-Khi tả quang cảnh của lớp học trong giờ viết bài tập làm văn phải quan sát và lựa chọn những hình ảnh tiêu biểu sau:. + Quang cảnh chung của lớp trong giờ học[r]
Trang 1Tuần 4
VƯỢT THÁC
-Võ
Quảng-I Tìm hiểu chung:
1 Đôi nét về tác giả ( SGK)
2 Đoạn trích Vượt Thác: trích từ chương XI của truyện Quê nội
3 Bố cục đoạn trích: 3 phần
Đoạn 1: ( từ đầu->thuyền chuẩn bị vượt nhiều thác nước): Thuyền qua đoạn sông phẳng lặng trước khi vượt thác
Đoạn 2: ( tiếp theo->vâng vâng dạ dạ): Thuyền vượt qua sông có nhiều thác dữ
Đoạn 3: ( phần còn lại): Thuyền ở đoạn sông êm ả, phẳng lặng
4 Tìm hiểu chú thích
II Đọc- hiểu văn bản
1 Bức tranh thiên nhiên
a) Chưa đến thác
Quang cảnh hai bên bờ sông rộng rộng rãi, trù phú
Thuyền bè đi lại tấp nập
> mang vẻ đẹp trữ tình, hiền hòa
Sắp đến đoạn sông nhiều thác ghềnh thì cảnh vật thay đổi: vượt tượt um tùm,
có nhiều núi cao hiểm trở xuất hiện
> dùng nhiều hình ảnh so sánh, phép nhân hóa-> mách bảo khúc sông hiểm trở sắp xuất hiện
b) Đến thác
Hình ảnh dòng nước: “ nước từ trên cao phóng giữa hai vách đá dựng đứng
chảy đứt đuôi rắn”.
> sự hiểm trở, hung bạo của dòng sông
c) Vượt qua thác
Dòng sông trở về hiền hòa, yên ả
Không gian khoáng đạt, nhiều ruộng đồng xanh tươi
2 Hình ảnh dượng Hương Thư
a) Trong đời thường
Trang 2 Nói năng nhỏ nhẻ, tính nết nhu mì.
> người hiền lành, chất phác
b) Lúc vượt thác
Ngoại hình
+ Cởi trần,
+ Như một pho tượng đồng đúc
+ Các bắp thịt cuồn cuộn
+ Hai hàm răng cắn chặt
+ Quai hàm bạnh ra
+ Cặp mắt nảy lửa
-> ngoại hình khỏe mạnh, gân guốc, mạnh mẽ.
Động tác
+ Co người phóng chiếc sào xuống lòng sông,
+ Ghì chặt trên đầu sào,
+ Lấy thế trụ lại,
+ Thả sào, rút sào rập ràng nhanh như cắt -> so sánh với thành ngữ tạo ấn
tượng sâu sắc
-> sử dụng động từ chính xác để miêu tả hành động, dượng Hương thư mang vẻ đẹp dũng mãnh, trí tuệ tài ba
=>hình ảnh dượng Hương Thư vượt thác dự như một người lính lão luyện vào trận chiến với vẻ đẹp hùng dũng, chinh phục được sự hùng dũng của con sông
III Tổng kết
1 Nôi dung
Hình ảnh vùng sông nước miền Trung trong đoạn trích vừa mang vẻ đẹp hùng
vĩ vừa thơ mộng đầy chất thơ
Vẻ đẹp của người lao động bình dị đầy trí dũng trong tư thế chế ngự thiên nhiên, bảo vệ cuộc sống
2 Nghệ thuật
Ngôn ngữ sinh động, giàu chất tạo hình
Nhiều liên tưởng so sánh độc đáo, phép nhân hóa
Lối kể chuyện giàu kịch tính
Trang 3 Luyện tập ( HV làm vào vở)
Viết đoạn văn khoảng 7-8 dòng trình bày suy nghĩ của em về thiên nhiên và con người lao động trên mọi miền quê đất nước
SO SÁNH
( tiếp theo)
I Các kiểu so sánh
1 Xét ví dụ (SGK/41)
“Những ngôi sao thức ngoài kia
Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con.
Đêm nay con ngủ giấc tròn
Mẹ là ngọn gió của con suốt đời.”
(Trần Quốc Minh)
2 Nhận xét :
- Cấu tạo :
+ Câu 1-2:
Vế A : những ngôi sao
Từ so sánh: chẳng bằng
Vế B : mẹ
+ Câu 3-4 :
Vế A : mẹ
Từ so sánh: Chẳng bằng
Vế B: ngọn gió của con
3 Kết luận: có 2 kiểu so sánh
- So sánh ngang bằng
- So sánh không ngang bằng
*Ghi nhớ 1 (SGK/42)
II Tác dụng của phép so sánh
Trang 41 Ví dụ 2 (SGK/42)
“ Mỗi chiếc lá rụng………ngọn cỏ xanh mềm mại.”
(Khái Hưng)
2 Nhận xét
- Phép so sánh trong đoạn văn đó là:
+ “Có chiếc tựa như mũi tên nhọn,…như cho xong chuyện…không do dự,
vẩn vơ.”
+ “ Có chiếc là như con chim…phơi trên mặt đất.”
+ “ Có chiếc lá…gió thoảng, như thầm bảo…trên cành cây không bằng …
nên thơ.”
+ “ Có chiếc lá như sợ hãi…trở lại cành.”
=> Tác dụng : miêu tả cụ thể và sinh động các hình ảnh.
3 Tác dụng của phép so sánh:
- Có tác dụng gợi hình, giúp cho việc miêu tả sự vật, sự việc được cụ thể,
sinh động
- Vừa có tác dụng biểu hiện tư tưởng tình cảm sâu sắc.
* Ghi nhớ 2 (SGK/42)
III Luyện tập ( HV làm bài tập 1, 2 SGK/43 vào vở)
PHƯƠNG PHÁP TẢ CẢNH
I Phương pháp viết văn tả cảnh
Các văn bản : SGK/45
- Văn bản đầu tiên miêu tả dượng Hương Thư trong chặng đường chèo thuyền vượt
thác Qua các hình ảnh miêu tả ngoại hình nhân vật :các bắp thịt cuồn cuồn, răng
cắn chặt, cặp mắt nảy lửa… ta có thể hình dung được cảnh sắc của một đoạn sông
có nhiều thác dữ
Trang 5 Văn bản thứ hai tả cảnh dòng sông, rừng đước Năm Căn theo trình tự từ dưới mặt sông nhìn lên bờ, từ gần đến xa
Văn bản thứ ba miêu tả lũy làng có 3 phần tương đối trọn vẹn:
+Phần 1 (Mở bài) : ( Luỹ làng… màu của luỹ): giới thiệu khái quát về luỹ tre làng +Phần 2 (Thân bài): (Luỹ ngoài cùng…không rõ): lần lượt miêu tả cụ thể cấu trúc
ba phần của lủy làng
+Phần 3 (Kết bài): (Còn lại) : phát biểu cảm nghĩ và nhận xét về loài tre.
- Miêu tả từ trên xuống dưới, từ xa đến gần, từ ngoài vào trong, từ khái quát đến cụ thể
*Ghi nhớ: SGK/47
II Luyện tập phương pháp viết văn tả cảnh và bố cục bài tả cảnh
Bài tập 1: Tả cảnh lớp học trong giờ viết bài tập làm văn.
Gợi ý:
-Khi tả quang cảnh của lớp học trong giờ viết bài tập làm văn phải quan sát và lựa chọn những hình ảnh tiêu biểu sau:
+ Quang cảnh chung của lớp trong giờ học
+ Hình ảnh thầy giáo, cô giáo, bạn bè, ngoài sân,…
-Có thể miêu tả theo thứ tự thời gian, từ trong ra ngoài,…
Bài tập 2:
Gợi ý: Có thể miêu tả theo các trình tự sau:
-Trình tự thời gian:
+Trống hết tiết 2, báo giờ ra chơi đã đến
+Học viên từ các lớp ùa ra sân trường
+Cảnh học viên chơi đùa
+Các trò chơi quen thuộc
+Trống vào lớp, học viên về lớp
+cảm xúc của người viết
Bài tập 3 : Dàn ý bài “Biển đẹp”
Mở bài : Giới thiệu cảnh biển buổi sáng
Thân bài : Tả cảnh đẹp của biển trong những thời điểm khác nhau: sáng, trưa, chiều và trong những điều kiện thiên nhiên khác nhau như ngày mưa, ngày nắng
Trang 6Kết bài : Cảm xúc và suy nghĩ về sự thay đổi cảnh sắc của biển.
Dặn dò: Từ những gợi ý bài tập 1 và 2 trong phần II của bài học, HV hoàn
chỉnh thành bài văn và viết vào giấy đôi