skkn một số GIẢI PHÁP GIÚP đở học SINH CHƯA HOÀN THÀNH học tốt môn TOÁN lớp 2

-Kinh tế một vài giáo viên chưa đảm bảo cuộc sống nên trong quá trình giảng dạychưa thật sự hết lòng vì học sinh.Tuy nhiên đã được cải thiện qua hàng năm.Từ những điểm yếu trên dẫn đến k

PHÒNG GDĐT CHÂU PHÚ

TRƯỜNG TH A ĐÀO HỮU CẢNH

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

Châu Phú, ngày 18 tháng 12 năm 2018

BÁO CÁO

HỌC TỐT MÔN TOÁN LỚP 2

I SƠ LƯỢC LÝ LỊCH TÁC GIẢ:

- Ngày, tháng, năm sinh: 20/06/1967

- Nơi thường trú: Ấp Hưng Lợi, xã Đào Hữu Cảnh,huyện Châu Phú,tỉnh An Giang

- Đơn vị công tác: Trường Tiểu học A Đào Hữu Cảnh

- Chức vụ hiện nay: Giáo Viên lớp 2

- Lĩnh vực công tác: Giáo dục Tiểu học

II.SƠ LƯỢC ĐẶC ĐIỂM TÌNH HÌNH ĐƠN VỊ:

Thuận lợi, khó khăn:

-Học sinh có xu hướng theo cha mẹ đi Bình Dương,TPHCM trong các dịp lễtết,nghỉ hè

-Trường có nhiều điểm nên cảnh quan nhà trường chưa hoàn thiện nhất là hàng ràocây xanh,sân chơi bãi tập còn hạn chế

-Kinh tế một vài giáo viên chưa đảm bảo cuộc sống nên trong quá trình giảng dạychưa thật sự hết lòng vì học sinh.Tuy nhiên đã được cải thiện qua hàng năm.

Từ những điểm yếu trên dẫn đến kết quả là chất lượng giáo dục nhà trường chưa đạt đượcnhư mong muốn của ngành,trường còn nằm ở mức trung bình so với mặt bằng chung của huyện về chất lượng giáo dục

- TÊN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM : PHƯƠNG PHÁP GIÚP ĐỠ HỌC SINH CHƯA HOÀN THÀNH HỌC TỐT MÔN TOÁN LỚP 2

- LĨNH VỰC : GIẢI PHÁP TÁC NGHIỆP (GIẢNG DẠY)

III MỤC ĐÍCH YÊU CẦU CỦA ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN:

Trong những năm qua,toàn Đảng,toàn dân hay toàn xã hội đang quan tâm rấtnhiều đến tình hình học tập của học sinh và chất lượng giáo dục của các trường.Vớinhiều văn bản hướng dẫn chỉ đạo của ngành giáo dục làm sao nâng cao được chấtlượng học tập của học sinh,phòng chống các bệnh tiêu cực trong thi cử và bệnh thànhtích trong giáo dục

Đã có nhiều văn bản hướng dẫn và chỉ đạo khắc phục tình trạng học lên lớp nonhay ngồi sai lớp.Nhiều văn bản hướng dẫn chỉ đạo xây dựng trường học thân thiện họcsinh tích cực, không để học sinh bên lề lớp học

Chúng ta phải nhìn nhận một quy luật tất yếu là: Học sinh có học lực chưa hoànthành thì dẫn đến việc chán học rồi bỏ học.Nếu một lớp học có nhiều học sinh chưahoàn thành thì ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng giáo dục của một trường;một huyện

có nhiều trường có học sinh chưa hoàn thành thì ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng giáodục của một huyện;… Vậy tương lai của đất nước chúng ta sẽ ra sao? Từ đó, quanhiều năm giảng dạy và đúc kết được một số kinh nghiệm khắc phục tình trạng chưahoàn thành của học sinh Đó là " Một số biện pháp giúp đỡ học sinh chưa hoàn thànhhọc tốt môn toán lớp 2"

1 Thực trạng ban đầu trước khi áp dụng sáng kiến:

Hiện nay, tôi đang công tác tại Đào Hữu Cảnh là một xã vùng trong,vẫn còn làmột vùng đặc biệt khó khăn Đời sống nhân dân ở đây còn quá nhiều khó khăn, do lotoan cuộc sống mà nhiều phụ huynh đã phó mặc việc học tập của con em họ cho giáoviên đứng lớp chúng tôi.Họ không cần quan tâm con em mình học tập như thế nào? Đó

là vấn đề đưa đến tình trạng học chưa hoàn thành của học sinh, đặc biệt là học sinh ởlớp 2 Các em còn nhỏ, không được sự nhắc nhở của gia đình, các em ham chơi, haynghỉ học, hay không chịu tự rèn luyện thêm ở nhà thì lẽ đương nhiên là các em sẽ trởthành học sinh chưa hoàn thành

Là một giáo viên nhiều năm dạy lớp 2, tôi thật vất vả với tình trạng học chưahoàn thành của học sinh Học lớp 2 rồi mà vẫn còn một số em chưa biết đọc, tính toán

còn phải đếm từng ngón tay, từng que tính mà vẫn tính say, bảng cộng, trừ thì khôngthuộc, bảng nhân, chia còn lẫn lộn,… Những điều đó là vấn đề rất nan giải, vì vớitrình độ như thế làm sao các em có thể tiếp thu được những kiến thức cần thiết của lớp

3 Đó là trăn trở khiến tôi thường xuyên suy nghĩ và trong đầu luôn luôn đặt câu hỏi “Làm như thế nào đây để lớp của mình không có học sinh chưa hoàn thành ở cuốinăm ?”

Học sinh lớp hai các em còn rất nhỏ, cần sự hướng dẫn,dìu dắt dạy dỗ củanhững người lớn.Trong đó, cha mẹ là những người gần gũi nhất Nhưng đối với họcsinh lớp tôi thì có rất nhiều cha mẹ các em thiếu quan tâm, trình độ học vấn của họ cònrất thấp hay không biết chữ; một số gia đình gửi con em của mình sống với ông bà để

đi làm mướn ở xứ xa,… Điều đó ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng học tập của các emrất nhiều

1.2/ Nguyên nhân dẫn đến học sinh chưa hoàn thành

- Các em chưa có ý thức tự học, còn ham chơi mà gia đình thiếu quan tâm đếnviệc học của các em

- Phương pháp giảng dạy, giáo dục của giáo viên chưa phù hợp với đối tượnghọc chưa hoàn thành nên các em không tiếp thu bài kịp Và cá biệt còn vài học sinhkhông đi học đều nên tiếp thu bài không kịp Từ đó dẫn đến các em bị hỏng kiến thức

- Nền nếp học tập chưa tốt, các em còn lơ là trong học tập ảnh hưởng đến việctiếp thu bài của các em

- Giáo viên chưa đầu tư cho việc soạn giảng sao cho phù hợp với đối tượng họcsinh chưa hoàn thành

- Học sinh chưa thấy hứng thú khi đến trường

2 Sự cần thiết phải áp dụng sáng kiến:

Hiện nay tình hình học tập của học sinh có dấu hiệu đi xuống, qua các lần khảosát chất lượng đầu năm, tỉ lệ học sinh chưa hoàn thành rất nhiều, đây là vấn đề bức xúccủa nhiều lớp, nhiều trường kể vùng thuận lợi lẫn vùng khó khăn đều có học sinh chưahoàn thành Trong đó, học sinh chưa hoàn thành môn Toán chiếm tỉ lệ khá cao Nguyênnhân của tình trạng trên thì có rất nhiều nhưng chủ yếu là do các em bị hỏng kiến thức

từ lớp dưới cụ thể là Toán lớp 2 Làm thế nào để khắc phục được tình trạng học sinhchưa hoàn thành Toán nói chung và học sinh chưa hoàn thành môn Toán lớp 2 nóiriêng là vấn đề đang được rất nhiều trường quan tâm và đã đề ra rất nhiều phương phápnhằm khắc phục tình trạng học sinh chưa hoàn thành, để nâng cao chất lượng giáo dụcmôn Toán nói chung và môn Toán lớp 2 nói riêng Thế nhưng kết quả đạt được chưađáp ứng được yêu cầu của ngành đề ra Do đó việc cần làm trong giai đoạn hiện nay là

tìm ra một biện pháp thích hợp nhất để giúp đỡ cho các em chưa hoàn thành học

tốt môn Toán lớp 2 nhằm nâng cao chất lượng dạy học đáp ứng yêu cầu ngày càng caocủa ngành giáo dục cũng như nhu cầu chung của toàn xã hội

Trong đề tài này chỉ nghiên cứu về cơ sở lí luận, nhận thức, biện pháp và cáchlàm của bản thân tôi là giáo viên dạy lớp 2, góp phần làm phong phú thêm kinh nghiệmcủa người làm công tác dạy học ở Tiểu học Địa điểm nghiên cứu trường Tiểu học AĐào Hữu Cảnh Thời gian nghiên cứu trong các năm học 2014 - 2016 và nữa đầu nămhọc 2017-2018

Qua kinh nghiệm rút ra từ nhiều năm giảng dạy lớp 2, từ những thành công vàhạn chế của những người đi trước; đồng thời nhờ vào sự tích cực tìm tòi những biệnpháp sáng tạo phù hợp với lớp, với trường, mà nhiều năm trở lại đây các lớp tôi chủnhiệm đã có nhiều thành tích cao như: Lên lớp và duy trì sĩ số 100%, cuối năm không

có học sinh chưa hoàn thành; các em bước tiếp vào lớp 3 thật vững chắc và tự tin

Đó là nhờ những năm qua, tôi luôn theo dõi và tận tình hướng dẫn cho các em

học theo phương pháp mới Tôi nhận thấy chương trình Toán lớp 2 các em thường vướng mắc ở các chương: “ Phép cộng có nhớ, phép trừ có nhớ trong phạm vi 100, tìm một thành phần của phép cộng, trừ, nhân, chia( tìm x ), giải toán có lời văn, …

” Tôi đã áp dụng một số biện pháp để giúp các em chưa hoàn thành học tốt hơn trong

quá trình học tập Qua thực nghiệm, các em có tiến bộ và có kết quả khả quan ở cuốinăm Từ những lý do trên, tôi đã mạnh dạn chọn viết cho mình sáng kiến kinh nghiệm

với đề tài : “PHƯƠNG PHÁP GIÚP ĐỠ HỌC SINH CHƯA HOÀN THÀNH HỌC TỐT MÔN TOÁN LỚP 2 ” Đề tài này nhằm để góp phần nâng cao chất lượng môn

Toán ở lớp tôi nói riêng và của khối 2 nói chung, đồng thời cũng là tư liệu cho tôi dạytốt vào những năm tiếp theo

3 NỘI DUNG SÁNG KIẾN:

3.1/ Cơ sở lí luận:

Qua các kì họp của Quốc Hội đều nhắc đến tình hình chất lượng giáo dục củanước ta còn nhiều hạn chế Tình trạng chưa hoàn thành của học sinh chưa được khắcphục triệt để Và sắp tới đây, đất nước ta lại tiếp tục thay đổi sách giáo khoa để côngtác giáo dục ngày càng hoàn thiện hơn, học sinh được giáo dục toàn diện hơn Khôngcòn hiện tượng học sinh chưa hoàn thành Vậy học sinh chưa hoàn thành là gì ?

3.1.1/ Khái niệm :

a/ Học sinh chưa hoàn thành toàn diện : Là những học sinh không hoặc chưa

đạt được chuẩn kiến thức kĩ năng của tất cả các môn học Thể hiện rõ qua các lần kiểmtra, nếu các môn đánh giá bằng điểm số thì chỉ đạt được từ 1 đến 4 điểm Các mônđánh giá bằng nhận xét thì chưa hoàn thành

b/ Học sinh chưa hoàn thành từng môn : Là những học sinh không hoặc chưa

đạt được chuẩn kiến thức kĩ năng của một hoặc hai, ba,… môn học nào đó Thể hiện rõqua các lần kiểm tra, nếu các môn đánh giá bằng điểm số thì chỉ đạt được từ 1 đến 4điểm Các môn đánh giá bằng nhận xét thì chưa hoàn thành

c/ Học sinh chưa hoàn thành bộ phận : Là những học sinh không hoặc chưa

đạt được chuẩn kiến thức kĩ năng của một bộ phận ( hay chương, bài ),… trong mộtmôn học nào đó Thể hiện rõ qua các lần kiểm tra, nếu các môn đánh giá bằng điểm sốthì chỉ đạt được từ 1 đến 4 điểm Nếu GV hỏi thì các em không biết trả lời Các mônđánh giá bằng nhận xét thì chưa hoàn thành

3.1.2/ Nguyên nhân dẫn đến học sinh chưa hoàn thành :

- Các em chưa có ý thức tự học, còn ham chơi mà gia đình thiếu quan tâm đếnviệc học của các em

- Phương pháp giảng dạy, giáo dục của giáo viên chưa phù hợp với đối tượnghọc chưa hoàn thành nên các em không tiếp thu bài kịp Và cá biệt còn vài học sinhkhông đi học đều nên tiếp thu bài không kịp Từ đó dẫn đến các em bị hỏng kiến thức

- Nền nếp học tập chưa tốt, các em còn lơ là trong học tập ảnh hưởng đến việctiếp thu bài của các em

- Giáo viên chưa đầu tư cho việc soạn giảng sao cho phù hợp với đối tượng họcsinh chưa hoàn thành

- Học sinh chưa thấy hứng thú khi đến trường

3.2/ Nội dung và biện pháp giải quyết:

3.2.1/- Quá trình phát triển kinh nghiệm :

Vấn đề học sinh học chưa hoàn thành là một vấn đề nan giải Học sinh học chưahoàn thành là những em chưa đủ khả năng hoàn thành những yêu cầu có tính mắc xíchcủa các giai đoạn trung gian trong quá trình học tập, biểu hiện ở sức học chưa hoànthành và kết quả học tập không đạt chuẩn tối thiểu

Học sinh học chưa hoàn thành tồn tại ở nhiều dạng khác nhau: Học chưa hoànthành mang tính thời điểm hoặc lâu dài, học chưa hoàn thành ở nhiều môn hoặc mộtmôn

Về bản chất học sinh học chưa hoàn thành chưa đủ khả năng hoàn thành độc lậptoàn bộ các hành động học tập trong quy trình lĩnh hội kiến thức giữa các kiến thức Sựtích luỹ liên tục tình trạng này, khiến cho năng lực học tập của các em, giảm sút, dầndần mất đi hứng thú học tập

Nhiều người cho rằng tình trạng học chưa hoàn thành ở học sinh tiểu học là donhiều nguyên nhân: Do giáo viên không có phương pháp giảng dạy phù hợp, do ảnhhưởng của gia đình, do chủ thể các em, do tác động của xã hội

Qua nghiên cứu và theo dõi tôi nhận thấy học sinh học chưa hoàn thành Toán docác nguyên nhân trên nhưng hai nguyên nhân tác động mạnh mẽ nhất dẫn đến tìnhtrạng học sinh học chưa hoàn thành là :

+ Các em chưa có ý thức tự học, còn ham chơi mà gia đình thiếu quan tâm đếnviệc học của các em.( Trường hợp này có khoảng 6 em )

+ Phương pháp giảng dạy, giáo dục của giáo viên chưa phù hợp với đối tượnghọc chưa hoàn thành nên các em không tiếp thu bài kịp Và cá biệt còn vài học sinhkhông đi học đều nên tiếp thu bài không kịp Từ đó dẫn đến các em bị hỏng kiến thức Nên các em chưa thể tiến bộ được ( Trường hợp này có khoảng 7 em )

Để khắc phục những nguyên nhân trên nhằm giúp các em học tập tốt hơn thì cầnphải có những điều kiện sau:

- Cần được sự quan tâm của mọi người : Thầy cô,người thân và gần gũi nhất làbạn bè cùng học một lớp

- Dụng cụ học tập và phương tiện học tập phải đầy đủ hỗ trợ tốt cho học tập

- Môi trường sống cần trong sáng, lành mạnh nhằm đảm bảo phát triển trí tuệ và

có nhiều thói quen tốt hơn

- Giáo viên chủ nhiệm phải cải tiến phương pháp giảng dạy để tạo sự hứng thútrong học tập cho các em, đồng thời thường xuyên quan tâm hướng dẫn các em biếtcách học tập một cách khoa học sẽ mang lại nhiều hiệu quả hơn

Đối với các em chưa hoàn thành, thì các em ham chơi hơn ham học Khi đi học

về các em ít chịu tự lấy bài ra để học Cha mẹ các em thì không đôn đốc nhắc nhở các

em, từ đó các em đã chưa hoàn thành lại càng thêm chưa hoàn thành Có gia đình thì

ba, mẹ đi làm ăn xa gởi con lại cho ông bà để đi học nên các em học được bao nhiêuthì hay bấy nhiêu

c cách tiến hành:

- Vào đầu năm học, thực hiện sự chỉ đạo của BGH về việc họp cha mẹ HS đầunăm Trong buổi họp này, tôi nêu lên những khó khăn mà học sinh thường gặp phải( ham chơi hơn ham học, lơ là trong học tập, chán học, không học bài và làm bài ở nhà,

…) Tôi cùng phụ huynh trao đổi cách hỗ trợ HS nhằm để các em tiến bộ hơn Qua đó,tôi có gợi ý một số việc cần làm của phụ huynh như sau:

+ Đối với các em chưa có ý thức tự học thì tôi nhờ các phụ huynh thường xuyênnhắc nhỡ, động viên các em học bài, làm bài ở nhà Khoảng 2 tuần giáo viên chủnhiệm đến nhà các em để kiểm tra việc tự học ở nhà của các em

+ Đối với các em nghèo tôi vận động Ban đại diện cha mẹ học sinh hỗ trợ một

số tiền để mua đầy đủ đồ dùng học tập cho các em vì có đủ dụng cụ học tập thì các em

sẽ phấn khởi hơn và ham học hơn

+ Đối với các em có ba, mẹ đi làm ăn xa, gởi con lại ông bà thì sau 1 tuần họctôi đến nhà của ông bà để hướng dẫn cách tự học ở nhà của các em cho ông bà nắm đểđôn đốc hoặc nhờ cô, dì, chú, bác,… dạy thêm cho các em

+ Gia đình cần biết đến mọi thành tích học tập của con em mình; động viên ,khuyến khích con cái học tập,phải quan tâm khích lệ kịp thời , không nên trách mắnglàm ảnh hưởng đến tinh thần,dẫn đến chán học

+ Thường xuyên gần gũi, hỗ trợ các em thực hiện các phép tính cộng, trừ đơngiãn có trong tế

Ví dụ: 3 ngón tay cộng 4 ngón tay được mấy tay? ( 7 ngón tay ) Sau khi học sinh nêu

đúng kết quả thì ta yêu câu các em viết phép tính hoặc nêu phép tính ( 3 + 4 = 7 )

d Kết quả đạt được :

+ Đối với các em nghèo, cận nghèo thì ngoài việc được sự hổ trợ của Đảng vàNhà nước, các mạnh thường quân, các em còn được Ban đại diện cha mẹ học sinh giúp

đỡ nên các em cũng đã có đầy đủ đồ dùng học tập Các em có hứng thú trong học tập

và ham học hơn Đi học thường xuyên hơn

+ Đối với các em ham chơi, chưa có ý thức tự học, hay các em sống với ông bàkhi cha mẹ đi làm ăn xa thì nhờ có sự quan tâm của gia đình các em đã học bài và làmbài đầy đủ trước khi đến lớp Nhờ đó các em tiếp thu bài tốt hơn

3.2.2.2/ Tìm hiểu, phân loại đối tượng học sinh chưa hoàn thành môn toán.

+ Khả năng cộng, trừ còn chưa hoàn thành: Khoảng 7 em

+ Khả năng nhân, chia ( trong bảng từ 2 đến 5 ) còn chưa hoàn thành: Khoảng 6em

- Nhóm 2: Tìm thành phần chưa biết

Tên gọi và cách tìm các thành của các phép tính cộng, trừ ,nhân, chia Các em thường lẫn lộn các tên gọi, không thuộc quy tắc : Khoảng 10 em

- Nhóm 3 : Đại lượng và đo đại lượng

+ Đổi đơn vị đo độ dài từ dm sang cm và ngược lại ; dm sang m và ngược lại ; msang cm và ngược lại; km sang m và ngược lại Các em chưa ước lượng được độ dàicủa các đơn vị đo dẫn đến đổi sai : Khoảng 5 em

- Nhóm 4: Giải toán có lời văn.

+ Đặt lời giải sai : Khoảng 6 em

* Đối với học sinh chưa hoàn thành nhóm 1:

+ Đối với các em khả năng cộng, trừ còn chưa hoàn thành GV cần dạy tốt và cócác mẹo làm toán chỉ riêng cho từng học sinh chưa hoàn thành học tốt các bài cộng, trừ

có nhớ trong phạm vi sau đây:

 Bảng cộng trong phạm vi 20 :

Khi dạy bài 9 cộng với một số, 8 cộng với một số, 7 cộng với một số, 6 cộng vớimột số giáo viên chú ý hướng dẫn học sinh nắm vững kiến thức bằng mô hình trựcquan sinh động để học sinh chưa hoàn thành hiểu rõ ràng phải tách số sau cho số trước

để số trước chẳng 1 chục ( tức là 10 ) rồi cộng với số còn lại Phương pháp này đượcnâng lên trên cơ sở phép cộng có tổng bằng 10 và tách các số đã học ở lớp 1

Phần bài mới giáo viên cần sử dụng mô hình trực quan cho học chưa hoàn thành

dễ dàng hiểu được cách để làm bài Phần nầy giáo viên dạy chung cho cả lớp nhưngđặc biệt chú ý đến các học sinh chưa hoàn thành

VD : Dạy bài 7 cộng với một số : 7 + 5

- GV gắn 7 hoa mai vào hàng 1 và nêu “ thầy có 7 hoa mai ”

- GV gắn thêm 5 hoa mai nữa vào hàng 2 và nêu “ thầy thêm 5 hoa mai nữa, hỏithầy có tất cả bao nhiêu hoa mai ? ”( Lưu ý khi gắn GV nên gắn 3 mai vàng và 2 mai

đỏ để HS hình dung được sẽ tách 3 mai vàng ở hàng 2 gắn vào 7 mai vàng ở hàng 1cho đủ 10 )

- GV hỏi 7 còn thiếu mấy mới được 10 ? ( thiếu 3 ) GV cho HS lên thao tác đểtìm ra kết quả.

- Bớt 3 hoa mai ở hàng 2 vào hàng 1 cho đủ 10, hàng 2 còn lại 2, 10 với 2 là 12.Vậy 7 + 5 = 12

- Dựa vào cách tính như trên, GV cho HS thành lập bảng cộng 7

Các bảng 6, 8, 9 thực hiện tương tự như vậy

Sau đây là một số hình ảnh minh họa về bảng cộng 9 Cách thực hiện tương tựnhư bảng cộng 7 ( Lưu ý GV khi gắn cần thể hiện được ( 9 + 1 = 10 ) hoa cùng 1 màu,

số hoa còn lại gắn khác màu ) GV có thể thay đổi số bông hoa bằng các vật khác nhưquả cam, con ong, con bướm, … cho sinh động hơn, thu hút sự chú ý của các em

giáo viên chỉ cho học sinh đó thực hiện như sau : em nhớ là em đang có 9 chỉ cần đưa

ra 7 ngón tay nữa và đếm thêm cho đến hết số ngón tay thì dừng lại không đếm thêmnữa Học sinh bắt đầu đếm : 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16; vậy 9 + 7 = 16 Khi nào các emquen thì giáo viên bắt đầu hướng học sinh vào cách tính nhẩm Giáo viên hướng dẫnhọc sinh đếm thêm 1 nữa là 10 còn lại 6 ngón tay; 10 cộng 6 bằng 16; vậy 9 + 7 = 16

Một ví dụ nữa : Khi yêu cầu học sinh tính 8 + 6 = ? thì giáo viên chỉ cho học

sinh đó thực hiện như sau : em nhớ là em đang có 8 chỉ cần đưa ra 6 ngón tay nữa vàđếm thêm cho đến hết số ngón tay thì dừng lại không đếm thêm nữa Học sinh bắt đầuđếm : 9, 10, 11, 12, 13, 14; vậy 8 + 6 = 14 Khi nào các em quen thì giáo viên bắt đầuhướng học sinh vào cách tính nhẩm Giáo viên hướng dẫn học sinh đếm thêm 2 nữa là

10 còn lại 4 ngón tay; 10 cộng 4 bằng 14; vậy 8 + 6 = 14

Các phép tính về 7 cộng với một số, 6 cộng với một số thì giáo viên cũng hướngdẫn tương tự như trên

Đến khi các em vận dụng các kiến thức đã học vào phần bài tập thì giáo viêntheo dõi các em chưa hoàn thành xem đã làm bài được chưa Nếu các em chưa làmđược thì giáo viên tiếp tục củng cố như thế vào tiết luyện tập ở buổi chiều Giáo viêntheo dõi các em chưa hoàn thành làm bài, sau đó uốn nắn kịp thời cho các em

 Bảng trừ trong phạm vi 20 :

Khi dạy bài 11, 12, 13, 14, …, 18 trừ đi một số giáo viên chú ý hướng dẫn họcsinh nắm vững kiến thức bằng mô hình trực quan sinh động để học sinh chưa hoànthành hiểu rõ ràng phải tách số ở hàng đơn vị ra cho số ấy còn 1 chục ( tức là 10 ) rồilấy 10 trừ đi số cần trừ được bao nhiêu cộng với số đơn vị ban đầu đã tách ra ta đượckết quả số cần tìm Các bài toán này được xây dựng từ cơ sở phép trừ trong phạm vi 10

đã học ở lớp 1 Giáo viên cần làm rõ 12 gồm 10 + 2, 13 gồm 10 + 3, 14 gồm 10 + 4, 15gồm 10 + 5, , 18 gồm 10 + 8 Các em cần lấy 10 trừ đi số cần trừ của bài toán yêucầu, đó chính là đưa các em về với phép trừ trong phạm vi 10 đã học ở lớp 1 và nângcao hơn là cộng thêm với số vừa được tách ra Các em được củng cố lại ở lớp 1 vànâng cao hơn 1 bước ở lớp 2

VD : Dạy bài 14 trừ đi một số : 14 – 8

- GV gắn vào hàng I 10 hoa mai, hàng II 4 hoa mai rồi nêu bài toán: “Có

14 hoa mai bớt đi 8 hoa mai còn lại bao nhiêu hoa mai?

- GV HD HS cách nhẩm : Lấy 10 hoa mai ở hàng 1 bớt 8 còn 2 ,cộng với 4 ởhàng 2 được 6 Vậy 14 – 8 = 6

- Dựa vào cách tính như trên GV cho HS thành lập bảng trừ 14.

 Các bảng 11, 12, 13, 15, 16, 17, 18 thực hiện tương tự.

 Sau đây là một số hình ảnh minh họa thêm về bài 12 trừ đi một số: 12 – 5

Đây là cách giáo viên hướng dẫn học sinh cách tính nhẫm khi thực hiện phéptrừ Cá biệt nếu còn học sinh nào chưa nhẫm được thì buộc lòng giáo viên chỉ mẹo cho

học sinh tính tay Chẳng hạn : Khi dạy bài 13 – 7 = ? thì giáo viên chỉ cho học sinh đó

cách thực hiện như sau : em nắm tay lại rồi đếm thêm từ 7 đến 13 thì dừng lại, đượcmấy ngón tay thì kết quả bằng mấy Học sinh bắt đầu đếm : 8, 9, 10, 11, 12, 13 được 6ngón tay; vậy 13 - 7 = 6

Một ví dụ nữa : Khi dạy bài 12 – 5 = ? thì giáo viên chỉ cho học sinh đó cách

thực hiện như sau : em nắm tay lại rồi đếm thêm từ 5 đến 12 thì dừng lại, được mấyngón tay thì kết quả bằng mấy Học sinh bắt đầu đếm : 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12 được 7ngón tay; vậy 12 - 5 = 7

Các phép trừ 11, 14, 15, 16, 17, 18 giáo viên hướng dẫn học sinh chưa hoànthành thực hiện tương tự như vậy

 Về phép cộng có nhớ trong phạm vi 100 :

+) Giai đoạn 1: Giới thiệu phép tính ( Chẳng hạn 29 + 13 = ? )và “cơ sở ”dẫn

đến “ quy tắc tính ”( thuật toán ), nhằm bước đầu giúp học sinh hiểu được vì sao có “

quy tắc tính ”đó Trong SGK “ Cơ sở thuật toán ”được thể hiện qua hình ảnh minh họa

các thao tác trên que tính

+) Giai đoạn 2: Hình thành “ Quy tắc tính ”gồm hai bước : Đặt tính và tính Yêu

cầu học sinh biết cách thực hiện phép tính và thuộc quy tắc tính Thường xuyên chohọc sinh nhắc lại quy tắc tính để kịp thời uốn nắn, sửa chữa

Ví dụ thể hiện như sau :

- Hướng dẫn học sinh nhận ra hai chữ số ở hàng đơn vị cộng lại kết quả có bằng

10 hoặc lớn hơn 10 không ?

- Hướng dẫn học sinh kết quả cộng lại bằng hoặc lớn hơn 10 thì chỉ viết chữ sốsau cùng, viết thẳng cột với chữ số hàng đơn vị và nhớ 1 ở hàng chục

Ví dụ :

2 9 * ( 9 cộng 3 bằng 12 chỉ viết chữ số 2 thẳng cột với 9 và 3 )

+ 1 3

4 2

- Hướng dẫn học sinh cách nhớ 1 ở hàng chục : Giáo viên dùng dấu chấm tròn

( nói vui là nốt rùi ), chấm vào bên cạnh số hạng thứ hai ở hàng chục, khi thực hiện hàng này gặp dấu chấm ( nốt rùi ) nhớ cộng thêm 1 vào và ghi kết quả thẳng cột với hàng chục

( 9 cộng 3 bằng 12, viết 2, nhớ 1

2 cộng 1 bằng 3, thêm 1 bằng 4, viết 4 )

+) Giai đoạn 3: Thực hành vận dụng “ Quy tắc tính ”( vận dụng quy tắc tính trực

tiếp như bài 1, tính gián tiếp như bài 2, và cao hơn một chút là giải toán lời văn có vậndụng phép tính)

Trong giai đoạn đầu học sinh mới tiếp cận với loại Phép tính có nhớ, nên tôi thường xuyên cho học sinh nêu “ Quy tắc tính ” để các em khắc sâu kiến thức và nắm

vững cách làm

Để cho tiết học không bị nhàm chán, tôi luôn linh hoạt hướng dẫn cho các emlàm bài bằng nhiều cách như : Cho các em làm bài vào bảng con, vở bài tập, bảng lớp,thi đua giữa các cá nhân, giữa các nhóm, trò chơi học tập,… Nhằm kích thích tinh thầnhọc tập

Nếu em nào còn chưa thực hiện được tốt ở buổi sáng tôi tiếp tục gọi em đó lênvào buổi chiều để uốn nắn thêm theo các cách đã nêu trên Tôi cho em tự tính, và khinào thấy sai thì tôi mới nhắc nhở Mặc dù cách này rất mất thời gian nhưng hiệu quảrất cao

 Về phép trừ có nhớ trong phạm vi 100 :

Chẳng hạn với phép trừ : 51 – 15, ta cũng thực hiện qua 3 giai đoạn ( Giai đoạn

1, giai đoạn 3 thực hiện tương tự như trên )

+) Giai đoạn 2 : Tôi hướng dẫn :

Ví dụ : - 5 1 * 1 không trừ được 5, lấy 11 trừ 5 bằng 6, viết 6, nhớ 1

1 5 * 1 thêm 1 bằng 2, 5 trừ 2 bằng 3, viết 3.

36Thực tế vẫn còn một số học sinh lúng túng nên tôi hướng dẫn thêm :

- Hướng dẫn học sinh nhận ra chữ số ở hàng đơn vị của Số bị trừ có nhỏ hơn chữ

số ở hàng đơn vị của số trừ hay không ?

- Nếu nhỏ hơn thì trừ không được, ta phải mượn 10 và cộng với chữ số đã cho( Nói ngắn gọn theo SGK là “ Lấy ”)

Ví dụ : 5 1 * 1 không trừ được 5, lấy 11 trừ 5 bằng 6, viết 6, nhớ 1

- 1 5

3 6

Hay : 3 4 * 4 không trừ được 8, lấy 14 trừ 8 bằng 6, viết 6, nhớ 1

- 8

2 6

Qua hai ví dụ trên tôi khắc sâu cho học sinh nhớ : Chữ số ở hàng đơn vị của số

bị trừ là số “ mấy ” ta sẽ lấy “ mười mấy ”để trừ và ghi kết quả thẳng cột ở hàng đơnvị

3 4 Trong trường hợp này tôi thường khắc sâu cho các em “ Lấy số trên trừ số

- 8 dưới ” và “ trừ từ phải sang trái ”.

2 6

Hướng dẫn học sinh cách nhớ 1 ở hàng chục : Giáo viên dùng dấu chấmtròn (.) chấm vào bên cạnh số trừ ở hàng chục, khi thực hiện ở hàng này ta nhớ thêm 1vào chữ số vừa chấm rồi mới tiến hành trừ và ghi kết quả thẳng cột với hàng chục

Ví dụ : 5 2 ( 2 không trừ được 5” lấy ”12 trừ 5 bằng 7, viết 7 nhớ 1

- 3 5 3 cộng 1( chấm tròn nhớ )bằng 4, lấy 5 trừ 4 bằng 1, viết 1

1 7Nếu học sinh thực hiện chưa được, tôi hướng dẫn thêm cách khác ( Lúc đầutôi cho các em thực hiện vào tập nháp thêm cột nhớ kế bên phải bài tính cho quen )

Bên cạnh đó, tôi còn giúp cho các em biết nhận xét bài làm của bạn Mụctiêu của phần này là giúp các em làm quen với cách học mới, không rụt rè nhút nhát,dám nói, dám làm, mạnh dạn nói cho các bạn nghe và nghe các bạn nói theo hướngdẫn của giáo viên trong môi trường giao tiếp mới

+ Đối với các em khả năng nhân , chia còn chưa hoàn thành GV cần dạy tốt và

có các mẹo làm toán chỉ riêng cho từng học sinh chưa hoàn thành học tốt các bài nhân,chia trong bảng từ 2 đến 5 sau đây:

 Bảng nhân từ 2 đến 5 :

Khi dạy bài bảng nhân 2, 3, 4, 5 giáo viên chú ý hướng dẫn học sinh nắm vữngkiến thức bằng mô hình trực quan sinh động để học sinh chưa hoàn thành hiểu rõ ràngphép nhân chính là phép cộng các số hạng giống nhau

VD : Dạy bảng nhân 2

- GV đưa 1 tấm bìa có 2 hoa mai lên và hỏi HS: “ 2 hoa mai được lấy mấy lần ?(2 hoa mai được lấy 1 lần ) Vậy thầy có phép nhân 2 x 1 = 2

* Các bảng nhân 3, 4, 5 thực hiện tương tự Sau đây là một số hình ảnh minh

họa về cách dạy thành lập bảng nhân 3

Khi học sinh đã thành lập được bảng nhân thì giáo viên tổ chức cho học sinh họcthuộc lòng Nếu có cá biệt học sinh chưa hoàn thành nào còn chưa thuộc thì giáo viên

chỉ mẹo cho các em tính tay Chẳng hạn : Khi yêu cầu các em nêu bảng nhân 2 thì giáo

viên hướng dẫn các em như sau : em xòe 10 ngón tay ra và đếm thêm 2, cứ mỗi ngón

là cộng thêm 2 Học sinh đếm : 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, 20 và ứng với ngón taythứ mấy là phép nhân mấy Ví dụ : Đến số 12 là ngón tay thứ sáu thì em nói là 2 x 6 =12

Các bảng nhân 3, 4, 5 giáo viên hướng dẫn tương tự Để các em thành thạo hơnthì giáo viên yêu cầu các em tập đếm từ 2 đến 20, từ 3 đến 30, từ 4 đến 40, từ 5 đến 50

Hoặc khi giáo viên dạy cho học thực hiện phép nhân chẳng hạn : 4 x 8 = ? Nếucác em chưa thuộc thì giáo viên hướng dẫn các em tính tay như sau : em xòe 8 ngóntay ra và cứ mỗi ngón tay là đếm thêm 4 cho đến hết ngón tay thì thôi Học sinh đếm :

VD : Dạy bảng chia 3 :

- GV đính lên bảng 5 tấm bìa mỗi tấm bìa có 3 bông mai, rồi hỏi HS “ 3 bôngmai được lấy mấy lần ?” (3 bông mai được lấy 5 lần ) Vậy thầy có phép nhân gì ? ( 3 x 5 = 15 )

- GV nêu tiếp “ có 15 bông mai chia đều cho các tấm bìa, mỗi tấm bìa có 3 bôngmai Hỏi thầy chia được mấy tấm bìa ? ”( chia được 5 tấm bìa ) Từ đó ta có phép chia

- GV tổ chức cho HS học thuộc bảng chia 3

Các bảng chia 2 , 4 , 5thực hiện tương tự

Nếu có cá biệt học sinh chưa hoàn thành nào còn chưa thuộc thì giáo viên chỉ

mẹo cho các em tính tay Chẳng hạn : Khi yêu cầu các em nêu bảng chia 2 thì giáo

viên hướng dẫn các em như sau : em nắm bàn tay lại và đếm thêm 2, cứ mỗi ngón tay

là kết quả của phép chia 2 Học sinh đếm : 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, 20 và ứng với

ngón tay thứ mấy là kết quả của phép chia đó Ví dụ : Đếm đến số 12 là ngón tay thứ

sáu thì em nói là 12 : 2 = 6

Các bảng chia 3, 4, 5 giáo viên hướng dẫn tương tự Đối với bảng chia 3 thì giáoviên hướng dẫn các em đếm thêm 3, bảng chia 4 thì đếm thêm 4, bảng chia 5 thì đếmthêm 5 Giáo viên cũng yêu cầu các em tập đếm thêm từ 2 đến 20, từ 3 đến 30, từ 4 đến

40, từ 5 đến 50

Hoặc khi giáo viên dạy cho học thực hiện phép chia chẳng hạn : 16 : 4 = ? Nếucác em chưa thuộc thì giáo viên hướng dẫn các em tính tay như sau : em nắm bàn tay