Nêu và nhận xét về những điểm mới trong việc xây dựng bộ máy chính quyền, quản lí, điều hành đất nước thời Trần so với thời Lý?. - Ở triều đình có thêm chức danh Thái thượng hoàng (vua [r]
Trang 1TRƯỜNG THCS MINH ĐỨC
ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KỲ I MÔN LỊCH SỬ 7 – NH 2020-2021 I/ Nước Đại Việt thời Lý
1 Nhà Lý thành lập
Năm 1005, sau khi Lê Đại Hành mất, Lê Long Đĩnh lên ngôi, phong Lý Công Uẩn làm Tả thân vệ Điện tiền chỉ huy sứ, thống lĩnh toàn thể quân túc vệ
Lê Long Đĩnh chết vào năm 1009 sau một thời gian trị vì tàn bạo Lúc bấy giờ giới Phật giáo với các vị cao tăng danh tiếng như sư Vạn Hạnh đang có uy tín trong xã hội và trong triều đình đang chán ghét nhà Lê, họ cùng quan đại thần là Đào Cam Mộc đưa Lý Công Uẩn lên làm vua
Lý Công Uẩn lên ngôi, lấy hiệu là Lý Thái Tổ, lập nên nhà Lý
2 Kinh tế:
Nông nghiệp: Nhà nước có nhiều biện pháp quan tâm sản xuất nông nghiệp (lễ cày tịch điền,
khuyến khích khai hoang, đào kênh mương, đắp đê phòng lụt, cấm giết hại trâu bò ), nhiều năm mùa màng bội thu
Thủ công nghiệp và xây dựng: nghề dệt, làm đồ gốm, xây dựng chùa chiền, cung điện, nhà cửa rất
phát triển Các nghề làm đồ trang sức bằng vàng, bạc; làm giấy, đúc đồng, rèn sắt đều được mở rộng Nhiều công trình nổi tiếng đã được các thợ thủ công dựng nên như chuông Quy Điền, tháp Báo Thiên (Hà Nội), vạc Phổ Minh (Nam Định)
Thương nghiệp: việc mua bán trong nước và với nước ngoài được mở mang hơn trước Cảng
Vân Đồn (Quảng Ninh) là nơi giao thương buôn bán với nước ngoài rất sầm uất
3 Về xã hội:
Vua quan là bộ phận chính trong giai cấp thống trị, một số quan lại, một số ít dân thường có nhiều ruộng cũng trở thành địa chủ
Thành phần chủ yếu trong xã hội là nông dân,.những người làm nghề thủ công đều phải nộp tô thuế và làm nghĩa vụ đối với nhà vua Nô tì phục vụ trong cung điện, các nhà quan
4 Về văn hóa, giáo dục:
- Năm 1070, Văn Miếu được xây dựng ở Thăng Long, 1075 khoa thi đầu tiên được mở để tuyển chọn nhân tài ,năm 1076 mở Quốc tử giám (trường ĐH đầu tiên)
- Đạo Phật phát triển, nhiều đền chùa được xây dựng
- Ca hát, nhảy múa, trò chơi dân gian; kiến trúc, điêu khắc đều phát triển tiêu biểu là chùa Một Cột, tượng Phật A-di-đà, hình rồng thời Lý,
Những thành tựu về văn hóa - nghệ thuật đã đánh dấu sự ra đời của một nền văn hóa riêng của dân tộc - văn hóa Thăng Long
5 Nhà Lý làm gì để củng cố quốc gia thống nhất?
- Ban hành bộ luật Hình thư để quản lý đất nước
- Xây dựng quân đội: Cấm quân và quân địa phương; thực hiện chính sách “ngụ binh ư nông”
- Đối nội: Gả công chúa, ban chức tước cho tù trưởng miền núi
Trang 2- Đối ngoại:Giữ quan hệ hòa hoãn với nhà Tống; đập tan các cuộc tấn công của Champa
II/ Nước Đại Việt thời Trần
6 Nêu và nhận xét về những điểm mới trong việc xây dựng bộ máy chính quyền, quản lí, điều hành đất nước thời Trần so với thời Lý
- Ở triều đình có thêm chức danh Thái thượng hoàng (vua cha) cùng với con cai quản đất nước (trong thời gian đầu khi con mới lên ngôi)
- Có thêm nhiều cơ quan quản lí nhà nước về các mặt như: Quốc sử viện, Thái y viện, Hà đê sứ, Khuyến nông sứ, Đồn điền sứ ; cả nước được chia lại thành 12 lộ; các quý tộc họ Trần được phong vương hầu
và ban thái ấp
-Ban hành bộ luật mới mang tên “Quốc triều hình luật” (nội dung giống như bộ luật Hình thư
thời Lý nhưng được bổ sung thêm) Luật xác nhận và bảo vệ quyền tư hữu tài sản Đồng thời có những
biện pháp để tăng cường và hoàn thiện cơ quan pháp luật như thành lập Thẩm hình viện, là cơ quan
chuyên việc xét xử kiện cáo
Chứng tỏ nhà Trần đã quan tâm hơn đến nhiều mặt hoạt động của đất nước và năng lực quản
lí được nâng cao
7.Đường lối kháng chiến của nhà Trần qua ba lần chống quân Nguyên-Mông
- Thực kiện kế “vườn không nhà trống”, rút lui đúng lúc để bảo toàn lực lượng
- Đánh lâu dài,làm cho địch suy yếu rồi phản công đúng lúc, phát huy sở trường và thế mạnh của ta
- Kỹ thuật quân sự độc đáo: Bố trí trận địa mai phục, lợi dụng thủy triều, địa hình…
8 Nguyên nhân thắng lợi của ba lần kháng chiến chống quân Nguyên-Mông của nhân dân ta
- Tinh thần đại đoàn kết toàn dân, nội bộ nhà Trần thống nhất
- Sự chuẩn bị chu đáo về mọi mặt của quân dân nhà Trần
- Có chiến lược, chiến thuật đúng đắn, sáng tạo của vương triều Trần, với nhiều danh tướng tài ba đặc biệt là Trần Quốc Tuấn
9 Ý nghĩa lịch sử của ba lần kháng chiến chống quân Nguyên-Mông của nhân dân ta?
- Đập tan tham vọng xâm lược Đại Việt của đế chế Mông - Nguyên, bảo vệ được độc lập, chủ quyền quốc gia của dân tộc
- Thể hiện sức mạnh của dân tộc, góp phần nâng cao lòng tự hào dân tộc, củng cố niềm tin cho nhân dân
- Góp phần xây đắp truyền thống quân sự vẻ vang và để lại nhiều bài học kinh nghiệm cho đời sau
10.Khái quát những nội dung cải cách của Hồ Quý Ly:
Về chính trị: Thay thế dần các võ quan cao cấp do quý tộc, tôn thất nhà Trần nắm giữ bằng
những người không phải họ Trần thân cận với mình
Đổi tên một số đơn vị hành chính …
Về kinh tế, tài chính, xã hội: Phát hành tiền giấy thay cho tiền đồng; ban hành chính sách “hạn
điền”, “hạn nô”, qui định lại thuế đinh, thuế điền …
Về văn hóa, giáo dục: Bắt nhà sư dưới 50 tuổi phải hoàn tục; cho dịch chữ Hán ra chữ Nôm,
quan tâm đến việc học hành, thi cử
Về quân sự: Làm lại sổ đinh để tăng quân số, chế tạo súng thần công, đóng chiến thuyền, xây
dựng thành lũy, phòng thủ nơi hiểm yếu
Trang 3Tăng thu nhập và tăng quyền lực cho nhà nước tuy nhiên một số chính sách chưa phù hợp với thực tế
CHÚC CÁC EM HỌC