-50.000
- Thứ 1 Việt Nam
- Thứ 75/2.692 Thư viện số tài liệu nội sinh c á c đọi học học
viện thế giới
- Xếp thứ 38/11.997 thế giới vẻ tài nguyên số hóa dựa
trên tĩ trọng lớn tài nguyẽn số hóa nội sinh (luộn vãn, luận
án, kết quả nghiên cứ u ) c ủ a thư viện
STT
1
2
3
4
Ký xép hạng việt Nam Thé g iói Sô bậc t&ng
Iháng 1/2015 Thảng 1/2016
Tháng 2/2017 Tháng 5/2019
Tháng 2/2020
Thảng 5/2020
816 310 191 174
506 119 17
80
5/2020
vie I iamworujOF re p o sito rie s
Ị 1 1 3 2 ^ ,^ ' : ±11.B
VIETNAM WORLD OF UNIVERSITIES
Tăng 741 bộc
Trang 41 T h ứ n hất: Thành công trong xây dựng một hệ thống dữ liệu lớn về học liệu số: Tính đến 7/2020, tổng số nguồn lực học liệu số phục vụ cho nghiên cứu - đào tạo của ĐHỌGHN bao gồm các loại hình học liệu số phát triển trên các nền tảng công nghệ như sau:
(1) VNU L ie Bookworm: Học liệu số trên nền tảng công nghệ di động (Giáo trình số và sách tham khảo số): ~ 45.000 tên (http://bookworm lic.vnu.edu.vn/)
(2) Dspace: Luận án số, luận văn số trên nền tảng công nghệ quản trị tài nguyên nội sinh mã nguồn mở ~ 31.000 tên; kết quả đề tài nghiên cứu khoa học: ~ 2.000 (http://repository.vnu.edu.vn/)
(3) Tạp chí và sách điện tử ngoại văn trên nền tảng các cơ sở dữ liệu điện tử trực tuyến: ~ 53.000 sách điện tử; - 4 1 0 0 tạp chí, gồm: SpringerLink, ScienceDirect, Bookboon, WorldScientific, M athSciN et, (https://lic.vnu.edu.vn/)
(4) Virtual: Tài liệu in trên nền tảng công nghệ quản trị thư viện tự động hóa ~ 114.000 tên sách; ~ 400 tên tạp chí
(5) Hệ thống dữ liệu lớn học thuật toàn cầu được kết nối và khám phá dữ liệu thông qua hệ thống tìm kiếm thông minh URD2 truy cập mở (kết nối hơn 90% CSDL Open Access truy cập mở miễn phí của các trường đại học thế giới)
2 T h ứ hai: Thành công trong ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong tìm kiếm thông minh, tương tác - hướng dẫn người dùng thông minh, gợi ý kết quả tìm thông minh:
ứ n g dụng và triển khai hệ thống tìm kiếm thông minh URD2 (Unified Resource Discovery and Delivery) để liên kết, móc nối đồng thời với cả các phần mềm trên để lấy dữ liệu tìm kiếm và tổng hợp kết quả tìm kiếm thống nhất, đồng bộ trên một giao diện duy nhất Ngoài ra, hệ thống tìm kiếm ƯRD2 còn truy xuất cả dữ liệu học thuật các kho dữ liệu học thuật toàn cầu (bao gồm cả CSDL phải trả phí/ miễn phí) giúp người dùng tin ĐHQGHN có thể nắm bắt được cùng lúc, đồng thời và đồng bộ toàn
bộ học liệu số, CSDL học thuật có trong thư viện V NU-LIC và toàn cầu
URD2: TÌM KlẾM thống minh, KET Nối TOÀN BÔ DỮ LIỆU LỚN VNU-UC 4.0
số, sách tham khảo số ■ Kết quả nghiên cứu số I ScienceDirect I sách tham khảo in
Hình 2 Hệ thống tìm kiếm dữ liệu lớn thông minh URD2 của thư viện số VNU-LIC
3 Thứ ba: Thành công trong kết nối, đồng bộ dừ liệu thống nhất giữa các hệ
thống phần mềm nền tảng khác nhau: Đã nghiên cứu và kết nối đồng bộ dữ liệu thành công giữa các nền tảng công nghệ số, giúp tối ưu hóa các nền tảng lưu trữ số, an toàn
dữ liệu và phục vụ học liệu số trên cả nền tảng di động và ứng dụng web VD: đồng
bộ dừ liệu thống nhất giừa các hệ thống phần mềm nền tảng khác nhau như giữa VNU L ie Bookworm với Dspace, tăng cường và mở rộng khả năng lưu trữ học liệu
sô trên cả hai nền tảng trên, đảm bảo an ninh và an toàn các kho dữ liệu, sao lưu liên
Trang 5tục dừ liệu hai hệ thống song song, tăng cường khả năng truy cập học liệu sô cả trên App ứng dụng di động và trên Web, tối ưu hóa nền tảng lưu trữ hiện có của thư viện (Hình 3)
Hình 3 Đồng bộ dữ liệu giữa hai nền tảng phẩn mềm
dụng học liệu số di động, thúc đẩy nghiên cứu số, học tập số một cách thông minh
và sáng tạo Năm 2019, dưới sự chỉ đạo mạnh mẽ của ĐHQGHN về đối mới phương pháp đào tạo, Trung tâm đã đánh dấu một sự kiện quan trọng trong lịch sử 26 năm xây dựng và phát triển học liệu cho đào tạo và nghiên cứu của ĐHQGHN, đó là: Lân đầu tiên, Trung tâm đã xây dựng được một hệ thống học liệu số (giáo trình số, sách tham khảo s ố ) đầy đủ và hoàn chỉnh, bao quát, chính xác và được tố chức một cách
hệ thống cho tất cả các môn học, ngành học của các đơn vị đào tạo ĐHQGHN và được triển khai trên nền tảng VNƯ L ie Bookworm (Hình 4)
BIÊU ĐÒ MỨC Độ ĐÁP ỨNG BỌC LIỆU só TRONG VNU Lie BOOKWORM (%)
■ N gành dào tạo I Môn học
Trường Đ ại K h o a L n ậ t T rường Đại T rư ờ ng Đ ại Trư ờng Đại Trường Đại Khoa Quốc tế Khoa Y dược TrưỜDg Đại
học Kỉnh tế học G iáo Dục học C ông nghệ h ọ c T ự n b ỉê n học Nhân vần học Ngoại ngừ
Hình 4 Biểu đồ đáp ứng học liệu số 12 đơn vị đào tạo
Trang 65 Thứ năm: Thành công trong kết nối thư viện số thông minh, đạt chuẩn trao
đối dữ liệu quốc tế, luôn sẵn sàng kết nối với các kho dữ liệu học thuật nội sinh của Việt Nam và thế giới để làm giàu kho dừ liệu lớn ĐHQGHN, phát triển thư viện
số dùng chung giữa các trường đại học Việt Nam và thế giới, kết nối tri thức - thúc đẩy sáng tạo VD: đã kết nối thành công với Thư viện Tạ Quang Bửu (Đại học Bách khoa Hà Nội); Đại học Quốc gia Singapore (NUS) và Đại học Công nghệ Nayang, Singapore (NTU) (HỈnh 5)
life MÔ HÌNH ĐÈ XUÂT HỆ THÓNG THƯ VIỆN s ò ĐẠI HỌC DÙNG CHUNG
NGƯỜI DŨNG PHỔ THỔNG
NGƯỜI HỌC
! CẢCOƠMVỊ W V
GIÁNG VIẺN NHÀ NGHIỀN CỨU
% LÀNH ĐẠO QUÁN LÝ
GIAO DIỆN CHÍNH TRA cửu HỆ THƯ VIỆN SỐ ĐẠI HỌC DÙNG CHUNG
PHAN m ề m - PHÂN C ứ n g I- ĐƯỜNG TRUYỀN - ĐỘI NGU IT & THƯ VIỆN
H đe £( KHỞI
I ílĩc
Hình 5: Mô hình thưvỉện sổ đại học dùng chung do VNU-LIC làm đẩu mối [1]
6 T h ứ sáu: Thành công trong tự động hóa toàn bộ chu trình thư viện truyền thống, ứng dụng các công nghệ mượn trả sách tự động 24/7, an ninh thư viện, camera giám sát, phòng học nhóm, các thiết bị nghe nhìn hiện đại, đổi mới cảnh quan thư viện, tiện ích thư viện, phủ sóng wifi toàn bộ các phòng đọc thư viện
7 Thứ bảy: Đáp ứng xuất sắc nhu cầu học liệu, tài nguyên học thuật, đặc biệt là
học liệu số, sách số, luận văn, luận án số số liệu sử dụng thư viện tăng mạnh trong
5 năm,
- Trong 5 năm liền, bạn đọc luôn phản hồi rất tích cực sản phẩm, dịch vụ của thư viện: hơn 90% bạn đọc hài lòng với dịch vụ thư viện Trong khảo sát của Trung tâm tháng 11/2019 về lượng tri thức sinh viên tiếp nhận khi đến học tại ĐHQGHN, với 3.770 người trả lời kết quả cho thấy: 48.99% tri thức có được từ thư viện (học liệu số, sách, giáo trình 3 9 9 4 % tri thức có được từ giảng viên (bài giảng, bài kiểm tra, sự truyền đạt tri thức); 11% tri thức có được từ các nguồn khác (Internet)
- Tổng số lượt sứ dụng thư viện hàng năm đều tăng, đặc biệt là trong sử dụng thư viện số Năm 2019 tông số lượt sư dụng thư viện đạt 6.611.666 lượt tăng 74% so với năm 2018, tăng 717 % so với năm 2015
8 T h ứ tám : Kho tài nguyên nội sinh http://repository.vnu.edu.vn/luôn xếp
số 1 Việt Nam và thứ hạng cao trong xếp hạng Ranking Web of Repositories http:// repositories, webometrics.info/en/node/30
Trang 7Cụ thể: trong năm 2019: x ế p số 1 thư viện số tài liệu nội sinh các đại học Việt Nam; x ế p thứ 174/2.692 Thư viện số tài liệu nội sinh các đại học, học viện thê giới;
x ế p thứ 189/2.771 thư viện số tài liệu nội sinh nói chung trên thế giới
- Tháng 2/2020 tăng lên xếp thứ 94
- Tháng 5/2020 tăng lên xếp thứ 75
Đóng góp quan trọng các chỉ so (Presence Visibility/Impact) vào thành tích tăng xếp hạng thế giới Ranking Web o f University: http://www.webometrics.info/en/ world của ĐHỌGHN
Cụ thể trong năm 2019: x ế p thứ 1 Việt Nam; xếp thứ 1013 thế giới, tăng gần 80 bậc so với thứ hạng 1090 trong lần công bố tháng 1/2019; x ế p thứ 38/11.997 thế giới
về tài nguyên số hóa dựa trên tỉ trọng lớn tài nguyên số hóa nội sinh (luận văn, luận
án, kết quả nghiên c ứ u ) của thư viện
9 T h ứ chín: VNU LIC liên tục là thư viện dẫn đầu trong khối thư viện Việt Nam
về vai trò tiên phong trong nghiên cứu khoa học, là trung tâm nghiên cứu về thư viện
số - thư viện thông minh - quản trị tri thức
năm công bố quốc tế ISI và Scopus của ĐHỌGHN (Với các nghiên cứu, thu thập toàn bộ xây dựng danh mục và tạo lập index cho hơn 8.000 bài công bố quốc tê của ĐHQGHN trong 25 năm, 1993 -2018) và c ẩ m nang năm 2019: Phát triển Đại học
số - Đại học Thông minh trên nền tảng Học liệu số VNƯ-LỈC
-Tổ chức 03 Hội thảo quốc gia: biên tập, xuất bản các sách chuyên khảo “Xây dựng Thư viện số Việt Nam: Quá khứ - Hiện tại - Tương lai” (năm 2017), “Thư viện thông minh 4.0: Công nghệ - Dữ liệu - Con người” (năm 2018), “Tối ưu hóa Quản trị tri thức: Chính phủ - Doanh nghiệp - Thư viện” (năm 2019) đây là các công trình nghiên cứu chuyên khảo có giá trị với hàm lượng khoa học cao trong lĩnh vực quản trị tri thức, quản trị thông tin - thư viện
- 10 bài báo khoa học đăng trong các tạp chí chuyên ngành thông tin - thư viện trong nước
- Tham gia tổ công tác của ủ y ban Văn hóa, Thanh niên, Thiếu niên, Nhi đồng cùa Quốc hội và có những đề xuất, đóng góp những ý kiến quan trọng cho Luật Thư viện (đã được Quốc hội thông qua năm 2019)
10 Thú' m ưòi: Nghiên cứu khoa học
- Đẩy mạnh công tác nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực thông tin thư viện; Hoàn thành, nghiệm thu đề tài nghiên cứu khoa học “Nghiên cứu nhu cầu và giải pháp đáp ứng nhu cầu thông tin khoa học của cán bộ, giảng viên và người học tại ĐHQGHN” ; Chủ trì, triến khai đề tài nghiên cứu khoa học “Nghiên cứu công nghệ xây dựng hệ
cơ sở dừ liệu tích hợp thư mục khoa học” , số liệu khảo sát được phân tích, tổng hợp
v à là CO' s ở k h o a h ọ c , k ê n h t h ô n g tin q u a n trọ n g tro n g v i ệ c n g h iê n c ứ u n h u c ầ u tin tại
ĐHQGHN giúp Trung tâm đề xuất, triến khai các giải pháp nhàm đáp ứng tốt hơn
Trang 8nhu cầu tin cho cán bộ, giảng viên và người học tại ĐHỌGHN Đồng thời xây dựng CSDL điện tử tích họp thư mục 12.000 bài báo khoa học tiếng Anh, các bài báo khoa học của Việt Nam được thu thập từ nguồn ISI và SCOPUS Phân tích đánh giá năng suất và chất lượng công bố quốc tế của ĐHQGHN và các trường đại học trong cả nước Công bố bảng xếp hạng năng lực công bố của các trường đại học Việt Nam
- Khám phá quan trọng trong công bố quốc tế của ĐHQGHN đó là nghiên cứu, phát hiện
và triển khai tìm kiếm thành công gần 2.000 công bố quốc tế giai đoạn (2014 - 2018) của ĐHQGHN bị thất lạc trong Scopus để đăng ký và xác nhận gần 2.000 công bố quốc
tế thuộc về Vietnam National University Hanoi của ĐHQGHN, làm cơ sở để Scopus xác thực công bố của Vietnam National University Hanoi Đe Việt Nam và thế giới có đánh giá và xếp hạng công bố quốc tế đầy đủ nhất, chính xác nhất về ĐHQGHN trong 26 năm qua; đồng thời giúp tăng mạnh mẽ xếp hạng đại học thế giới 2020 cho ĐHQGHN
- Đóng góp dữ liệu cho Hệ tri thức Việt số hóa (Itrithuc.vn) Tính đến tháng 9/2018:
Có 17 Bộ/Ban (đơn vị) tham gia tạo lập các bộ dữ liệu tại phân hệ Dữ liệu mở của itrithuc.vn với tổng số 10.355 bộ dữ liệu; trong đó xây dựng, đóng góp của VNU-LIC
là 10.049/10.355, chiếm 97,04% tổng số dữ liệu tại phân hệ Dữ liệu mở của itrithuc
vn VNƯ-LIC đã tạo lập/đăng tải được 10.000 câu hỏi - đáp tại phân hệ Ngân hàng hỏi đáp của itrithuc.vn
3 Tương lai thư viện SỐĐHQGHN (2020-2025)
3.1 Chuyển đổi cơ sở vật chất lên Hòa Lạc (Tòa nhà Trung tâm Tri thức s ố VNU-LIC)
Hình 6 Kiến trúc tòa nhà Trung tâm Tri thức sô VNU-LIC tại Hòa Lạc
Tòa nhà Trung tâm Tri thức số VNU-LIC tại Hòa Lạc là một công trình đặc sắc
và độc đáo, là Trái tim và là Bộ não trung tâm của ĐHQGHN, kết nối hệ tri thức
Trang 9ĐHQGHN với toàn bộ hệ tri thức học thuật của nhân loại đế gia tăng sức sáng tạo, thúc đẩy nghiên cứu đỉnh cao và đào tạo chất lượng quốc tế Toà nhà có vị trí trung tâm và tiện đi lại với không gian xanh, thân thiện; kiến trúc độc đáo, thông minh; chất liệu bền vững với thời gian nhưng đường nét vẫn bay bổng đem lại cảm xúc thâm mỹ; thu hút bạn đọc đến khai thác các tài nguyên in ấn và số hoá; thúc đây văn hoá đọc và nghiên cứu với những say mê khám phá tri thức mới; không gian vật lý
và không gian số luôn mở 24/24 với các công nghệ thông minh đê bạn đọc truy cập
- tim kiếm - đọc và áp dụng kiến thức vào thực tế là không gian học tập, giảng dạy, nghiên cứu, sáng tạo tri thức lý tưởng cho sinh viên, giảng viên, nhà nghiên cứu ĐHQGHN tại Hòa Lạc
Tòa nhà bao gồm cả kiến trúc vật lý (không gian vật lý) và kiến trúc số (không gian số) ứng dụng các công nghệ: Nền tảng Web 4.0, Internet vạn vật, Trí tuệ nhân tạo, Dữ liệu lớn, Tự động hóa, R obotics gồm cả 2 không gian như sau (Hình 7):
- Không gian vật lý: tự động hóa tất cả các chu trình trong thư viện; ứng dụng thủ thư robot giao tiếp, hướng dẫn và hỗ trợ bạn đọc tìm kiếm tài liệu và sử dụng thư viện; giá sách thông minh cho mượn trả tự động; phòng đọc thông minh ứng dụng các thiết bị nghe nhìn công nghệ số điều khiển bằng giọng nói, cảm ứng ánh sáng và điều hòa theo nhu cầu bạn đọc; các thiết bị an ninh thư viện sinh trắc học (nhận diện khuôn mặt, mống mắt); hệ thống OPAC mượn liên thư viện tại chỗ hoặc chuyển tài liệu đến địa chỉ bạn đọc; hệ thống số hóa, in ấn và lưu trữ đám mây phục vụ bạn đọc (tích hợp với thiết bị di động thông minh của bạn đọc)
- Không gian số: ứng dụng thủ thư số (trợ lý ảo) hướng dẫn và hỗ trợ tìm kiếm các tài nguyên số; tìm kiếm thông minh; tìm kiếm bằng giọng nói; khám phá dừ liệu lớn; lưu trữ bảo mật dữ liệu người dùng (Blockchain)
THƯ VIỆN THỐNG MINH 4.0
I KHÔNG GIAN VẬT LÝ KHÔNG GIAN s ố
CLOUD LIBRARY
D ữ liệ u lớn
tự động 24/7 Phân loại sách
tự động ! Xác thực bạn đọc
BIG
I ậ d a t a
ng minh
BẠN ĐỌC
Phán mém
xử lý Single Sign On Tra cứu
DỊCH VỤ BẠN ĐỌC Đặt lịch
Trí tuệ nhân
Phân tích nhu cáu ban đoc I CBTHƯVIỆN
Hình 7 Không gian vật ỉý và số trong Trung tâm Tri thức số VNU-LIC
Trang 103.2 Chuyển đổi Thư viện sô thành Trung tâm Trí thức sô VNU-UC
(Digital Knowledge Hub)
Trên nền tảng công nghệ thư viện số thông minh, Trung tâm Tri thức số VNƯ-LIC (Digital Knowledge Hub) (Hình 8) chính là hệ sinh thái lý tưởng để con người và dữ liệu khoa học được kết nối, tích hợp và sáng tạo tri thức nhanh nhất, hiệu quả nhất Không gian vật lý và không gian số giúp trí tuệ và trí thông minh của mỗi cá nhân được tương tác liên tục theo thời gian thực với trí tuệ của cộng đồng khoa học trong nước và trên thê giới ở bất cứ thời gian nào và địa điếm nào Trung tâm Tri thức lý tưởng này đóng vai trò nền tảng, là bộ não và trái tim để thúc đẩy nghiên cửu, học tập, sáng tạo của Đại học số - Đại học thông minh, ĐHQGHN (2020-2025), như sau: là nơi Hỗ trợ học tập / nghiên cứu / đổi mới / khởi nghiệp (Learn - Study / Research / Innovate / Startup); Phát sinh ý tưởng mới (Ideas); Giao lưu, họp tác, kết nối, chia sẻ học thuật (Collaborate
- Connect - Sharing); Là nơi truyền cảm hứng nghiên cứu, sáng tạo (Inspire, Create);
Có các dịch vụ thông tin hiện đại như lưu trữ - tìm kiếm - phân tích - tong họp dữ liệu khoa học cho các nhà nghiên cứu; Định hướng thông tin - tri thức - nghiên cứu ; Tổ chức Workshop; Hỗ trợ xuất bản; Hướng dẫn cách viết báo cáo - công trình khoa học;
là nơi đưa con người tiếp cận thế giới thông tin - tri thức mở hiện nay; có trách nhiệm quốc gia, thể hiện trinh độ khoa học và công nghệ trụ cột của quốc g ia
Hình 8 ứng dụng VNU-LIC Knowledge Hub 4.0
Ngoài ra, với nhiệm vụ Q uản tr ị Tri thức số cho ĐHQGHN, VNU-LIC sẽ hỗ trợ các nhiệm vụ sau:
• Quản trị quá trình tìm kiếm - khám phá - tiếp nhận - bổ sung - xử lý - tổ chức
- phân tích - tổng hợp - giao tiếp - truyền thông - sử dụng tri thức cho mục đích giải quyêt hiệu quả học tập, giảng dạy, nghiên cứu của sinh viên, giảng viên, nhà nghiên
cứ u Đ H Q G H N ’
• Quản trị sử dụng và tích hợp nền tảng tri thức đã có với tri thức mới được tiếp nhận đe tối ưu hóa nghiên cứu, đào tạo, học tập, quản trị ĐHQGHN
• Quản trị tri thức để áp dụng vào nghiên cứu, đào tạo, học tập, đạt kết quả cao nhất, tiết kiệm tối đa năng lượng - thời gian - tài chính của ĐHQGHN
Dựa trên nền tảng thư viện số thông minh và hiện đại, Trung tâm Tri thức số VNU-L1C sẽ làm nền tảng đế phát triển Trung tâm Học tập số, Trung tâm Nghiên