skkn sáng kiến kinh nghiệm dành cho giáo viên chủ nhiệm tiểu học

Tiểu học được xác định là bậc học nền tảng trong hệ thống giáo dục quốc dân, là bậc học “nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đứ

2 LÝ DO CHỌN SÁNG KIẾN

Giáo dục là nền móng của sự phát triển khoa học – kỹ thuật, giáo dục mang lại sự phát triển cho nền kinh tế quốc dân, nền văn minh của đất nước Với mục tiêu giáo dục của Việt Nam là đào tạo con người, đào tạo thế hệ trẻ Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ, có nghề nghiệp và kỹ năng sống có thể đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự phát triển đất nước trong thời kì công nghiệp hoá – hiện đại hoá và hội nhập quốc tế

Đứng trước những đòi hỏi của sự phát triển nền kinh tế – xã hội trong giai đoạn mới, nhu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao thì mục tiêu giáo dụctoàn diện học sinh được xác định là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu đối với mỗi đơn vị trường học, mỗi cấp học

Tiểu học được xác định là bậc học nền tảng trong hệ thống giáo dục quốc dân, là bậc học “nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho

sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học cở sở.”(Luật Giáo dục)

Đặc điểm lao động sư phạm của Bậc Tiểu học, thông thường mỗi giáo viên

là một giáo viên chủ nhiệm lớp, giáo viên chủ nhiệm lớp thường dạy hầu hết các môn học ở Tiểu học, có rất nhiều thời gian trên lớp mình, có trách nhiệm trực tiếp tổ chức dạy học, giáo dục và tổ chức, hướng dẫn thực hiệnmọi hoạt động giáo dục của lớp mình chủ nhiệm Vì vậy giáo viên chủ nhiệm ở bậc tiểu học có một vị trí hết sức quan trọng trong việc hình thành

và phát triển toàn diện nhân cách học sinh Chính vì vậy, giáo viên chủ nhiệm phải là người có năng lực, kinh nghiệm và uy tín, có khả năng tổ chức tốt công tác dạy học và giáo dục học sinh của một lớp

Để thực hiện được nhiệm vụ giáo dục toàn diện học sinh, đòi hỏi người giáo viên chủ nhiệm Bậc Tiểu học phải là một “Người thầy tổng thể” là người thầy mẫu mực, tấm gương đạo đức tự học và sáng tạo, là tấm

gương sáng cho học sinh noi theo

Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, là một giáo viên giảng dạy và làm công tác chủ nhiệm lớp nhiều năm, với sự trăn trở, mong muốn, cần phải làm gì để thực hiện có hiệu quả, thực hiện tốt mục tiêu giáo dục? Quá trình dạy học và giáo dục sẽ mang lại điều gì cho trẻ, đúc rút được kinh nghiệm gì, có sáng kiến gì góp phần vào cải tiến phương pháp dạy học và giáo dục? Với lòng yêu nghề mến trẻ, tinh thần hăng say học tập, rèn

luyện, học hỏi, trao đổi kinh nghiệm, tích cực tham gia phong trào dạy học, góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục toàn diện học sinh ở trường Tiểu

học, tôi quyết định lựa chọn và nghiên cứu sáng kiến“Kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm nhằm giáo dục toàn diện cho học sinh Tiểu

2 Nhiệm vụ

– Nghiên cứu cơ sở lí luận có liên quan đến đề tài

– Tìm hiểu thực trạng việc dạy học – giáo dục và công tác chủ nhiệm ở một số lớp thuộc trường tiểu học

– Đề xuất một số giải pháp, biện pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dụctoàn diện học sinh ở trường Tiểu học.

III ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:

1 Đối tượng nghiên cứu:

– Học sinh các lớp 5B năm học 2014- 2015; lớp 5A năm học 2015 -2016, lớp 5E năm học 2016 -2017

2 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

– Tập trung nghiên cứu đề tài “Một số kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm nhằm giáo dục toàn diện học sinh ở trường Tiểu học” tại trường Tiểu

3 Phương pháp nghiên cứu

– Phương pháp nghiên cứu tài liệu

– Phương pháp điều tra

mục tiêu giáo dục toàn diện cho học sinh người giáo viên chủ nhiệm ở Tiểuhọc phải là người toàn diện, là người mẫu mực, là tấm gương sáng để họcsinh noi theo.

Ở trường, thầy cô giáo chủ nhiệm các em là những người có uy tín với các

em nhất, là người mà các em luôn yêu quý, tin tưởng nhất, phục tùng nhất.các em nghe lời thầy cô chủ nhiệm mình là trên hết Thầy cô giáo chủ nhiệm có ảnh hưởng rất lớn đến mọi hoạt động và sự phát triển toàn diện của các em

Học sinh Tiểu học thật ngây thơ và trong sáng, các em như tờ giấy trắng, thầy cô là những người có trách nhiệm viết lên những điều đẹp đẽ nhất, những điều thật ý nghĩa đối với các em và đối với đất nước Học sinh Tiểu học như mầm cây mới nhú, rất cần sự che chở, bảo vệ, chăm sóc, uốn nắn không chỉ của thầy cô giáo mà còn của gia đình, và của cả xã hội

Học sinh Tiểu học có thể tiếp nhận mọi điều được giáo dục từ thầy cô, gia đình và ngoài xã hội Gia đình là nơi các em sinh ra và lớn lên từ nhỏ, thời gian các em sinh hoạt cùng gia đình chiếm nhiều hơn thời gian ở trường, mọi điều ở gia đình có ảnh hưởng, tác động lớn đối với các em Vì vậy bố

mẹ, các thành viên trong gia đình cần biết quan tâm, cần có phương pháp giáo dục phù hợp nhằm góp phần giáo dục toàn diện các em

Xã hội, địa phương có tác động lớn đối với sự phát triển của giáo dục, có ảnh hưởng đến nhiệm vụ, quyền lợi của học sinh Xã hội, địa phương có điều kiện và trách nhiệm làm thay đổi bộ mặt giáo dục tại địa phương đó

1 THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ

2 Thuận lợi – khó khăn

3 Thuận lợi

Trong những năm gần đây, công tác chủ nhiệm lớp ở các trường tiểu học nói chung đã được chú trọng Trường tôi cũng như các trường học khác trong huyện đã tổ chức, sắp xếp, phân công công tác giáo viên chủ nhiệm đầu năm học, chú trọng đến những giáo viên trẻ, nhiệt huyết, giáo viên có năng lực và giàu kinh nghiệm làm công tác chủ nhiệm lớp nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục học sinh.

Ban giám hiệu nhà trường đã kết hợp tốt với các bộ phận khác trong nhà trường nhằm chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc thường xuyên trong công tác chủ nhiệm lớp của giáo viên

Một số phụ huynh đã nhận thức được vai trò và tầm quan trọng của giáo dục, đặc biệt là giáo dục ở bậc Tiểu học – bậc học nền tảng cho quá trình học của con em mình Họ đã có ý thức tự giác, thái độ tích cực trong việc giáo dục con em mình và kết hợp với nhà trường để giáo dục học sinh Đây là điều rất cần thiết góp phần quyết định thành công của giáo viên chủ nhiệm, của người thầy và của nhà trường

1 Khó khăn

Trong thực tế vẫn còn tình trạng nhận thức chưa đúng đắn, chưa phù hợp trong việc, coi nhẹ công tác chủ nhiệm lớp, chưa tập trung rèn luyện, đổi mới phương pháp, kĩ năng trong công tác chủ nhiệm lớp

Không ít giáo viên hiện nay chỉ tập trung chủ yếu vào các tiết dạy văn hóa làm sao cho tốt, cho giỏi, còn việc giáo dục, rèn luyện học sinh thì chưa quan tâm nhiều Trong khi đó mục tiêu giáo dục của nước ta không chỉ giáo dục con người có tri thức mà còn cần đào tạo con người, đào tạo thế

hệ trẻ Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm

mỹ, và kỹ năng sống có thể đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự phát triển đất nước trong thời kì Công nghiệp hoá – hiện đại hoá đất nước và hội nhập quốc tế

Cha mẹ, gia đình học sinh phần lớn cũng tham gia thường xuyên vào việc giáo dục các em ở nhà Tuy vậy, họ là người không được đào tạo nghề dạy học nên họ không đủ phương pháp, kĩ năng hoặc không có phương pháp và kĩ năng phù hợp trong việc giáo dục trẻ nên việc giáo dục con cái gặp rất nhiều khó khăn.

Một số phụ huynh học sinh vì lí do điều kiện kinh tế còn khó khăn ,đi làm

ăn xa hoặc gia đình không hạnh phúc, … nên chưa quan tâm đến việc học của con em ở nhà cũng như ở trường, việc giáo dục con cái của họ là

“Trăm sự nhờ thầy” Từ đó ảnh hưởng rất lớn đến việc dạy học và giáo dục của thầy cô ở trường, làm cho việc dạy học và giáo dục ở trường khó khăn hơn, kém hiệu quả hơn

2 Thành công và hạn chế

3 Thành công

Những công việc tôi làm đều bắt nguồn từ tinh thần trách nhiệm của một giáo viên chủ nhiệm lớp, từ tình yêu đối với học trò của mình Thành công tôi đạt được phần lớn đều do sự nổ lực của bản thân Nhưng bên cạnh đó,tôi cũng luôn nhận được sự động viên khích lệ của cán bộ quản lí nhà trường, đồng chí đồng nghệp và đặc biệt là sự tin tưởng của phụ huynh và lòng kính trọng yêu quý của các thế hệ học sinh

1 Hạn chế

Bản thân nhiều năm làm công tác chủ nhiệm lớp ở các lớp gia đình học sinh có điều kiện kinh tế còn khó khăn, bố mẹ thường xuyên đi làm thuê theo thời vụ thiếu sự quan tâm đến việc học tập của con em, điều kiện họctập của các em còn gặp nhiều khó khăn Chất lượng giáo dục của một số lớp đầu năm học còn thấp, còn một số học sinh chưa ngoan

3 Mặt mạnh – mặt yếu

4 Mặt mạnh

Đã nhiều năm làm giáo viên chủ nhiệm lớp, phần nào đã có chút ít kinh nghiệm nhưng tôi vẫn thấy công việc của một giáo viên chủ nhiệm lớp ở tiểu học là rất nặng nhọc, rất phức tạp Mỗi giáo viên muốn làm tốt công tác chủ nhiệm thì phải vừa là một giáo viên giỏi về chuyên môn, vừa phải

là một nhà tâm lí giỏi để hiểu học sinh, để xử lí các tình huống rắc rối sao cho khéo léo, tế nhị và đạt hiệu quả giáo dục cao Nếu giáo viên không tâmhuyết với nghề, không có tinh thần trách nhiệm cao thì khó mà hoàn thành nhiệm vụ Chất lượng học tập của học sinh, nhân cách, đạo đức, lối

sống…của học sinh rồi sẽ ra sao? Chính vì hiểu rõ điều đó nên trong

những năm học qua, song song với việc giảng dạy tốt các môn học theo qui định, tôi luôn cố gắng phấn đấu làm tốt vai trò, nhiệm vụ của một giáo

Ở trường tôi, những năm học trước do cơ sở vật chất còn thiếu nên chỉ dạy một buổi/ ngày và có 1 buổi các em phải học vào thứ bảy Vì vậy, giáo viên chủ nhiệm lớp còn gặp khó khăn về thời gian trong công tác chủ

nhiệm lớp dẫn đến thường xuyên phải kéo dài buổi học so với qui định, gây căng thẳng, mệt mỏi cho học sinh và làm một số phụ huynh bực bội vì phải chờ đợi lâu khi đi đón con em mình tan học

4 Các nguyên nhân, các yếu tố tác động

5 Về phía giáo viên:

– Trong quá trình truyền thụ kiến thức cho học sinh, giáo viên chưa thườngxuyên chú ý phân loại các đối tượng

– Trong quá trình chủ nhiệm lớp, giáo viên chưa quan tâm nhiều đến điều kiện gia đình của từng em

– Các hoạt động ngoại khoá như văn nghệ, thể dục, thể thao, hoạt động Đội chưa được chú trọng đúng mức nhằm phát huy tính hiệu quả của nó trong việc nâng cao chất lượng học tập

– Chất lượng học sinh trong lớp không đồng đều

5 Phân tích , đánh giá các vấn đề thực trạng mà đề tài đã đặt ra

Mỗi giáo viên chủ nhiệm lớp, muốn hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình, muốn đề ra các biện pháp giáo dục học sinh phù hợp, đạt hiệu quả thì trước hết giáo viên phải hiểu học sinh, phải nắm được đầy đủ các thông tin

cần thiết về từng học sinh Do vậy, ngay từ ngày đầu nhận lớp, tôi thực

hiện ngay công tác điều tra thông qua phiếu sau đây Tôi phát cho mỗi em

một phiếu điều tra sau đây và yêu cầu các em điền đầy đủ 10 thông tin trong phiếu:

GIỚI THIỆU BẢN THÂN

1 Họ và Tên:

………

2 Là con

thứ………tronggia đình

3 3 Hoàn cảnh gia đình (khá giả, đủ ăn, nghèo)

tác giảng dạy và giáo dục học sinh

Sau khi điều tra phân loại từng đối tượng học sinh đầu năm Tôi đã trực tiếp trao đổi với phụ huynh về từng đối tượng học sinh và đồng thời nhân được những thông tin từ phía phụ huynh, từ đó kịp thơi có những kế hoạch

cụ thể để tập trung cho từng học sinh

* Đối với học sinh khó khăn văn hoá:

Trước hết cần biết các em khó khăn về môn gì? mức độ đọc – viết ra sao? Nguyên nhân nào dẫn đến việc học còn gặp khó khăn Để giúp các em tiến

bộ trong học tập, tôi luôn suy nghĩ tìm ra những cách dạy, luôn học hỏi đồng nghiệp đi trước để có những phương pháp dạy học hay nhất để giúp

đỡ, chỉ dẫn cho học sinh gặp khó khăn Bên cạnh đó, tôi thường xuyên kiểm tra và theo dõi việc học bài và làm bài tập của học sinh

* Đối với học sinh nghịch ngợm trong lớp:

Việc giúp các đối tượng này, chấp hành tốt nội quy của lớp đòi hỏi phải tốnnhiều thời gian Đối với những học sinh này, tôi luôn tạo sự gần gũi thân thiện, luôn phát huy và tuyên dương kịp thời, phát hiện những điều tốt, có tiến bộ để dần giúp các em có những thái đội đúng đắn hơn trong học tập Mặt khác tôi thường xuyên liên lạc, thông báo với phụ huynh của những

học sinh này để cùng theo dõi, nhắc nhở và tạo môi trường giáo dục chặt chẽ hơn giữa nhà trường và gia đình, bên cạnh việc quan tâm đến từng đối tượng học sinh, đội ngũ công tác đắc lực nhất giúp tôi hoàn thành tốt công tác chủ nhiệm lớp là ban cán sự lớp Đây là lực lượng đóng vai trò quan trọng với chất lượng học tập cũng như nề nếp lớp học.

* Đối với học sinh năng khiếu:

Đối với những em này, trong quá trình giảng dạy, tôi luôn kết hợp ra các câu hỏi, bài tập nâng cao hơn, khó hơn nhất là Toán và Tiếng Việt làm chocác em không nhàm chán và hứng thú học tập Qua đó giáo viên phát hiệnnhững nhân tài về chương trình nâng cao, tư vấn với phụ huynh mua thêmsách tham khảo giải các bào tập khó cho các em, nhằm trang bị những kiến thức cơ bản để tham gia thi học sinh giỏi các cấp

Bên cạnh các môn học tôi luôn quan niệm rằng “ Nét chữ, nết người: ở lớptôi luôn chú ý đến việc rèn chữ viết, giữ gìn sách vở của các em nên hàng tháng có chấm điểm, đánh giá xếp loại khen thưởng, những em có bộ vở sạch chữ đẹp để các em cùng nhau thi đua và có thói quen tự rèn luyện chữ viết, giữ gìn sách vở của mình đẹp hơn

Hàng ngày, tôi giao nhiệm vụ cụ thể cho các em luyện viết từng bài rõ ràng những em viết chữ đẹp tôi yêu cầu các em luyện viết nhiều kiểu chữ khác nhau

Với những học sinh vẽ đẹp, hàng tuần tôi cho các em tìm hiều chọn các đềtài, từ đó các em hình dung và vẽ theo ý thích…

* Đối với học sinh có hoàn cảnh kinh tế gia đình khó khăn:

Tôi luôn quan tâm gần gũi động viên để các em cố gắng học tập tốt như phát động phong trào “Giúp bạn nghèo vượt khó”, “Lá lành đùm lá rách”,

gặp riêng phụ huynh để bàn bạc và khuyên họ khắc phục khó khăn tạo điều kiện cho com em học tập.

* Đối với những học sinh mồ côi

– Bản thân tôi luôn gần gũi, chia sẻ cùng các về sự thiếu thốn tình cảm củagia đình Luôn động viên, giúp đỡ các em cả về tinh thần lẫn vật chất chínhbằng tình cảm của người mẹ “ Thứ hai” của các em để các em được yên tâm học tập

– Tôi kêu gọi học sinh trong lớp ủng hộ vở, đồ dùng học tập quần áo cũ để các em có điều kiện học tập, trang phục phù hợp với các bạn trong lớp

Ngoài ra để tăng cường chất lượng học tập đều khắp của lớp, tôi đã xây dựng các tổ học nhóm, đôi bạn cùng tiến, học sinh gỏi kèm học sinh yếu, yêu cầu học sinh cần tập trung học việc học tập của mình ở nhà

Bên cạnh đó, tôi còn tổ chức cho các em tham gia các buổi sinh hoạt ngoạikhoá như: “Đố vui để học”, “Trò chơi học tập” nhằm phát huy tính tích cực học tập của các học sinh Qua đó học sinh có điều kiện học mà vui, vui mà học giảm bớt đi sự căng thẳng

III GIẢI PHÁP ĐÃ THỰC HIỆN

1 Mục tiêu của giải pháp – biện pháp

Xác định mục tiêu, nhiệm vụ của giáo viên chủ nhiệm lớp.Tổ chức lớp học,hướng dẫn học sinh học tập nội quy học sinh, thực hiện 5 nhiệm vụ học sinh Tiểu học, thực hiện tốt kế hoạch công tác chủ nhiệm lớp và đạt các chỉ tiêu phấn đầu trong các năm học nhằm giáo dục toàn diện cho học sinh Tìm hiểu nguyện vọng, đề nghị chính đáng của phụ huynh học sinh Điều tra điều kiện học tập của học sinh Từ đó có biện pháp kết hợp, hợp tác, tạo điều kiện nhằm tìm hiểu nguyên nhân, điều kiện học tập, nguyện

vọng, sở thích của học sinh, giáo viên có cơ sở, có điều kiện tốt để có địnhhướng, kế hoạch phân loại điều kiện học sinh và có phương pháp dạy học

và giáo dục phù hợp với từng học sinh có hiệu quả

2 Nội dung và cách thực hiện giải pháp, biện pháp

Với thực trạng về các mặt và chất lượng học sinh như trên, giáo viên đã thực hiện áp dụng một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục toàn diện học sinh như sau:

Bản thân giáo viên chủ nhiệm là người phải có lập trường tư tưởng vững vàng Không ngừng học tập tu dưỡng đạo đức, chính trị Luôn luôn học tập, trau dồi chuyên môn nghiệp vụ, rèn luyện, đúc rút nhiều kinh nghiệm

từ chính bản thân và đồng nghiệp trong quá trình công tác Luôn thực hiện đúng kế hoạch của nhà trường đề ra, quy chế chuyên môn Luôn luôn học hỏi, tìm tòi các phương pháp kĩ thuật dạy học mới, tích cực thực hiện đúngmục tiêu giáo dục nhằm nâng cao chất lượng hiệu quả giáo dục học sinh tại lớp mình phụ trách và góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh của nhà trường

Giáo viên chủ nhiệm ở tiểu học cần học tập, nghiên cứu hiểu rõ các văn bản, quy định của ngành giáo dục, hiểu Luật giáo dục tiểu học và Điều lệ trường Tiểu học, Chuẩn nghề nghiệp giáo viên Tiểu học nhằm để có kế hoạch dạy học, giáo dục phù hợp với lứa tuổi, đúng với mục tiêu giáo dục tiểu học

2.1 Tổ chức lớp, hướng dẫn học tập: Giáo viên chủ nhiệm tổ chức họp

lớp đầu năm học, bầu cán bộ lớp, phân chia tổ hợp lí trong việc học tập và lao động của lớp Nhắc nhở một số nề nếp của lớp, hướng dẫn chuẩn bị sách vở, đồ dùng học tập đầu năm học Hướng dẫn học sinh cách sắp xếpthời gian học tập hợp lí trong ngày và học tập ở nhà