Nhận thức của học sinh THCS về hiện tượng bắt nạt học đường là vẩn đề phải lưu tâm Gia đình, nhà trường và xã hội phải có những biện pháp kịp thòi, đúng đắn nhằm châm dứt và n[r]
Trang 1NHẬN THỨC CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC ctí sở
VỂ VẤN ĐỂ BẮT NẠT HỌC ĐƯỜNG
ThS Trần Hà rhu*
CN Lê Thị Ánh Nguyệt**
Tóm tắt
Bắt nạt trong học đường là vân đề có ảnh hưởng rất lớn tới quá
trình phát triển thể châ't và tâm lý của học sinh, thậm chí nó có thể ám ảnh cả đời và để lại những hậu quả lâu dài cho các em Chính vì vậy, học sinh Trung học cơ sở rất cẩn được trang bị những kiến thức về vấn
đề này và có những kỹ năng phòng ngừa, ứng phó trước vân đề bắt nạt trong học đường nhằm tránh những hậu quả đáng tiếc xảy ra
Kết quả nghiên cứu cho thâỳ đa số học sinh Trung học cơ sờ nhận
thức được đặc điểm của bắt nạt học đường là hành vi mang tính cố ý, gây ra sự phiền toái, khó chịu hoặc tổn thương về thể châ't, tình thần, nhân phẩm cho học sinh bị bắt nạt cũng như nhận diện được những kiểu hành vi bắt nạt học đường phổ biến Các em cũng đánh giá đúng
về hành vi bắt nạt học đường - là hành vi không tô't, cẩn ngăn chặn và phê phán Tuy nhiên, mức độ nhận thức về hậu quả của hành vi bắt nạt học đường của học sinh THCS còn chưa đầy đủ Nhận thức về hậu quả của hành vi bắt nạt học đường có sự khác biệt giữa hai giới Học sinh
nữ có nhận thức đầy đủ hơn học sinh nam về hậu quả của hành vi bắt nạt học đường Đổng thời, học sinh nhận thức chưa đầy đủ các mức độ hậu quả về các mặt thể chât, tâm lý, học tập, trong các mô'i quan hệ và giao tiếp xã hội Bên cạnh đó, hậu quả đốì với người đi bắt nạt và với người chửng kiến cũng chưa được nhận thức đẩy đủ
" Khoa Tâm lý học, Trường ĐH KHXHNV, ĐHQGHN.
Trang 2T hS.Trần Hà Thu, CN L ê Thị Á nh N guyệt
Nhận thức cúa học sinh về các yếu tô' ảnh hường tới hành vi bắt nạt học đường khá đầy đủ, trong đó yếu tô' chi phôi nhiều nhất tói hành vi bắt nạt là mâu thuẫn, hiểu lầm, đô' kị trong quan hệ bạn bè Nguồn tìm hiểu thông tin chính của các em về bắt nạt học đường là qua bạn bè và qua các phương tiện thông tin đại chúng *
Kết quả thực trạng việc học sinh có thực hiện hành vi bắt nạt học đường cho thây các học sinh Trung học cơ sở trong nhóm khách thể nghiên cứu ít khi thực hiện hành vi bắt nạt học đường Tuy nhiên vẫn có
ti lệ không nhỏ học sinh thực hiện những hành vi bắt nạt về thể chất, tinh thần, cô lập bạn hay bắt nạt về sở hữu Việc thực hiện hành vi bắt nạt học đường có sự khác nhau giữa các khôi lớp, giữa các học sinh có hạnh kiềm khác nhau và học lực khác nhau Đổng thời thực trạng học sinh bị bắt nạt
và học sinh chứng kiến hành vi bắt nạt cũng rất đáng báo động
Cách ứng xử của học sinh trong tình huống bị bắt nạt và chứng kiến hành vi bắt nạt chưa hoàn toàn tích cực vẫn tổn tại những cách úng xứ tiêu cực như trả thù khi bị bắt nạt hay cổ vũ, tham gia vào bắt nạt hoặc thờ ơ khi chứng kiến hành vi bắt nạt học đường
Kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra mức độ quan tâm của cha mẹ, nhà trường tói vân để bắt nạt học đường Sự quan tâm của nhà trường, gia đình có tác động tới nhận thức và ứng xừ của các em về vâh đề bắt nạt học đường, trong đó cha mẹ có vai trò ảnh hưởng mạnh hơn Tuy nhiên, nhà trường thường quan tâm tói vấn đề phê bình hay kỷ luật nhũng học sinh có hành vi bắt nạt hơn là tổ chức các hoạt động tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức và hương dẫn các em các kỹ năng ứng phó với tình huôhg bắt nạt trong trường học Cha mẹ chủ yếu quan tâm, hỏi han về học tập, các môí quan hệ bạn bè hơn là trực tiếp chi bảo, hướng dân cụ thể cho các em cách xử lý, giải quyết và phòng ngừa các tình huông bắt nạt học đường
Như vậy, kết quả nghiên cứu cho thấy nhận thức của học sinh Trung học c:ơ sở về hành vi bắt nạt học đường là một vấn đề cần lưu tâm và có những biện pháp kịp thời nhằm làm giảm hành vi bắt nạt trong trường học, giúp các em úng phó tốt hơn trong tình huống bắt nạt học đường và đem lại môi trường học đường thân thiện, học sinh tích cực
Trang 3Nhận thức của học sinh Trung học c ơ s ở về vấn đ ề bắt nạt
Từ khóa: nhận thức, bắt nạt học đường, học sinh Trung học cơ sở.
nữ và đang trở thành môi quan tâm lón của gia đình, nhà trường và xã hội Bởi lẽ, bắt nạt trong học đường không hề là vân đề vô hại mà nó có ảnh hưởng râ't lớn tói quá trình phát triển tâm lý của học sinh, thậm chí
nó có thể ám ảnh cả đời và để lại những hậu quả lâu dài cho các em.Nhận thây tầm quan trọng của việc nâng cao nhận thức của học sinh về vân đề này, chúng tôi đã tiến hành nghiên cứu về "Nhận thức của học sinh Trung học cơ sờ (THCS) về hiện tượng bắt nạt học đường" nhằm tìm hiểu thực trạng nhận thức của các em về hiện tượng bắt nạt học đường và đề xuâ't những ý kiên nhằm giúp học sinh nâng cao hiểu biết về vấn đề, biết cách phòng ngừa và ứng phó vói hiện tượng trên, tránh những hậu quả đáng tiếc xảy ra
2 Tống quan vấn đề nghiên cứu
2.1 Ở nước ngoài
Trên thế giói, nghiên cứu của nhà tâm lý người Na Uy, Dan
Ol weus, được nhắc tới như là nghiên cứu đầu tiên về vẩn để bắt nạt vào
nhữ ng năm 1991 - 1993 H iện n ay có râ't n h iều n g h iê n cứ u liên q u a n
đến hiện tượng bắt nạt học đường Một sô' đề tài tiêu biêu như :
Nghiên cứu của Amie E Green và Thomas H Ollendick năm 2002
về "Nạn nhân bắt nạt, tự đánh giá bản thân và lo âu ờ học sinh tiểu học" chỉ
ra trong 279 h ọc sin h có 27.7% h ọ c sin h bị bắt nạt s ố h ọ c sin h n a m bị
Trang 4T hS.Trấn Hà Thu, CN L ê Thị Á nh N guyệt
bắt nạt chiếm 55% và nữ chiếm 45% Tác giả cũng nhận thấy có môi quan hệ giữa học sinh bị bắt nạt và khả năng tự đánh giá bản thân của những em này
Hay đề tài "Môí quan hệ giữa hiện tượng bắt nạt và ỉo âu xã hội với sự
cô đơn ở thanh thiếu niên" được tiến hành bởi Eric A Storch và Marla
R Brasard ờ Trương Đại học Columbia và Carie L Masia-VVame ở Trưng tâm nghiên cứu trẻ em ở Đại học New York vào năm 2003 Nghiên cứu trên 383 học sinh thì có 27.34% học sinh bị bắt nạt
Nghiên cứu của Janssen và cộng sự tiến hành năm 2004 về "Liên hệ
giữa thừa cân và béo phì với các hành vi bắt nạt ở trè em tuôĩ đi học" tại
Canada cho thây mối quan hệ giữa trẻ em bị béo phì và nguy cơ trở thành nạn nhân cúa hành vi bắt nạt học đường
Nghiên cứu của Storch năm 2005 vói đề tài "Nạn nhân bắt nạt và lo
âu xã hội ở thanh niên: Một viễn cảnh nghiên cứu".âầ chi ra có khoảng 10%
trẻ từ 8 đến 12 tuổi được bạn cùng lóp xem là "nạn nhân thường xuyên" của bắt nạt
Hai tác giả Eliza Ahmed và Valerie Braithvvaite thực hiện đề tài
nghiên cứu "Bắt nạt và bị bắt nạt: Nguyên nhân có liên quan đến cà gia đình
và trường học" năm 2004 đã chỉ ra rằng cả gia đình và trường học có thể
cùng gây nên các cách can thiệp vói vâh đề bắt nạt
Một công trình nghiên cứu của Glew GM và các cộng sự năm 2005
trên 3530 học sinh lóp 3, lóp 4, lớp 5 tại Mỹ vói đề tài: "Bắt nạt, tàm lý xã
hội điều chỉnh và kết quả học tập ở trường tiểu học” vói mục tiêu xác định tỉ
lệ bắt nạt trong trường tiểu học và môí liên quan của nó vói nhà trường, thành tích học tập, hoạt động kỷ luật và cảm giác của bản thân: cảm giác huổn, an toàn, phụ thuộc Kết quả của nghiên cứu này cho thây 23% trẻ em được khảo sát đã từng tham gia bắt nạt, hoặc đã từng có hành vi bắt nạt, hoặc nạn nhân, hoặc cả hai Nạn nhân và người có hành
vi băt nạt có thành tích học tập kém hơn so với người ngoài cuộc Tất cả
ba nhóm nêu trên đều có cảm giác không an toàn khi ở trường học
Đề tài Ềẫm t nạt và hành vi nguy hiêhí ở học sinh trung học Nam Phi"
được Liang H và cộng sự tiến hành năm 2007 Nghiên cứu nhằm điều
Trang 5Nhận thức của học sinh Trung học cơ sở về vấn đề bắt nạt
tra hành vi bắt nạt của 5074 học sinh tuổi vị thành niên Kết quả nghiên cứu cho thây tỉ lệ về hành vi bắt nạt hoặc đã từng bị người khác bắt nạt
ở trường học ít nhất một lần trong hai tháng gần đây là 20,8% về ữiặt thể chất, 53,6% bằng lời nói, 51.4% về mặt xã hội hoặc 13,6% về các trò chơi trên Internet
2.2 Ở trong nước
Tạp chí tâm lý học sô' 11 tháng 11 năm 2009 có đăng bài viết "Bị bắ nạt
bởi bạn cùng lứa và môi liên hệ với nhận thức bản thân, trầm cảm ở học sinh phô7 thông" của tác giả Trần Văn Công và Bahr VVeiss, David Cole (2009)
Nghiên cứu được thực hiện ữên 400 học sinh ở một trường tiểu học ở ĩtông thôn và một trường trung học ở trung tâm bang Tennessee, Mỹ, Nghiên cứu này đã chi ra rằng 25.5 % trẻ thường xuyên bị ít nhất một hình thức bắt nạt ẩn/quan hệ như bị nói xâu, tung tín đồn; 10.75% trẻ thường xuyên
bị ít nhâ't một hình thức bắt nạt ngoài/có thể như đâm, đá, đánh 28.75% trể thường xuyên bị ít nhất một hình tức bắt nạt nào đó ờ bắt nạt ẩn/quan hệ
và ngoài/cơ thệ ít nhất một hình thức bắt nạt ở mỗi loại Nếu tính cả hai hình thức bị bắt nạt, tỉ lệ sẽ là 28.75% Như vậy, cứ khoảng 3 em học sinh thì có một em bị ít nhâìt một Hình thức bắt nạt nào đó Nghiên cứu này cũng chỉ rõ nữ giói bị bắt nạt ẩn/quan hệ nhiều hơn nam và bị bắt nạt ngoài/cơ thể ít hơn nam Nói cách khác, nam bị bắt nạt về mặt cơ thêỉ bạo lực nhiều hơn nữ và ít bị bắt nạt hơn về lời nói, quan hệ
Hai tác giả Phạm Thị Ánh, Nguyễn Thị Si với đề tài "Quan hệ giữa
hiện tượng bị bắt nạt và nhân thức bản thân ở học sinh phố thông" (2010)
Nghiên cứu này đã đưa ra kết luận: "Tỉ lệ trẻ bị bắt nạt là đáng báo động: trong số 100 trẻ thì có 38 trẻ thường xuyên hoặc luôn luôn bị ít nhất một hình thức bắt nạt Phổ biến nhất là bắt nạt về các môì quan hệ như bêu xâu, làm bạn bè xa lánh"
Đề tài "Hành vi bắt nạt trong nhóm trẻ em ừai ờ bậc Trung học trong nhà
trường phô7 thông" năm 2009 của Thạc sĩ Nguyễn Thị Thanh Mai cùng
cộng sự tại Viện khoa học Giáo dục Việt Nam nghiên cứu thực trạng hành vi bắt nạt trong nhóm trẻ em trai đã đưa ra kết luận tình trạng bắt nạt học đường ở Việt Nam đang gia tăng Tỉ lệ học sinh bị bắt nạt nhiều gấp 2 lần tỉ lệ học sinh có hành vi bắt nạt Hậu quả của hành vi bắt nạt là
Trang 6ThS.Trần Hà Thu, CN L ê Thị Á nh Nguyệt
nhưng ảnh hường tiêu cực tơi tâm lý, tinh thần cũng như thể trạng, kết quả học tập của học sinh, thậm chí có cả những hệ lụy nặng nề như tự kỷ, trầm cảm, hoảng loạn hay tự tử Cũng theo nhóm tác giả, các yếu tố ảnh hướng đến hành vi bắt nạt ở trẻ em trai ở trường trung học cơ sở là: 1/ Tình hình kinh tế - xã hội ảnh hưởng tới hành vi bắt nạt của tTẻ em trai ở trường trung học cơ sở 2/ Tác động của môi trường gia đình, nhà trường đến hành vi bắt nạt của trẻ em trai ở trường trung học cơ sở 3/ Anh hường của đặc điểm tâm, sinh lý của học sinh trai vì các em có độ tuổi từ
11 đến 15 tuổi, đây là thòi kỳ phát triển mạnh mẽ và phức tạp nhất, về cơ thê^ tâm lý cũng như về các mối quan hệ
Một sô' nghiên cứu khoa học, luận văn thạc sĩ cũng đã đề cập tói
vân đề bắt nạt học đường như luận văn Thạc sĩ "Nhận thức của học sinh
trường Trung học phố thông Nguyễn Trường Tộ (thành phô'Vinh, Nghệ An)
v ề bạo lực học đường" của Nguyễn Thị Thùy Dung, (2012) cũng đề cập
đến bắt nạt học đường như một hình thức trong bạo lực học đường
Luận văn thạc sĩ của Nguyễn Thị Nga về "Tim hiểu hiện tượng bị bắt nạt
ở học sinh phố thồng” (2011) cũng cho thây 56,21% học sinh đã từng bị
bắt nạt ở các mức độ khác nhau, dưói các hình thức khác nhau như về thể châ't, tinh thần, về giá trị, quan hệ, về sả hữu hay về truyền thông Tác giả củng chi ra học sinh càng lớn càng ít bị bắt nạt hơn học sinh nhỏ, học sinh nam bị bắt nạt nhiêu hơn học sinh nữ và các học sinh cũng có nhửng cách ứng xử khác nhau khi bị bắt nạt, trong đó bao gồm
cá ứng xử tiêu cực như trả thù
Như vậy, có thể thấy vâh đề bắt nạt trong trường học đang ngày càng gia tăng về sô' lượng và môì quan hệ cũng như ảnh hưởng của nó đến các vân đề tâm lý đã được các tác giả trong và ngoài nưóc quan tâm
3 Phương pháp và khách thể nghiên cứu
3.1 Về khách thê
Nghiên cứu khảo sát 150 học sinh bậc THCS tại thành phô' Hà Nội Trong đó học sinh nam là 86 em, học sinh nữ là 64 em Tỉ lệ học sinh các khối như sau: lóp 6: 37 học sinh, lớp 7: 41 học sinh, lóp 8: 34 học sinh, lớp 9: 38 học sinh
Trang 7Nhận thức của học sinh Trung học c ơ s ở về vấn đề bắt nạt
Địa bàn nghiên cứu là tại trường THCS Thượng Đình, Quận Thanh Xuân, Thành Phố Hà N ội
3.2 Về phương pháp
Phương pháp nghiên cứu được sừ dụng gồm: phương; pháp nghiên cứu tài liệu, phương pháp điều tra bằng bảng hỏi và phương pháp xử lý sô' liệu
4 Kết quả nghiên cứu
4.1 Nhận thức của học sừih THCS v ề các kiểu hành vi bắt nạt học đường
Trong phiếu khảo sát, chúng tôi đề nghị học sinh đưa ra 5 kiểu hành vi bắt nạt giữa các học sinh trong trường mà em biết Dựa trên ý kiến mà các em, chúng tôi đã nhóm các hành vi bắt nạt học đường vào các nhóm hành vi sau: bắt nạt thể chất, tinh thần, xúc phạm nhân phẩm, trân lột, phá hoại đổ, yêu cầu bạn làm việc không mong muốn Kết quả thu được như sau:
Thể chất Trấn lột, phá Tinh thần Nhân phẩm Làm việc
muốn
Biểu đồ 1; Nhận thức của học sinh THCS vẽ các kiểu hành vi bắt nạt học đường (%)
Kết quả cho thây h àn h vi m à các em n h ận thức đư ợc n h iều n h ấ t là bắt n ạt v ề th ể chất/ 82% h ọ c sin h đư a ra các h à n h vi bắt n ạt v ề th ể ch ất
n h ư đấm , đá, đánh n h au , tiếp đó là hàn h vi b ắ t n ạt trấn lột, p há hoại tài sản như: trấn tiẽn, lấy đo d ù n g h ọc tập của bạn , tự ý p h á đ ổ củ a bạn, ném
Trang 8ThS.Trần Hà Thu, CJV Lề Thị Ẩnh Nguyệt
đổ của bạn, xỉ /ổp xe, (76.7%) Có 60% học sinh biết các hành vi như: dọa nạt, dọa đánh, chửi bới, gọi bằng biệt danh xấu, là hành vi bắt nạt Học
sinh nhận thức được các hành vi bắt nạt nhân phẩm như: xúc phạm danh
dự cá nhân, gia đình bạn, truyêh tin ác ý v ế bạn, hạ nhục, làm bạn xâíi hổ, nói xấu bạn và bắt bạn làm việc bạn không mong muôn như bắt cho chép bài bắt trực nhật, bắt chở đi học lầ n lượt là 42% và 22%
Như vậy, hiện tượng bắt nạt trong trường học đường diễn ra dưới râ't nhiều hình thức khác nhau, trong đó kiểu bắt nạt về thể châ't được các em biết đến cũng như chứng kiến nhiều nhất Ngoài ra, các em cũng biết đến các kiêu bắt nạt về tinh thần, nhân phẩm con ngưòi
4.2 Nhận thức của học sinh THCS vê hậu quả của hành vi bắt nạt học đường
4.2.1 Nhận thức của học sinh THCS v ề hậu quả đôi với người bị bắt nạt Bàng 1: Nhận thức củo học sinh THCS về hậu quả đối với người bị bắt nọt
Mức độ Hậu quả
Hoàn toàn không đồng ý
Không đồng ý
Khá đồng ý
Đồng ỷ
Hoàn toàn đồng ý
Điểm trung bình (ĐTB)
% Vết thương trên thân
Trang 9Nhận thức của học sinh T run g học c ơ s ở về vấn đ ề bắt nạt
Thông nhâ't vói ý kiến rằng hành vi bắt nạt về thể châì: là kiểu bắt nạt các em thường thây nhất, các em cũng cho rằng những tổn thương
về thể châ't là hậu quả thường gặp nhâ't khi bị bắt nạt (ĐTB = 2,74) Những hậu quả liên đến tinh thần, tâm lý được đánh giá là ít gặp hơn ở nạn nhân: lo lắng, sợ hãi khi đến trường (ĐTB = 2,59); tâm trạng buồn
bã, âu sầu (ĐTB = 2,28); ngại giao tiếp với mọi người xung quanh (ĐTB = 2,05); chán nản, không tin tường vào bạn bè và cuộc sông (ĐTB = 2,08) Có những hành vi bắt nạt không hề có bất kỳ sự tốn hại nào về thân thể nhưng lại để vết thương râì: lớn trong tâm hổn, thậm chí những vết thương đó có thể ảnh hưởng đến sự phát triêh tâm lý, nhân cách của nạn nhân ở giai đoạn lứa tuổi trưởng thành sau này Các em học sinh THCS vẫn chưa thây hết được những ảnh hưởng của hành vi
b ắ t n ạ t đ ô ì v ó i t h ế g ió i n ộ i tâ m c ủ a n ạ n n h â n , v ẫ n có tó i 5 5 ,3 % h ọ c s in h
cho rằng việc lo lắng, sợ hãi khi đến trường không xảy ra; 70,7% cho rằng nạn nhân sẽ không vì thế mà mâ't niềm vui khi đến trường, niềm tin vào cuộc sông; hậu quả nạn nhân có thể trở nên rụt rè, ngại giao tiếp với mọi người xung quanh được 68% học sinh cho rằng không xảy ra.Hậu quả về tâm lý khó nhận biê't hơn hậu quả về thể chất, tuy nhiên sự tổn thương về mặt tâm lý có thể ảnh hưởng tới sự phát triêh nhân cách, tự đánh giá, cảm xúc, tình cảm, ý chí, thậm chí có thể dẫn đên những rối loạn tâm trí như: trầm cảm, ám ảnh sợ, lo âu, Các em học sinh THCS đang trong độ tuổi dậy thì, có những biên chuyển mạnh mẽ và phức tập vế tâm - sinh lý, vì vậy hành vi bắt nạt có thể kéo theo những ảnh hưởng không mong muôh và không lưòng trươc được Sự nhận thức đúng về hậu quả tâm lý của hành vi bắt nạt sẽ giúp các em có những ứng xử phù hợp và tránh được những ảnh hường tâm lý của hành vi bắt nạt học đường
Hành vi bắt nạt học đường còn đem lại những hậu quả gián tiếp như làm suy giảm kết quả học tập, mâ't hứng thú học tập, mâ't ngu do các em quá lo lắng, sợ hãi và căng thẳng không tập trung được vào
công việc học tập, th ậm ch í có ý m u ốn tự sát T h ự c t ế đã có rh ữ n g trư ờng hợp học sin h bị b ạn b è trêu trọc, bôi nhọ d an h d ự đã tìrn đ ế n cái ch êt đ ể giải tỏa T u y n h iên , hậu qu ả trên chưa đ ư ợ c các em n h ìn
n h ận đầy đủ Có tói 75,5% k h ô n g đ ổ n g tinh với ý k iến rằng n ạ n rứ â n có
th ể tự từ hoặc có ý m u ôn tự tử khi bị bắt nạt.
Trang 10ý tói những hiên tượng xảy ra xung quanh mình và càng ít để ý hơn tói mọi người xung quanh.
4.2.2 Nhận thức của học sinh THCS v ề hậu quả đôí với người chứng kiến hành vi bắt nạt
Hiện tượng bắt nạt trong học đường không chỉ gây tổn thương đến thê chất và tinh thần của người trực tiếp phải gánh chịu nhũng bạo hành đó mà nó còn ảnh hưởng không nlhỏ đến cảm xúc, tâm lý của những học sinh phải chứng kiến những hàmh vi đó
Trang 11Nhộn thức của học sinh Trung học c ơ sở về vấn đ ề bắt nạt
Bảng 3: Nhận thức của học sinh THCS vềhậu quả đôĩ với người chừng
kiến hành vỉ bắt nạt học đường
Mức độHậu quả
Hoàntoànkhôngđồngý
Khôngđồngý
Khá đồng ý
Đồngý
Hoàntoànđồng
r
ý
Điểmtrungbình(ĐTB)
o / /o
từ các nhóm bạn bè Nếu các em giao lưu với những bạn xâu thì rất
dê bị chi phô'i từ những người bạn xấu đó Đổng thời, ở giai đoạn lứa tuổi mà người ta vẫn gọi là "khủng hoảng" này, các em rất dễ bị lôi kéo, dụ dỗ bỏi bạn bè dẫn đến những nhận thức, thái độ và hanh vi sai lệch
Trang 12Không đồng ý
Khá đồng ý
Đồng
r
ý
Hoàntoànđồngý
Điềmtrungbình(ĐTB)
%Bạn bè xa lánh
Mọi người xung
quanh không tin
Bắt nạt học đường không chỉ ảnh hưởng trực tiếp tói người bị bắt nạt
mà còn ảnh hưởng tới người đi bắt nạt Hậu quả được các em biết đến nhiều nhất khi một học sinh có hành vi bắt nạt bạn học là chịu các hình phạt của nhà trường tùy theo mức độ hậu quả em đó đã gây ra như: hạ hạnh kiêm, đình chỉ học một thời gian, đuối học vĩnh viễn , thậm chí sẽ cần đôn sự can thiệp của công an, pháp luật nêu gây ra những hậu quả nghiêm trọng (ĐTB = 3.06 Tiếp đó là biệc bị cha mẹ nhắc nhả, răn đe, trừng phạt (ĐTB = 2.75) Đây là hai biện pháp phổ biến hiện nay của gia đình và Iihà trường khi phát hiện học sinh có hành vi bắt nạt học đường