Những năm gần đâycấp học mầm non đang tiếp tục thực hiện chăm sóc giáo dục trẻ trên quan điểm “Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” đó là, coi trọng việc tổ chức các hoạt động phùhợp sự phát
Trang 1
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tài: “MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
PHÁT TRIỂN THỂ CHẤT CHO TRẺ 24 - 36 THÁNG”
Lệ Thủy, tháng 3 năm 2019
Trang 2CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tài: “MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
PHÁT TRIỂN THỂ CHẤT CHO TRẺ 24 - 36 THÁNG”
Họ và tên: Trần Thị Lệ Thủy Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường mầm non Sơn Thủy
Lệ Thủy, tháng 3 năm 2019
Trang 31 PHẦN MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài:
Bác Hồ đã nói: “Trẻ em như búp trên cành
Biết ăn biết ngủ, biết học hành là ngoan”
Đó là một câu nói rất hay mà Bác Hồ viết riêng cho trẻ em, đó cũng nhưmột lời khuyên, lời nhắc nhỡ nhẹ nhàng dành cho thiếu nhi Trẻ em như búp trêncành, trẻ em đó là những mầm non, chủ nhân tương lai của đất nước Biết ăn ngủbiết học hành là ngoan
Bởi, Trẻ em là niềm hạnh phúc của mỗi gia đình, là tương lai của dân tộc.Bảo vệ chăm sóc và giáo dục trẻ em là trách nhiệm, nghĩa vụ của toàn xã hội vàcủa mỗi gia đình Trong đó, nhà trường đóng một vai trò quan trọng trong việcgiáo dục hình thành và phát triển nhân cách toàn diện của trẻ Những năm gần đâycấp học mầm non đang tiếp tục thực hiện chăm sóc giáo dục trẻ trên quan điểm
“Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” đó là, coi trọng việc tổ chức các hoạt động phùhợp sự phát triển của từng cá nhân trẻ, khuyến khích trẻ được trãi nghiệm, đượchoạt động một cách chủ động tích cực, hồn nhiên vui tươi, đồng thời tạo điều kiệncho giáo viên phát huy khả năng sáng tạo trong việc lựa chọn phương pháp vàhình thức tổ chức các hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ một cách linh hoạt, thực
hiện phương châm “Học bằng chơi - chơi mà học” đáp ứng mục tiêu phát triển
của trẻ một cách toàn diện về mọi mặt Vì vậy, Mỗi một đứa trẻ có trí tuệ tốt,thông minh, nhanh nhẹn thì yếu tố đầu tiên là phải có một thể chất tốt, đó là trẻkhỏe mạnh, có cân nặng và chiều cao phát triển bình thường theo lứa tuổi, thựchiện được các vận động cơ bản một cách vững vàng, đúng tư thế, có khả năngphối hợp các giác quan, vận động nhịp nhàng, biết định hướng trong không gian,
có kỹ năng trong một số hoạt động cần sự khéo léo của đôi tay, đôi chân…
Để giúp trẻ phát triển thể lực được tốt, có cơ thể khỏe mạnh hài hòa, cânđối là một trong những nhiệm vụ quan trọng của trường mầm non Trong chươngtrình chăm sóc giáo dục trẻ, để phát triển tốt thể chất cho trẻ thì cần hai yếu tốluôn song hành, bổ trợ cho nhau, góp sức cùng nhau để tạo dựng một thân hình,
Trang 4một trí tuệ tốt đó chính là “Phát triển vận động và giáo dục dinh dưỡng sức
phát triển thể chất cho trẻ và tìm ra “Một số giải pháp nâng cao chất lượng phát
triển thể chất cho trẻ 24-36 tháng tuổi”.
1.2 Phạm vi áp dụng đề tài:
Việc giáo dục thể chất cho trẻ thì bất kì nơi đâu, bất kì lúc nào và ở lĩnh vựcnào chúng ta cũng có thể áp dụng được nhưng bản thân tôi là một giáo viên đangdạy lớp nhà trẻ độ tuổi 24 - 36 tháng tuổi nên tôi muốn tập trung khai thác thếmạnh của trẻ trong phạm vi trường mầm non Vì thế phạm vi đề tài của tôi ápdụng cho trẻ 24 - 36 tháng tuổi ở trường mầm non
1.3 Điểm mới của đề tài:
Xuất phát từ vai trò quan trọng của “phát triển thể chất cho trẻ” là một việclàm vô cùng quan trọng và có ý nghĩa Nhưng làm thế nào để phát triển thể chấtcho trẻ một cách có hiệu quả? Điều này quả không dễ dàng đối với tất cả các giáoviên mầm non
Với nội dung đề tài sẽ có nhiều người lựa chọn để viết song mỗi độ tuổi,mỗi vùng miền, mỗi trường sẽ có một đặc trưng, giải pháp riêng không ai viếtgiống ai cả Đề tài này tôi đưa ra nhiều giải pháp, song điểm mới của đề tài mà tôichú trọng là hoạt động giáo dục thể chất nhằm phát huy tính tích cực hoạt độngcủa trẻ trong các giờ học thể dục Quan tâm đánh giá trẻ trong hoạt động thể chất
để có biện pháp bồi dưỡng đúng đắn; Tổ chức dạy các tiết thể dục cho trẻ đạt hiệu
Trang 5quả, xây dựng góc vận động phù hợp trong lớp học, xây dựng khu vận độngphong phú và đa dạng cho trẻ hoạt động Vì nó có một vai trò hết sức quan trọngtrong chương trình giáo dục trẻ em lứa tuổi mầm non đặc biệt trẻ 24-36 thángtuổi Vận dụng những kiến thức đã học tổ chức cho trẻ 24-36 tháng tuổi phát huytính tích cực vận động trong lĩnh vực phát triển thể chất.
2 PHẦN NỘI DUNG 2.1 Thực trạng trước khi nghiên cứu “Mét sè giải pháp nâng cao chất lượng phát triển thể chất cho trẻ 24-36 tháng tuổi”
Trong những năm qua, Đảng, Chính phủ và ngành Y tế đặc biệt quan tâmđến công tác dinh dưỡng nói chung và phòng, chống suy dinh dưỡng nói riêng,góp phần nâng cao sức khỏe, cải thiện tình trạng dinh dưỡng và chất lượng cuộcsống người dân Với mỗi giai đoạn phát triển nhất định, Việt Nam đều có nhữngchương trình can thiệp dinh dưỡng hợp lý Nhờ đó, Việt Nam đã đạt được nhữngthành tựu đáng kể trong công tác chăm sóc dinh dưỡng cho người dân, như: Tỷ lệsuy dinh dưỡng ở trẻ em đã giảm nhanh và bền vững, tỷ lệ suy dinh dưỡng thểnhẹ cân ở trẻ dưới 5 tuổi là 13,8%, suy dinh dưỡng thể thấp còi là 24,3% Bêncạnh những kết quả đạt được, Việt Nam vẫn đang phải đối mặt với nhiều vấn đề
về dinh dưỡng Tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em thấp còi còn ở mức cao 24,3%; tỷ lệthừa cân béo phì đang có xu hướng gia tăng nhanh nhất ở các khu vực thành thị,chế độ dinh dưỡng chưa hợp lý, ăn mặn, ăn ít rau, thiếu vận động thể lực làm giatăng nguy cơ bệnh tật, đặc biệt là bệnh không lây nhiễm
Riêng ở Quảng Bình tỷ lệ suy dinh dưỡng ở trẻ em dưới 5 tuổi hiện vẫn còn
ở mức cao Đặc biệt tỷ lệ suy dinh dưỡng thể gầy còm (cân nặng/chiều cao) giaođộng trong khoảng 8% hàng năm và tỷ lệ suy dinh dưỡng phân bố không đồngđều giữa thành thị và nông thôn, các yếu tố tác động thay đổi theo từng địaphương Kế hoạch hành động quốc gia về dinh dưỡng đến năm 2020: Giảm tỷ lệsuy dinh dưỡng thể thấp còi ở trẻ em dưới 5 tuổi trên địa bàn tỉnh xuống dưới27%; Giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng thể nhẹ cân ở trẻ em dưới 5 tuổi trên địa bàntỉnh xuống dưới 15,5% và Giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng thể gầy còm ở trẻ emdưới 5 tuổi xuống dưới 7%
Trang 6Năm học 2018 - 2019 bản thân tôi được nhà trường phân công phụ tráchlớp nhà trẻ 24-36 tháng tuổi Tôi đã tiếp nhận lớp và nghiên cứu hồ sơ của trẻ,nắm bắt tình hình tâm sinh lý của từng trẻ để có kế hoạch giáo dục Vào đầu nămhọc, tôi đã trực tiếp trao đổi với phụ huynh, tổ chức hoạt động, tổ chức nhiều tròchơi vận động nhằm khảo sát tình hình của trẻ Qua đó tôi nhận thấy một sốnhược điểm lớn là đa số trẻ chưa hứng thú tham gia tích cực các hoạt động, cáctrò chơi vận động, cho nên dẫn đến trong quá trình tổ chức lớp tôi đã đạt được kếtquả khá thấp.
Kết quả đó được thể hiện qua khảo sát như sau:
Qua quá trình thực hiện kế hoạch chăm sóc, giáo dục trẻ tôi đã tìm hiểu thực
trạng tiếp cận môn học thể chất của trẻ, tôi nhận thấy có những thuận lợi và khókhăn như sau:
2.1.1 Thuận lợi:
Trong những năm gần đây trường Mầm Non tôi đang công tác luôn nhậnđược sự quan tâm tạo điều của Sở và Phòng GD&ĐT về việc đầu tư, bổ sung cơ
sở vật chất phục vụ cho công tác dạy và học
Bản thân luôn nhận được sự quan tâm giúp đỡ của các đồng chí trong bangiám hiệu nhà trường và bạn bè đồng nghiệp trong việc hỗ trợ chuyên môn chobản thân
Trang 7Bản thân không ngừng học hỏi nghiên cứu nắm bắt nên đã hiểu được đặc
điểm tâm sinh lý của trẻ Tham gia tập huấn đầy đủ các đợt do Phòng giáo dục,cụm và trường mầm non tổ chức Luôn gần gũi yêu thương và tôn trọng trẻ
Phụ huynh của lớp đa số đều nhiệt tình quan tâm đến việc chăm sóc - giáo
dục trẻ tại nhóm lớp, thường xuyên hỗ trợ vật chất, tinh thần đối với các hoạtđộng của nhà trường và ở lớp
Hai giáo viên trong lớp có tinh thần đoàn kết, có sự phối hợp với nhautrong công tác giảng dạy đặc biệt chú ý đến giáo dục thói quen hàng ngày cho trẻ
2.1.2 Khó khăn:
Khu phát triển thể chất chưa có nên còn nhiều ảnh hưởng đến việc cho trẻphát triển vận động
Cây xanh, bóng mát ở sân trường chưa được nhiều
Giáo viên chưa linh hoạt, sáng tạo trong việc tổ chức các trò chơi vận độngcho trẻ
Trong lớp có rất nhiều trẻ bị suy dinh đưỡng, thấp còi, nên gây rất nhiềukhó khăn cho việc tham gia vào các hoạt động, nhất là giờ giáo dục thể chất
90% phụ huynh học sinh trong lớp làm nghề nông, thu nhập thấp nên chưa
có điều kiện quan tâm đến con cái Khả năng tiếp thu của trẻ không đồng đều, trẻnăm đầu đến trường nên nhiều nên còn nhút nhát, chưa mạnh dạn trong các hoạtđộng
2.2 Các giải pháp và hình thức tổ chức nhằm nâng cao chất lượng phát triển thể chất cho trẻ 24-36 tháng tuổi.
Có thể nói, Phát triển thể chất là hình thức hoạt động phát triển thể lực phùhợp và có hiệu quả nhất ở lứa tuổi mầm non nói chung và trẻ nhà trẻ nói riêng.Phát triển thể chất không những giúp trẻ phát triển về thể lực mà còn phát huytính tích cực, ham muốn vận động Vì vậy mỗi giáo viên cần quan tâm đến pháttriển thể chất và sử dụng một cách tối đa để giúp trẻ phát triển toàn diện Biếtđược tầm quan trọng đó nên bản thân tôi đã rất chú trọng việcgiáo dục thể chất cho trẻ, tôi đã nghiên cứu được các biện pháp
Trang 8và hình thức tổ chức nhằm nâng cao chất lượng phát triển thể chất cho trẻ
24-36 tháng tuổi như sau:
2.2.1 Giải pháp 1: Công tác lập kế hoạch tổ chức cho trẻ vận động và xây
dựng góc vận động:
Dựa vào kế hoạch chỉ đạo thực hiện chương trình năm học của nhà
trường và căn cứ vào nội dung trong chương trình theo độ tuổi; Căn cứ vào thờigian, thời điểm thực hiện bài tập ở vào giai đoạn nào của chương trình năm học;Căn cứ vào mức độ phát triển, khả năng nhận thức của trẻ, điều kiện thực tế củađịa phương tôi đã xây dựng kế hoạch nội dung các vận động tập luyện cho trẻ,xác định độ khó của từng bài tập và sắp xếp theo trình tự để đưa vào hướng dẫntrẻ cho phù hợp đi từ dễ đến khó đảm bảo củng cố, phát triển những vận động trẻ
đã biết, đồng thời chuẩn bị cho những kỹ năng vận động cao hơn Nội dung trongchương trình đã được trình bày theo từng loại vận động và theo mức độ tăng dần
từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp, đồng thời phù hợp với từng chủ đề, phùhợp với các hoạt động khác và các sự kiện
* VD: Kế hoạch tổ chức các hoạt động Giáo dục thể chất
KẾ HOẠCH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC THỂ CHẤT LỚP NHÀ TRẺ
24 - 36 THÁNG, NĂM HỌC 2018 - 2019
1 Tháng 9 - Đi trong đường hẹp
- Bật tại chỗ
- Trẻ biết đi trong đường hẹp, không chệch ra ngoài
- Trẻ biết bật tại chổ liên tục
2 Tháng 10 - Đi theo hiệu lệnh
- Đi có mang vật trên tay
- Trẻ biết đi theo hiệu lệnh nhanh, chậm
yêu của bé
- Chạy theo hướng thẳng
- Ném bóng về phía trướcbằng 1 tay
- Trẻ biết chạy theo hướng thẳng
- Trẻ biết ném bóng về phía trước bằng 1 tay theo hiệu lệnh của cô
4 Tháng 12 - Bò thẳng hướng có
mang vật trên lưng
- Đá bóng về phía trước
- Trẻ biết bò thẳng hướng và không làm rơi vật trên lưng
- Trẻ biết đá bóng và đi theo bóng về phía trước
Trang 95 Tháng 01 - Đi thay đổi tốc độ
- Trẻ biết trườn qua vật cản
- Trẻ biết chạy thay đổi tốc độ nhanh chậm theo hiệu lệnh của cô
9 Tháng 5 - Ném bóng vào đích - Trẻ biết ném bóng vào đích
theo yêu cầu
Sau khi lập kế hoạch và lựa chọn nội dung các vận động tập luyện cho trẻtôi tiếp tục xây dựng “góc vận động” Xây dựng góc vận động sao cho trẻ dễ lấy
và cất đồ dùng đồ chơi sau khi sử dụng Trong lớp, tôi đã chọn một ví trí thíchhợp để xây dựng “Góc vận động” cho trẻ Ở góc, các loại trang thiết bị, đồ dùng,dụng cụ tập luyện như: Túi cát, ghế, đích ném, cổng chui, vật cản, vòng, gậy, cờ,nơ…được tôi lựa chọn, đảm bảo độ bền vững, an toàn cho trẻ, kích thước, trọnglượng phù hợp với cơ thể trẻ Các loại đồ dùng, dụng cụ được sắp xếp gọn gàng,đảm bảo an toàn thân thiện để mời gọi trẻ tích cực chủ động vận động với các loạithiết bị, đồ chơi và tận dụng mọi điều kiện phù hợp với từng vận động của trẻ đểtạo cơ hội cho trẻ được vận động ở mọi lúc, mọi nơi, tăng cường vận động trongthời gian trẻ ở trường Bên cạnh đó còn tạo điều kiện dễ dàng cho trẻ có thể được
tự do tiếp cận, tự lựa chọn và sử dụng đồ dùng, đồ chơi một cách hiệu quả, đồngthời thuận lợi cho sự quan sát của giáo viên Việc sắp xếp hợp lý các dụng cụluyện tập, trang thiết bị sẽ nâng cao hiệu quả sử dụng của chúng và sự sắp xếp đó
nó phụ thuộc vào kích thước, mục đích sử dụng Ví dụ: Những dụng cụ như ghế
Trang 10thể dục, khối gỗ được đặt dọc theo tường Các dụng cụ nhỏ như: bóng, túi cátđược để vào rổ đặt sát nền nhà Vòng thể dục, dây thừng được treo trên tường …Các thiết bị, đồ chơi được sắp xếp theo hướng khuyến khích trẻ tích cực hoạtđộng theo nhóm, lớp, cá nhân, đảm bảo các mức độ vận động khác nhau để mọitrẻ đều có thể thực hiện vận động, đảm bảo an toàn, giáo viên dễ quan sát trẻ
Đồng thời qua đó để tuyên truyền đến tất cả các bậc phụ huynh, tôi chọn vịtrí gần trước cửa lớp Ngoài ra khi xây dựng góc vận động trẻ có thể tự tham giavận động khi trẻ được bố mẹ đón và cho chơi ở sân trường, trẻ có thể rủ bạn cùngtập lại bài tập mà buổi sáng đã học cho bố mẹ xem Khi xây dựng góc vận độngtôi nhận thấy trẻ lớp tôi tiến bộ nhiều hơn, trẻ tham gia vận động tự nhiên và tíchcực hơn, phụ huynh cũng thấy được tầm quan trọng của giáo dục thể chất, họquan tâm hơn đến sự vận động của con mình, phụ huynh có thể biết được trẻ họcđến đâu, có thực hiện tốt bài tập không, có mạnh dạn tự tin khi bò theo hướngthẳng hay đi trong đường hẹp có giữ được thăng bằng không Ngoài xây dựng gócvận động, tôi đã kết hợp với nhà trường tuyên truyên với các đoàn thể, phụ huynhgóp công sức và vật chất để làm thêm đồ chơi, đồ dùng giúp trẻ phát triển thể chất
và hoạt động ngoài trời cho trẻ Nhờ đó đồ dùng đồ chơi ngoài trời của trường tôiphong phú và đa dạng hơn, như: Cổng chui, xích đu bằng đu tay, cử tạ, đích némv.v…
2.2.2 Giải pháp 2: Xây dựng bài tập vận động đảm bảo tính khoa học và
hệ thống , đảm bảo tính vừa sức và coi trọng đặc điểm cá nhân của trẻ.
Xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi, giới tính, sức khỏe, khả năngnhận thức của trẻ nhà trẻ, giáo viên cần phải xây dựng bài tập sao cho phù hợp,cân đối vận động giữa chân và tay, giữa các tố chất nhanh, mạnh, bền, khéo của
cơ thể…Việc giáo dục thể chất cần phải có hệ thống cụ thể và toàn diện như vậy,
và cần nâng dần độ khó của các bài tập để cơ thể trẻ quen dần với vận động, các
cơ quan và hệ thống trong cơ thể tăng dần khả năng thích ứng Trong khi lựa chọnnội dung đưa vào tổ chức cho trẻ hoạt động cũng cần lưu ý dạy từ dễ đến khó, từđơn giản đến phức tạp, khối lượng vận động từ ít đến nhiều, và phải thường xuyên
Trang 11luyện tập, thường xuyên theo dõi, cập nhật tình trạng phát triển của trẻ để làm cơ
sở xây dựng các hệ thống tập luyện về sau
Khi tổ chức hoạt động giáo dục thể chất, cần phải hiểu rõ đặc điểm cá nhâncủa trẻ để từ đó xây dựng chương trình vận động, nội dung, phương pháp và khốilượng vận động sao cho phù hợp với khả năng tiếp thu của trẻ Nếu hoạt động cónội dung quá đơn giản, khối lượng vận động quá ít sẽ khiến tác dụng rèn luyện cơthể không cao và cũng khiến cho người tập không hứng thú Ngược lại, nếu nộidung và lượng vận động quá cao có thể sẽ khiến người tập sợ hãi và không tiếpthu được bài tập Bên cạnh đó, trong một lớp học, khả năng và sức khỏe của trẻ làkhông đồng đều, giáo viên ngoài việc quan tâm đến sức khỏe chung của toàn lớpcòn cần phải tìm cách hướng dẫn riêng và giúp đỡ từng trẻ cá biệt trong lớp Biệnpháp này cần được thực hiện dựa trên sự quan tâm và thấu hiếu đặc điểm cá nhâncủa từng trẻ của giáo viên
Ví dụ: Trong lớp tôi có 1 trẻ yếu về khả năng vận động Vì vậy trong hoạtđộng phát triển thể chất cho trẻ tôi luôn luôn quan tâm và động viện trẻ: Con nhìnbạn thực hiện để con cùng thực hiện với bạn nhé hoặc con nhìn cô làm đây này,
dễ không nào Giờ con cùng thực hiện cho cô và các bạn cùng xem
2.2.3 Giải pháp 3: Phát triển tính tích cực vận động trong giáo dục thể chất cho trẻ thông qua tiết học thể dục, dạy học lấy trẻ làm trung tâm.
Với quan điểm “mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt” và “mỗi đứa trẻ đều
có cơ hội được học bằng nhiều cách khác nhau”, vì vậy dạy cho trẻ mầm non cầnđược tiếp cận với quan điểm “Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” Đó là phươngpháp mà giáo viên cần chú ý đến hứng thú, nhu cầu, khả năng, thế mạnh của mỗitrẻ để hiểu, đánh giá đúng và tôn trọng Căn cứ vào khả năng, nhu cầu học tập,kinh nghiệm sống của trẻ để xác định mục tiêu, nội dung cụ thể trong từng hoạtđộng và đảm bảo tốt mục tiêu giáo dục đề ra GV có nhiều sáng tạo trong việc đổimới nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động nhằm phát huy tính tíchcực, chủ động, sáng tạo của trẻ trong quá trình tham gia các hoạt động giáo dụctại trường Có nhiều sáng tạo trong việc làm đồ dùng, đồ chơi phong phú, đa dạng
mang tính giáo dục và thẩm mỹ cao Trẻ tích cực, chủ động tham gia các hoạt