Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập trước hàng triệu đồng bào. Lời của vị lãnh tụ điềm đạm, ấm áp, khúc chiết, rõ ràng; từng câu, từng tiếng đi vào lòng người. Đó là ý chí củ[r]
Trang 1ĐỀ CƯƠNG ÔN THI HỌC KÌ I MÔN VĂN KHỐI 9
Năm học 2019- 2020 PHẦN1: ĐỌC HIỂU:
Cho một đoạn ngữ liệu trong hoặc ngoài SGK Từ đó trả lời những dạng câu hỏi sau 1/ Xác định các PTBĐ ( Tự sự, miêu tả , biểu cảm, nghị luận, thuyết minh, nghị luận).
Đọc kĩ hiểu nội dung để xác định PTBĐ
2/ Đặt nhan đề cho đoạn trích ( có thể dựa vào nội dung, câu chủ đề hoặc chú ý nguồn trích đoạn ngữ liệu)
3/ Nêu nội dung : Để xác định nội dung có thể trả lời các câu hỏi
- Đoạn trích nói đển ai, việc gi?
- Ai, việc đó như thế nào?
- Thái độ của tác giả
4/ Các kiến thức về Tiếng Việt
- Các phương châm hội thoại ( về lượng, về chất, quan hệ, cách thức, lịch sự)
- Các phép tu từ ( so sanh, nhân hóa, ẩn dụ, hoán dụ, điệp từ, điệp ngữ, nói quá, nói giảm nói tránh)
- Lời dẫn gián tiếp, lời dẫn trực tiếp
- Thuật ngữ
5 / Câu lập luận
Những dạng câu lập luận
Theo em, em có đồng ý với ý kiến…
Em có suy nghĩ gì về…
Cách viết
- Câu mở đoạn: Nêu vấn đề ( nếu là dạng câu lựa chọn ý kiến (đồng ý hay không đồng
ý hoặc đúng hay sai )thì phải xác định rõ ý kiến)
- Thân đoạn: lí giải tại sao ( phần lớn là nêu lên ý nghĩa của vấn đề với bản thân hoặc cộng đồng)
- Kết đoạn: Đưa ra nhận thức mới
Trang 2Phần 2 : NGHỊ LUẬN XÃ HỘI
PHƯƠNG PHÁP LÀM VĂN NGHỊ LUẬN XÃ HỘI
I Mở bài: giới thiệu đề tài,
trích dẫn câu nói
II Thân bài:
1 Giải thích: nghĩa đen, nghĩa bóng;
ý nghĩa câu nói Nêu đề tài
Giải thích khái niệm.
2 Bàn luận mở rộng;
- Tại sao? (vì, bởi vì, còn bởi vì)
-Tầm quan trọng, hậu quả nếu
không có vấn đề trên
3 Biểu hiện – Dẫn chứng :
-(Dẫn chứng: nhân vật cụ thể
- Biểu hiện: việc làm hành động
của nhân vật liên quan tới đề tài)
4 Phê phán – Bổ sung :
(Phê phán: những biểu hiện đi
ngược lại với đề tài Bổ sung: cách
hiểu mới toàn diện hơn.)
5 Nhận thức đúng ( Bài học, ý
thức , hành động cụ thể )
III Kết luận
-Khẳng định lại đề tàì; Lời đề nghị ,
kêu gọi
I Mở bài: giới thiệu hiện tượng xã
hội đang được quan tâm
II Thân bài:
1 Giải thích hiện tượng: mô tả hiện
tượng, giải thích khái niệm
2 Bàn luận mở rộng Nguyên nhân: Nguyên nhân khách
quan: (xã hội,gia đình,nhà trường,bạn bè)
-Nguyên nhân chủ quan: (con người như tâm lí lứa tuổi, ý chí nghị lực, tình cảm…)
3 Biểu hiện và Dẫn chứng
-(Dẫn chứng: nhân vật cụ thể … -Biểu hiện: việc làm hành động của nhân vật liên quan tới đề tài)
4 Tác dụng - Tác hại – Giải pháp:
( bản thân, gia đình, xã hội)
5.Nhận thức đúng ( Bài học, ý thức , hành
động cụ thể )
III Kết luận -Khẳng định thái độ đối với hiện tượng; Lời
đề nghị , kêu gọi
Trang 3Phần 3: Văn tự sự
Kể một câu chuyện cảm động mà em được đọc được nghe hoặc của chính bản thân em.
Từ đó cho em nhận thức về một bài học sống đẹp giúp em thay đổi bản thân.
Dán ý chung :
I/ Mở bài :
- Giới thiệu câu chuyện em sẽ kể
- Ấn tượng chung về câu chuyện
II/ Thân bài
1/ Kể diễn biến câu chuyện theo trình tự
( Chú ý có kết hợp các yếu tố: Đối thoại, độc thoại, nghi luận)
2/ Bài học nhận thức
Từ câu chuyện đưa ra bài học nhận thức cụ thể
- Trước đó bản thân còn thiếu xót hay suy nghĩ còn tiêu cực
- Khi đọc xong có nhận thức đúng về lối sống
- Xem đó là bài học để hoàn thiện bản thân
III/ Kết bài
- Suy nghĩ chung về câu chuyện
Chú ý chọn những câu chuyện ngắn mà có ý nghĩa thực tế sâu sắc.
Phần 4: MỘT SỐ ĐỀ NGHỊ LUẬN THAM KHẢO
ĐỀ THAM KHÀO
ĐỀ 1: Suy nghĩ của em về ý kiến cho rằng: “ Nơi lạnh nhất không phải là Bắc Cực mà là nơi thiếu tình thương “ ?
1 Giải thích:
- Bắc Cực: Vùng cực bắc, quanh năm lạnh giá Nó là hoàn cảnh khắc nghiệt của tự nhiên, ngoại cảnh
- Tình thương: Nói về sự đồng cảm, sẻ chia, quan tâm của người với người trong cuộc đời, của con người với vạn vật, môi trường
=> Câu nói đề cao vai trò của tình thương trong cuộc sống
2 Nêu suy nghĩ
a/ Nơi lạnh nhất không phải là Bắc Cực
Cái lạnh ở nơi Bắc Cực không đáng sợ vì con người có thể
Trang 4bằng nhiều cách, nhiều phương tiện để chống đỡ và chế ngự.
b/ Nơi lạnh nhất chính là nơi không có tình thương
- Không được sống trong tình yêu thương, con người rất cô đơn, đau khổ, bất hạnh Sống không có tình yêu thương, con người dễ ích kỉ thậm chí trở thành độc ác (lấy dẫn chứng trong thực tế)
- Với cả nhân quần vạn vật, nếu thiếu tình thương thì cuộc sống sẽ đầy bất trắc hiểm nguy
3 Mở rộng, liên hệ, rút ra bài học thực tiễn
- Sống trong tình yêu thương là niềm hạnh phúc lớn Tình thương là ngọn lửa sưởi ấm tâm hồn, truyền sức mạnh nghị lực để con người vượt lên mọi trở ngại của cuộc sống, tình thương tạo sức mạnh cảm hóa…
- Người trao gửi tình thương cũng rất hạnh phúc
( Lấy dẫn chứng thực tế để chứng minh: trong gia đình, trong quan hệ xã hội )
- Vậy mỗi người phải luôn biết yêu thương, đồng cảm, chia sẻ, trân trọng giá trị người, để cuộc sống trở nên ấm áp đáng yêu
ĐỀ 2:, Phần cuối câu chuyện kể “Lỗi lầm và sự biết ơn”( Sách Ngữ văn 9, tập 1) có viết: “Mỗi chúng ta hãy học cách viết những đau buồn, thù hận lên cát và khắc ghi những ân nghĩa trên đá”
Hãy trình bày ý kiến của em về lời khuyên trên
Giải thích
- “Học cách viết nỗi đau buồn, thù hận trên cát” nghĩa là học cách tha thứ cho những
ai đó đã gây ra cho ta những đau buồn, tai họa, bất hạnh trong cuộc đời
- “Học cách khắc ghi những ân nghĩa trên đá” nghĩa là luôn biết trân trọng là khắc sâu mãi mãi lòng biết ơn đối với những ai đã giúp đỡ ta, nhất là trong những hoàn cảnh éo le
Bàn luận
a Phân tích – chứng minh
- Đau buồn, thù hận là những điều không may, nỗi bất hạnh xảy ra không ai muốn Đối với mỗi con người, trong cuộc đời ít nhiều cũng trải qua đau buồn, gặp những xung đột, mâu thuẫn có khi dẫn đến thù hận
- Không tha thứ, bỏ qua, quên đi những chuyện đau buồn, oán hận, lỗi lầm người khác gây ra cho mình thì sẽ mãi gây ra mâu thuẫn, luôn sống trong thù hận, và gây thù hận cho nhau không chỉ ở thế hệ này mà còn ở cả các thế hệ sau
Trang 5- Ân nghĩa là những điều tốt, những điều luôn cần có trong mỗi con người Ghi nhớ, không quên ân nghĩa là truyền thống đạo lí của dân tộc, góp phần xây dựng xã hội tốt đẹp
- Dân tộc ta sống vốn trọng tình nghĩa, có lòng vị tha (“Đánh kẻ chạy đi không ai đánh người chạy lại”, “mình vì mọi người”)
(Học sinh chọn dẫn chứng minh họa phù hợp)
b Đánh giá – mở rộng
- Lời khuyên trên đúng với mỗi con người và luôn phù hợp với mỗi thời đại Đây là một lời khuyên mang ý nghĩa nhân sinh sâu sắc
- Phê phán lối sống vô ơn, cũng như những kẻ nuôi dưỡng mầm mống của thù hận
- Tuy nhiên, cần lưu ý rằng, đối với cái xấu, cái ác lộng hành, chúng ta không nên bàng quan, xem thường mà cần phải đấu tranh không khoan nhượng, có thế mới góp phần cái thiện tồn tại để phát triển và mới tạo điều kiện tốt cho những điều tốt đẹp, cho ân nghĩa trường tồn
Bài học nhận thức và hành động
a Nhận thức
- Sống ân nghĩa và biết tha thứ là cách tốt nhất để nuôi dưỡng tâm hồn và làm cho cuộc sống của ta trở nên đẹp đẽ, thực sự có ý nghĩa
b Hành động
- Bản thân mỗi người cần nỗ lực vượt lên lòng thù hận, sống nhân ái, vị tha, biết trọng
ân nghĩa, … Đó là nét đẹp trong nhân cách làm người
- Ứng xử cao thượng trong cuộc sống thường ngày, từ những điều nhỏ nhất
Đ 3: Đi n tho i di đ ng là m t trong nh ng ph ề ệ ạ ộ ộ ữ ươ ng ti n thông tin liên l c h u ệ ạ ữ ích v i con ng ớ ườ i hi n nay Th nh ng, m t b ph n h c sinh l i s d ng nó ệ ế ư ộ ộ ậ ọ ạ ử ụ
ch a đúng cách, v i m c đích ch a t t.Trình bày suy nghĩ c a anh (ch ) v hi n ư ớ ụ ư ố ủ ị ề ệ
t ượ ng trên.
1 M bài ở
- Hi n nay, h u h t các b c ph huynh đ u trang b cho con em mình đi n tho i diệ ầ ế ậ ụ ề ị ệ ạ
đ ng đ liên l c, ho c truy c p m ng Internet tìm t li u h c t p.ộ ể ạ ặ ậ ạ ư ệ ọ ậ
- Th nh ng, m t b ph n h c sinh l i s d ng nó ch a đúng cách, v i m c đích ch aế ư ộ ộ ậ ọ ạ ử ụ ư ớ ụ ư
t t.ố
2 Thân bài
a) Gi i thích ả
- Đi n tho i di đ ng, còn g i là đi n tho i c m tay, là lo i đi n tho i k t n i d a trênệ ạ ộ ọ ệ ạ ầ ạ ệ ạ ế ố ự sóng đi n t vào m ng vi n thông Nh có k t n i sóng (k t n i không dây), mà ĐTDĐệ ừ ạ ễ ờ ế ố ế ố
th c hi n trao đ i thông tin khi đang di chuy n.ự ệ ổ ể
Trang 6- Đi n tho i di đ ng chính th c ra đ i vào ngày 3 tháng 4 năm 1973, mang tên Motorolaệ ạ ộ ứ ờ Dyna Tac, phát minh b i nhà sáng ch John F Mitchell và Martin Cooper Motorola Dynaở ế Tac mang hình dáng g n gi ng đi n tho i di đ ng ngày nay m c dù v n còn khá c ngầ ố ệ ạ ộ ặ ẫ ồ
k nh (n ng kho ng 1 kg) và không ph bi n T đó đ n nay, chi c đi n tho i di đ ngề ặ ả ổ ế ừ ế ế ệ ạ ộ phát tri n không ng ng phát tri n theo hể ừ ể ướng nh g n h n r t nhi u t tiên c a nó vàỏ ọ ơ ấ ề ổ ủ ngày càng được tích h p nhi u ch c năng h n ch không còn đ n thu n là nghe và g i.ợ ề ứ ơ ứ ơ ầ ọ
b) Bàn lu n ậ
(1) Th c tr ng ự ạ
- Đi n tho i đang đệ ạ ược h c sinh s d ng ph bi n trong nhi u trọ ử ụ ổ ế ề ường h c:ọ
+ S d ng đi n tho i ch a đúng cách: dùng ngay trong các gi h c, đ nh n tin nóiử ụ ệ ạ ư ờ ọ ể ắ chuy n riêng; trong các gi ki m tra thì dùng t i tài li u trên Internet đ đ i phó…ệ ờ ể ả ệ ể ố + S d ng đi n tho i v i m c đích ch a t t: dùng t i các hình nh, các lo i văn hóaử ụ ệ ạ ớ ụ ư ố ả ả ạ
ph m đ i tr y, ho c phát tán các clip có n i dung x u lên m ng; dùng đ trêu ch cẩ ồ ụ ặ ộ ấ ạ ể ọ
người khác thái quá (nh n tin hù d a, nháy máy) ắ ọ
(2) Nguyên nhân
- Xã h i ngày càng phát tri n, đ i s ng con ngộ ể ờ ố ườ ượi đ c nâng cao, đi n tho i di đ ng trệ ạ ộ ở thành v t không th thi u đ i v i con ngậ ể ế ố ớ ười
- Nhi u gia đình có đi u ki n, chi u con nên trang b cho con mình đi n tho i nhi uề ề ệ ề ị ệ ạ ề
ch c năng nh ng l i không qu n lí vi c s d ng c a con em mìnhứ ư ạ ả ệ ử ụ ủ
- H c sinh lọ ườ ọi h c, ý th c ch a t t.ứ ư ố
- Thi u hi u bi t, l m d ng các ch c năng c a đi n tho iế ể ế ạ ụ ứ ủ ệ ạ
(3) H u qu ậ ả
- S d ng đi n tho i trong gi h c: không hi u bài, h ng ki n th c, s d ng trong cácử ụ ệ ạ ờ ọ ể ổ ế ứ ử ụ
gi ki m tra: t o ra thói quen lờ ể ạ ười bi ng, l i…ế ỷ ạ
- S d ng đi n tho i v i m c đích x u: nh hử ụ ệ ạ ớ ụ ấ ả ưởng đ n đ i s ng tinh th n c a nh ngế ờ ố ầ ủ ữ
người xung quanh, vi ph m chu n m c đ o đ c, vi ph m pháp lu t.ạ ẩ ự ạ ứ ạ ậ
(4) Bi n pháp kh c ph c ệ ắ ụ :
- B n thân h c sinh c n có ý th c t giác trong h c t p; c n bi t s ng có văn hóa, cóả ọ ầ ứ ự ọ ậ ầ ế ố
đ o đ c, hi u bi t pháp lu t.ạ ứ ể ế ậ
- Gia đình: quan tâm h n t i các em, g n gũi, tìm hi u và k p th i giáo d c con em…ơ ớ ầ ể ị ờ ụ
- Nhà trường, xã h i: si t ch t h n trong vi c qu n lí.ộ ế ặ ơ ệ ả
c) Bài h c nh n th c và hành đ ng ọ ậ ứ ộ
- Nh n th c: Nh n th c đậ ứ ậ ứ ược nh ng u, nhữ ư ược mà đi n tho i mang l i cho con ngệ ạ ạ ười
đ s d ng chúng m t cách hi u qu , đem l i ích l i cho cu c s ng, công vi c cũng nhể ử ụ ộ ệ ả ạ ợ ộ ố ệ ư trong h c t p.ọ ậ
- Hành đ ng:ộ
+ Bi t ki m soát ch ng m c m i hành vi c a mình, trang b nh ng kỹ năng s ng c nế ể ừ ự ỗ ủ ị ữ ố ầ thi t.ế
+ S d ng đi n tho i đúng m c đích.ử ụ ệ ạ ụ
+ Đ u t cho vi c h c t p, tránh lãng phí th i gian vô b ầ ư ệ ọ ậ ờ ổ
+ Luôn có ý th c rèn luy n tu dứ ệ ưỡng b n thân, b i đ p v n s ng, v n văn hóa chu nả ồ ắ ố ố ố ẩ
m c, phù h p v i lu t pháp, đ o đ c.ự ợ ớ ậ ạ ứ
3 K t bài ế
Đ ng lãng phí th i gian, b i vì th i gian là vàng b c – r t quý giá Đ ng lãng phí ti nừ ờ ở ờ ạ ấ ừ ề
b c, b i làm ra đ ng ti n không h d dàng Tạ ở ồ ề ề ễ ương lai c a b n nh th nào đ u phủ ạ ư ế ề ụ thu c vào nh ng gi h c trên l p c a b n đó – Đ ng đ đi n tho i hu ho i cu c s ngộ ữ ờ ọ ớ ủ ạ ừ ể ệ ạ ỷ ạ ộ ố
c a mình, các b n nhé!ủ ạ
Trang 7Phần 5: TỰ LUYỆN MỘT SỐ ĐỀ ĐỌC HIỂU
Đề 1:
Học sinh đọc đoạn trích dưới đây và trả lời các câu hỏi:
“Hiệu ứng nhà kính chủ yếu do xã hội công nghiệp hóa, hiện đại hóa đốt cháy quá nhiều than đá, dầu mỏ và khí thiên nhiên, thải ra môi trường một lượng lớn khí CO2 Tác động lớn nhất mà hiệu ứng nhà kính gây ra là khí hậu nóng lên, sông băng tan khiến cho nước biển dâng cao, khí hậu thất thường, bão biển tăng mạnh, đất đai khô cằn, diện tích sa mạc hóa mở rộng và nạn sâu bệnh nghiêm trọng hơn… Muốn ngăn chặn hiệu ứng nhà kính, biện pháp chủ yếu chính là giảm lượng khí thải CO2, trồng cây gây rừng, phủ xanh đồi núi, chấm dứt hoạt động chặt phá rừng tràn lan.Mỗi người chúng ta đều có trách nhiệm phải bảo vệ môi trường, chỉ khi tất cả cùng chung sức đồng lòng chúng ta mới có thể giữ được khung cảnh non xanh nước biếc của thiên nhiên.” (Theo dịch giả Nguyễn Thúy Hằng, Địa lý lí thú)
1 Nêu nội dung chính của đoạn văn Chỉ ra hai thuật ngữ được sử dụng trong đoạn (1đ)
2 Trong đoạn văn trên, tác giả chỉ ra nguyên nhân nào dẫn đến hiệu ứng nhà kính? (1đ)
3 Từ câu cuối của đoạn văn, hãy viết vài dòng nêu suy nghĩ của em về trách nhiệm bảo vệ môi trường của mỗi công dân toàn cầu (1đ)
ĐỀ 2
Đọc đoạn văn bản sau
Ngày Độc lập Mùng 2 tháng 9 năm 1945 – một ngày đáng ghi nhớ Hà Nội tưng bừng màu đỏ Một vùng trời bát ngát cờ, đèn, hoa và biểu ngữ …
Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập trước hàng triệu đồng bào Lời của vị lãnh tụ điềm đạm, ấm áp, khúc chiết, rõ ràng; từng câu, từng tiếng đi vào lòng người … Buổi lễ kết thúc bằng những lời thề độc lập Đó là ý chí của toàn dân Việt Nam kiên quyết thực hiện lời Hồ Chủ tịch trong bản Tuyên ngôn: “Nước Việt Nam có quyền hưởng tự
do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do, độc lập Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mệnh và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy.” Lịch sử đã sang trang Một kỷ nguyên mới bắt đầu: kỷ nguyên của Độc lập, Tự do, Hạnh phúc
Theo Võ Nguyên Giáp
Trang 8a) Để đấu tranh cho“kỷ nguyên của Độc lập, Tự do, Hạnh phúc”, sau ngày 2 tháng 9 năm
1945, dân tộc Việt Nam ta bắt đầu cho hai cuộc kháng chiến hào hùng nào?
b) Văn học Việt Nam trong suốt hai cuộc kháng chiến đã gắn bó mật thiết với sự nghiệp cách mạng và vận mệnh của dân tộc, nhân dân, thể hiện sức mạnh, vẻ đẹp và những khát vọng, lý tưởng của thời đại Hãy chọn một tác phẩm văn học trong giai đoạn này, viết chính xác một khổ thơ hoặc một đoạn thơ (4 câu) Cho biết hoàn cảnh sáng tác của tác phẩm em vừa chọn c) Xác định một biện pháp tu từ có trong khổ thơ (đoạn thơ) vừa chọn Cho biết ý nghĩa của biện pháp tu từ đó
ĐỀ 3 :
Dân ta phải biết sử ta, Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam Dân ta phải biết sử ta Sử ta dạy cho ta những chuyện vẻ vang của tổ tiên ta Dân tộc ta
là Con Rồng cháu Tiên, có nhiều người tài giỏi đánh Bắc dẹp Nam, yên dân trị nước, tiếng
để muôn đời.
( ) Đời Trần, quân Nguyên đánh đâu được đấy, chiếm nước Tàu và nửa châu Âu, thế
mà ba lần bị ông Trần Hưng Đạo đánh tan Bình dẫn như ông Lê Lợi và ông Nguyễn Huệ đã đánh đuổi quân Tàu làm cho nước ta độc lập.
Người già như ông Lý Thường Kiệt quá 70 tuổi mà vẫn đánh Đông dẹp Bắc, bao nhiêu lần đuổi giặc cứu dân.
Thiếu niên như Phù Đổng Thiên Vương chưa đến 10 tuổi mà đã ra tay cứu nước, cứu nòi Trần Quốc Toản mới 15, 16 tuổi đã giúp ông Trần Hưng Đạo đánh phá giặc Nguyên.
Phụ nữ thì có Bà Trưng, Bà Triệu ra tay khôi phục giang sơn.
Những vị anh hùng ấy vì nước, vì dân mà làm nên sự nghiệp kinh thiên động địa Nhờ những
vị anh hùng ấy mà nước ta được tự do, độc lập, lừng lẫy ở Á Đông
(Trích Nên học sử ta, Hồ Chí Minh, báo Việt Nam độc lập, ngày 1-2-1942, dẫn Thơ văn Hồ
Chí Minh, NXB Giáo dục, Hà Nội , 1999 )
1 Theo tác giả, vì sao dân ta phải biết sử ta?
2 Chỉ ra tác dụng và biện pháp liệt kê được sử dụng trong văn bản
3 Cho biết nội dung chính của văn bản
4 Em hãy đề ra cách học lịch sử thật hiệu quả để có thể nắm vững lịch sử nước nhà ( Trả lời trong khoảng 4-6 dòng)
CHÚC CÁC EM ÔN THI ĐẠT KẾT QUẢ CAO