Đối tượng của bản khảo sát sinh viên có 45% là sinh viên Khoa Quốc tế. Để đảm bảo tính chính xác của đề tài nghiên cứu, chúng tôi tiến hành phân tích riêng biệt giữa sinh viên Khoa Quố[r]
Trang 1I H O ậ l HỘC QUỐC G i a f M N t t
KHOA QU0C T£
BÁO CẢO TỎNG KÉT
ĐÈ TÀI NGHIÊN c ứ u KHOA HỌC CỦA SINH VIÊN
NHỮNG LƯU Ý QUAN TRỌNG CHO ỨNG VIÊN TRONG QUY TRÌNH TUYỂN DỤNG CỦA CÁC
CÔNG TY ĐA QUỐC GIA
Trang 2MỤC LỤ C 103
L Ờ I CẢM Ơ N 106
DANH MỤC CÁC BẢNG B IẺ U 107
PHẢN MỎ ĐÀU 109
Đ ặt vấn đ ề 109
Những nghiên cứu có liên quan n o Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứ u 110
G iả thuyết nghiên c ứ u 111
C âu hỏi nghiên cứu 111
Đối tưọng và phạm vỉ nghiên c ử u 111
Tiến trìn h và phương pháp nghiên cứ u 111
1 Khám phá, tìm hiểu vấn đề và định hướng nghiên cứu 112
2 Điều tr a và củng cổ d ữ liệu 113
3 Phân tích kết q uả nghiên cứu 115
K ết cấu của đề t à ỉ 115
I CHƯƠNG I: ĐIỀU TRA VỀ HIẺU BIẾT 116
l.K h áỉ niệm liên quan 116
1 ỉ Khải niệm tuyển dụng 116
L 2 Khải niệm quy trình tuyển dụng 116
1.3 Khải niệm công ty đa quốc gia 116
L 4 Khải niệm Quản trị viên tập sự 117
2 Nhu cầu ìàm việc tại các công ty đa quốc gia, hiểu biết và chuẩn b | ctìa sính viên với quá trình tuyển dụng 117
2 L Nhu cầu làm việc tại các công ty đa quốc gia của sinh viên 117
2.2 Hiểu biết của sinh viên đổi với tuyển dụng của các công ty 118
2.3 Sự chuẩn bị của sinh viên đổi với quá trình tuyển dụng của các cổng ty Đa quốc gia 120
M Ụ C L Ụ C
104
Trang 33 Hiểu biết và mức độ qu an tâm của sinh viên đối VÓI các chương trìn h Q uản trị
viên tập s ự 120
4 Khác biệt giữa sinh viên Khoa Quốc tế và sinh viên trường khác trong vấn đề hiểu biết và chuẩn bị dự tuyển vào các công ty đa quốc gia 121
II.CHƯ ƠNG II: PHÂN TÍC H QUÁ TR ÌN H TUYẺN DỤNG TẠI CÁC M NCs— 123 1 Phân loại công ty 123
2 Thông tin tuyển dụng 124
3 K ênh tuyển đ ụ n g 125
4 Hình thức và quy trình tuyển dụng 126
4.1 Vòng nộp hồ sơ tuyển dụng 126
4.2 Vỏng kiểm tra và phỏng vẩn 126
4.3 Vòng thử việc 127
5 Thời gian tuyển dụng 127
6 Chương trình quản trị viên tập sự 128
III CHƯƠNG HI: s o SÁNH NHẶN THỨC CỦA SINH VIÊN VỚI 132
1 So sánh nhận thức của sinh viên với qu an điểm của nhà tuyển dụng 132
ỉ L Hồ sơ xin việc 132
L2 Vòng phỏng vẩn 134
1.3 Ghi điểm trong mắt nhà tuyển dụng 136
2 Những lưu ý cho sinh viên mới ra trường 138
2.1 Vòng nộp hồ s ơ 138
2.2 Vòngphỏngvắn 140
2.3 Vòng thừ việc 143
2.4 Lời khuyên của các nhà tuyển dụng dành cho ứng viên 144
K ẾT LUẬN VÀ ĐỀ X U Ấ T 146
TÀI LIỆU THAM KHẢO , 150
PHỤ LỤC 151
Trang 4sự động viên, giúp đỡ của các thầy cô; nhờ đỏ chủng em mới cỏ thêm động lực để tiếp tục nghiên cứu cho đến khi đưa ra sản phẩm cuối cũng.
Với lòng biết ơn sâu sắc nhất, chủng em xin được gửi đến thầy Vũ Xuân Đoàn, người đã luôn theo sát nhóm trong mỗi tiến trình nghiên cứu, giúp chủng em tìm hướng đi đủng đan cho đề tài của mình Chủng em xin chân thành cảm ơn Ban Chủ nhiệm Khoa Quốc tế đã tạo điều kiện cho chủng em được học hỏi và đưa ra những sản phẩm nghiên cửu khoa học
cỏ giả trị đổi với nhỏm nghiên cửu nói riêng và toàn bộ sinh viên nói chung Ngoài ra, nhóm nghiên cửu xin được gửi lời cảm ơn đến cô Nguyễn Đặng Tuẩn Minh, thầy M ai Đức Anh đã cho nhỏm nhiều lời khuyên trong quả trình nghiên cửu, giúp chủng em tiếp cận với các nhà tuyển dụng Cuối cùng, xin trân trọng cảm ơn bà Trần Thị Khảnh Vân - Thẩm phảm Tòa Án Nhân Dân thành phố Lào Cai và bà Lê Thị Minh Loan - Thẩm tra viên Tòa Hành Chỉnh Tòa Án Nhân Dân Toi Cao, đã cung cấp cho nhỏm các tài liệu pháp luật Hên quan đến đề tài nghiên cửu; xin trân trọng cảm ơn bộ phận nhân sự của mười công ty đa quắc gia đã dành thời gian làm bản khảo sát, giủp nhóm có thể hoàn thành và đảm bảo tính chỉnh xác của đề tài.
Đây ỉà lằn đầu tiên chủng em tham gia nghiên cứu khoa học sinh viên, nên không thể tránh khỏi sơ suất Chủng em rất mong nhận được sự đỏng gỏp ỷ kiến của thầy cô để bài nghiên cửu được hoàn thiện hơn.
Hà Nội, ngày 23 thảng 5 năm 2014
Đại diện nhỏm sinh viên Bùi Thị Hà Trang
106
Trang 5Đ A N H M Ụ C C Á C B Ả N G B IỂ UBảng 1.1:
Lựa chọn ỉàm việc tại công ty Đa quốc gia của sinh viên đại học, năm 2 0 1 4 16Bảng 1.2:
Hiểu biết của sinh viên đối với tuyển dụng của các công ty, năm 2 0 1 4 17Bảng 1.3:
Sinh viên chuẩn bị cho quá trình xin việc, năm 2 0 1 4 17Bảng 1.4:
Hiểu biết và nhu cầu tham gia Quản trị viên tập sự của sinh viên, năm 2 0 1 4 18Bảng 1.5:
Khác biệt giữa sinh viên Khoa Quốc íế và sinh viên các trường đại học k h á c 19Bảng 2.1:
Phân loại 131 công ty đa quốc gia theo lĩnh vực kinh doanh, năm 2 0 1 4 20
Trang 7Vậy với những con số đáng ỉo ngại như vậy, bất cứ sinh viên nào trước khi ra trường cũng
tự đặt cho minh một câu hỏi lớn: “Mình sẽ làm gì sau khi tốt nghiệp?”, “Văn bằng của mình sẽ được ở đâu trọng đụng?” Có nhiều sự lựa chọn cho mỗi sinh viên trong câu hỏi này: cơ quan nhà nước, doanh nghiệp tư nhân trong nước hay thậm chí là các công ty đa quốc gia Thay vì đặt nặng các vấn đề bằng cấp như ở các cơ quan nhà nước hay doanh nghiệp tư nhân, thì các công ty đa quốc gia chú trọng đến mức độ phù hợp với công việc được giao Đây là điều mà các sinh viên cần nám bắt được “Lúc tôi đi xin việc, không hiểu sao họ không nhìn đến bằng, cái họ cần nhìn thấy ở ta đó chính ỉà sự đam mê, quyết tâm vươn lên”, một chia sẻ từ bà Lê Thị Phương Hoa - Trưởng phòng Quan hệ Chính phù
và Công chúng, Văn phòng đại diện Cargill tại Hà Nội
Là một môi trường đa văn hóa vì thế điều mà các công ty đa quốc gia quan tâm ià thái độ của ứng viên trong công việc, ứng viên là người như thế nào, cỏ quản lý và thu xếp được cuộc sáng cá nhân của mình không Nhà tuyển dụng muốn nhìn thấy ở ứng viên một khả năng thích nghi nhanh vói môi trường làm việc, thích ứng với công việc và kỹ năng làm việc nhóm thay vì phải làm đề án đồ sộ về kể hoạch công việc
Môi trường học tập hiện đại, được giảng dạy bởi các giáo viên nước ngoài, tiếp xúc với những nền văn hóa khác nhau như Nga, Pháp, Anh, Trung; được đào tạo theo các ngôn ngữ khác nhau đã tạo cho sinh viên Khoa Quốc tế những lợị thế khác biệt về khả năng
Trang 8ngôn ngữ, khả năng thích nghi nhanh với môi trường và ưở thành những ứng viên tiềm năng có cơ hội cạnh tranh cao khi ứng tuyển tại các công ty đa quốc gia.
Và để giúp sinh viên Khoa Quốc tể có định hướng, có một sự hiểu biết nhất định khi tham
gia ứng tuyển, nhóm nghiên cứu chúng tôi quyết định tìm hiểu rõ hơn về “Những lưu ỷ
quan trọng cho ứng viên trong quy trình tuyển dụng của các công ty đa quốc gia” thông
qua đề tài nghiên cứu khoa học này Nhỏm chúng tôi hi vọng rằng sinh viên Khoa Quốc tế nói riêng và các sinh viên nói chung, xác định được phương hướng học tập, và tham gia các hoạt động xã hội để định hình tốt hơn con đường tương lai sau khi tát nghiệp
Những nghiên cứu có liên quan
Đã có nhiều đề tài nghiên cứu về vấn đề tuyển dụng Hên quan đến sinh viên Khoa Quốc tế, nhưng các đề tài này chủ yếu xem xét vấn đề từ một phía; như đề tài đánh giá từ phía nhà
tuyển dụng: “Đảnh giả của nhà tuyển dụng và sử dụng lao động đổi với các sinh viên tốt
nghiệp ngành kinh tế thuộc các mô hình đào tạo trong nước, liên kết Quốc tế và du học nước ngoài" của nhóm sinh viên Cao Thị Thanh Xuân Hay phân tích vấn đề từ góc độ của
sinh viên như đề tài về “Mức độ hài ỉòng và khả năng làm việc đủng với ngành nghề được
đào tạo của sinh viên Khoa Quốc tế trong thị trường lao đ ộ n g của nhỏm sinh viên Đàm
Thanh Lam Hiện nay chưa có đề tài nào liên quan đến quy trình tuyển đụng của các công
ty đa quốc gia và những lưu ý giúp cho sinh viên vượt qua được các vòng tuyển dụng một cách tự tin
Đề tài “Những lưu ý quan trọng cho ứng viên trong quy trình tuyển dụng của các công ty
đa quốc gia” tuy một phần cũng đã được xuất hiện trên các trang báo mạng nhưng vẫn còn
mơ hồ, không đi đến chi tiết vấn đề để thỏa mãn sự hài lòng của sinh viên Nhóm chúng tôi chính thức nghiên cứu, tổng hợp và đưa ra những lời khuyên thiết thực đối với từng sinh viên để có thể “phá đảo” các vòng thi tuyển cùa các công ty đa quốc gia
Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
- Xác định nhu cầu làm việc và hiểu biết của sinh viên về tuyển đụng của các công ty
đa quốc gia
- Tổng hợp những quy trình chung về quá trình xét tuyển, phỏng vấn ở các công ty
đa quốc gia
no
Trang 9- Đưa ra những so sánh về sự khác biệt giữa suy nghĩ của sinh viên và quan điểm của nhà tuyển dụng trong vấn đề tuyển dụng.
- Đưa ra những lưu ý đành cho ứng viên dựa trên ý kiến của các chuyên gia, những người phụ trách về việc tuyển dụng nhân sự của các công ty đa quốc gia
Giả thuyết nghiên cứu
Đe tài được xây dựng dựa trên giả thuyết nghiên cứu là “Sinh viên muốn dự tuyển vào
công ty đa quốc gia cần được lưu ý, chuẩn bị tốt hơn cho quy trình tuyển dụng” Xuất phát
từ giả thuyết này, đề tài sẽ nghiên cứu chứng minh làm rõ những lưu ý quan trọng theo sát ứng viên qua các vòng tuyển dụng như duyệt hồ sơ, phỏng vấn, thử việc
C âu hỏi nghiên cứu
Đe tài sẽ trả lời hai câu hỏi chỉnh là:
1 Điều mà các công ty đa quốc gia quan tâm nhất qua các vòng tuyển dụng ỉà gì ?
2 Những lưu ý quan trọng cho các ứng viên là gì ?
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
a Đối tượng nghiên cứu
Đe tài có hai đối tượng nghiên cứu chính:
- Sinh viên: sinh viên đại học năm 3,4 tại các chương trình đào tạo 4 năm; sinhviên năm 4, 5 tại các chương trình đào tạo 5 năm và sinh viên mới ra trường
- Nhà tuyển dụng: nhân viên phụ trách mảng nhân sự tại các công ty Đa Quốcgia
b Phạm vi nghiên cứu
- Không gian: Các trường đại học, công ty đa quốc gia trên địa bàn thành phố Hà Nội, Hồ Chí Minh, Hải Phòng
- Thòi gian: Từ tháng 12 năm 2013 đến tháng 5 năm 2014
Tiến trình và phương pháp nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu được thực hiện theo ba giai đoạn chính như sau:
• Giai đoạn khảm phả, tìm hiểu vấn đề và định hưởng nghiên cứu
Trang 10Nghiên cứu dữ liệu thứ cẩp: các dữ liệu sẵn có thông qua các nguồn internet, sách báo liên quan đến quy trình, yêu cầu tuyển dụng của các công ty đa quốc gia; lời khuyên để vượt qua mỗi vòng tuvển dụng và các đề tài nghiên cứu có liên auan.
• Giai đoạn điều tra và củng cổ dữ liệu
Thu thập dữ ỉiệu sơ cấp và thứ cấp:
Thu thập các khái niệm liên quan đến đề tài
Tham gia hội thảo giới thiệu về tuyển dụng và chương trình “Quản trị viên tập sự” được tồ chức bởi các công ty đa quốc gía tại thành phố Hà Nội
Lập bảng hỏi sinh viên và tiến hành khảo sát
Lập bảng hỏi nhà tuyển đụng và gửi tới bộ phận nhân sự tại các công ty đa quốc gia
Thu thập thông tin tuyển dụng của hon 140 công ty
• Giai đoạn phân tích kết quả nghiên cứu, từ đỏ đưa ra kết ỉuận và đề xuất ý Men.
1 Khám phá, tìm hiểu vấn đề và định hướng nghiên cửu
- Tham khảo các bài viết với nội đung tuyển dụng tại các website tuyển dụng và nhân sự uy tín như: Vietnamworks, Blog Nhân sự
1 2 Đ ịn h h ư ớ n g n g h iê n c ứ u
Từ những đữ liệu thử cấp thu thập được, nhóm nghiên cứu nhận thấy với chủ đề tuyển đụng, đã có đề tài liên quan đến yêu cầu chung của các nhà tuyển dụng đối với các ứng viên Tuy nhiên, chưa có đề tài nào tập trung vào quy trình tuyển dụng và yêu cầu của từng vòng tuyển dụng- những điều các ứng viên cần nắm được để có thể vượt qua yêu cầu khắt khe của nhà tuyển dụng Ngoài ra, với tốc độ toàn cầu hóa đang tăng nhanh như hiện nay,
sự xuất hiện của các công ty đa quốc gia đã tạo ra nhiều cơ hội và ỉựa chọn cho các ứng
viên Do vậy, nhỏm đã xác định hướng nghiên cứu về “quy trình và yêu cầu tuyển dụng
112
Trang 11của các công ty đa quốc gia” Trong đó có 3 vấn đề đáng quan tâm nhất đỏ ỉà: hiểu biết và chuẩn bị của sinh viên cho quá trình tuyển dụng, quy trình tuyển dụng, sự khác biệt giữa nhận thức của sinh viên và yêu cầu của nhà tuyển dụng.
2 Điều tra và củng cố dữ liệu
Sau khi xác định được hướng nghiên cứu và vắn đề nghiên cứu Chúng tôi chuyển sang giai đoạn thứ 2 - giai đoạn điều tra và củng cố dữ liệu, kéo dài đến tháng 5/2014
2.1 T h u th ậ p c á c k h ả i n iệ m liê n q u a n đ ế n đ ề tài.
Để đảm bảo tính chính xác của đề tài, chúng tôi đã liên hệ với Bà Trần Thị Khánh Vân- Thẩm phám Tòa Án Nhân Dân thành phố Lào Cai và Bà Lê Thị Minh Loan- Thẩm tra viên Tòa Hành Chính Tòa Án Nhân Dân Tối Cao; đề nghị cung cấp các tài liệu pháp luật liên quan đến khái niệm doanh nghiệp, công ty, và công ty đa quốc gia theo luật Việt Nam Ngoài ra, chúng tôi íham khảo các tài liệu uy tín trên internet để đưa ra chính xác khái niệm để xác định đúng đối tượng nghiên cứu cùa đề tài
Thời gian từ tháng 3 đến tháng 4 là khoảng thời gian các công ty đa quốc gia tổ chức các buổi hội thảo để giới thiệu về tuyển dụng và các chương trình “Quản trị viên tập sự”, chúng tôi đã có mặt tại 4 buổi hội thảo:
- Unilever Future Leaders Program 2014 (Nhà Lãnh Đạo Unilever Tương Lai 2014),
ngày ị 1/03/2014, tại Đại học Ngoại Thương.
- Ngày hội việc làm Samsung 2014, ngày 21/03/2014, Đại học Quốc Gia Hà Nội
- Chìa khoá thành công cho chương trình quản trị viên tập sự, ngày 21/03/2014, tại Đại học Ngoại Thương
- Tôi 2.0 - La bàn tương lai- Chủ đề Kê toán - Kiểm toán, ngày 13/04/2014, tại Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
Trong những buổi hội thảo này chúng tôi đã có cơ hội tiếp xúc, lắng nghe chia sẻ và đặt câu hỏi cho các nhà tuyển dụng cũng như các ửng viên đã vượt qua vòng loại ở các chương trình “Quản tộ viên tập sự” - hiện đang là nhân viên của công ty đa quốc gia, như chị Trần Thị Quỳnh Trang - Trưởng phòng Nhân sự Unilever, anh Đồ Minh Trí từng là quản trị viên tập sự của L’Oreal VN hiện đang làm ờ bộ phận quản lý tại P&G VN, Chị Trần Việt Hà
Trang 12quản trị viên tập sự Suntory PepsiCo Việt Nam, Qua các buổi hội thảo đó, chúng tôi đã thu thập được rất nhiều thông tin và lời khuyên quý giá được trình bày trong mục “Những lưu ý cho sinh viên mới ra trường”.
2 3 L ậ p b ả n g h ỏ i s in h v iê n và tiế n h à n h k h ả o s á t
Hoạt động lập bàng hỏi sinh viên và tiến hành khảo sát được diễn ra song song với hoạt động tham gia hội thảo giới thiệu về tuyển dụng và chương trình “Quản trị viên tập sự” Chúng tôi tiến hành đỏng khảo sát vào ngày 08/05/2014
Hoạt động lập bảng hỏi và khảo sát được chia thành 2 giai đoạn:
- Giai đoạn thử nghiệm: hoàn thành bảng hỏi và khảo sát 24 sinh viên online trong 2ngày 17 và 18 tháng 3 năm 2014
Sau khi tiến hành khảo sát 24 sinh viên, chúng tôi thu nhận các đóng góp của sinh viên
về bảng hỏi Qua đó chỉnh sửa bảng hỏi và bổ sung thêm 3 câu hỏi trùng vói 3 câu hỏi
sẽ được đưa vào bảng hỏi nhà tuyển đụng để đưa ra so sánh quan điểm giữa hai đổi tượng
- Giai đoạn tiến hành khảo sát diện rộng: sau khi bảng hỏi được hoàn thiện và duyệt bởi thầy giáo hướng dẫn PGS Vũ Xuân Đoàn, chúng tôi tiến hành 2 phương pháp thu thập bảng hỏi: gửi bảng hòi online và phát trực tiếp
Đến ngày 08/05/2014, chúng tôi hoàn thành nhập kết quả bảng hỏi Nhóm nghiên cứu đã phát đi 300 bảng hỏi giấy và thu về được 193 trả ỉời, trong đỏ cỏ 58 trả lời không hợp lệ và
135 trả lời hợp lệ Kết quả thu được 179 trả lời online và 135 bảng hỏi giấy hợp lệ, nâng kết quả bảng hòi trả lời lên lên 314
2 4 X ậ p b ả n g h ỏ i n h à tu y ể n đ ụ n g và g ử i t ớ i b ộ p h ậ n n h ẵ n s ự tạ i c ả c c ô n g ty đ a q u ắ c
g ia
Bảng hỏi nhà tuyển đụng được lập sau bảng hỏi sinh viên Trong đỏ cỏ 3 câu hỏi để so sánh kết quả với bảng hỏi sinh viên Đối với bảng hôi này chúng tôi chỉ áp dụng hình thức làm khảo sát online Bảng hỏi được đóng vào ngày 21/05/2014
Sau khi bảng hỏi được duyệt chúng tôi đã gửi bảng hỏi đến 25 địa chỉ email phòng nhân sự của 25 công ty đa quốc gia bao gồm cả công ty của Việt Nam và nước ngoài Tính đến ngày 20/05/2014 chúng tôi nhận được 4 câu trả lời, trong đó 1 câu trả lời không ghi rô tên công ty tuyển dụng
114
Trang 13Ngoài ra, nhờ sự giới thiệu của thầy cô và các cá nhân có uy tín, chúng tôi đã tiếp cận thêm
6 nhà tuyển dụng Tổng cộng chúng tôi thu được 10 câu trả lời cho bảng hỏi nhà tuyển dụng
2.5 Thu thập thông tin tuyển đụng của ỉ 43 công ty.
Trong thời gian nghiên cứu, chúng tôi đã thu thập được danh sách 143 công ty iớn và có khả năng là công ty đa quốc gia Tuy nhiên, sau thcri gian tìm hiểu chi tiết horn về từng công ty, chúng tôi đã loại ra 12 công ty, tập đoàn không thuộc các công ty đa quốc gia hoặc không có chi nhánh, văn phòng, nhà máy, cửa hàng phân phối tại Việt Nam mà chỉ làm việc với đối tác và nhà tài trợ nước ngoài; hoặc đã được sát nhập với công ty khác.Quá trình thu thập thông tin tuyển dụng của 131 được kết thúc vào ngày 26/04/2014
Từ danh sách 131 công ty đa quốc gia, chúng tôi đã phân tích đề phân ỉoại công ty về loại hình hoạt động, hình thức tuyển đụng, chương trình “quản trị viên tập sự”, Nội dung này
sẽ được trình bày trong chương II- Phân tích quá trình tuyển dụng tại các công ty đa quốc gia cỏ mặt tại Việt Nam
3 Phân tích kết quả nghiên cứu
Kết quả điều tra được nhập lên hệ thống online và thể hiện qua các bảng biểu và biểu đồ được nhóm lựa chọn trong bài nghiên cứu Nhóm đưa ra phân tích dựa trên 3 vấn đề đã được xác định trong phần định hướng nghiên cứu
Kết cấu của đề tài
Ngoài mở đầu (7 trang), kết luận (4 ưang), tài liệu tham khảo và phụ lục (7 trang), nội dung chính của tiểu luận được chia làm 03 chương:
Chương 1: Điều tra về hiểu biết và sự chuẩn bị của sinh viên đối với quá trinh tuyển dụng của các công ty đa quốc gia
Chương 2: Phân tích quá trình tuyển đụng tại các công ty đa quác gia có mặt tại Việt Nam Chương 3: So sánh nhận thức của sinh viên với quan điểm của nhà tuyển dụng và những lưu ý cho sinh viên mới ra trường
Trang 14I CHƯƠNG I: ĐIỀU TRA VÈ HIẺƯ BIẾT VÀ s ự CHUẨN BỊ CỦA SINH VĨỀN
Đ Ớ I V Ớ I QUẢ TRÌN H TUYÉN DỤNG CỦA CÁC CÔNG TY ĐA QƯÓC GIA
1* KHÁI NĨỆM LIÊN QUANo
Một định nghĩa tương tự được đưa ra: Tuyển đụng lao động là một quá trình thu hút, nghiên cứu, lựa chọn và quyết định tiếp nhận một cá nhân vào một vị trí của tổ chức Mục đích của một cuộc tuyển dụng là rất rõ ràng: trong số những người tham gia dự tuyển, doanh nghiệp sẽ tìm chọn một hoặc một số người phù hợp nhất với các tiêu chuẩn và yêu cầu của các vị trí cần tuyển (Quản Trị, n.đ.) Tuyển dụng trong các công ty đa quốc gia thường do bộ phận nhân sự phụ trách
ỉ 2 K h á ỉ n iệ m q u y tr ìn h tu y ể n d ụ n g ,
Quá trình tuyển chọn nhân sự đòi hỏi thu thập nhiều thông tin về các ứng viên và so sánh với các tiêu chuẩn của công việc cần tuyển đụng Tùy vào vị trí tuyển dụng, quy mô của tổ chức; mỗi tổ chức có những quy trình tuyển đụng riêng, tuy nhiên cũng có những đặc điểm tương đồng Dưới đây là quy trình tuyển dụng cơ bản của các công ty tại Việt Nam:
Bước 1: Thông báo tuyển dụng
Bước 2: Tiếp nhận và sơ vẩn hồ sơ ứng viên
Bước 3: Kiểm tra chuyên môn
116
Trang 15ghi "Doanh nghiệp là tổ chức kinh tế, có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh."
Tuy nhiên chúng tôi không tìm thấy tài liệu Hên quan đến khái niệm “Doanh nghiệp đa quốc gia” hay “Công ty đa quốc gia” Theo Dân kinh tế (n.đ), Công ty đa quốc gia - Multinational Corporations (MNC) hoặc Multinational Enterprises (MNE) là công ty có hoạt động sản xuất kinh doanh hoặc cung cấp dịch vụ không chỉ nằm gói gọn trong lãnh thổ của một quốc gia mà hoạt động sản xuất kinh doanh và cung cấp dịch vụ trải dài ít nhất ở hai quốc gia và có công ty có mặt lên đến hơn trăm quốc gia khác nhau Các công
ty đa quốc gia lớn có ngân sách vượt cả ngân sách của nhiều quốc gia
l A K h ả i n iệ m Q u ả n tr ị v iề n tậ p sự
Chương trình Quản trị viên tập sự (Management Trainee Program) là chương trình tuyển dụng hàng năm của các công ty đa quốc gia dành cho sinh viên mới ra trường nhằm tìm kiếm những ứng viên trẻ có năng lực, bản lĩnh để đào tạo trở thành những nhà lãnh đạo trong tương ỉai
Như vậy, Quản trị viên tập sự (Management Trainee) là những người trẻ chưa có kinh nghiệm nhưng có năng lực phù họp và có tài được công ty chọn lựa để tham gia đào tạo trong chương trình Quản trị viên tập sự Thông thường, đối tượng thi tuyển làm quản trị viên tập sự phải ỉà sinh viên năm cuối ở các tmờng đại học hoặc đã ra trường và có kinh nghiệm không quá 2 năm Ket thúc chương trình ứng viên có cơ hội trở thành trợ ỉý quản
lý hoặc quản lý tùy thuộc vào chính sách của công ty
Ở Việt Nam, từ tháng 5 đến tháng 6 hàng năm; các tập đoàn đa quốc gia như Unilever, Pepsi, Nestle, Coca Cola, P&G, Maersk, M etro thường to chức chương trình tuyển dụng Quản Trị Viên Tập Sự (Svtm.vn, 2009)
2 Nhu cầu iàm việc tại các công ty đa quốc gia, hiểu biết và chuẩn bị của sinh viên với quá trình tuyển dụng
2 ỉ N h u c ầ u là m v iệ c tạ i c á c c ô n g ty đ a q u ố c g ia c ủ a s in h viên
Công ty đa quốc gia thu hút được một lượng rất lớn sinh viên đại học muốn iàm việc sau khi tốt nghiệp, với 87% sinh viên được hỏi cho biết họ muốn làm việc tại các công ty đa quốc gia nếu cỏ cơ hội
Trang 16Bảng l ỉ : L ự a chọn làm việc tại công ty Đa quốc gia của sinh viêiỉ đại học, năm 2014
13%
B Muốn làm việc
2 ,2 H iể u b iế t c ủ a s in h v iê n đ ố i v ớ i tu y ể n d ụ n g c ủ a cá c c ô n g ty.
1Ỉ8
Trang 17Mặc dù là các sinh viên chuẩn bị ra trường và sinh viên mới tốt nghiệp, nhưng mức độ hiểu biết về nơi họ muốn làm việc còn khá thấp 28% trong số sinh viên thực hiện khảo sát nói
Bảng 1.2: Hiểu biết của sinh viên đếl vói tuyển dụng
của các công ty, năm 2014
áU% '"B í ;; a c : .■ ■ 25%
20%
B | i '' * ' 10% ■ j p H
dự định hoặc mục tiêu làm việc sau khi tốt nghiệp, 39% chưa xác định được mục tiêu cho mình và có 10% sinh viên chưa nghĩ đến vấn đề đó Từ những số liệu trên có thể thấy rằng, nhiều sinh viên vẫn chưa có mục tiêu cụ thể về công việc họ sẽ làm Điều đó dẫn đến mức
độ hiểu biết của sinh về vấn để tuyển dụng còn thấp Đây có thể là lý do giải thích cho thực trạng thất nghiệp của sinh viên mới ra trường
Trang 18Bảng 1.3: Sinh viên chuẩn bị cho quá trình xin việc
Tham gia các chương trình giới thiệu, tư vấn tuyển dụng Tham gia các khóa học bổ trợ
Tham gia các hoạt động thực tế
Theo kết quả khảo sát thu được, sinh viên đã có sự chuẩn bị để vượt qua quá trình tuyền dụng khắt khe của các công ty nhưng sự chuẩn bị đó chưa thực sự tét Sinh viên có quan tâm đến công ty và tìm hiểu các thông tin, lời khuyên liên quan đến việc ứng tuyển thông qua internet, người thân, bạn b è (chiếm 47%) hoặc tham gia các chương trình giới thiệu,
tư vấn tuyển dụng (66%) Đây là mức độ chuẩn bị cơ bản và chưa cao của sinh viên
Ngoài ra sinh viên cũng tham gia các khóa học bổ trợ, cũng như các hoạt động thực tế để nâng cao kĩ năng mềm, tích lũy kinh nghiệm thực tế với tỷ lệ lần lượt ià 11% và 32% Tuy nhiên vẫn còn 8% sinh viên chưa cỏ bất M sự chuẩn bị nào
3 Hiểu biết và mửc độ quan tâm của sình viên đối với các chương trình Quản trị viên tập sự
Như kết quả đã được trình bày ở mục “Nhu cầu iàm việc tại các công ty đa quốc gia của sinh viên” có tới 87% sinh viên muốn làm việc tại các công ty đa quốc gia Tuy nhiên có đến 62% sinh viên không biết đến các chương trình quản trị viên tập sự Điều này một lần nữa chứng minh lập luận sinh viên chưa có nhiều hiểu biết về tuyển dụng của công ty (ở phần 1.2.2) Kết quả khảo sát đồng thời đưa ra kết quả bất ngờ về sự đối nghịch giữa không biết và muốn tham gia chương trình quản trị viên tập sự, với số iượng 62% sinh viên không biết và 66% sinh viên muốn tham gia
120
Trang 19Bảng 1.4: Hiểu biết và nhu cầu tham gia Quản trí viên
tập sự của sinh viên, năm 2014
4 Khác biệt giữa sình viên Khoa Quốc tế và sinh viên trường khác trong vấn đề hiểu biết và chuẩn bị dự tuyền vào các công ty đa quốc gia
Đối tượng của bản khảo sát sinh viên có 45% là sinh viên Khoa Quốc tế Để đảm bảo tính chính xác của đề tài nghiên cứu, chúng tôi tiến hành phân tích riêng biệt giữa sinh viên Khoa Quốc tế và sinh viên các trường đại học khác Kết quả cho thấy, không có sự khác biệt lớn giữa hai đối tượng sinh viên Do vậy kết quả của bộ phận sinh viên Khoa Quốc tế không ảnh hưởng lớn đến kết quả nghiên cứu đối với toàn bộ sinh viên Tuy nhiên, chúng tôi đưa ra bốn điểm khác biệt trong hiểu biết và chuẩn bị của 2 đối tượng sinh viên tương ứng với câu 1, 5, 6 và 7 trong bản khảo sát
Trang 20Bảng 1.5: Khác bỉệt giữa sinh viên Khoa Quốc Tế và sinh
viên các trường đại học khác, năm 2014
100%
i
0 ; Có dự định về: Muốnlàm Cóbiếtđển T Muốntham i
I I nơi làm viêc việc tại MNC MTP Ị gia MTP
122
Trang 21II CHƯƠNG II: PHÂN TÍCH QUÁ TR ÌN H TUYỂN DỤNG TẠI CÁC CÔNG TY
ĐA QUỐC GIA CÓ M ẶT TẠ I V IỆT NAM
1 Phân loại công ty.
Nhóm nghiên cứu chúng tôi đã tìm hiếu và thu thập được danh sách của 143 công ty, tập đoàn đa quốc gia có mặt tại Việt Nam Tuy nhiên, sau thời gian tìm hiểu chi tiết hơn về từng công ty, chúng tôi đã loại ra được 12 công ty, tập đoàn không thuộc các công ty đa quốc gia (ví dụ như CGV - Megastar; hoặc không có chi nhánh, văn phòng, nhà máy, cửa hàng phân phối tại Việt Nam mà chỉ làm việc với đối tác và nhà tài trợ nước ngoài- ví dụ: công ty MSD - chuyên nghiên cứu quản lý và phát triển bền vững; hoặc đã được sáp nhập với công ty khác như Nokia sáp nhập với Microsoft Trong số 131 công ty đã được khảo sát, chúng tôi phân loại thành 9 lĩnh vực hoạt động như sau:
Bảng 2.1: Phân loại 131 công ty đa quốc gia theo lĩnh vực kính doanh, năm 2014
2 Giải trí, thời trang, khách sạn, du lịch, mua săm 19
3 Ngân hàng, kế toán, kiểm toẩĩì, bảo hiểm, tài chinh đầu tư 22
4 Bảo vệ sức khỏe, dinh dưỡng, các sản phâm dược - y tê 12
8 Sịch vụ quầng cao, phát triền thị trương, tuyễri dụng 9
9 Năng lượng - hóa chất, đầu khí, công nghiệp Ỉ2
Lưũ ỹ: Cổ mọt số cỗng tỹ hoạt đọng khổng chi ơ ĩ iinh Vực, nền sỗ fiệu bển dươi không'cho kết quả tổng số của 131 công ty Ví dụ:
AEON Group: Giải trí, thời trang, khách sạn, du lịch, mua sắm và bất động sản - xây dựng
Sơn Jotun: Xây dựng, hóa chất, công nghiệp
Sơn Nippon: Xây dựng, hóa chất, công nghiệp
Trang 22Qua quá trình nghiên cứu tìm hiểu về các công ty đa quốc gia cỏ văn phòng chi nhánh tại Việt Nam, nhóm nghiên cứu chúng tôi đã tìm hiểu được những điểm chung - riêng về hình thức tuyển đụng, về việc công khai thông tin tuyển dụng trên website của công ty, về thời gian tuyến dụng của mỗi một đợt và xác định về chương trình quản trị viên tập sự (MTP - management trainee program) cũng như các chương trình tương đương được tiến hành tổ chức tại những công ty nào trong số 131 công ty được điều tra.
2 Thông tin tuyển dụng
Thông tin về tuyển đụng tại các công ty thường được tìm thấy một cách dễ đàng ngay trên website chính thức của công ty (trong mục sự nghiệp, việc làm hoặc cơ hội nghề nghiệp) Thống kê thông tin qua website chính thức của những công ty đa quốc gia này cho thấy: 82% công ty cập nhật thông tin tuyển dụng, quy trình tuyển dụng trên website chính thức một cách rõ ràng và đầy đủ Tuy nhiên, còn có 24 công ty (chiêm 18%) hoặc không cung cấp thông tin tuyển dụng (như Abbott laboratories, Accenture, AkzoNobel, Đuetshche Bank, Harvey Nash, Manulife) hoặc không có thông tin tuyển dụng tại Việt Nam như Michelin; hoặc là đưa ra ĩìhững thông tin về tuyển dụng một cách chung chung trên
website, như công ty Nielsen - truyền thông đại chúng và nghiên cứu thị trường Họ chỉ đưa ra nội dung như sau: “Đa tài ỉà yếu tố nền tảng cho sự thành công và mở ra tương lai cho Nielsen, VI thế nếu bạn đang tìm kiếm một công việc đầy năng động với sự đổi mới, toàn diện, bao quát - hãy gia nhập với chúng tôi để có cơ hội phát triển sự nghiệp trong
môi trường đa chức năng và đa khu vực” - “Diverse talent is the cornerstone o f Nielsen's
success and our future, so i f you are looking fo r a dynamic career within a-culture o f innovation, integrity and inclusion - join us fo r the chance to grow your career across multiple functions and geographies
Lưu ý: cỏ thể tại thời điểm chúng tôi điều tra thông tin tuyển đụng trên website chính thức của công ty, công ty đó chưa có vị trí trống nào hoặc chưa cổ nhu cầu về tuyến đụng thêm nhân sự cho công ty Vì ỉý do đó, chúng tôi sẽ chốt thông tin về việc công khai thông tin tuyển dụng trên website của các công ty vào ngày cuối cùng chúng tôi tiển hành điều traxong 131 công ty: ngày 26/04/2014
124
Trang 23Bảng 2.2: Tỷ ỉệ công bá thông tin tuyển dụng của các công ty đa
quắc gia, năm 2014
3 Kênh tuyển dụng
Kết quả nghiên cứu 10 công ty đa quốc gia cho thấy các công ty đa quốc gia thường tuyển chọn sinh viên mới ra trường thông qua các trang tuyển dụng, trung tâm hội chợ giới thiệu việc làm và các chương trình thực tập Ngoài ra, họ cũng sử dụng các công ty môi giới và hình thức tuyển đụng nội bộ Hình thức tuyển chọn từ các cơ sở đào tạo, dạy nghề không còn là hình thức tuyển dụng được dùng phổ biến trong các công ty
Bảng 2.3: Kênb tuyển đụng cùa các công tỵ đa qoổc gia, Băm 2014
0 Tuỵềa ckọntừ các cơ sờ đào tạo, dạy nghề
Sử đụng các công ty môi giới
Tuyển dụng nội bộ
Qua các trang tuyến dụng, trone tám, hội chợ
Thông qua các chương trình thực tập
Khác
Trang 244 Hình thức và quy trình tuyển dụng.
4.1 V ò n g n ộ p h ồ s ơ tu y ể n d ạ n g
Trong thời đại công nghệ hóa và tầm ảnh hưởng rộng rãi của mạng internet, các công ty doanh nghiệp hiện nay áp đụng những hình thức tuyển dụng như tạo lập tài khoản và cập nhật thông tin cá nhân ngay trên website để công ty có thể liên lạc khi có vị trí phù hợp (ví
đụ như Kimberly - Clark, L’oreal group, Lowe, Mead Johnson Nutrition, Microsoft, Monsanto) hoặc gửi email đến địa chỉ được cung cấp trên website (American Standard, EDG Venture, Tetra Pack) Bên cạnh đỏ vẫn còn một số công ty như Panasonic, Oracle, Novartis, Mckinsey and company; cỏ cập nhật thông tin tuyển đụng nhưng không chi tiết
rõ ràng về hình thức tuyển dụng đòi hỏi các ứng viên liên lạc với phòng nhân sự của công
ty để có thể biết thông tin chi tiết hơn Những công ty như Mercedes - Benz, KFC,
Hyundai, GE - General Electric, DKSH; chỉ tiếp nhận hồ sơ ứng tuyển trực tiếp tại văn phòng nhân sự của công ty mà không tiếp nhận hồ sơ trên website hoặc được gửi qua email
Dưới đây là bảng thống kê số liệu về phương thức nộp hồ sơ
Lưu ý: do có 18% công ty không cập nhật thông tin tuyển dụng trên website nên hình thức tuyển dụng cũng không được cung cấp và có nhiều công ty sử dụng 2 hoặc 3 hình thức tuyển dụng nên chúng tôi đã thu thập được dữ liệu như sau:
Bảng 2.4: Phương thức nộp h ầ sơ của các công ty đa quốc gia, năm 2014
Đãng ký tài khoản, tạo profile trên website, tạo cv trên website
của công ty
4.2 V ò n g k iể m tra và p h ỏ n g vấn.
Sau khi ứng viên nộp hồ sơ ứng tuyển tại các công ty đa quốc gia, công ty sẽ chọn lọc hồ
sơ để có thể lựa chọn được những ứng viên phù hợp nhất cho vị trí đang cần tuyển Thời gian lọc hồ sơ để chọn ra những ứng viên thích hợp thường kéo dài từ 5 ngày đến 1 tuần, thậm chí lên đến 2 tuần do số lượng lớn hồ sơ đăng ký tuyển dụng Thông thường công ty
126
Trang 25sẽ liên lạc với những ứng viên đã được chọn qua e-maiỉ hoặc gọi điện thoại để thông báo
và đặt lịch hẹn cho vòng phỏng vấn Bên cạnh đó, có nhiều công ty áp dụng hình thức kiểm tra năng lực hoặc kiểm tra trình độ ngoại ngữ tnrớc vòng phỏng vấn như:
- Thi IQ: Schneider Electric, Tập đoàn Dầu khi Quốc Gia Việt Nam, Toyota, FrieslandCampina
- Trắc nghiệm xã hội: Toyota
- Kiến thức và khả năng chuyên môn: Ford, Suntory PepsiCo, Tập đoàn Dầu khi Quốc Gia Việt Nam, Toshiba, Toyota
- Tiếng anh: Ưnilever, T oyota,, KPMG, Ford, Samsung, Schneider Electric
- Thi toán Gmat: Schneider Electric
- Gsat: Samsung
Tiếp đó, những ứng viên được lựa chọn vào vòng ừong sẽ phải trải qua 2 đến 3 vòng phỏng vấn sơ bộ hoặc phỏng vấn qua điện thoại sau đó mới phỏng vấn chính thức
- 3 vòng phỏng vấn: LG Corporation (Lucky Goldstar)
- 2 vòng phỏng vấn: MAERSK, Schneider Electric, Toyota, FrieslandCampina, Ford
- 2 vòng phỏng vấn qua điện thoại và trực tiếp: Mead Johnson Nutrition
5 Thời gian tuyển dụng,
v ề thời gian dự tuyển từ vòng nộp hồ sơ cho đến vòng cuối cùng, 90% công ty không định trước được thời gian chính xác nên thông tin này không được cập nhật một cách chính xác trên các website vì iý do cần phụ thuộc vào lượng ứng viên tham gia dự tuyển 95% các công ty không có khoảng thời gian tuyển dụng cố định trong năm vì phải tùy thuộc vào nhu cầu của công ty về nguồn nhân lực tại các vị trí cần tuyển đụng Theo kinh nghiệm thông thường của những người đi trước, thời gian tuyền dụng thường kéo dài trong vài tháng khoảng 2 đến 3 tháng Ví dụ như ở công ty Johnson & Johnson (JnJ) có đưa thông
Trang 26tin về thời gian trên website như sau: thời gian tuyển dụng là cố định vào tháng 8 đến tháng 11 hàng năm (dành cho sinh viên đã tốt nghiệp muốn ứng tuyển vào vị trí nhân viên chính thức) và từ tháng 12 đến tháng 2 hàng năm cho sinh viên có nhu cầu đi thực tập Tại Sam Sung, hàng năm có 2 đợt tuyển dụng chính thức vào tháng 12 và đợt 2 vào tháng 3, tháng 4 Chương trình thực tập cho sinh viên tại Unilever mang tên Unilever Leadership Internship Program diễn ra thường niên vào tháng 10, tháng 11 mang lại cho sinh viên chuẩn bị ra trường nhiều cơ hội làm việc và kỹ năng làm việc.
6 Chương trình quản trị viên tập sự
Chương trình quản trị viên tập sự (Management Trainee Program) dường như vẫn còn là một khái niệm khá mới mẻ đối vói sinh viên Việt Nam Theo báo cáo khảo sát sinh viên đã được chúng tôi trình bày ở chương trước có 62% sinh viên không biết đến chương trình quản trị viên tập sự Đây là chương trình đã và đang được các nhà tuyển đụng sử đụng một cách hiệu quả và rộng rãi nhằm phát hiện và đào tạo những nhà lãnh đạo trẻ đầy tiềm năng
có thể dẫn dắt công ty trong tương lai Tại Việt Nam, có nhiều công ty, tập đoàn đa quốc gia áp dụng chương trình này như một hình thức tuyển dụng dưới những tên gọi khác nhau, hình thức thực hiện và quy trình tiến hành cũng có đôi chút khác nhau nhưng đều chung một mục đích Trong sổ 131 tập đoàn, công ty đa quốc gia tại Việt Nam đã được nhóm chúng tôi thông qua khảo sát, có 24 tập đoàn đã và đang tổ chức chương trình quản trị viên tập sự chiếm 18% trong tổng số 131 công ty được khảo sát dưới những tên gọi khác nhau như sau:
128
Trang 27Bảng 2.5: Tỷ lệ tổ chức chương trình quản trị viên tập s ự
ở các công ty đa quoc gia, năm 2014
18%
x : , , ‘
CÓ tổ chức « Không tổ chức
B ảng 2.6: Danh sách các công ty có chương trìn h Q uản T rị Viên T ập Sự tại Việt Nam
1 AEON Group Dịch vụ quản lý bât động sản và
trang thiết bị toàn diện
Management Trainee Program (MTP)
3 Bat-British American
tobacco
(MTP)
Future Leadership Program/ Procurement Trainee Program
9 Emst and Young (EY) Dịch vụ kiểm toán, thuế, giao dịch Graduate Recruitment Program