skkn một dố BIỆN PHÁP rèn kỹ NĂNG SỐNG CHO học SINH TIỂU học THÔNG QUA TÍCH hợp, LỒNG GHÉP vào các môn học, HOẠT ĐỘNG GIÁO dục NGOÀI GIỜ lên lớp ở KHỐI 2

Vớimong muốn góp phần vào việc luận giải những vấn đề nói trên, bản thân tôi chọn sáng kiến kinh nghiệm: “ Rèn kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học thông qua tích hợp, lồng ghép vào các mô

Trang 1

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do- Hạnh phúc

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

"MỘT DỐ BIỆN PHÁP RÈN KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TIỂU HỌC THÔNG QUA TÍCH HỢP, LỒNG GHÉP VÀO CÁC MÔN HỌC, HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở KHỐI 2"

Trang 2

Quảng Bình, tháng 3 năm 2017

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do - Hạnh phúc

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

"MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TIỂU HỌC THÔNG QUA TÍCH HỢP, LỒNG GHÉP VÀO CÁC MÔN HỌC, HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở KHỐI 2"

Họ và tên: Trần Thị Chung

Đơn vị công tác: Trường TH số 2 An Ninh

Trang 3

Quảng Bình, tháng 3 năm 2017

I PHẦN MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn sáng kiến kinh nghiệm:

Ngay từ khi mới sinh ra, con người đã được học kĩ năng sống Từ lúc biết

nói, cha mẹ đã dạy cho trẻ ngôn ngữ giao tiếp như “chào ông, chào bà, ạ cô, ạ

chú,…” Đó chính là kĩ năng giao tiếp đầu đời mà các em được rèn luyện Lớn lên

khi trẻ đến trường, đến lớp mối quan hệ xã hội được mở rộng bởi ngoài gia đình,các em còn được làm quen, tiếp xúc với bạn bè, thầy cô Đây là giai đoạn mà các

em cần được rèn luyện các kĩ năng cơ bản để đối phó với thực tế và môi trườngxung quanh Các em cần được trang bị các kĩ năng cần thiết khác như rèn luyện vàphát triển thể chất, tự nhận thức bản thân, xác định điểm mạnh, điểm yếu của bảnthân để hoàn thiện nhân cách,… hay các kĩ năng xã hội khác như: giao tiếp, hợptác, làm việc nhóm,… Do đó, nếu không có sự trang bị tốt về kĩ năng sống cho trẻhay có sự định hướng không đúng đắn sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triểncủa các em Rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh là nhằm giúp các em rèn luyện

kĩ năng ứng xử thân thiện trong mọi tình huống; thói quen và kĩ năng làm việctheo nhóm, kĩ năng hoạt động xã hội; giáo dục cho học sinh thói quen rèn luyệnsức khỏe, ý thức tự bảo vệ bản thân, phòng ngừa tai nạn giao thông, đuối nước vàcác tệ nạn xã hội Đối với học sinh Tiểu học việc hình thành các kĩ năng cơ bảntrong học tập và sinh hoạt là vô cùng quan trọng, ảnh hưởng đến quá trình hìnhthành và phát triển nhân cách sau này Rèn luyện kĩ năng sống sẽ giúp các emnhanh chóng hoà nhập và khẳng định vị trí của mình trong tập thể, mà xa hơn làmột cộng đồng, xã hội Chính vì vậy, việc rèn luyện kĩ năng sống cho trẻ là điềurất cần thiết Việc hình thành các kỹ năng cơ bản trong học tập và sinh hoạt là yếu

tố quyết định đến quá trình hình thành và phát triển nhân cách sau này của trẻ

Rèn kĩ năng sống là một mặt giáo dục cần đặc biệt coi trọng và nhất là trongthập kỉ XXI khi sự nghiệp giáo dục đang được đẩy mạnh Việc rèn kĩ năng sốngcho học sinh đòi hỏi thường xuyên của công tác giáo dục đồng thời cũng là đòi hỏicấp thiết của việc hình thành nhân cách trong công tác giáo dục hiện nay Bằngnhiều hình thức, nhiều con đường, trong đó việc rèn kĩ năng sống chiếm một vị tríquan trọng

Ở bậc tiểu học từ nhiều năm nay, Bộ Giáo dục - Đào tạo chủ trương dạy kĩnăng sống là một trong những tiêu chí đánh giá “Trường học thân thiện - học sinh

tích cực.” “Mục tiêu của giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn

diện có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mĩ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” (Luật Giáo dục - 2005).

Bậc học tiểu học là bậc học nền tảng tạo cơ sở cho học sinh phát triển học tiếpcác bậc học tiếp theo, vì vậy việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh là rất cầnthiết phù hợp với mục tiêu giáo dục, nhằm góp phần đào tạo “con người mới” với

Trang 4

đầy đủ các mặt “đức, trí, thể, mĩ” để học sinh được phát triển toàn diện đáp ứngnhững yêu cầu mới của xã hội

Thực trạng hiện nay, việc rèn kĩ năng sống của các em ở trường Tiểu học đãđược chú ý đến song vẫn còn gặp nhiều hạn chế, nhiều giáo viên còn lúng túngtrong việc tổ chức, thực hiện Giáo viên chưa nhận thức được tầm quan trọng củaviệc rèn kĩ năng sống cho học sinh

Về phía học sinh, các em hay “nói trước quên sau” và chưa có khả năng vậndụng những điều đã học vào thực tế Mặt khác, các em một mực rất tin vào lời nóicủa thầy cô giáo Thầy cô bảo đọc, bảo chép thì cứ đọc cứ chép và quá trình ấy cứlặp đi lặp lại dần dần dẫn đến thói quen

Vậy làm thế nào để nâng cao kĩ năng sống cho học sinh? Làm thế nào đểhọc sinh biết cách vận dụng kĩ năng sống vào trong cuộc sống hằng ngày? Vớimong muốn góp phần vào việc luận giải những vấn đề nói trên, bản thân tôi chọn

sáng kiến kinh nghiệm: “ Rèn kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học thông qua

tích hợp, lồng ghép vào các môn học, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở khối 2 ” Vấn đề mà chắc hẳn không chỉ riêng bản thân mà rất nhiều đồng nghiệp

khác quan tâm

1.2 Điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm:

Đã có nhiều người thực hiện rèn kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học thôngqua tích hợp, lồng ghép vào các môn học, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ởkhối 2 nhưng ở sáng kiến này có những điểm mới sau:

- Học sinh có khả năng thích ứng với những thay đổi diễn ra hằng ngày

trong cuộc sống; có khả năng giao tiếp tốt với mọi ngườ; khả năng biết tự kiểmsoát, thể hiện các cảm giác của mình; biết cách ứng xử phù hợp với các yêu cầu;biết giải quyết các vấn đề cơ bản một cách tự lập

- Hình thành cho học sinh kỹ năng giao tiếp với cha mẹ, thầy cô, bạn bè; kỹnăng xây dựng tình bạn đẹp; kỹ năng kiên trì trong học tập; kỹ năng đúng giờ vàlàm việc theo yêu cầu; kỹ năng đồng cảm, tạo tiền đề cho sự phát triển hài hòa vềthể chất, tinh thần, phẩm chất và năng lực của học sinh

- Hình thành cho HS những kĩ năng tư duy như: tư duy phê phán, tư duysáng tạo, ra quyết định, giải quyết vấn đề, nhận thức được hậu quả

- Góp phần nâng cao chất lượng giáo dục kĩ năng sống cho các em học sinh;giúp học sinh biết cách vận dụng kĩ năng sống vào trong cuộc sống hằng ngày Qua

đó giúp các em sáng tạo, tự tin hơn trong mọi hoạt động đồng thời, nó cũng manglại những kinh nghiệm quí báu cho bản thân và các đồng nghiệp

* Phạm vi áp dụng: Áp dụng giảng dạy cho học sinh khối 2 toàn trường

II PHẦN NỘI DUNG 2.1 Thực trạng về việc rèn kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học thông qua tích hợp, lồng ghép vào các môn học, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

ở khối 2

* Thuận lợi:

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phát động phong trào “Xây dựng trường họcthân thiện - học sinh tích cực” với những kế hoạch nhất quán từ Trung ương đếnđịa phương, Phòng GD & ĐT cũng đã có kế hoạch từng năm học với những biệnpháp cụ thể để rèn kĩ năng sống cho học sinh một cách chung nhất cho các bậc học,

Trang 5

đây chính là những định hướng giúp giáo viên thực hiện như: Rèn luyện kĩ năngứng xử hợp lý với các tình huống trong cuộc sống; thói quen và kĩ năng làm việc;sinh hoạt theo nhóm; rèn luyện sức khỏe và ý thức bảo vệ sức khỏe; kĩ năng phòng,chống tai nạn giao thông; tai nạn đuối nước; tai nạn thương tích và các tệ nạn xãhội khác.

Sở giáo dục, phòng giáo dục luôn có sự quan tâm đặc biệt đến nội dung giáodục kĩ năng sống nên đã có những định hướng chỉ đạo kịp thời giúp nhà trường,giáo viên và học sinh thuận lợi khi tham gia vào công tác giáo dục kĩ năng sốngcho học sinh

Được sự hỗ trợ nhiệt tình của hội cha mẹ học sinh, của các đoàn thể trongnhà trường Nhà trường luôn quan tâm, tạo điều kiện cho các lớp: bàn ghế khangtrang vừa tầm với học sinh, phòng học thoáng mát, nhà vệ sinh sạch sẽ ,

Trong thực tế nhiều năm học qua, với yêu cầu sử dụng công nghệ thông tinđổi mới hình thức phương pháp dạy học của nhà trường, bản thân mỗi giáo viên đãthường xuyên ứng dụng công nghệ thông tin trong các tiết học để cung cấp cho các

em các kênh hình ảnh, kênh thông tin cần thiết và thiết thực để tăng cường giáodục kĩ năng sống cho các em qua các bài học, môn học Ngoài ra còn được thamgia các buổi sinh hoạt chuyên đề: giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trong cácmôn học, nâng cao chất lượng các tiết sinh hoạt lớp Học sinh được tham gia nhiềubuổi sinh hoạt ngoại khóa, giao lưu do nhà trường tổ chức, đưa các trò chơi dângian vào lớp học

Trường học nơi bản thân công tác là ngôi trường đã đạt chuẩn quốc gia nênthuận lợi trong việc thực hiện nội dung xây dựng môi trường giáo dục sạch đẹp, antoàn cho các em

Bên cạnh đó, bản thân được chủ nhiệm lớp 21 một tập thể học sinh ngoanngoãn và biết vâng lời được Ban Giám hiệu nhà trường luôn theo sát, quan tâm, chỉđạo, hỗ trợ cho giáo viên trong công tác giảng dạy cũng như giáo dục Chính vì thếbản thân luôn cố gắng làm sao rèn cho các em kĩ năng sống, giúp các em có mộtniềm tin, phát triển một cách toàn diện để trở thành con người năng động, sáng tạophù hợp với một xã hội hiện đại đang phát triển

* Khó khăn

2.1.1 Thực trạng đối với giáo viên:

Một số giáo viên tổ chức hoạt động ngoài giờ lên lớp nhằm giáo dục các kĩ

năng sống cho học sinh còn mang tính hình thức mà chưa chú trọng đến hiệu quả

Khi tiến hành tổ chức hoạt động ngoài giờ lên lớp để giáo dục các kĩ năngsống cho học sinh, giáo viên chủ yếu hướng học sinh nhằm vào mục tiêu hoànthành nhiệm vụ học tập cụ thể mà chưa chú trọng giáo dục cho học sinh những kĩnăng như: kĩ năng hợp tác, kĩ năng giao tiếp, kĩ năng trình bày suy nghĩ, kĩ năngthể hiện sự tự tin,…

Nhiều giáo viên còn mơ hồ, chưa rõ trong việc rèn kĩ năng sống cho họcsinh là rèn những kĩ năng gì; đôi khi giáo viên còn chiếm thời gian của tiết họcHĐGD kỹ năng sống để dạy các môn học khác như: Toán, Tiếng Việt

* Nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên:

Việc tổ chức hoạt động ngoài giờ lên lớp nhằm giáo dục các kĩ năng sốngcho học sinh còn mang tính hình thức,chưa hiệu quả

Trang 6

Nhiều giáo viên còn mơ hồ, chưa rõ trong việc rèn kĩ năng sống cho họcsinh là rèn những kĩ năng gì ?

Giáo viên đã chiếm thời gian của tiết học HĐGD kỹ năng sống để dạy cácmôn học khác như: Toán, Tiếng Việt,… nên việc giáo dục đạo đức, giáo dục kĩnăng sống cho học sinh chưa hiệu quả

2.1.2 Thực trạng đối với học sinh:

Ít nhiều vẫn còn có hiện tượng học sinh cãi nhau, chửi tục, đánh nhau, chưa

lễ phép, gây mất đoàn kết trong tập thể lớp,

Các em học sinh vừa từ lớp một lên làm quen với môi trường lớp 2, các emkhá rụt rè chưa quen với cách học cũng như chưa mạnh dạn bày tỏ ý kiến Khi phátbiểu các em nói không rõ ràng, trả lời trống không, không tròn câu và ít nói lờicảm ơn hay xin lỗi với cô và bạn bè Nhiều em đến trường tỏ ra nói nhiều vì ở nhàcác em không có người trò chuyện, chia sẻ

Một số học sinh chưa làm chủ về hành vi và khả năng tập trung trong lớpchưa cao

Qua thực tế giảng dạy ở lớp 21 bản thân thấy kĩ năng sống của học sinh chưacao Chỉ một số học sinh có hành vi, đạo đức, thói quen, kĩ năng tốt Học sinh thểhiện kĩ năng còn đại khái, chưa mạnh dạn còn ngại nói, ngại viết, rụt rè; khả năng

tự học, tự tìm tòi, tự chiếm lĩnh kiến thức còn hạn chế

Qua tiến hành khảo sát ( lần 1) ở lớp 21 đầu năm học với chủ đề “ Kĩ năngcủa em”; kết quả như sau:

4 Kĩ năng ứng phó với căng thẳng

5.Kĩ năng tìm kiếm

sự hỗ trợ

6 Kĩ năng thể hiện sự

tự tin

7 Kĩ năng giao tiếp

8 Kĩ năng lắng nghe tích cực

12 Kĩ năng hợp tác

13 Kĩ năng tư duy phê phán

14 Kĩ năng tư duy sáng tạo

15 Kĩ năng ra quyết định

16 Kĩ năng giải quyết vấn đề

19 Kĩ năng đặt

20 Kĩ năng quản lí thời

21 Kĩ năng tìm kiếm và

22 Kĩ năng

tự phục vụ

23 Kĩ năng phòng chống tai nạn

Trang 7

trách nhiệm mục tiêu gian xử lí thông

Giáo viên chưa thật gần gũi, thân thiện với học sinh Giáo viên chưa thật sự ýthức được tầm quan trọng của việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh

Việc rèn kĩ năng sống qua việc tích hợp vào các môn học còn hạn chế

Rèn kĩ năng sống qua các tiết sinh hoạt lớp, hoạt động giáo dục, vui chơicòn chưa sâu sát, sử dụng tài liệu “Sống đẹp” chưa thực sự hiệu quả

Giáo viên khuyến khích động viên, khen thưởng học sinh còn ít

Phương pháp giáo dục nhồi nhét, lí thuyết xuông, không được thực hànhnhiều, không tạo được cho trẻ khả năng tư duy, óc phân tích, suy xét, phán đoán,không tạo cơ hội cho trẻ trải nghiệm những vấn đề có thực trong cuộc sống

2.1.3 Thực trạng đối với phụ huynh:

Về phía các bậc cha mẹ các em luôn nóng vội trong việc dạy con Họ chỉchú trọng đến việc con mình đọc được, viết được chưa hoặc chưa biết làm Toán thì

lo lắng một cách thái quá thậm chí phụ huynh quát mắng con em mình rất thậm tệ,như: Sao mày học ngu thế hay sao mày dốt thế,… Ngoài ra, một trở ngại nữa là

có một số bố mẹ thì quá nuông chiều con cái khiến trẻ không có kĩ năng tự phục vụbản thân hay một số phụ huynh vì bận nhiều công việc nên ít quan tâm giúp đỡ con

em trong các hoạt động cần thiết…

Một số phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến việc học tập cũng như giáodục đạo đức của con em mình Một số học sinh có hoàn cảnh điều kiện kinh tế khókhăn, cho nên ba mẹ ít có điều kiện quan tâm giáo dục các em

Phụ huynh chưa thật sự ý thức được tầm quan trọng của việc giáo dục kĩnăng sống cho học sinh; chưa thực sự quan tâm đến việc học tập cũng như giáo dụcđạo đức của con em mình

Phụ huynh khuyến khích, động viên, khen thưởng học sinh chưa kịp thời.Một số phụ huynh nuông chiều con cái khiến trẻ không có kĩ năng tự phục

vụ, kĩ năng ra quyết định, kĩ năng giải quyết vấn đề,…

Đa số phụ huynh chú trọng đến chất lượng môn Toán, Tiếng Việt,…hơn làchú ý đến việc bồi dưỡng, giáo dục đạo đức, giáo dục kĩ năng sống cho học sinh

Công tác tuyên truyền các bậc cha mẹ thực hiện dạy các em các kĩ năngsống cơ bản chưa nhiều

2.2 Biện pháp rèn kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học thông qua tích hợp, lồng ghép vào các môn học, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở khối

2

Biện pháp 1: Giáo viên nhận thức sâu sắc, đầy đủ về sự cần thiết của việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 2.

Trang 8

Bản thân đã không ngừng học tập nghiêm túc về các quyết định, các chỉ thịcủa ngành về nội dung giáo dục kĩ năng sống cho học sinh và đã có nhận thức kháđầy đủ về nội dung này như sau:

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), kĩ năng sống là khả năng để có hành vi thíchứng (adaptive) và tích cực (positive), giúp các cá nhân có thể ứng xử hiệu quảtrước các nhu cầu và thách thức của cuộc sống hằng ngày

Theo UNICEF, kĩ năng sống là cách tiếp cận giúp thay đổi hoặc hình thành hành vimới Cách tiếp cận này lưu ý đến sự cân bằng về tiếp thu kiến thức, hình thành thái

* Kĩ năng làm chủ bản thân của mỗi người,

* Kĩ năng ứng xử phù hợp với những người khác và với xã hội,

* Kĩ năng ứng phó có hiệu quả trước các tình huống của cuộc sống

Nhận thức được tầm quan trọng của việc giáo dục kĩ năng sống nên bản thântôi không chỉ lo dạy kiến thức mà còn quan tâm đến việc giáo dục kỹ năng sốngcho các em, nhất là đối với học sinh lớp 2

Ở học sinh lớp 2 việc giáo dục kĩ năng sống được coi là bước ngoặc trongcuộc đời, các em đã bắt đầu thời kỳ chuyển tiếp từ tuổi thơ sang tuổi trưởng thànhnên giáo viên chớ “ coi thường” lứa tuổi dễ “ nổi loạn” này Vì đây là giai đoạn bắtđầu phát triển Lứa tuổi này các em có bước nhảy vọt về thể chất lẫn tinh thần Các

em đang tập khẳng định mình Các em biết cách bảo vệ lời nói của mình bằng lờinói và hành động Vì vậy người giáo viên cần phải biết cách tôn trọng tính độc lập

và quyền bình đẳng của các em, cần gương mẫu, khéo léo trong mọi vấn đề Thầy

cô cần nhận thức sâu sắc về sự cần thiết của việc giáo dục kĩ năng sống cho các

em Vậy những kĩ năng nào cần trang bị cho các em? Theo tôi nghĩ vấn đề giáodục đạo đức lối sống, văn hoá con người, văn hoá dân tộc, văn hoá ứng xử là vấn

đề cần quan tâm nhất Muốn làm được điều đó tôi đã từng bước phân loại cácnhóm kĩ năng sống cần tăng cường cho các em như:

+ Nhóm các kĩ năng làm chủ bản thân, bao gồm các kĩ năng sống cụ thể như: tựnhận thức, xác định giá trị, ứng phó với căng thẳng, tìm kiếm sự hỗ trợ, tự trọng, tựtin,

Trang 9

+ Nhóm các kĩ năng ứng xử phù hợp với người xung quanh và xã hội, bao gồm các

kĩ năng sống cụ thể như: giao tiếp có hiệu quả, giải quyết mâu thuẫn, thươnglượng, từ chối, bày tỏ sự cảm thông, hợp tác,

+ Nhóm các kĩ năng ứng phó một cách có hiệu quả, bao gồm các kĩ năng sống cụthể như: tìm kiếm và xử lí thông tin, tư duy phê phán, tư duy sáng tạo, ra quyếtđịnh, giải quyết vấn đề…

Đặc điểm cụ thể của các kĩ năng cần giáo dục cho học sinh là:

* Kĩ năng tự phục vụ: Học sinh tự làm các công việc phục vụ vệ sinh cá nhân; gấpchăn màn, quần áo; xếp dọn sách vở, đồ dùng cá nhân, đồ chơi; quét nhà, quét sân;lau bàn ghế; rửa chén bát;…

*Kĩ năng tự bảo vệ và phòng chống tai nạn thương tích: HS biết cách phòng chống

bị ngã, bị bỏng, đuối nước, bị điện giật, bị súc vật haycôn trùng cắn, bị tai nạn giaothông, bị lạc đường, bị buôn bán,bị bắt cóc, bị xâm hại tình dục,…

* Kĩ năng tự nhận thức: Học sinh biết họ tên mình, sở thích, thói quen, năng lực,điểm mạnh, điểm yếu, nhu cầu, mong muốn của bản thân mình; nhận thức đượctình cảm của bản thân với những người thân trong gia đình, bạn bè và mọi ngườixung quanh

* Kĩ năng xác định giá trị: Học sinh biết xác định giá trị đạo đức tình cảm bản thân

và tôn trọng giá trị của bạn bè

* Kĩ năng kiểm soát cảm xúc:Học sinh bình tĩnh, kiềm chế tức giận, tủi hờn, tự ti,

… Phát huy cảm xúc tích cực: lạc quan, tin tưởng, vui mừng Không làm tổn hạimình và bạn

* Kĩ năng ứng phó với căng thẳng: Tin tưởng chia sẻ với anh chị, bố mẹ, bạn bè,…thở sâu, đi dạo, nghe nhạc,… khi căng thẳng

* Kĩ năng tìm kiếm sự hỗ trợ: Tìm kiếm hỗ trợ khi khó khăn học tập, bị lạc đường,

bị tai nạn, bị bắt nạt, bị bắt cóc, bị xâm hại sức khỏe, tinh thần, tình dục,…

* Kĩ năng thể hiện sự tự tin: Mạnh dạn bày tỏ nhu cầu, mong muốn bản thân Biếtbảo vệ ý kiến trong gia đình, nhóm, lớp Nhận trách nhiệm trong gia đình, nhóm,lớp

* Kĩ năng giao tiếp: Chào hỏi, cảm ơn, xin lỗi Vui vẻ hòa đồng với bạn bè, thầy

cô Phát biểu ý kiến của mình trong học tập, các mối quan hệ Biết sử dụng một sốphương tiện giao tiếp Ứng xử phù hợp trong các hoàn cảnh cơ bản: nơi công cộng,bệnh viên, đám tang,…

* Kĩ năng lắng nghe tích cực: Không nói chuyện riêng trong giờ học Không cắtngang lời người khác Nhận nhiệm vụ chính xác từ thầy cô, bạn bè, người lớn.Tham gia tốt các hoạt động thảo luận nhóm Biết động viên người nói qua cử chỉ,hành động, ngôn ngữ

* Kĩ năng thông cảm, chia sẻ: Thông cảm, chia sẻ với các bạn nghèo, khó khăn,khuyết tật, với các đối tượng cần chia sẻ trong cuộc sống như người già, cô đơn, trẻ

em lang thang cơ nhỡ, nhân dân vùng thiên tai, bão lụt, hạn hán,

* Kĩ năng giải quyết mâu thuẫn: Giải quyết xích mích với bạn bè, anh chị em mộtcách tích cực bằng đối thoại, thương lượng, thỏa thuận, không bạo lực không làmtổn hại nhau

* Kĩ năng hợp tác: Hợp tác với bạn bè khi học, khi chơi Hợp tác với ông bà, bố

mẹ, anh chị em khi thực hiện các công việc gia đình

Trang 10

* Kĩ năng đảm nhận trách nhiệm: Đảm nhận trách nhiệm của mình ở lớp, ở trường,trong gia đình cho phù hợp, kiên định.

* Kĩ năng tư duy phê phán: các em cần biết nhận xét, đánh giá ý kiến, hành động,việc làm của bạn bè và những người xung quanh một cách khách quan, tích cực vàchính xác; khi đánh giá phải biết nêu và khen ưu điểm trước, góp ý hạn chế sau

* Kĩ năng tư duy sáng tạo: Với HS tiểu học, tư duy sáng tạo có thể chỉ là một cách

sử dụng từ ngữ khác, một cách diễn đạt khác, một cách giải bài toán khác, mộtcách tổ chức trò chơi khác, một cách tô màu khác,

* Kĩ năng ra quyết định: Quyết định những điều để đảm bảo an toàn và phát triểnbản thân: ăn uống hợp vệ sinh; mặc quần áo phù hợp; làm theo việc tốt không làmtheo việc xấu;…

* Kĩ năng đặt mục tiêu: Với HS tiểu học, cần tập trung giáo dục các em kĩ năng đặtmục tiêu phấn đấu trong học tập, trong rèn luyện thân thể và đạo đức, lối sống

* Kĩ năng quản lí thời gian: Với HS tiểu học, cần tập trung vào việc giúp các embiết xây dựng thời gian biểu trong ngày, trong tuần một cách hợp lí

* Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin: Với HS tiểu học cần tập trung hướng dẫn đểcác em biết tìm kiếm và xử lí các thông tin phục vụ cho việc học tập và tham giacác hoạt động giáo dục

Và các kĩ năng trên luôn có mối liên hệ mật thiết với nhau:

Trang 11

Tôi nhận thức được rằng: Dạy kĩ năng sống cho học sinh lớp 2 không đơngiản là các kĩ năng nói chung mà còn là việc tạo ra nhân cách con người Đó là thái

độ sống, giá trị sống căn bản như tạo cho các em tính thật thà, dũng cảm, biết cáchthương yêu và biết cách vượt lên hoàn cảnh sống Nó giúp các em biết cách tổchức cá nhân, cách chào hỏi, cách sắp xếp thời gian, cách trình bày vấn đề ngắngọn súc tích Vì thế, thầy cô phải nhận thức được tầm quan trọng của việc giáo dụccho học sinh học kĩ năng sống Dạy kĩ năng sống là dạy cho các em những điềugần gũi trong cuộc sống, những tình huống có thật xảy ra trong cuộc sống, cần mộtquá trình và phải tạo được sự hứng thú cho các em Muốn vậy thầy cô phải luônnhận thức đúng đắn để có những chuẩn mực đúng đắn, nghiêm túc bởi lẽ tôi nghĩmuốn học trò tốt thì thầy cô phải tốt; muốn học trò ngoan thì thầy cô phải là tấmgương toàn diện Thầy cô giáo không chỉ trang bị cho trẻ vốn kiến thức sống màhãy giáo dục các em lối sống có văn hoá chuẩn mực từ những công việc nhỏ nhất.Mỗi ngày, mỗi tuần cần có một chuyên đề có một câu chuyện giáo dục đạo đứcthực tế, có định hướng cụ thể để dạy cho các em cách sống, cách ứng xử tốt vớinhau, biết sống đẹp để trở thành con người hữu ích Tôi tin rằng với nhận thức đó,thầy cô không chỉ trang bị cho học sinh mình các kĩ năng văn hóa sống mà còngiúp các em tồn tại đúng nghĩa trong cuộc đời, giúp các bạn biết bảo vệ chính mình

để có cuộc sống an toàn trong hiện tại, tương lai, định hướng một cách hợp lý chotương lai

Biện pháp 2: Rèn kĩ năng sống cho học sinh hiệu quả qua việc tích hợp vào các môn học trong chương trình.

Để giáo dục kĩ năng sống cho học sinh có hiệu quả bản thân đã vận dụngvào các môn học, tiết học, nhất là các môn như: Tiếng Việt; Đạo đức; HĐGD Tựnhiên xã hội; HĐGD Mĩ thuật để những giờ học sao cho các em được làm đểhọc, được trải nghiệm như trong cuộc sống thực Trước hết, tôi nghiên cứu kĩ nộidung các môn học ở tài liệu hướng dẫn học để nắm chắc kiến thức, kĩ năng củamôn học và kĩ năng sống mà học sinh cần được học và được tiếp cận Từ đó, tuỳtừng bài cụ thể, nội dung cụ thể để lựa chọn nội dung, phương pháp, hình thức vàcác Kĩ thuật dạy học tích cực thích hợp để tổ chức các hoạt động học tập và giáodục lồng ghép kĩ năng sống thích hợp cho các em từ đó học sinh có thể thực hành

Trang 12

kĩ năng sau khi tiếp cận Ngoài ra, trong khi giảng dạy kiến thức và giáo dục lồngghép kĩ năng sống , tôi luôn động viên, khuyến khích kịp thời khi học sinh có tiến

bộ (dù chỉ là một tiến bộ rất nhỏ) để kích thích học sinh tham gia các hoạt độngmột cách tích cực và học sinh có đủ tự tin thể hiện khả năng của mình trước cảlớp Trước hết, bản thân đã xây dựng chương trình tích hợp cụ thể như sau:

ĐỊA CHỈ KĨ NĂNG SỐNG Ở TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN HỌC KHỐI 2

Tuần 1 Môn Tên bài học Các KNS cơ bản được giáo dục Các P 2 /KT dạy tích cực Tiếng

Tư thuật của

em (Tiết 1)

- KN giao tiếp: HS mạnh dạn giao tiếp, giới thiệu về mình trước nhóm, trước lớp

- KN thể hiện sự tự tin: HS mạnhdạn, tự tin khi giới thiệu về mìnhtrước nhóm, trước lớp

- Kĩ năng quản lý thời gian: Các

em biết xây dựng kế hoạch họctập và sinh hoạt của cá nhân từ đódựa vào đó để thực hiện việc họctập và sinh hoạt đúng giờ đồngthời giúp cho các em biết cáchquản lý thời gian của mình

- KN trình bày suy nghĩ của mình

về việc học tập và sinh hoạt đúng giờ

- Kĩ năng lắng nghe tích cực: Tíchcực lắng nghe để sửa sai cho mình

và cho bạn hiệu quả

- Kĩ năng hợp tác: Biết hợp táctích cực với bạn trong quá trìnhhoạt động nhóm để chiếm lĩnhkiến thức, kĩ năng

- Kĩ năng tìm kiếm sự hỗ trợ: HSbiết tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặpkhó khăn về việc tìm hiểu sự phốihợp giữa các bộ phận của cơ thể

để gúp chúng ta vận động được

- Kĩ năng lắng nghe tích cực: Tíchcực lắng nghe để sửa sai cho mình

- Làm việc nhóm

- Thảo luận

- Hỏi – đáp

Trang 13

Tuần 2 Môn Tên bài học Các KNS cơ bản được giáo dục Các P 2 /KT dạy tích cực Tiếng việt Bài 2C: Em

chăm học, chăm

làm(Tiết 3)

- Kĩ năng tự nhận thức về lợi íchcủa việc chăm học, chăm làm

- Kĩ năng xác định giá trị về việcchăm học, chăm làm

- Kĩ năng tự giải quyết vấn đề họctập và việc làm

- Trao đổi trong nhóm

- Kĩ năng ra quyết định: Biết lậpthời gian bểu trong ngày phù hợpvới bản thân

-Kĩ năng đạt mục tiêu: Dựa vàothời gian bểu đã lập biết thực hiệnđúng kế hoạch để đạt được đượcmục tiêu

- Kĩ năng hợp tác: HS biết trao đổi,hợp tác với nhau để tìm hiểu vềvấn đề làm gì để xương và cơ pháttriển

- Kĩ năng trình bày suy nghĩ củamình làm gì để xương và cơ pháttriển

- Làm việc nhóm

- Hỏi–đáp

- Trình bày 1 phút

Tuần 3 Môn Tên bài học Các KNS cơ bản được giáo dục P 2 /KT dạy tích cực HĐGD

- Kĩ năng kiên định bảo vệ những ýkiến, việc làm đúng của bản thân

- Kĩ năng thể hiện sự tự tin: HS mạnhdạn, tự tin khi kể chuyện trước lớp

- Quan sát hình ảnh

- Làm việc theo nhóm

- Trò chơi

Tuần 4 Môn Tên bài học Các KNS cơ bản được giáo dục P 2 /KT dạy tích cực Tiếng

Việt

Bài 4A: Đừng giận nhau bạn

- Kĩ năng ứng phó với căng thẳng:

giúp HS biết ứng phó trong các tình

- Thảo luận nhóm

- Hỏi đáp trước lớp

Trang 14

nhé ! (Tiết 1 + 2)

huống xảy ra với bạn bè hoặc thầy côgiáo

- Thể hiện sự cảm thông: Bày tỏ sựchia sẻ, cảm thông với bạn bè, biếttha thứ cho lỗi lầm của bạn, khôngnện giận nhau

- Đóng vai xử lí tìnhhuống

Tiếng

Việt

Bài 4B: Đừng khóc bạn ơi !

- Kĩ năng kiểm soát cảm xúc: Biếtkiểm soát cảm xúc của mình, mạnh

mẽ khắc phục khó khăn, không đượckhóc hay buồn

- Kĩ năng kiên định bảo vệ những ýkiến, việc làm đúng của bản thân

- Kĩ năng tư duy phê phán: Biết phêphán những hành vi vô trách nhiệm,

đổ lỗi cho người khác

- Kĩ năng tự nhận thức những việcnên làm và không nên làm để xương

Việt

Bài 5B:

Một người bạn tốt (Tiết 1)

- Hợp tác (cùng nhau kể nối tiếp các đoạntrong câu chuyện Chiếc bút mực)

- Kĩ năng thể hiện sự tự tin, mạnh dạn khitham gia kể chuyện trước nhóm, trước lớp

- Kĩ năng tự nhận thức: Biết được như thếnào là gọn gàng, ngăn nắp và như thế nào

là không gọn gàng, ngăn nắp

- Kĩ năng đặt mục tiêu: Biết sắp xếp sách

vở, đồ dùng học tập gọn gàng, ngăn nắplúc ở lớp cũng như khi ở nhà

nào ? (Tiết 1)

- Kĩ năng tự nhận thức: Biết và nêu được các bộ phận cơ quan tiêu hóa

- Kĩ năng lắng nghe tích cực: Tích cực lắng nghe để sửa sai cho bạn và cho mình khi nói về vấn đề thức ăn được tiêu hóa như thế nào ?

- Lập sơ đồ tư duy

- Hỏi - đáp

- Trò chơi

- Viết tích cực

Trang 15

Việt

Bài 6B:

Đẹp trường, đẹp lớp

- Trình bày suy nghĩ ý tưởng về lợi ích củaviệc gọn gàng, ngăn nắp

- Kĩ năng xử lý và tổng hợp thông tin đểbiết tên các loại thức ăn, nước uống dùngtrong bữa ăn của một ngày

- Kĩ năng tự bảo vệ và đảm nhận chế dộ ănuống để cơ thể khỏe mạnh

- Động não

- Hỏi–đáp

Tiếng việt Bài 7B:

Thầy cô là những người độ lượng (Tiết 1)

- Kĩ năng giao tiếp: biết sử dụng ánh mắt,

cử chỉ, nét mặt, điệu bộ, để giáo tiếp vớibạn khi kể chuyện

- Kĩ năng thể hiện sự tự tin: HS mạnh dạn,

tự tin khi kể chuyện trước lớp

- Hỏi – đáp

- Thảo luận nhóm,

Tự nhiên

xã hội

Bài 4: An uống thế nào để cơ thể khỏe

- Kĩ năng phân tích, đối chiếu các thôngtin về việ ăn, uống thế nào để cơ thể mìnhkhỏe mạnh

- Kĩ năng tự bảo vệ và đảm nhận trách

- Hỏi – đáp

- Quan sát và thảo luận

Trang 16

mạnh ? (Tiết 2)

nhiệm thực hiện vệ sinh ăn uống để phòngbệnh

HĐGD

Đạo đức

Bài 4:

Chăm làm việc nhà (Tiết 2)

- Kĩ năng hợp tác làm việc giữa các thànhviên trong gia đình để hoàn thành côngviệc, đồng thời giúp mọi người trong giađình vui vẻ hơn, hạnh phúc hơn

- kĩ năng tư duy phê phán: Biết phê phánnhững người ngại làm việc nhà làm chomọi người trong gia đình không vui vẻ

- Hỏi – đáp

- Đóng vai

Tiếng việt Bài 8C:

Thầy cô luôn thông cảm và hiểu

em (Tiết 3)

- Kĩ năng tìm kiếm sự hỗ trợ ki gặp khókhăn viết văn

- Kĩ năng thể hiện sự tự tin khi chia sẻ bàivăn của mình, trao đổi bài viết của bạn

Sửa bài theo góp ý của thầy cô giáo

- Làm việc cá nhân

Việt

Bài 9B:

Ôn tập 2 (Tiết 2)

- Thể hiện sự tự tin: nói được lời cảm ơn,xin lỗi; diễn đạt gãy gọn, thái độ bìnhtĩnh, tự tin

- Lắng nghe tích cực: lắng nghe, tôntrọng người cùng tranh luận

- Hợp tác: hợp tác luyện tập thuyết trình,tranh luận

- Thể hiện sự tự tin: Mạnh dạn dựa vàothực tế để viết đoạn văn từ 3 đến 5 câunói về mình và trường học của mình

- Lắng nghe tích cực: lắng nghe, tôntrọng người cùng tranh luận

- Kĩ năng ra quyết định phù hợp với cáctình huống có liên quan tới việc chăm chỉhọc tập

(Tiết 1)

- Kĩ năng nhận thức: Biết – hiểu được vìsao chúng ta phải ăn, uống sạch sẽ, từ đóthực hiện ăn, uống sạch sẽ hằng ngày

- Kĩ năng trình bày suy nghĩ, ý tưởng một

số việc cần làm để giữ vệ sinh ăn uống

- Động não

- Trình bày một phút

Tuần 10

Trang 17

Môn Tên bài học Các KNS cơ bản được giáo dục P 2 /KT dạy tích cực Tiếng

Việt

Bài 10C:

Em yêu mến

ông bà thế nào ? (Tiết 3)

? (Tiết 2)

- Kĩ năng ra quyết định lựa chọn việc nênlàm và việc nào không nên làm để phòngtránh bệnh giun

- Kĩ năng cam kết thực hiện vệc rửa taymỗi ngày

Việt

Bài 11C:

Biết ơn ông

bà (Tiết 3)

- Kĩ năng thể hiện sự tự tin: HS mạnh dạn,

tự tin khi nói lời an ủi ông bà

- Tự bộc lộ

- Trao đổi nhóm

- Đóng vai

Đạo đức

Bài 6:

Quan tâm, giúp đỡ bạn

(Tiết 1)

- Kĩ năng hợp tác với các thành viên tronggia đình để cùng nhau chia sẻ công việcnhà

- Kĩ năng thể hiện sự tự tin, mạnh dạn khi

kể chuyện trước nhóm, trước lớp

- Kĩ năng giao tiếp: Biết sử dụng ánh mắt,

cử chỉ, điệu bộ, phù hợp khi kể chuyện

- Làm việc nhóm đôi

- Tự bộc lộ

Trang 18

Việt

Bài 13A:

Hãy yêu bố

nhé ! (Tiết 3)

- Kĩ năng ứng phó với căng thẳng: linhhoạt, thông minh trong từng động tác biễudiễn kịch câm

- Kĩ năng thể hiện sự tự tin: mạnh dạn biễudiễn một số động tác kịch câm thể hiệnmình đang làm một số việc nhà giúp bốmẹ

- Đảm nhận trách nhiệm với cộng đồng

- Thảo luận nhóm nhỏ

- Kĩ năng thể hiện sự tự tin, mạnh dạn khi

kể về người thân trong gia đình của mình

- Kĩ năng tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp khókhăn về viết văn

- Kĩ năng ra quyết định phù hợp trong cáctình huống có liên quan tới việc giúp đỡbạn bè

- Kĩ năng giao tiếp, ứng xử, quan tâm, giúp

- Lắng nghe tích cực để sửa sai cho mình

- Ra quyết định/ giải quyết vấn đề

- Hợp tác với các thành viên trong gia đình

để giữ gìn môi trường sạch sẽ

- Kĩ năng trình bày suy nghĩ, ý tưởng

- Trao đổi nhóm

- Kĩ thuật trình bày 1phút

HĐGD

Đạo đức

Bài 7:

Giữ gìn trường lớp

sạch đẹp.

- Kĩ năng tư duy phê phán: biết phê phán,đánh giá những quan niệm sai, những hànhđộng không đúng trong việc giữ gìntrường lớp sạch đẹp

- Xử lí tình huống

- Đóng vai

Đạo đức

Bài 7:

Giữ gìn trường lớp

sạch đẹp (tiết 2)

- Kĩ năng ra quyết định những việc cầnlàm để giữ gìn trường lớp sạch đẹp

- Kĩ năng giải quyết vấn đề: Biết đưa racác cách xử lý tình huống phù hợp

- Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin

- Kĩ năng lựa chọn đồ dùng thích hợp với

- Quan sát và thảo luận theo nhóm nhỏ

Trang 19

nhiên xã

hội

khi ở nhà?

(Tiết 2)

tình huống/ yêu cầu đưa ra

- Kĩ năng bình luận về việc sử dụng đồdùng

- Kĩ năng cảm thông, chia sẻ: HS biết được

đã là anh em thì phải yêu thương nhau,biết thông cảm và chia sẻ niềm vui cũngnhư nỗi buồn trong học tập cũng như trongcuộc sống

- Hỏi - đáp

- Kĩ thuật trình bày 1 phút

- Kĩ năng trình bày suy nghĩ, ý tưởng: Nóiđược suy nghĩ của mình về anh chị

- Kĩ năng tư duy sáng tạo khi viết văn

- Kĩ năng thể hiện sự tự tin, mạnh dạn khinói về anh chị của mình cho các bạn nghe

- Làm việc cá nhân

- Viết tích cực

- KN hợp tác với bạn bè và mọi người xung quanh trong giữ gìn trật tự, vệ sinh

nơi công cộng.

- Kĩ năng đảm nhận trách nhiệm hoàn tấtmột nhiệm vụ khi hợp tác với bạn bè vàngười khác

- Kĩ năng giải quyết vấn đề: Tham quankhu vực được phân công, trả lời đúng nộidung các câu hỏi theo phiếu quan sát

nhỏ đáng

yêu (Tiết 3)

- Kĩ năng nhận thức: Nêu được các con vật

- Kĩ năng trình bày suy nghĩ, ý tưởng vềviệc làm của gà mẹ và gà con

- Kĩ năng lắng nghe tích cực: Tích cựclắng nghe để sửa sai cho mình và cho bạn

- Động não

- Đóng vai

Trang 20

nơi công cộng (Tiết 2)

vệ sinh nơi công cộng

- KN ra quyết định: biết ra quyết địnhđúng để hợp tác có hiệu quả trong các tìnhhuống

- Kĩ năng trình bày suy nghĩ: nói đượcnhững việc cần làm để thể hiên lòng kínhtrọng và biết ơn thầy cô giáo

- Thảo luận nóm

Việt

Bài 18A:

Ôn tập 1(Tiết 3)

- Kĩ năng giải quyết vấn đề: Nói đúnglời nhờ hoặc yêu cầu, đề nghị phù hợpvới tình huống

- Kĩ năng hợp tác: Biết hợp tác với bạn

để đưa ra cách xử lí phù hợp với cáctình huống

- Trao đổi theo nhómnhỏ

- Thảo luận nóm

- Kĩ năng hợp tác với các bạn tham gia

- Thực hành

- Trò chơi

Trang 21

an toàn (t2,3)

làm những công việc thiết thực để giữcho trường học xanh – sạch – đẹp và antoàn

- Thể hiện sự tự tin

- Kĩ năng lắng nghe tích cực: Tích cực lắngnghe để sửa sai cho mình và cho bạn

- Thảo luận theo nhóm nhỏ

- Kĩ năng lắng nghe tích cực: Tích cực lắngnghe để sửa sai cho mình và cho bạn

- Kĩ năng lắng nghe tích cực: Tích cựclắng nghe để sửa sai cho mình và chobạn

- Liên hệ thực tế về việc sử dụng các phương tiện giao thông

và đường giao thông

- Thực hành

Tuần 22

Trang 22

Môn Tên bài học Các KNS cơ bản được giáo dục P 2 /KT dạy tích cực HĐGD

- Động não

- Quan sát và thảo luận nhóm

- Thảo luận

- Động não

- Đóng vai

Định dạng
Số trang	44
Dung lượng	2,5 MB