[r]
Trang 1ÔN T P CÁC BI N PHÁP TU T ĐÃ H C Ậ Ệ Ừ Ọ
1 So sánh :
Là đ i chi u s v t, s vi c này v i s v t, s vi c khác có nét tố ế ự ậ ự ệ ớ ự ậ ự ệ ương đ ng đ ồ ể làm tăng s c g i hình g i c m cho s di n đ t.ứ ợ ợ ả ự ễ ạ
Có 2 ki u so sánh:ể
- So sánh ngang b ngằ
- So sánh không ngang b ngằ
VD:
1 Bà như qu đã chín r iả ồ
Càng thêm tu i tác, càng tổ ươi lòng vàng
( Võ Thanh An)
2 Ai i đ ng b ru ng hoangơ ừ ỏ ộ
Bao nhiêu t c đ t t c vàng ấ ấ ấ b y nhiêu ấ ( Ca dao)
3 Quê hươ là chùm kh ng tng ế ọ
Cho con trèo hái m i ngày.ỗ
( Quê h ươ – Đ Trung Quân) ng ỗ
2 Nhân hóa :
Là g i ho c t con v t, cây c i, đ v t,… b ng nh ng t ng v n đọ ặ ả ậ ố ồ ậ ằ ữ ừ ữ ố ược dùng đ ể
g i ho c t con ngọ ặ ả ườ ; là cho th gi i loài v t, cây c i, đ v t,… tr nên g n gũi i ế ớ ậ ố ồ ậ ở ầ
v i con ngớ ười, bi u th để ị ược nh ng suy nghĩ, tình c m c a con ngữ ả ủ ười
Có 3 ki u nhân hóa thể ường g pặ :
- Dùng nh ng t v n g i ngữ ừ ố ọ ườ ể ọ ậi đ g i v t
- Dùng nh ng t v n ch ho t đ ng, tính ch t c a con ngữ ừ ố ỉ ạ ộ ấ ủ ườ ểi đ ch ho t đ ng, ỉ ạ ộ tính ch t c a v t.ấ ủ ậ
- Trò chuy n, x ng hô v i v t nh đ i v i ngệ ư ớ ậ ư ố ớ ười
VD :
1 M t tr i xu ng bi n nh hòn l aặ ờ ố ể ư ử
Trang 2Sóng đã cài then, đêm s p c a ậ ử
( Đoàn thuy n đánh cá – Huy C n) ề ậ
2 H t mùa hoa, chim chóc cũng vãn Cây g o ch m d t nh ng ngàyế ạ ấ ứ ữ t ng ư
b ng, n ã, ừ ồ l i tr v v i dáng v xanh mát,ạ ở ề ớ ẻ tr m t ầ ư.
( Cây g o- Vũ Tú Nam) ạ
3 Ẩ n d ụ
Là g i tên s v t, hi n tọ ự ậ ệ ượng này b ng tên s v t, hi n tằ ự ậ ệ ượng khác có nét tương
đ ng v i nó nh m tăng s c g i hình, g i c m cho s di n đ t.ồ ớ ằ ứ ợ ợ ả ự ễ ạ
Có 4 ki u n dể ẩ ụ :
- Ẩn d hình th cụ ứ
- Ẩn d cách th cụ ứ
- Ẩn d ph m ch tụ ẩ ấ
- Ẩn d chuy n đ i c m giácụ ể ổ ả
VD :
1 G n m c thì ầ ự đen, g n đèn thì ầ sáng
( T c ng ) ụ ữ
2 Ngày ngày m t tr i đi qua trên lăngặ ờ
Th y m t ấ ộ m t tr i ặ ờ trong lăng r t đ ấ ỏ
( Vi n Ph ễ ươ ng)
4 Hoán dụ
Là g i tên s v t, hi n tọ ự ậ ệ ượng, khái ni m b ng tên c a m t s v t, hi n tệ ằ ủ ộ ự ậ ệ ượng, khái ni m khác có quan h g n gũi v i nó nh m tăng s c g i hình, g i c m cho ệ ệ ầ ớ ằ ứ ợ ợ ả
s di n đ t.ự ễ ạ
Có 4 ki u hoán dể ụ :
- L y m t b ph n đ g i toàn thấ ộ ộ ậ ể ọ ể
Trang 3- L y v t ch a đ ng đ g i v t b ch a đ ngấ ậ ứ ự ể ọ ậ ị ứ ự
- L y d u hi u c a s v t đ g i s v tấ ấ ệ ủ ự ậ ể ọ ự ậ
- L y cái c th đ g i cái tr u tấ ụ ể ể ọ ừ ượng
VD :
1 Ngày Hu ế đ máu ổ
Chú Hà N i vộ ề Tính c chú cháuờ
G p nhau hàng bèặ
( T H u) ố ữ
2 Vì sao ? Trái đ t ấ n ng ân tìnhặ
Nh c mãi tên ngắ ười H Chí Minh.ồ
(T H u) ố ữ
5 Đi p ng ệ ữ
Là t ng ( ho c m t c m t , m t câu, th m chí m t đo n) đừ ữ ặ ộ ụ ừ ộ ậ ộ ạ ượ ặ ạc l p l i nhi u ề
l n trong khi nói và vi t.ầ ế
Các d ng đi p ngạ ệ ữ :
- Đi p ng cách quãngệ ữ
- Đi p ng n i ti pệ ữ ố ế
- Đi p ng chuy n ti pệ ữ ể ế
VD :
1 M t dân t c ộ ộ đã gan góc ch ng ách nô l c a Pháp h n 80 năm nay, ố ệ ủ ơ
m t dân t c ộ ộ đã gan góc đ ng v phe D ng minh ch ng phát xít m y ứ ề ồ ố ấ năm nay, dân t c đó ph i độ ả ượ ực t do! Dân t c đó ph i độ ả ược đ c l p!ộ ậ
(H Chí Minh, Tuyên ngôn Đ c l p) ồ ộ ậ
Trang 42 Người ta đi c y l y công,ấ ấ
Tôi nay đi c y còn trông nhi u b ấ ề ề
Trông tr i, trông đ t, ờ ấ trông mây,
Trông m a, trông n ng, ư ắ trông ngày, trông đêm.
Trông cho chân c ng đá m m,ứ ề
Tr i yên bi n l ng m i yên t m lòng.ờ ể ặ ớ ấ
( Ca dao)
6 Ch i ch ơ ữ
Ch i ch là l i d ng đ c s c v âm thanh, v nghĩa c a t ng đ t o s c thái dí ơ ữ ợ ụ ặ ắ ề ề ủ ừ ữ ể ạ ắ
d m, hài hỏ ước… làm cho câu văn h p d n và thú v ấ ẫ ị
Các l i ch i ch thố ơ ữ ường g p là:ặ
- Dùng t ng đ ng âm.ừ ữ ồ
- Dùng l i nói tr i âm (g n âm)ố ạ ầ
- Dùng cách đi p âmệ
- Dùng cách nói láy
- Dùng t trái nghĩa, đ ng nghĩa, g n nghĩaừ ồ ầ
VD
1 Mênh mông muôn m u m t màu m aẫ ộ ư
M i m t miêm man mãi m t mỏ ắ ị ờ
M ng m m i mòn mai m t m tộ ị ỏ ộ ộ
Mỹ mi u may m n m y mà mề ắ ấ ơ
(M a - Tú M ) ư ỡ
2 Bà già đi ch c u Đôngợ ầ Bói xem m t qu l y ch ng ộ ẻ ấ ồ l i ợ chăng?
Th y bói xem qu nói r ng,ầ ẻ ằ
L i thì có ợ l i ợ , nh ng răng không còn.ư
Trang 5( Ca dao)
7 Li t kê ệ
Là s p x p n i ti p hàng lo t t hay c m t cùng lo i đ di n t đắ ế ố ế ạ ừ ụ ừ ạ ể ễ ả ược đ y đ ầ ủ
h n, sâu s c h n nh ng khía c nh khác nhau c a th c t hay c a t tơ ắ ơ ữ ạ ủ ự ế ủ ư ưởng, tình
c m.ả
Các ki u li t kêể ệ :
- Xét theo c u t oấ ạ
+ ki u li t kê theo t ng c pể ệ ừ ặ
+ ki u li t kê không theo t ng c pể ệ ừ ặ
- Xét theo ý nghĩa
+ Li t kê tăng ti nệ ế
+ Li t kê không tăng ti nệ ế
VD
1 Toàn th dân t c Vi t Nam quy t đem t t c ể ộ ệ ế ấ ả tinh th n ầ , l c l ự ượ ng, tính
m ng và c a c i ạ ủ ả đ gi v ng quy n t do, đ c l p y.ể ữ ữ ề ự ộ ậ ấ
( H Chí Minh) ồ
2 T nh l i em i qua r i c n ác m ngỉ ạ ơ ồ ơ ộ
Em đã s ng l i r i em đã s ngố ạ ồ ố
đi n gi t ,dùi đâm , dao c t, l a nung ệ ậ ắ ử
Không gi t đế ược em người con gái anh hùng
( T H u) ố ữ
8 Nói quá
Là bi n pháp tu t phóng đ i m c đ , quy mô, tính ch t c a s v t, hi n tệ ừ ạ ứ ộ ấ ủ ự ậ ệ ượng
được miêu t đ nh n m nh , gây n tả ể ấ ạ ấ ượng, tăng s c bi u c m.ứ ể ả
VD :
1 Bàn tay ta làm nên t t cấ ả
Có s c ngứ ườ s i đá cũng thành c m.i ỏ ơ
Trang 6( Hoàng Trung Thông, Bài ca v đ t) ỡ ấ
2 Đêm tháng năm ch a n m đã sáng ư ằ
Ngày tháng mườ ch a ci ư ườ i đã t i.( T c ng ) ố ụ ữ