Sáng kiến kinh nghiệm năm học 2018 - 2019 - Trường THPT Lưu Hoàng - Ứng Hòa - Hà Nội

Thông qua các tiết học cho học sinh thực hành xác định các biện pháp giúp chăm sóc và bảo vệ sức khỏe chống lại các tác nhânh gây bệnh như dùng bài kiểm tra hoặc xử lý các tì[r]

Trang 1

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Tác giả: Đoàn Văn Lợi Đơn vị công tác: Trường THPT Lưu Hoàng - Ứng Hòa Chức vụ: Giáo viên

Năm học 2018- 2019

Trang 2

MỤC LỤC

3 2 Thời gian đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

9 II Thực trạng trước khi thực hiện các biện pháp đề tài. 5

10 1 Thực trạng về giáo dục kiến thức kỹ năng chăm sóc và bảo

vệ sức khỏe cho học sinh ở trường phổ thông

5

11 2 Những thuận lợi và khó khăn khi thực hiện đề tài 5

13 III Các giải pháp và tổ chức thực hiện khi thực hiện đề tài. 8

Trang 3

ĐỀ TÀI SKKN

“LỒNG GHÉP MỘT SỐ KỸ NĂNG CHĂM SÓC VÀ BẢO VỆ SỨC

KHỎE VÀO DẠY HỌC BÀI 30: SỰ NHÂN LÊN CỦA VIRUT TRONG

TẾ BÀO CHỦ - SINH HỌC 10.”

A ĐẶT VẤN ĐỀ.

1 Lí do chọn đề tài.

Xuất phát từ thực tế nhu cầu về nguồn nhân lực con Người có đầy đủ trìnhđộ,năng lực, sức khỏe và phẩm chất đạo đưc Hiện nay Bộ GD và ĐT đang tiếnhành đổi mới toàn diện về giáo dục ở các cấp học Trong đó, có cấp trung họcphổ thông nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo

Công cuộc đổi mới này liên quan đến nhiều lĩnh vực như đổi mới chương trình, đổi mới sách giáo khoa, đổi mới thiết bị dạy và học, đổi mới phương pháp dạy và học, đổi mới quan niệm và cách thức kiểm tra đánh giá, đổi mới quản lí……

Tuy nhiên, những đổi mới này có đem lại hiệu quả hay không phụ thuộc rất nhiều vào người giáo viên, những người trực tiếp thể hiện tinh thần đổi mới nói trên trong từng tiết học

Trong những năm gần đây đã có nhiều chương trình nghiên cứu và ứng dụng các biện pháp khác nhau nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục như phương pháp dạy học tích cực, tích hợp liên môn, lồng ghép các chương trình vào giảng dạy Hưởng ứng những chủ chương của Bộ GD và ĐT hiện nay ở các trường phổ thông đã có những tiến bộ đáng kể Phương pháp dạy học truyền thống “giáo viên làm trung tâm”, học sinh thụ động ghi chép là chính đã từng bước thay thế bởi phương pháp dạy học “lấy học sinh làm trung tâm”, giáo viên đóng vai trò chỉ đạo định hướng quá trình nhận thức của học sinh Song việc đổi mới phươngpháp dạy học còn gặp nhiều khó khăn do nhiều lí do (nhận thức của giáo viên, hứng thú học tập của học sinh, phương tiện dạy học, nôi dung chương trình sáchgiáo khoa, cơ sở vật chất….) còn nhiều điều bất cập

Một thực tế trong cuộc sống là tình hình về sức khỏe của toàn bộ cộng đồngloài Người của Đất Nước Việt Nam nói riêng và toàn thế giới nói chung đang bịảnh hưởng nghiêm trọng do rất nhiều các yếu tố khác nhau như: ảnh hưởng xấucủa điều kiện môi trường, thói quen sinh hoạt không tốt và rất nhiều loại tácnhân gây bệnh trong đó Vrut là đối tượng vô cùng nguy hiểm

Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, nhằm tạo hứng thú cho học sinh, nângcao chất lượng dạy học và giúp các em có khả năng tự chăm sóc và bảo vệ sứckhỏe bản thân Tôi mạnh dạn đưa ra cho mình một phương pháp giảng dạy riêng

thông qua đề tài nghiên cứu “lồng ghép một số kỹ năng chăm sóc và bảo vê

Trang 4

sức khỏe vào dạy học bài 30: sự nhân lên của virut trong tế bào chủ - sinh học 10”.

2 Thời gian, đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài.

a Thời gian và đối tượng nghiên cứu

- Đề tài được nghiên cứu trong năm học 2018 – 2019

- Học sinh lớp 10 ban CB Gồm hai lớp: 10A5, 10A7 lớp đối chứng dạy họctheo phương pháp truyền thống, lớp 10A1, 10A9 lớp thực nghiệm là học sinhtrường trung học phổ thông Lưu Hoàng

b Phạm vi nghiên cứu

- Phương pháp giảng dạy bài 30: sự nhân lên của virut trong tế bào chủ, trongchương “Virut và bệnh truyền nhiễm” - Sinh học 10

- Phương pháp lồng ghép một số kỹ năng chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho bảnthân

- Kiến thức về chăm sóc và bảo vệ sức khỏe của bản thân thông qua bài học.

3 Mục đích nghiên cứu của đề tài.

- Giúp tăng hứng thú cho học sinh từ đó tạo tiền đề cho việc nâng cao chất lượnggiảng dạy

- Kết hợp giáo dục kiến thức chuyên nghành với giáo dục kiến thức thực tế giúphọc sinh có thêm kiến thức, kỹ năng về nhận biết và phòng tránh sự lây nhiễm,gây bệnh của virut làm cơ sở để giáo dục và đào tạo sinh ra những con Ngườihội tụ đầy đủ các phẩm chất như: Đức - Trí -Thể - Mỹ

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.

I CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN.

1.Cơ sở lí luận.

- Thực hiện chương trình dạy học theo quan điểm dạy học: ”Lấy học sinh làmtrung tâm” thì hoạt động của trò là trung tâm, thầy làm người cố vấn và địnhhướng cho các em lĩnh hội tri thức:

* Trò khai phá tri thức, tự nghiên cứu - Thầy chỉ hướng dẫn và cung cấp thôngtin

* Trò tự trả lời thắc mắc do chính mình đặt ra, tự kiểm tra mình - Thầy là trọngtài

* Trò tự hành động, tự kiểm tra, tự điều chỉnh - Thầy làm cố vấn

- Để thực hiện được quá trình dạy học theo quan điểm lấy học sinh làm trungtâm, người thầy phải làm gì?

Vai trò của người thầy không thể bị mờ nhạt mà trái lại còn rõ nét hơn, ngườithầy vẫn là "linh hồn" của giờ học sinh động và sáng tạo

Trang 5

Người thầy phải nắm vững bản chất và các quy luật của quá trình dạy học đểcó thể tìm ra hoặc ứng dụng những phương pháp dạy học phù hợp với đối tượngcủa mình nhất.

- Cần nhấn mạnh rằng: vai trò hoạt động của học sinh trong mỗi giờ học là hếtsức quan trọng

* Học sinh tham gia chủ động vào quá trình nhận thức, thông qua:

+ Học sinh có nhu cầu nhận thức, khao khát tìm hiểu kiến thức mới trong mỗibài học

+ Tự giác chủ động thực hiện các hoạt động học tập nhằm tìm tòi, phát hiện trithức và học được cách tìm ra tri thức mới

+ Bộc lộ khả năng tự nhận thức

+ Tham gia vào hoạt động hợp tác, theo nhóm, giúp nhau , cùng nhau tìm tòi,phát hiện kiến thức

+ Tham gia thảo luận, tranh luận, góp ý kiến với bạn và bảo vệ ý kiến của cánhân

+ Khuyến khích nêu thắc mắc, phát hiện vấn đề và tham gia giải đáp

+ Tự đánh giá và tham gia nhận xét đánh giá lẫn nhau

+ Tự bổ sung và hoàn thiện kiến thức

- Trong hoạt động dạy học, dạy học theo kiểu hoạt động nhóm được xem là phổbiến Hoạt động tập thể sẽ giúp giải quyết những vấn đề gay cấn, nhanh hơn.Hình thức này cũng giúp cho các em quen dần và sớm thích ứng với đời sống xãhội nhất là trong giai đoạn hiện nay

- Để việc học tập đạt kết quả tốt các em cần có sức khỏe tốt Sức khỏe là vôcùng quý giá đối với mỗi chúng ta, “có sức khỏe là có tất cả, không có sức khỏe

là không có gì” Nhưng trong thực tế không phải ai cũng biết cách chăm sóc vàbảo vệ sực khỏe của bản thân, nhất là các em học sinh vì hiểu biết về vốn sốngcủa các em còn hạn chế Đa số các em có thói quen ăn uống, vui chơi, học tập,làm việc và sinh hoạt theo sở thích của bản thân một cách bốc đồng, ngẫu hứngkhông có kiến thức, mà bản thân không lường trước được hậu quả có thể mắcphải một số căn bệnh có ảnh hưởng đến sức khỏe, thậm chí ảnh hưởng lâu dàiđến cả cuộc đời và tương lai của các em như các bệnh: HIV – AIDS, viêm gan

B, cúm gia cầm, quai bị, đậu mùa và ung thư Những tác nhân gây ra nhữngcăn bệnh trên có rất nhiều yếu tố, nhưng Virut được coi là chủ mưu và là nguyênnhân chính, mà chúng thì không rễ nhận ra được vì có kích thước vô cùng nhỏbé lại có những phương thức lây lan vô cùng đa dạng mà các em chưa biết đểphòng tránh Đặc biệt nhiều loại chưa có thuốc đặc trị như Virut HIV, virut gây

Trang 6

bệnh SARS, virut Cúm Với lại chúng còn liên tục biến đổi và tiến hóa gây khókhăn trong công tác nghiên cứu thuốc kháng sinh đặc trị.

Để giúp các em có được sức khỏe tốt để học tập và làm việc để cống hiến cho

xã hội, phục vụ cho tương lại, ngoài mục tiêu chinh phục tri thức của nhân loạithì vấn đề chăm sóc sức khỏe là một vấn đề cấp thiết cần được giáo dục

2.Cơ sở thực tiễn.

Trong chương “Virut và bệnh truyền nhiễm”, nội dung ở các bài như: sự

nhân lên của virut Học sinh nắm bắt đuợc kiến thức chỉ thông qua những kênhhình vẽ minh hoạ là chính Trong khi đó tranh ảnh dùng phục vụ cho việc dạyhọc những bài này còn thiếu và chưa phong phú

Nếu việc soạn giảng của giáo viên còn nặng về phương pháp dạy truyềnthống thì học sinh sẽ rất nhàm chán khi học nội dung chương này Nhiều giáoviên cũng đề cập đến phương pháp hoạt động nhóm trong giờ học nhưng nếukhông có tính sáng tạo thì cũng không tạo được sự hứng thú cho học sinh

Rất nhiều các tổ chức Y tế trên thế giới và các tổ chức Y tê trong nước đãkhẳng định, đa số các bệnh do virut gây lên thường là các bệnh truyền nhiễm.Chúng có con đường lây lan rất đa dạng, phức tạp và phân bố rất rộng, việckiểm soát và phòng chống gặp rất nhiều khó khăn Khi chúng đã bùng phát rất rễphát sinh thành bệnh dịch phát tán trên diện rộng “Ví dụ : hội chứng AIDS domột loại virut HIV gây lên Đây là một loại virut gây hội chứng suy giảm miễndịch ở người, loại virut này chỉ tấn công và phá hủy các tế bào của hệ thốngmiễn dịch Khi cơ thể bị suy giảm miễn dịch tạo điều kiện cho những vi sinh vật

cơ hội tấn công và gây bệnh như: bệnh tiêu chảy, bệnh viêm da, bệnh lao, bệnhsưng hạch hay ung thư kaposi Người bệnh thường mất trí, sốt kéo dài, sútcân Và cuối cùng là cái chết không thể tránh khỏi” Theo báo cáo của tổ chức

Y tế thế giới (WHO) trên thế giới đã có 35-40 triệu người bị chết do nhiễm virutHIV – AIDS, hiện tại vẫn còn khoảng 36,9 triệu người hiện nay đang phải sốngchung với HIV Theo báo cáo của cục Y tế Việt Nam tổng số người mắc HIVhiện nay của Việt Nam là khoảng 130 nghìn người, số ca tử vong do hội chứngAIDS hàng năm là khoảng 3000-4000 người, cũng theo báo cáo của cục Y tếngày 01/12/2018, mỗi năm cả nước xác định thêm khoảng 8000 ca phát hiệnnhiễm mới HIV, đây chỉ là con số thống kê được, bên cạnh đó vẫn còn rất nhiềutrường hợp chưa phát hiện do còn dấu, hay chưa biết, đây là con số báo động vàcũng là đại dịch của toàn nhân loại làm tiêu tốn rất nhiều tiền của, công sức vànhân lực của loài người Hoặc một chủng virut mới như virut cúm gia cầm cúmA(H5N1) là một dịch bệnh mới cũng rất nguy hiểm , chúng lây lan từ gia cầmcho con người qua rất nhiều con đường ví dụ: đường hô hấp, tiêu hóa gây triệu

Trang 7

trứng suy hô hấp và rất rễ tử vong cho người bệnh Vì vậy giáo dục kỹ năngphòng tránh sự lây nhiễm, gây bệnh của những loại virut này là vô cùng cấpthiết.

Từ những vấn đề trên, trong quá trình giảng dạy tôi đã tìm ra được một sốgiải pháp để nâng cao hiệu quả giảng dạy, tạo hứng thú cho các em và giáo dụcthêm cho các em một số kỹ năng chăm sóc và bảo vệ sức khỏe chống lại các tácnhân gây bệnh qua bài 30: sự nhân lên của virut trong tế bào chủ, trong chương

“Virut và bệnh truyền nhiễm”

II THỰC TRẠNG TRƯỚC KHI THỰC HIỆN CÁC BIỆN PHÁP ĐỀ TÀI.

1 Thực trạng về giáo dục kiến thức kỹ năng chăm sóc và bảo vê sức khỏe cho học sinh ở trường phổ thông.

Ở trong trường phổ thông nói chung và toàn thể các cấp học việc giáo dục kỹ

năng chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho học sinh vẫn còn rất hạn chế, chưa cónhiều đề tài nghiên cứu để hoàn thiện bản thân cho các em về những lĩnh vựcnày

Cụ thể ở trường THPT Lưu Hoàng chưa có đề tài nào nghiên cứu về lĩnh vựcgiáo dục kỹ năng sống chăm sóc và bảo vệ sức khỏe vào giảng dạy

Theo quan niệm của nhiều tổ chức giáo dục trên thế giới Kỹ năng sống làmột phạm trù rất rộng: ví dụ tổ chức (WHO) định nghĩa kỹ năng sống là nhữngkỹ năng tâm lí xã hội và kỹ năng về giao tiếp được vận dụng trong các tìnhhuống hàng ngày Theo (UNICEF) Kỹ năng sống là kỹ năng tâm lý xã hội cóliên quan đến tri thức, những giá trị và thái độ, cuối cùng thể hiện ra bằng hành

vị làm cho các cá nhân có thể thích nghi và giải quyết có hiệu quả các yêu cầucủa cuộc sống

Kỹ năng sống giúp con người luôn sống yêu đời, hạnh phúc, biết làm chủcuộc sống của mình Kỹ năng sống đặc biệt quan trọng đối với vấn đề chăm sóc

và bảo vệ sức khỏe cho bản thân mỗi con người

Trong đó kỹ năng chăm sóc và bảo vệ sức khỏe bản thân là một khái niệmtổng hợp , là khả năng tự chăm lo cho cuộc sống của mình, biết quản lý bản thânkhông để những cảm xúc tiêu cực, tác nhân bên ngoài làm ảnh hưởng đến bảnthân và người khác Kỹ năng chăm sóc sức khỏe bản thân là một phạm trù rấtrộng, trong đó có kỹ năng phòng tránh, chống lại tác hại của các tác nhân gâybệnh, đặc biệt là những căn bệnh nguy hiểm gây ra bởi các loại virut Thực tếhiểu biết của các em học sinh về những kỹ năng này vẫn còn rất hạn chế Chínhvì vậy việc lồng ghép kỹ năng chăm sóc và bảo vệ sức khỏe có vai trò rất quantrọng trong sự nghiệp trồng người

2 Những thuận lợi và khó khăn khi thực hiên đề tài.

Trang 8

a Thuận lợi.

- So với các bộ môn khác môn sinh là bộ môn có nhiều kiến thức, tranh ánhxinh động, là môn liên quan đến sự sống, tới giáo dục chăm sốc và bảo vệ sứckhỏe của con người nói riêng và toàn bộ sinh vật

- Ứng dụng CNTT trong giảng dạy cho phép cặp nhật nhiều thông tin cũng nhưhình ảnh minh họa cho bài dạy

- Bản thân tôi là một giáo viên giảng dạy bộ môn sinh học, luôn lỗ lực phấn đấurèn luyện để trau rồi kiến thực nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ tronggiảng dạy kiến thức cho các em học sinh, luôn cập nhật những nguồn liến thứcmới để làm phong phú thêm bài giảng, nhờ đó được thầy cô trong hội đồng sưphạm của nhà trường và các em học sinh tin tưởng

- Luôn được sự quan tâm, tạo điều kiện và sự chỉ đạo của các cấp lãnh đạo củanhà trường

b Khó khăn.

- Hiện nay, trong chương trình giáo dục và đào tạo của Việt Nam, vấn đề giáodục kỹ năng chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho học sinh trong nhà trường chưađược quan tâm nhiều Chưa hề có môn giáo kỹ năng sống và chăm sóc bảo vệsức khỏe được đưa vào nội dung giảng dạy mà vấn đề này thường được lồngghép vào một số nội dung của môt số bài trong môn sinh học, môn giáo dụccông dân, thể chất và môn địa lí Tuy nhiên, những nội dung đó vẫn còn chungchung, chưa đáp ứng được nhu cầu hiểu biết và sự cần thiết phải nắm vững cáckiến thức về tự chăm sóc bảo vệ sức khỏe của các em học sinh

- Thái độ của các em khi nói đến vấn đề học tập vẫn còn lơ là, đặc biệt là họcsinh của trường còn nhiều học sinh yếu kém, điểm đầu vào thấp, các em chưathực sự say mê và chú tâm trong quá trình học tập, tìm hiểu hay tiếp thu nhữngkiến thức đó Bên cạnh đó, đội ngũ giáo viên chuyên trách về những vấn đề nàyhầu như chưa trường nào có Các hoạt động giáo dục của nhà trường chỉ dùnglại ở một số buổi nói chuyện với các chuyên gia về một số vấn đề sức khoẻ giớitính, phòng chống HIV/AIDS Các giáo viên giảng dạy các bộ môn khác ít đềcập đến việc dạy các kiến thức về kỹ năng chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho cácem

Theo ý kiến của cá nhân tôi, việc cần thiết để giáo dục và đào tạ ra một conngười ngoài trình độ, học vấn thì sức khỏe để phục vụ cuộc sống và cống hiến làcần thiết hơn cả Nếu một con người giả sử có đầy đủ phẩm chất tốt như trình độhọc vấn cao, đạo đức tốt nhưng nếu không có đầy đủ sức khỏe thì sẽ không thểlàm được điều gì Tuy nhiên, chủ trương trong giáo dục là giáo dục toàn diệnchứ không có môn nặng môn nhẹ Nếu người giáo viên biết sử dụng linh hoạt

Trang 9

các phương pháp giảng dạy, phối hợp đa dạng nguồn chi thức sẽ giúp các emphát triển toàn diện về mọi mặt tốt hơn và hiệu quả hơn.

3 Số liêu khảo sát thống kê.

Tháng 9 năm học 2018-2019 tiến hành khảo sát kiến thức cơ bản về ”kỹ năngchăm sóc và bảo vệ sức khỏe chống lại sự gây bệnh của virut” trước khi thựchiện đề tài ở 4 lớp 10A1, 10A5, 10A7, 10A9 ( tổng số 150 học sinh) với 10 câu hỏisau:

Câu 1 Khả năng của cơ thể chống lại tác nhân gây bênh được gọi là ?

Câu 3 Trong các bênh được liêt kê sau đây , bênh do virut gây ra là ?

A Viêm não Nhật bản B Uốn ván

C Thương hàn D Dịch hạch

Câu 4 Sốt suất huyết là do đối tượng nào truyền bênh, cách phòng tránh tốt nhất là?

A Muỗi- ngủ mắc màn B Muỗi – tránh tiếp xúc với nguồn bệnh

C Muỗi- tiêm vacxin thường xuyên D Ruồi- tiêm vacxin

Câu 5 Sốt xuất huyết có những dấu hiêu nào để nhận biết?

A Sốt cao kèm đau đầu, xuất hiện các vùng xuất huyết ngoài da

B Sốt cao kèm đau đầu, suất hiện các vừng xuất huyết dưới da

C Không sốt cao, đau đầu xuất hiện xuất huyết trong lòng bàn tay

D Sốt nhẹ, đau đầu, suất hiện các vừng xuất huyết dưới da

Câu 6 Hoạt động nào sau đây không lây truyền HIV?

A Sử dụng chung dụng cụ tiêm chích với người nhiễm HIV

B Bắt tay qua giao tiếp

C Truyền máu đã bị nhiễm HIV

D Tất cả các hoạt động trên

Câu 7 Các bênh cơ hội xuất hiên ở người bị nhiễm HIV vào giai đoạn nào sau đây ?

A Giai đoạn sơ nhiễm không triệu chứng

B Giai đoạn có triệu chứng nhưng không rõ nguyên nhân

C Giai đoạn thứ ba

D Tất cả các giai đoạn trên

Trang 10

Câu 8 Để phòng tránh sự lây nhiễm của các loại virut các phương pháp phòng tránh nào sau đây là đúng nhất?

A Tiêm phòng thường xuyên

B Tiêm phòng vacxin và sống thoải mái tư tưởng

C Tiêm phòng vacxin, sống lành mạnh, tránh tiếp xúc với tác nhân gây bệnh

D Tiêm phòng vacxin, sống lành mạnh, tư tưởng thoải mái

Câu 9 Các bênh do virut gây ra là các bênh nào sau đây?

A Sốt xuất huyết, viêm não nhật bản va sốt rét

B Sốt xuất huyết, thủy đậu và viêm gan B

C Sốt xuất huyết, tả và viêm gan B

D Sốt xuất huyết, viêm não nhật bản và bệnh giang mai

Câu 10: Bênh nào do virut gây nên lây lan qua đường tình dục ở người ?

A Viêm gan B, viêm gan C, AIDS B Viêm não nhật bản, bệnh dại

C Sởi, đau mắt đỏ D SARS, sốt Ebola

III CÁC GIẢI PHÁP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI.

1 Các giải pháp thực hiên đề tài.

- Giải pháp thứ nhất: nghiên cứu lí luận, thu thập những tài liệu liên quan đến

vấn đề cần nghiên cứu để nắm chắc cơ sở lí luận cho việc giảng dạy và giáo dụcmột số kỹ năng chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho học sinh ở trường trung họcphổ thông

Nghiên cứu tình hình thực tiễn tại địa phương và trong khu vực về việc giáodục kỹ năng chăm sóc và bảo vệ sức khỏe, và rèn luyện kỹ năng cho các emthông qua các giờ học, tiết học ngoại khóa, chò chơi dân gian để tác động hìnhthành nhận thức cho các em

- Giải pháp thứ hai: điều tra kỹ năng chăm sóc và bảo vệ sức khỏe bản thân

của học sinh trường trung học phổ thông Lưu Hoàng Kiểm tra bằng các câu hỏitrắc nghiệm về kỹ năng chăm sóc và bảo vệ sức khỏe của bản thân học sinh

Định dạng
Số trang	21
Dung lượng	39,01 KB