Qua những năm trực tiếp giảng dạy tôi nhận thấy trẻ làm quen với môi trường xung quanh không phải là việc dễ làm, nó đòi hỏi người giáo viên phải kiên trì chịu khó, biết vận dụng những l
Trang 1PHẦN 1 PHẦN MỞ ĐẦU
I Lý do chọn đề tài:
1 Cơ sở lí luận
Phương pháp cho trẻ làm quen môi trường xung quanh là cơ sở lí luận và cách thức tổ chức hoạt động của trẻ mầm non nhằm giúp trẻ dễ thích ứng với môi trường, hiểu biết môi trường, tích cực tham gia cải tạo môi trường, thỏa mãn nhu cầu phát triển của bản thân trẻ Đặc biệt, ở lứa tuổi mầm non nói chung
và trẻ 5-6 tuổi nói riêng, việc dạy trẻ làm quen với môi trường xung quanh giữ
vị trí rất quan trọng trong việc phát triển trí tuệ, hình thành và phát triển nhân cách toàn diện cho trẻ Xác định được tầm quan trọng như vậy, bản thân tôi là một giáo viên dạy trẻ 5-6 tuổi, tôi luôn tìm tòi, học hỏi, bằng mọi phương pháp, biện pháp nhằm nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với môi trường xung quanh
Hiện nay, bậc học mầm non đang được Đảng và nhà nước ta quan tâm đặc biệt hàng đầu Bởi đây là giai đoạn bắt đầu hình thành và phát triển nhân cách con người Và chính cô giáo, gia đình là những người phải có trách nhiệm giúp trẻ phát triển một cách toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần, phát triển đồng bộ về các mặt Trong đó việc chuẩn bị hành tranh cho trẻ vào lớp 1, ngoài những kiến thức cơ bản thì việc cho trẻ tiếp xúc với môi trường học tập mới, với xã hội là điều tất yếu để hình thành kĩ năng sống tốt cho trẻ, giúp trẻ cân bằng hơn, nhanh nhẹn hơn
2 Cơ sở thực tiễn
Bản thân tôi là một giáo viên được nhà trường phân công công tác giảng dạy trẻ 5-6 tuổi Qua những năm trực tiếp giảng dạy tôi nhận thấy trẻ làm quen với môi trường xung quanh không phải là việc dễ làm, nó đòi hỏi người giáo viên phải kiên trì chịu khó, biết vận dụng những linh hoạt sáng tạo trong quá trình lên lớp
để trẻ lĩnh hội đầy đủ kiến thức của bộ môn, để từ đó trẻ có sự tập trung chú ý và thực sự có hứng thú, có kỷ luật trong học tập
Trong các hoạt động cho trẻ làm quen, tìm hiểu với môi trường xung quanh
tôi đã sử dụng nhiều biện pháp như sử dụng những hình ảnh trên powew point,
Trang 2cho trẻ quan sỏt một đoạn video, tranh ảnh, đồ dựng nhưng hiệu quả trờn trẻ chưa cao, nhiều trẻ cũn lỳng tỳng, khả năng ghi nhớ cũn nhiều hạn chế …Với thực trạng như vậy, bản thõn tụi
Là một giỏo viờn đứng lớp, tụi cảm thấy rất băn khoăn và luụn trăn trở, làm thế nào để kết quả trờn trẻ cao hơn, trẻ hứng thỳ tham gia tiết học một cỏch tớch cực trong cỏc hoạt động này nờn tụi đó tỡm hiểu, nghiờn cứu, vận dụng nhiều phương phỏp, hỡnh thức để hướng dẫn tỡm hiểu về thế giới xung quanh cú
hiệu cao, tụi mạnh dạn lựa chọn đề tài “Cho trẻ khỏm phỏ mụi trường xung
quanh bằng vật thật thụng qua những hoạt động thực tiễn” xin trỡnh bày để gúp
phần đúng gúp kinh nghiệm trong cụng tỏc chăm súc giỏo dục trẻ trong cụng cuộc đổi mới đất nước
3 Điểm mới của đề tài, sỏng kiến, giải phỏp.
Đề tài “Cho trẻ khỏm phỏ mụi trường xung quanh bằng vật thật thụng qua
những hoạt động thực tiễn” được ỏp dụng trong quỏ trỡnh thực hiện nhiệm vụ
chăm súc giỏo dục mầm non, giỳp trẻ khỏm phỏ, trải nghiệm, phỏn đoỏn, suy luận về thế giới vụ cựng phong phỳ xung quanh trẻ Trong quỏ trỡnh nghiờn cứu
đề tài này tụi đó vận dụng đưa vào quỏ trỡnh chăm súc trẻ trong lớp, trường tụi đang cụng tỏc, ứng dụng vào nhiều hoạt động khỏm phỏ khoa học, khỏm phỏ xó hội được động nghiệp khen ngợi và cựng gúp ý, được hội đồng chuyờn mụn đỏnh giỏ cao và khuyến khớch cần nhõn rộng đề tài
Hệ thống cỏc giải phỏp tụi đưa ra sau đõy nú mang tớnh thực thi cao, phự hợp với điều kiện cơ sở vật chất, đặc thự vựng miền, phự hợp với đặc điểm tõm sinh lý của trẻ 5 - 6 tuổi, phự hợp với nội dung chương trỡnh chăm súc giỏo dục trẻ trong giai đoạn hiện nay
PHẦN 2 PHẦN NỘI DUNG
I Mục đớch của việc tỡm hiểu thực trạng.
Trong thực tế ở trường Mầm Non để thực hiện chương trỡnh giỏo dục mầm non mới, lấy trẻ làm trung tâm của mọi hoạt động, thỡ hầu như cỏc giỏo viờn đang cũn bị vướng mắc giữa cỏi mới và cỏi cũ, chưa thiết kế cho mỡnh được tiết dạy thực sự đổi mới và khoa học mà họ đang cũn bắt chước nhau Do đú họ
Trang 3đang còn lúng túng trong cách lựa chọn các hình thức cho tiết học, bên cạnh đó
là cách sử dụng đồ dùng trực quan thì họ chưa phát huy được công dụng của đồ dùng sẵn có trong thực tế, chưa ứng dụng được công nghệ thông tin,giáo án điện
tử vào bài dạy, vì vậy mà tiết học còn nhiều hạn chế, có thể nói nội dung của tiết học còn nghèo nàn, dụng cụ học tập chưa sinh động , giờ học trở nên khô khan, cứng nhắc, do đó kiến thức, kỹ năng mà trẻ thu được trên tiết học còn chưa đáp ứng được với yêu cầu kiến thức cô đặt ra cho trẻ
Đất nước ta đang trên đường đồi mới và phát triển Đảng và Nhà nước luôn đề cao sự nghiệp giáo dục nước nhà, vì vậy nhiệm vụ quan trọng mà Đảng đã nêu
“Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài”, chúng ta cần chăm sóc giáo dục ngay từ thuở ấu thơ Với nhiệm vụ này thế hệ nhà giáo nói chung và những giáo viên mầm non nói riêng cần nâng cao vai trò trách nhiệm của mình trong quá trình chăm sóc, giáo dục trẻ
Để thực hiện nhiệm vụ trên, mỗi một cán bộ, giáo viên mầm non cân phải tự vươn lên, học hỏi, nghiên cứu, tìm tòi các phương pháp, biện pháp hữu hiệu nhất
để áp dụng trong quá trình công tác chăm sóc giáo dục trẻ
Qua những hoạt động cho trẻ khám phá môi trường xung quanh, tôi thường sử dụng các loại tranh ảnh, mô hình minh họa, các hình ảnh được trình chiếu trên power point nhưng hiệu quả, chất lượng các hoạt động vẫn chưa cao, trẻ chưa hứng thú, chưa tích cực tham gia, chưa nắm chắc các kiến thức, kỷ năng nội dung về hoạt động theo mục tiêu đề ra
Từ những thực trạng trên, bản thân tôi rất băn khoăn, lo lắng để tìm ra các biện pháp nhằm đưa chất lượng của các hoạt động cho trẻ làm quen môi trường
xung quanh đạt kết quả cao hơn Trong đó tôi nhận thấy việc “Cho trẻ khám phá
môi trường xung quanh bằng vật thật thông qua những hoạt động thực tiễn” có
rất nhiều khả quan Nên tôi chọn đề tài này để nghiên cứu
II.Thùc tr¹ng cña néi dung cÇn nghiªn cøu
Năm học 2018 -2019, tôi được phân công phụ trách lớp 5 tuổi với tổng số là 45 cháu, trong đó có 25 cháu nam và 20 cháu nữ
Quá trình thực hiện ở lớp tôi thấy có những thuận lợi và khó khăn như sau:
Trang 4a Thuận lợi:
- Cơ sở vật chất và trang thiết bị phục vụ cho các hoạt động tương đối đầy đủ Không gian trường, lớp thuận tiện cho trẻ tham gia trải nghiêm, khám phá
- Được sự quan tâm giúp đỡ của ban giám hiệu nhà trường cũng như đồng nghiệp luôn tạo điều kiện cho tôi xây dựng các hoạt động khám phá về môi trường xung quanh
- Thường xuyên được tham dự các buổi sinh hoạt chuyên môn giữa các trường
để trao đổi kinh nghiệm
- Bản thân là một giáo viên luôn yêu nghề mến trẻ, nhiệt tình trong công việc, luôn nâng cao vai trò tự học tập, nghiên cưu, tìm tòi những phương pháp đổi mới trong quá trình giảng dạy, chịu khó học hỏi, sách báo và ứng dụng công nghệ thông tin Bản thân tự trang bị cho mình phương tiện dạy học tốt: Máy tính xách tay, 3G
- Phụ huynh quan tâm đến bậc học mầm non nên thuận tiên trong việc tìm kiếm nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương giúp cho việc sử dụng đồ dùng dạy học đạt hiệu quả cao
b Khó khăn:
Bên cạnh những thuận lợi đó tôi gặp một số khoa khăn như sau :
* Về cơ sở vật chất:
- Các thiết bị dạy học, giáo cụ trực quan phục vụ cho quá trình khám phá chưa phong phú, hấp dẫn về chủng loại, màu sắc, chưa đáp ứng được nhu cầu của trẻ
- Bản thân chưa mạnh dạn xây dựng các hoạt động khám phá vào kế hoạch hoặc nếu có xây dựng thì còn mang tính hình thức, khuôn khổ, gò bó
- Số lượng trẻ trong lớp đông nên ảnh hưởng đến các hoạt động
- Đa số trẻ chưa có nề nếp học tập vì chưa qua học các nhóm trẻ nên khó khăn trong việc tổ chức các hoạt động khám phá về môi trường xung quanh
*Để biết được chính xác khả năng học tập của trẻ về môn môi trường xung quanh ngay từ đầu năm tôi đã làm khảo sát lớp tôi gồm 45 cháu như sau :
Trang 5Trẻ nắm được kiến thức, kĩ năng 40%
Từ kết quả trên, tôi băn khoăn, suy nghĩ cần phải làm thế nào để giúp trẻ khám phá môi trường bằng vật thật để trẻ dễ dàng nắm bắt được các kiến thức, nội dung mà giáo viên muốn truyền thụ Bằng kiến thức đã học và kinh nghiệm giảng dạy tôi đã đề ra một số biện pháp để giúp trẻ khám phá môi tường một cách có hiệu quả Cụ thể như sau
3 Các biện pháp
Từ tình hình thực trạng nêu trên tôi đã đưa ra các “phương pháp cho trẻ khám
phá môi trường xung quanh bằng vật thật thông qua những hoạt động thực tiễn
bằng nhiều giải pháp:
Giải pháp 1 Tổ chức giờ học MTXQ có chất lượng
Bản thân sự vật, hiện tượng xung quanh luôn gây hứng thú cho trẻ, làm trẻ có mong muốn tìm hiểu, khám phá Nếu quá trình này diễn ra dưới sự điều khiển của giáo viên thì hứng thú và tính ham hiểu biết của trẻ sẽ tăng lên Việc tiếp xúc trực tiếp với các sự vật, hiện tượng sẽ tạo ra sự rung động trước cái đẹp xung quanh cho trẻ gắn bó hơn, tạo ra những xúc cảm, tình cảm tích cực và hành động thiết thực để bảo vệ môi trường xung quanh chúng
Vì vậy trong quá trình cho trẻ khám phá thế giới xung quanh trong tiết học, tôi đã sử dụng các phương pháp như: phương pháp quan sát, phương pháp trò chuyện, phương pháp sử dụng trò chơi…
- Trong tiết học tôi đã sử dụng vật thật cho trẻ khám phá, cho trẻ tiếp xúc trực tiếp với vật thật bằng cách nhìn, sờ, nếm…và cảm nhận, qua đó trẻ trải nghiệm bằng chính bản thân của mình sẽ giúp trẻ hứng thú, ham tìm hiểu và ghi nhớ một cách có chủ định
Ví dụ 1: Cho trẻ làm quen một số loại quả
1 Mục tiêu :
Trẻ biết được tên gọi, đặc điểm,mùi vị, màu sắc và lợi ích của một số loại quả Trẻ tham gia hoạt động và tham gia trò chơi một cách hứng thú
Trang 6Trẻ biết ơn những người trồng cây
2 Chuẩn bị :
Một số loại quả thật, vườn cây ăn quả…
3 Tiến hành :
3.1 Ổn định tổ chức gây hứng thú :
Cho trẻ đến tham quan vườn cây ăn quả của nhà bác Hồng
Hỏi trẻ trong vườn có những loại quả gì?
Bác Luận tặng cho các con một giỏ quà Các con cùng lên tàu về lớp học của mình để cùng nhau khám phá món quà của bác Luận nha !
3.2 Truyền thụ kiến thức :
+ Cô mời một trẻ lên sờ, đoán và đưa quả ra cô cho cả lớp cùng phát âm
- Con có nhận xét gì về quả…?(hình dạng,màu sắc,mùi vị,vỏ quả như thế nào?) Cho trẻ sờ để biết vỏ của quả như thế nào?
Cô nêu kết luận chung về quả đó
+ Bạn nào muốn lên khám phá món quà tiếp theo của bác Hồng?
(1 trẻ lên tìm và đưa quả ra cho cả lớp cùng phát âm)
- Quả có hình dạng như thế nào? Màu gì? Vị của nó như thế nào? Vỏ của nó như thế nào?
Cho trẻ sờ để cảm nhận được đặc điểm của quả đó
Cô nêu kết luận chung của quả đó
+ Cô cũng muốn khám phá món quà của bác Hồng dành cho các con Các con
có đồng ý để cô giúp không nào?
Cô thò tay vào trong hộp chọn quả, đoán tên sau đó đưa lên cho cả lớp cùng phát âm
Cô hỏi trẻ về đặc điểm của loại quả đó bằng các câu hỏi tương tự (hình dạng, màu sắc, mùi vị, vỏ)
Cô cho trẻ sờ để cảm nhận được đặc điểm của vỏ
Cô nêu nhận xét chung về loại quả đó
Trong giỏ còn có rất nhiều quả nữa đấy các con ạ, các con có muốn khám phá xem đó là những loại quả gì không?
Trang 7Cô tiếp tục đưa những quả khác trong hộp quà cho trẻ phát âm nhằm mở rộng các loại quả cho trẻ
* Giáo dục trẻ về lợi ích của các loại quả và thói quen vệ sinh
3.3 Trò chơi củng cố :
* Trò chơi 1 “Thi xem ai nhanh”:
Những món quà mà bác Luận đã tặng cho các con cô đã chia đều vào các rá rồi đấy
Các con nhìn xem trong rá của các con có gì ?
Bây giờ cô muốn các con cùng tham gia với cô một trò chơi đó là trò chơi
“Thi xem ai nhanh”
Bây giờ nhiệm vụ của các con là khi nghe cô nói tên gọi hay đặc điểm của quả nào thì con cầm quả đưa lên và đọc to cho cô nha!
Cô tổ chức cho trẻ chơi 2-3 lần
Sau mỗi lần chơi cô nhận xét và động viên trẻ
* Trò chơi 2 : Hái quả
Vườn cây ăn quả của nhà bác Hồng đã đến mùa thu hoạch rồi, để thể hiện lòng biết ơn vì bác đã tặng cho các con quà thì bây giờ các con sẽ giúp bác Hồng hái quả nha, các con có dồng ý không nào?
Để hái quả được nhanh và nhiều thì bây giờ lớp mình sẽ chia thành 2 đội chơi, một đội sẽ giúp bác Hồng hái những quả có dạng dài còn dội kia sẽ hái những quả có dạng tròn nha
Thời gian cho các con là một bản nhạc, khi nào bạn nhạc kết thúc mà đội nào hái được nhiều quả thì đội đó sẽ chiến thắng
Các con đã lao động mệt mỏi nên bác Hồng đã chuẩn bị các loại quả trong vườn cây của bạn cho các con cùng thưởng thức đấy Các con cùng nhau nếm xem mùi vị của các loại quả đó như thế nào nha!
* Giáo dục trẻ
* Củng cố : Vậy hôm nay các con được khám phá món quà gì của bác Hồng?
Nhận xét - tuyên dương
Trang 8Sau khi sử dụng đưa cỏc vật thật trong giờ học đó mang lại cho tụi hiệu quả tớch cực, 100% trẻ đó tham gia trải nghiệm một cỏch hứng thỳ và tớch cực, 92- 95 % trẻ học đạt yờu cầu
Vớ dụ 2: Khỏm phỏ về nước
1 Mục tiờu
- Trẻ biết một tính chất của nớc:không màu, không mùi, khôngvị
- Trẻ biết nớc có từ đâu và ở đâu
- Biết một số ích lợi của nớc
- Rèn kĩ năng quan sát phán đoán
- Trẻ lời câu hỏi của cô rõ ràng mạch lạc
2 Chuẩn bị
Máy tính, video bé đánh răng, rửa mặt, rửa tay, chân, tắm gội, bài hát “cho tôi đi làm ma với”
- Mô hình bình nớc có đá, rong rêu bên trong
- Một cốc nớc nóng có nắp
- Mỗi trẻ 1 cốc nớc lọc
3 Tiến hành
3.1 Ổn định kiến thức gõy hứng thỳ
-Lắng nghe lắng nghe
+Cỏc con lắng nghe xem có âm thanh gì đang phát ra?
- C húng mình cùng đi tìm xem tiếng nớc chảy đó phát ra từ
đâu nào
- Đó chính là tiếng cô rót nớc chảy vào bình nớc rất đẹp này
đấy
3.2 Truyền thụ kiến thức
3.2.1 Tìm hiểu một số tính chất của nớc
- Trong bình nớc này có gì vậy các con?
- Cô mời một bạn lên thả viên đá vào bình nớc nào
- Con vừa thả viên đá màu gì?
- Tại sao các con lại nhìn thấy mọi thứ bên trong bình và dới
đáy bình nớc vậy?
Trang 9- Vì nớc không màu nên cô và các con mới nhìn thấy đợc mọi thứ dới đáy bình đấy
- Nói từ nãy tới giờ cô thấy muốn uống nớc quá, các con có muốn uống nớc với cô không?
- Trớc khi uống các con thử ngửi xem nớc có mùi gì không?
- Các con uống nớc có thấy nớc có vị gì không?
=> Cô chốt lại: nh vậy là cô và các con vừa tìm hiểu đợc một
số tính chất của nớc: nớc không màu, không mùi và không vị
3.2.2 Tìm hiểu sự hình thành của nớc
- Vừa rồi cô và các con đã tìm hiểu đợc những điều thú vị về nớc rồi Vậy lớp mình có ai biết nớc từ đâu mà có không?
- Cô mời cả lớp mình quan sát cô làm thí nghiệm nhé!
+ cô có 1 cốc nớc nóng ở đây
+ Các con nhìn thấy cái gì bay lên từ cốc nớc đây?
+ Bây giờ cô có 1 cái nắp đậy chúng mình cùng kiểm tra giúp cô xem chiếc nắp này khô hay ớt nào!
+ Cô sẽ dùng chiếc nắp này đậy lên cốc nớc nóng nhé, chúng mình đợi 1 lát xem có điều gì sảy ra
+ Bây giờ cô mời cả lớp cùng kiểm tra cái nắp này xem có gì khác lúc nãy nào
+ các con có biết tại sao cái nắp lại ớt nh vậy không?
- Cái nắp ớt nh vậy là vì nớc trong cốc nớc nóng đã bốc hơi lên
và ngng tụ lại tạo thành những giọt nớc đọng lại trên cái nắp, khi những giọt nớc to và nặng thì sẽ rơi xuống thí nghiệm này của cô cũng giống nh hiện tợng trời ma vậy, khi ông mặt trời tỏa ánh nắng xuống mặt nớc làm nớc ở ao hồ sông suối và ở biển nóng lên thì nớc sẽ bay hơi lên cao và ngng tụ thành
những giọt nớc bên trong những đám mây và khi những đám mây lớn đến mức không chứa đợc những giọt nớc nữa thì những giọt nớc sẽ rơi xuống và tạo thành ma đấy, những cơn
Trang 10ma đó mang đến rất nhiều nớc cho chúng ta Vậy bây giờ chúng mình đã biết nớc từ đâu mà có cha?
- Cô mời 1 bạn nói lại cho cô và cả lớp biết vì sao lại có nớc nào
- Cô và trẻ cùng chơi trò chơi “Trời ma”
3.2.3Tìm hiểu một số ích lợi của nớc
- Cho trẻ xem video 1 bạn nhỏ đang : Đỏnh răng, rửa mặt, tắm rửa, gội đầu Hỏi trẻ:
+ Bạn nhỏ dựng nước để làm những việc gỡ?
Cho nhiều trẻ kể lại
- ở nhà các con có làm những việc giống nh bạn nhỏ trong video không?
- Nếu không có nớc thì có làm đợc những việc đó không?
Ngoài dựng nước để làm những việc nh trên , thỡ cỏc con dựng nước để làm gỡ nữa?
* Mở rộng: cho trẻ xem hình ảnh: uống nớc, rửa rau, lau nhà, rửa
xe, tới cây, giặt đồ
3.3 Giỏo dục
- Khi sử dụng nước cần chỳ ý điều gỡ để tiết kiệm nước ? trỏnh lóng phớ nước bằng cỏch nào…lấy nước uống vừa đủ, rửa tay xong vặn vũi nước lại
- Phải làm gì để bảo vệ nớc? Không đợc vứt rác, vỏ bim bim xuống nớc làm ô nhiễm nớc
Sau khi sử dụng đưa cỏc vật thật trong giờ học đó mang lại cho tụi hiệu quả tớch cực, 100% trẻ đó tham gia trải nghiệm một cỏch hứng thỳ và tớch cực,
92-95 % trẻ học đạt yờu cầu
Giải phỏp 2 Hỡnh thức dạy trẻ ở mọi lỳc mọi nơi:
Việc truyền thụ kiến thức cho trẻ khụng chỉ ở những tiết dạy mà tụi cũn khắc sõu cho trẻ mọi lỳc mọi nơi
Khụng chỉ dừng lại ở việc cho trẻ khỏm phỏ những sự vật,hiện tượng xung quanh cuộc sống bằng những phương phỏp thực hiện trờn tiết học mà tụi tận