Phản xạ có điều kiện được hình thành trong đời sống sinh vật nhưng dễ thay đổi nếu không được củng cố, tuy nhiên sự hình thành phản xạ có điều kiện mới sẽ ức chế phản xạ có điều kiện cũ[r]
Trang 1Tên: ………
Lớp:………
ĐỀ CƯƠNG THAM KHẢO HỌC KÌ II SINH 8 Câu 1: Bài tiết đóng vai trò quan trọng như thế nào đối với cơ thể sống? các sản phẩm thải chủ yếu của cơ thể là gì? Việc bài tiết chúng do các cơ quan nào đảm nhiệm?
+ Bài tiết là một hoạt động của cơ thể thải loại các chất cặn bã và các chất độc hại khác để duy trì tinhs ổn định của môi trường trong
+ Hoạt động này do phổi (thải CO2), da (mồ hôi), thận (nước tiểu), và thận đóng vai trò quan trọng trong việc bài tiết các chất thải khác qua nước tiểu
Câu 2: Hệ bài tiết nước tiểu có cấu tạo như thế nào?
Gồm: Thận, ống dẫn nước tiểu, bóng đái và ống đái Thận gồm 2 quả thận với khoảng 2 triệu đơn vị chức năng để lọc máu và hình thành nước tiểu
Câu 3: Một số tác nhân gây hại cho hệ bài tiết nước tiểu?
- Vi khuẩn do viêm tai, mũi, họng gián tiếp gây viêm cầu thận
- Thực phẩm ôi thiu, nhiễm chất độc hại, hay quá nhiều đạm, ăn quá mặn, quá chua
- Do nhịn tiểu nên tích tụ axit uric, can xi, photphat, ôxalat, xistêin… Gây sỏi thận hay sỏi bàng quang
Câu 4: Khi hệ bài tiết nước tiểu bị tổn hại thì gây hậu quả như thế nào?
- Cầu thận bị viêm: các cầu thận còn lại làm việc quá tải, suy thoái dần và dẫn đến tới suy thận toàn
bộ ảnh hưởng đến hoạt động lọc máu tạo nước tiểu đầu
- Tế bào ống thận bị tổn thương: có thể bị sưng phồng làm tắc ống thận hoặc thậm chí bị chết và rụng ra làm cho nước tiểu trong ống hòa thẳng vào máu ảnh hưởng đến hoạt động hấp thụ lại và bài tiết tiếp
- Đường dẫn tiểu bị nghẽn bởi sỏi: ảnh hưởng đến hoạt động bài tiết nước tiểu
Câu 5: Trong các thói quen sống khoa học để bảo vệ hệ bài tiết, em đã có thói quen nào và chưa có thói quen nào? Em đề ra kế hoạch hình thành thói quen sông khoa học nếu em chứ có?
- Thường xuyên giữ vệ sinh cho cơ thể cũng như hệ bài tiết nước tiểu
- Uống đủ nước
- Không ăn thực phẩm ôi thiu, nhiễm chất độc hại, hay quá nhiều đạm, ăn quá mặn, quá chua
- Không nhịn tiểu lâu
Hs lựa chọn những thói quen mình có ở trên, còn cái gì không có thì đề ra kế hoạch riêng khắc phục
Câu 6: Hãy nêu các biện pháp giữ vệ sinh da và giải thích vì sao?
- Thường xuyên tắm rửa, thay quần áo và giữ gìn da sạch để tránh bệnh ngoài da (kể 1 số bệnh ngoài da)
- Không xài chung khăn,
- Tránh làm da bị xây xát hoặc bị bỏng
Trang 2- Phải rèn luyện cơ thể để nâng cao sức chịu đựng của da và của cơ thể
- Tắm nắng vào buổi sáng từ 7g – 8g
- Giữ gìn vệ sinh nơi ở và nơi công cộng
HS tự giải thích
Câu 7: Các tật của mắt:
phục Cận thị: là mắt có khả năng
nhìn gần, ảnh của vật nằm
trước màng lưới
- Bẩm sinh do cầu mắt dài
- Do không giữ đúng vệ sinh học đường thể thủy tinh quá phồng
Đeo kính cận
Viễn thị: là mắt có khả năng
nhìn xa, ảnh của vật nằm sau
màng lưới
- Bẩm sinh do cầu mắt quá ngắn
- Thể thủy tinh bị lão hóa mất tính đàn hồi không phồng được(ở người già)
Đeo kính lão
Câu 8: Các bệnh về mắt: viêm kết mạc, thoái hóa điểm vàng, đau mắt đỏ, đau mắt hột… tìm hiểu
cụ thể đau mắt hột
Đau mắt hột: Nguyên nhân do virut, do dùng chung khăn chậu với người bệnh hay tắm rửa trong ao hồ
tù hãm; biểu hiện mặt trong có nhiều hột cộm nổi lên khi hột vỡ ra tạo thành sẹo, co kéo mi mắt(long quặm) cọ sát làm đục màng giác dẫn tới mù lòa Phòng tránh: giữ vệ sinh mắt dùng thuốc theo toa của bác
sĩ
Câu 9: Hằng ngày ở nhà em thường vệ sinh mắt như thế nào? (nói từ 5 ý trở lên)
………
………
………
Câu 10: Ý nghĩa của sự thành lập và ức chế các phản xạ có điều kiện trong đới sống con người? cho
ví dụ về sự thành lập các phản xạ mới và ức chế phản xạ không còn thích hợp
- Sự hình thành và ức chế các phản xạ có điều kiện ở người là hai quá trình thuận nghịch quan hệ mật thiết với nhau, là cơ sở để hình thành thói quen, tập quán, nếp sống có văn hóa
- Ví dụ: đến trường có nội qui học sinh sẽ tuân thủ đi học đúng giờ, bỏ rác đúng nơi qui định, gặp thầy cô, người lớn tuổi biết chào hỏi, lễ phép Hay thói quen cũ nói tục,chửi thề, tập thói quen mới
là nói lời hay, ý đẹp mê chơi game, lười học bài, khắc phục là lên kế hoạch tập trung học, giảm dần giờ chơi game…(bổ sung thêm)
Câu 11: Tiếng nói và chữ viết có vai trò gì trong đời sống con người?
- Tiếng nói và chữ viết là quá trình hình thành phản xạ có điều kiện cấp cao ( trẻ mới sinh đã hình thành rất sớm, nhờ đó các bé lớn lên từng ngày có thể ê a)
- Tiếng nói và chữ viết trở thành phương tiện giao tiếp giúp con người hiểu rõ nhau khái quát và trừu tượng hóa vấn đề tư duy trừu tượng và tư duy bằng khái niệm VD: khái niệm phản xạ có điều kiện(PXCĐK) là phản xạ hình thành trong đời sống là kết quả học tập và rèn luyện của cá thể
qua khái niệm đã khái quát được PXCĐK là gì, người học sẽ hiểu và vận dụng nó tử đời này sang đời khác
Câu 12: Nêu rõ ý nghĩa sinh học của giấc ngủ Muốn đảm bảo giấc ngủ tốt cần những điều kiện gì?
Ngủ là nhu cầu sinh lí của cơ thể; là kết quả của một quá trình ức chế tự nhiên có tác dụng bảo vệ, phục hồi khả năng làm việc (hoạt động) của hệ thần kinh Phải bảo đảm giấc ngủ hàng ngày đầy đủ, làm việc
Trang 3và nghỉ ngơi hợp lí, sống thanh thản, tránh lo âu phiền muộn, tránh sử dụng các chất có hại cho hệ thần kinh
Câu 13: Trong vệ sinh hệ thần kinh cần quan tâm tới những vấn đề gì? Vì sao nhƣ vậy?
Để bảo vệ hệ thần kinh cần tránh sử dụng những chất gây hại đối với hệ thần kinh như :
- Chất kích thích : rượu, chè, cà phê thường kích thích làm thần kinh căng thẳng gây khó ngủ, ảnh hưởng không tốt đối với sức khỏe
- Chất gây nghiện : hêrôin, cây cần sa thường gây tê liệt thần
kinh, ăn ngủ kém, cơ thể gầy gò, yếu Ấy là chưa nói đến tác hại khác về mặt xã hội
- Các chất khác làm suy giảm chức năng hệ thần kinh
Câu 14: Phân biệt phản xạ không điều kiện và phản xạ có điều kiện
Phản xạ không điều kiện Phản xạ có điều kiện
Là phản xạ sinh ra đã có, không cần phải
học tập trả lời các kích thích tương ứng
hay kích thích không điều kiện
Là phản xạ được hình thành trong đời sống
cá thể, là kết quả của quá trình học tập, rèn luyện Trả lời các kích thích bất kì hay kích thích có điều kiện
Bẩm sinh, bền vững, có tính chất di truyền,
mang tính chất chủng loại, số lượng có hạn,
là cung phản xạ đơn giản trung ương điều
khiển ở trụ não, tủy sống
Hình thành trong đời sống cá thể, dễ mất, không di truyền, có tính cá thể, số lượng không hạn chế, hình thành đường liên hệ tạm thời, trung ương ở vỏ não
Câu 15: Trình bày quá trình hình thành một cung phản xạ có điều kiện (tự chọn) và nêu rõ những điều kiện để hình thành có kết quả
Ví dụ: Nhấn chuông cho chó ăn: đầu tiên bật chuông kích thích vùng thính giác ở thùy thái dương(kích
thích có điều kiện)(1); sau đó cho chó ăn kích thích vùng ăn uống làm chó tiết nước bọt (kích thích không điều kiện)(2); từ (1) và (2) lặp đi lặp lại 2 quá trình này sau 1 thời gian, sau chỉ cần bật đèn thì chó tiết nước bọt giải thích: do từ vùng thính giác đến vùng ăn uống đã hình thành đường liên hệ tạm thời phản xạ có điều kiện được hình thành
Câu 16: Ý nghĩa của sự hình thành và ức chế của phản xạ có điều kiện?
Phản xạ có điều kiện được hình thành trong đời sống sinh vật nhưng dễ thay đổi nếu không được củng cố, tuy nhiên sự hình thành phản xạ có điều kiện mới sẽ ức chế phản xạ có điều kiện cũ để giúp động vật và con người có thể thích nghi với điều kiện sống mới, là cơ sở hình thành thói quen, tập quán, nếp sống có văn hóa
- Chú ý phần em có biết SGK trang 169
Câu 17: Trình bày cấu tạo và chức năng của Trụ não, tiểu não, não trung gian?
Bộ phận trung
ƣơng
Chất xám Các nhân não làm thành lớp vỏ
tiểu não và các nhân
Đồi thị và nhân dưới đồi thị
Chất trắng Là các đường liên
lạc dọc, nối tủy sống với các phần trên của vỏ não
các đường dẫn truyền nối vỏ tiểu não và các nhân với các phần khác của hệ thần kinh
Nằm xen giữa các nhân
Trang 4Bộ phận ngoại
biên
Dây thần kinh não
và các dây thần kinh đối giao cảm
động của các nội quan
điều hòa, phối hợp các cử động phức tạp và giữ thăng
bằng cơ thể
Điều khiển các quá trình trao đổi chất
và điều hòa thân nhiệt
Câu 18: Hệ nội tiết là gì ? phân biệt tuyến nội tiết và tuyến nội tiết?
Hệ nội tiết sản xuất hoocmon từ các tuyến nội tiết chuyển theo đường máu đến cơ quan đích
Vai trò: điều hòa các quá trình sinh lí của cơ thể, đặc biệt trao đổi chất , quá trình chuyển hóa vật và năng
lượng trong tế bào
Phân biệt tuyến nội tiết và tuyến ngoại tiết:
Tuyến nội tiết Tuyến ngoại tiết
Giống nhau Đều tạo ra các sản phẩm tiết tham gia điều hòa các quá
trình sinh lí của cơ thể
máu
Sản phẩm tập trung vào ống dẫn để đổ ra ngoài
Câu 13: Trình bày tính chất và vai trò của hoocmon ? cho ví dụ ? từ đó cho biết tầm quan trọng của hệ nội tiết ?
Tính chất:
- Có tính đặc hiệu: mỗi hoocmon chỉ ảnh hưởng đến 1 cơ quan đích VD: Insulin chỉ có tác dụng làm hạ đường huyết
- Có hoạt tính sinh học rất cao: chỉ 1 lượng nhỏ cũng gây hiệu quả rõ rệt
- Không mang tính đặc trưng của loài VD: có thể dùng Insulin của bò để chữa bệnh cho người
Vai trò:
- Duy trì được tính ổn định của môi trường bên trong cơ thể
- Điều hòa các quá trình sinh lí diễn ra bình thường
Hệ nội tiết có vai trò rất quan trọng chỉ cần liều lượng nhỏ có thể điều hòa các chất trong cơ thể, đảm bảo ổn định môi trường trong cơ thể, nhưng nếu rối loạn sẽ dẫn đến các trạng thái bệnh lí trong cơ thể VD: bệnh tiểu đường, bệnh bướu cổ, hay trẻ em dậy thì muộn hoặc dậy thì quá sớm…
-Chúc các em học tốt -