Theo chúng tôi, nêu khảo sát nhan đề truyện ngắn trên các phương diện: nội dung, khả nâng định hướng nhận thức đối với người đọc và phong cách ngôn ngữ của tác giả, sẽ cho n[r]
Trang 1NHAN ĐỂ NHƯ MỘT TÍN HIỆU NGHỆ THUẬT ĐA TRỊ
TRONG TRUYỆN NGẮN VIỆT NAM ĐƯƠNG ĐẠI
NCS Nguyễn Thị Năm Hoàng*
Tóm tắt
Đối với truyện ngắn - một thể loại tự sự mà tính cô đọng, hàm súc là một trong những yêu cầu được đặt lên hàng đầu, thì nghệ thuật kết cấu đóng vai trò đặc biệt quan trọng Nghệ thuật kết cấu đòi hỏi nhà văn phải chăm lo cho từng yếu tố, tùng bộ phận, dù là nhỏ nhẩt trong câu trúc văn bản nghệ thuật, từ dòng đầu tiên đến chữ cuối cùng, từ mở đầu đến kết thúc tác phẩm Trong văn bản ây, nhan đề là yếu tố đầu tiên đưa người đọc bước chân vào thế giới nghệ thuật của tác phẩm Bài viết của chúng tôi phân tích những tín hiệu nghệ thuật đa dạng của nhan đề trong truyện ngắn Việt Nam đương đại dựa trên khảo sát, thống kê những tập truyện ngắn tiêu biểu từ 1975 đến nay, với những phương diện chính là nội dung biểu hiện, khả năng định hướng nhận thức người đọc và phong cách ngôn ngữ của nhan đề Vê' mặt nội dung, với mồi nội dung khác nhau, nhan đề sẽ hướng đến một mục tiêu, một hiệu quả khác nhau về vai trò và liên hệ của nó đối với tác phẩm, v ể hiệu quả nhận thức, có những nhan đê' định hướng sự chú tâm của người đọc câu chuyện vào một nhân tô' nào đó của truyện, như nhân vật, chi tiết, tình huống; có những nhan để giúp người đọc hiểu được tình huôhg hoặc câu chuyện bao quát toàn bộ tác phẩm; song có những nhan đề hạn chế tối đa việc định hướng này bằng sự khó nắm bắt, khó hình dung ý nghĩa của
nó, khiến độc giả phải không ngừng băn khoăn, suy nghĩ, và phải dùng toàn bộ nội dung truyện đã đọc xong để quay lại cắt nghĩa nhan đề Trên
* Khoa Văn học, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQGHN.
Trang 2N guyễn Thị Nãm H oàng
phương diện ngôn ngữ, nhan để có thể là một từ (danh từ, động từ, tính từ ), một ngữ hoặc một mệnh đề Việc lựa chọn từ ỉoại cũng như đơn vị ngôn ngũ* để đặt nhan đề nói lên phẩn nào mục đích và tính châ't của nhan đề, và thường gắn liền với đặc điếm riêng trong ngôn ngữ, giọng điệu cũng như cá tính nghệ thuật của từng tác giả
Qua các khảo sát, phân tích, tổng hợp, bài viết sẽ cho thây nhan đề truyện ngắn Việt Nam đương đại hê't sức phong phú về nội dung, vói nhừng ý nghĩa, hiệu quả nghệ thuật đa dạng Nhan đề vừa là yếu tố độc lập tương đổi vói câu chuyện, lại vừa là một bộ phận quan trọng, tạo nên tính chinh thể, toàn vẹn của cấu trúc văn bản tác phẩm Việc đặt nhan đề tác phẩm bao hàm một lựa chọn về mục đích cũng như cách thức giao tiếp với độc giả của người kể chuyện, và cũng cho thây phong cách, bút pháp nghệ thuật của người viết
Tử khỏa: nhan đề, truyện ngắn Việt Nam đương đại, tín hiệu đa trị
*
1 Giới thiệu
Khi nghiên cứu truyện ngắn, một trong những phương diện được đặc biệt chú ý, đó là kết câu tác phẩm Tầm quan trọng của nghệ thuật kết câu đối vói truyện ngắn đã được nhiều nhà văn cũng như các nhà lý luận và phê bình văn học khẳng định Nhà văn Nguyễn Minh Châu - một trong những cây bút truyện ngắn tiêu biểu nhất của văn học Việt
Nam hiện đại, khi Nghĩ về truyện ngắn, tùng phát biểu: "Nói đến truyện
ngắn là nói đêh nghệ thuật của bố cục và sự hàm súc Quả thực có một thứ kỹ thuật tinh xào: kỹ thuật viết truyện ngắn Nó có gì giông như kỹ thuật của người làm pháo: dồn nén tư tưởng vào trong một cái cô't truyện thật ngắn gọn, thật tự nhiên" (2002: 333) Nhà nghiên cứu người Pháp
D Grojnowski khi đề cập đến ''Đường hướng viết lách" với ý nghĩa là những kỹ thuật phương tiện diễn đạt - điều làm cho truyện ngắn "có tính nghệ thuật nhất" trong các kiểu loại truyện kể, đã phân tích kết câu (composition) như là yếu tô' hàng đầu Quả thực, với một thể loại truyện
kể mà yêu cầu vế sự ngắn gọn, hàm súc được đề cao vào bậc nhất như
Trang 3Nhan đ ề nh ư một tín hiệu nghệ thuật đa trị trong truyện n gắ n
truyện ngắn, thi sự hâp dẫn và chất lượng nghệ thuật của tác phẩm pnụ
thuộc rất nhiều vào nghệ thuật kết câu Các nghiên cứu vê' truyện ngắn
theo phương pháp Thi pháp học hiện đại hết sức chú ý khảo sát, phân tích kết cấu tác phẩm và đặc biệt nhâh mạnh phương diện kỹ thuật, các thủ pháp tạo nên dâu âh riêng của tác giả trong nghệ thuật kê't cấu
Kết cấu là nghệ thuật tổ chức, kiến trúc toàn bộ tác phẩm Trên bề mặt tác phẩm văn xuôi, kết câu là sự bố trí, sắp xếp, phân bô' các phin, chương, đoạn theo một trình tự nhât định và tạo ra môi liên hệ bên ngoài giữa chúng Sâu rộng hơn, kết câu còn là thiết lập những liên kê't bên trong của các yếu tô' câu thành tác phẩm như liên kết các thành phần của cốt truyện, bố trí các yếu tố ngoài cốt truyện, tổ chức hệ thống tính cách,
tổ chức thời gian và không gian nghệ thuật Nghệ thuật kết câu chính là nghệ thuật tạo dựng và liên kết các yếu tố câu thành thê' giới nghệ thuật của tác phẩm một cách phù hợp vói tư tưởng nghệ thuật của nhà văn trong tác phẩm đó Các biểu hiện cụ thể của khái niệm kết câu trong truyện ngắn nói riêng, tác phẩm tự sự nói chung, được nhiều nhà nghiên cứu xem xét và diễn đạt theo nhiều cách khác nhau, song các tác giả đều hướng khái niệm này đêh nghệ thuật bô' cục văn bản, nghệ thuật trần thuật, nghệ thuật tổ chức hệ thống hình tượng, cốt truyện và các yêu tô'
ngoài cốt truyện Lê Ngọc Trà trong Lý luận và vãn học cho rằng "Ngoài
bô' cục chung, cách dẫn chuyện, trọng tâm của vâh đề kết câu trong tác phẩm tự sự là tổ chức hệ thống nhân vật và cốt truyện" (2005: 144), Lại Nguyên Ân hay Trần Đình Sử trong các bộ từ điển về văn học đều quan niệm kết câu không chỉ là việc tổ chức hệ thông hình tượng và cốt truyện
mà còn bao hàm một loạt các yếu tô' khác, trong đó có việc bô' trí, sắp xếp các yếu tố ngoài cốt truyện Quan niệm đó gần gũi với nhận định của một số nhà nghiên cứu văn học phương Tây Chẳng hạn, tác giả của công
trình Cấu trúc văn bản nghệ thuật phân tích Kết câu tác phẩm nghệ thuật ngôn
từ qua một loạt vân đề, trong đó điếm đầu tiên ông đề cập tới là khung
khổ của văn bản nghệ thuật ngôn từ (tức là ranh giói khu biệt văn bản với cái ngoài văn bản), không gian nghệ thuật, cốt truyện, hệ thông nhân vật, "cảnh" của điện ảnh và văn bản văn học, điểm nhìn của văn bản và tính đổng phối của các yếu tô' khác loại như một nguyên tắc kết cấu Đi
sâu vào Đường hướng viết lách của truyện ngắn, một trong những phương
Trang 4Nguyễn Thị Năm H oàng
diện được D Grojnowski quan tâm phân tích bên cạnh bô' cục, diễn ngôn, là "những điểm chiên lược và tiến trình" Những "điểm chiến lược" mà ông đề cập bao gồm tiêu đề, lời đề từ, điểm mở nút, kết thúc, kết Chúng tôi nhận thấy trong hệ thông lý luận của các nhà nghiên cứu trên có một điểm gặp gõ, đó là khẳng định tầm quan trọng của bô' cục văn bản nghệ thuật - từ chữ đầu tiên cho đến chữ cuối cùng - trong kê't cấu truyện ngắn Trong phạm vi văn bản đó, có một yếu tô' tuy ngắn gọn nhưng đặc biệt quan trọng, đó là nhan đề (title) - tên gọi tác phẩm, tín hiệu đầu tiên tác động trực quan đến người đọc, cũng là một ký ức tóm lược nhất, bao quát nhất về tác phẩm trong trí nhớ người đọc Nhan đề, ở một câp độ nào đó, hé lộ cho người đọc cách nhìn nhận của tác giả đôì với nội dung tác phẩm, cách thức mà tác giả muôn bắt đầu giao tiếp vói độc giả từ những từ ngữ đầu tiên và nhờ đó, có thể dự tính được những phản ứng của độc giả đôì với điều mà họ sẽ đọc sau nhan đề đó Do đó, tìm hiểu về nhan đề truyện ngắn là tìm hiểu một tín hiệu nghệ thuật có giá trị nhiều mặt, góp phần giải mã nghệ thuật kê't câu tác phẩm của nhà văn Ở một phạm vi lớn hơn, khảo sát hệ thông các tập truyện ngắn có thể giúp chúng ta thấy được thói quen, phong cách của một tác giả, một nhóm tác giả ữong việc đặt nhan đề và quan niệm của họ về yêu tố này Bài viết của chúng tôi phân tích những tín hiệu nghệ thuật đa dạng của nhan đề trong truyện ngắn Việt Nam đương đại (sau năm 1975) dựa trên khảo sát, thông kê nhũng trường hợp tiêu biểu
2 Tổng quan vấn đề nghiên cứu
Cùng vơi sự phát triển đa dạng, phong phú của truyện ngắn Việt Nam sau năm 1975, nhiều công trình nghiên cứu về thể loại này đã ra đời Có những công trình tổng kết thành tựu của thề loại như chuyên
luận Truyện ngắn Việt Nam - Lịch sử, Thi pháp, Chân dung do Phan Cự Đệ chù biên, Truyện ngắn những vấn đề lý thuyêl và thực tiễn thể loại của Bùi
Việt Thắng, phần viết về truyện ngắn trong giáo trình văn học Việt Nam giai đoạn sau 1975 của các Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Sư phạm Hà Nội, các công trình về thành tựu của truyện ngắn sau năm 1975, những mô típ, những khuynh hướng chính của thế loại như công trình cùa Bích Thu, Lê Dục Tú, Tôn Phương Lan, Lê Thị
Trang 5Nhan đề như m ột tín hiệu n gh ệ thuật đa trị trong truyện ngắ n
Hường Nhiều công trình đi sâu tìm hiểu những đóng góp và đặc điếm phong cách truyện ngắn của các tác giả, nhóm tác giả tiêu biểu cho giai đoạn này như Nguyễn Minh Châu, Nguyễn Huy Thiệp, Lê Minh Khuê,
Tạ Duy Anh, Y Ban, Nguyễn Thị Thu Huệ, Phan Thị Vàng Anh, Nguyễn Ngọc Tư, Đỗ Bích Thúy Một sô' công trình đi vào phân tích đặc điếm những kiểu truyện cụ thê’ trong văn học thời kỳ đối mới như truyện ngắn giả cổ tích, truyện mi ni Và có râ't nhiêu công trình, bài viết giới thiệu, bình luận, phân tích, trao đổi về các sáng tác truyện ngắn thời kỳ này Trong phạm vi quan sát của mình, chúng tôi nhận thây việc phân tích nhan đề truyện ngắn thường được đặt ra trong những bài viết về các sáng tác cụ thể và thường thiên về việc phân tích mô'i liên hệ nội dung giữa nhan đề với câu chuyện được kể Gần đây đã có công trình khái quát một sô' đặc điểm nội dung của nhan đề truyện ngắn đương đại như:
"tên tác phẩm thường có xu hướng đi vào những vẩn đề của đời thường", "nhiều khi tiêu đề như một gợi mở, một dẫn dụ để người đọc khám phá tác phẩm, nội dung tác phẩm có thể sẽ gây bất ngờ với người đọc" và hiện tượng tên tác phẩm gắn với việc "kích thích thị hiếu của người tiêu dùng" (Lê Hương Thủy, 2013:118 -120) Tác giả công trình đã đưa ra một số dẫn chứng minh họa cho những nhận định của mình Theo chúng tôi, nêu khảo sát nhan đề truyện ngắn trên các phương diện: nội dung, khả nâng định hướng nhận thức đối với người đọc và phong cách ngôn ngữ của tác giả, sẽ cho những kết quả cụ thể, thú vị, nói lên giá trị nhiểu mặt của nhan để trong kết câu chung của tác phẩm Đó chính là mục tiêu mà chúng tôi hướng tới trong bài viết này
3 Phương pháp nghiên cứu
Bài viết của chúng tôi tiếp cận truyện ngắn Việt Nam đương đại theo hướng thi pháp học với các thao tác: thông kê, phân loại, phâm tích,
so sánh để khảo sát nhũng đặc điểm của nhan đề truyện thông qua những trường hợp tiêu biểu
4 Kết quả nghiên cứu và binh luận
Nhan đề không chi là tên gọi để phân biệt tác phẩm này vói tác phẩm khác, đó còn là nơi tác giả gửi gắm những thông điệp nghệ thuật
Trang 6N guyễn Thị Năm H oàng
cúa mình Đó có thể là cách định danh hay định tính nhân vật, sự việc
sẽ được kẽ, địa điểm hoặc thời điểm xảy ra câu chuyện, có thể là sự tóm
lược trực tiếp những nội dung chính, chú đề của tác phẩm, có thể là một
ẩn dụ, một liên tưởng nào đó về ý nghĩa của câu chuyện được kể, hoặc tạo một ấn tượng đặc biệt vói độc giả ngay từ những chữ đầu tiên của tác phẩm Ngưòi đọc chỉ có thể soi tỏ ý nghĩa của nhan đề sau khi đã hoàn tất việc đọc truyện Thậm chí, sau khi đọc xong toàn bộ truyện, ý nghĩa của nhan đề trong suy nghĩ của người đọc có thể được điều chỉnh, bố sung, nâng cao, hoặc hoàn toàn trái ngược, bâ't ngờ so vói suy nghĩ ban đầu (khi chưa đọc văn bản)
4.2 v ề m ặt nội dung
Nếu đặt thành một đơn vị ngữ nghĩa độc lập để phân tích, nhan đề truyện có thể gợi nên một không gian hoặc một khoảng cách không gian, một thời điểm hoặc một quãng thời gian, một không - thời gian, thông báo về một nhân vật, một hành động, một trạng huống tâm lý, hoặc tường thuật, tóm lược về một sự vật, sự việc, Qua khảo sát, thông kê, chúng tôi chia nội dung nhan đề truyện ngắn giai đoạn này thành bôn nhóm cơ bản: không - thời gian, nhân vật - hành động - tâm
lý, sự vật - hiện tượng, tình huông - câu chuyện Chẳng hạn trong tập
40 truyện ngắn (1965 - 1985), nội dung nhan đề các truyện ngắn sau năm
1975 được phân bô' tương âối như sau:
Không - thời gian Nhân vật - hành
động - tâm lý
Sự vật - hiện tượng
Tình huống - câu chuyện Noi anh sẽ đến Những người
không có vũ khí
Con bướm nhỏ
Một cuộc thi
Ở nơi hòn than rửa
sạch
Một người thợ vùng lửa
Phù sa cổ Gặp lại
biết chọn hạn
Trang 7Nhan đề như một tín hiệu nghệ thuật đa trị trong truyện ngắn
Đêm trắng
Những cơn mưa rào
Xóm chài
Trong Truyện ngắn Việt Nam thế kỷ XX, tập 29 (giai đoạn 1976 -
2000), sự phân bố là như sau:
Không - thời
gian
Nhân vật - hành động - tâm lý
Sự vật - hiện tượng
Tình huống - câu chuyện Mùa hoa cải
bên sông
Người đàn bà tóc trắng
Hoa cho ngày cưới
Có một đêm như thế
Hổi ức làng
Che
Hai người đàn bà xóm Trại
Ốc mượn hồn Tiên bay về tròi
Sau những
mùa trăng
Người hùng trường làng
Ngải đắng ở trên núi
Sinh vào đêm trẵng sáng
Người lùn trong truyện cổ Grim
Chiếc bình đựng ký ức
Không nhan sắc
Có thể nói những nội dung trên là tương đối phổ biến trong truyện ngắn nói riêng, các tác phẩm tự sự nói chung Trong văn học Việt Nam hiện đại, các truyện ngắn tiêu biểu đều thuộc vào một trong những mảng
nội dung trên Chẳng hạn, Dưới bóng hoàng lan của Thạch Lam là một nhan đề biểu hiện không gian; Chí Phèo, Lão Hạc của Nam Cao, Kép Tư Bền của Nguyễn Công Hoan, Những đứa con ừong gia đình của Nguyễn Thi là những nhan đê' biểu hiện nhân vật; Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân, Thư nhà của Hồ Phương, Rừng xà nu của Nguyễn Trung Thành, Mảnh trăng cuôỉ rùng của Nguyễn Minh Châu là những nhan đề biểu hiện
sự vật - hiện tượng; Một lần tới thủ đô của Trần Đăng, Lặng lẽ Sa Pa của
Nguyễn Thành Long là nhan đề biểu hiện tình huôhg, câu chuyện,v.v Trong văn học đương đại, truyện ngắn Nguyễn Minh Châu thường có nhan đê' mang nội dung về sự vật - hiện tượng mang tính biểu tượng
như Bức tranh, Cơn giông, cỏ lau, Chiếc thuyên ngoài xa, Bến quê, Dẫu âh nghê'nghiệp, Mùa trái cóc ở miến Nam; Nguyễn Thị Thu Huệ là nhà văn đặt
hay một thời điểm đặc biệt như Tân cảng, Dĩ vãng, Biển ấm, Thành phô' không mùa đông, Những đêm thắp sáng, Mùa thu vàng rực rỡ, Hậu thiên
Trang 8N guyễn Thị Năm H oàng
đường, Cõi mê, có những nhan đề biểu thị một nhân vật đặc biệt như Thiếu phụ chưa chông, Người đàn bà ám kỉíói, Phù thủy, Người đi tìm giấc mơ, Giai nhân, một sô' nhan đề có nội dung là một sự vật, sự việc đáng nhó như Nước mắt đàn ông, Hoa nở trên trời, Hoàng hôn màu cỏ úa, Một trăm linh tám cây bằng lăng, Sơ ri đắng,, và cũng có những nhan đề cho ta thấy một tình huôhg nào đó như Còn lại một vâng trăng, Tinh yêu ơi, ở đâu?, Một nửa cuộc đời, Nào, ta cùng lãng quên Nguyễn Ngọc Tư có nhiều nhan đề biểu thị
nhừng trạng hu ông, những câu chuyện éo le trong cuộc sông như
Thương quá rau răm, Huệ lây chông, Môỉ tình năm cũ, Cuôí mùa nhan sắc, Biển người mênh mông; Duyên phận so le Tất nhiên, sự tồng kết ở đây chi
mang tính tương đổì, bởi có những nhan đề có thế xếp vào kiểu loại này hoặc kiểu loại kia đều phù hợp Dù ở mảng nội dung nào, nhan đề truyện ngắn đương đại cũng thường mang khuynh hướng thế sự, đòi tư, nhung nhan đề mang nội dung gắn vói cộng đổng, mang khuynh hướng
sử thi ngày càng vắng bóng Điều đó nằm trong mạch vận động chung của văn xuôi sau năm 1975
4.2 Về khả năng định hướng nhận thức
Những kết quả trên là khảo sát về nội dung của bản thân nhan đề vói tư cách một đơn vị văn bản độc lập Nhưng sự bóc tách đó chỉ có ý nghĩa khảo sát, trong thực tê'thì không có một nhan đề độc lập, nó bao giờ cũng là một phần của văn bản, một yêu tô' làm nên kết cấu chung của truyện kể, do đó ý nghĩa của nó chỉ có thể được soi sáng, được hiểu một cách thấu triệt nhất sau khi độc giả đã đọc xong tác phẩm Nêu đặt nhan để trong liên hệ vói câu chuyện được kể ở phần văn bản trung tâm của tác phẩm, thì không phải bko giờ nhan đề cũng định hướng nội dung cho câu chuyện Hay nói cách khác, mỗi nhan để sẽ hướng đến một mục tiêu, một hiệu quả khác nhau về vai trò và liên hệ của nó đôì với tác phẩm Có những nhan để tạo nên những định hương nhận thức, hay nói cách khác, định hướng sự chú tâm của người đọc vào một nhân
tô nào đó của truyện, như nhân vật, chi tiết tình huống; có những nham
đê giúp ngưòì đọc hiếu được tinh huông hoặc câu chuyện bao quát toàn
bộ tác phẩm; song có những nhan đề hạn chế tối đa việc định hướng này bằng sự khó nắm bắt, khó hình dung ý nghĩa của nó, khiến độc giả phải không ngùng băn khoăn, suy nghĩ, và phải dùng toàn bộ nội dung
Trang 9Nhan đề như một tín hiệu nghệ thuật đa trị trong truyện ngắn
truyện đã đọc xong để quay lại cắt nghĩa nhan đề Thông thường, những nhan đề có nội dung là một yếu tô' nào đó trong truyện sẽ hướng người đọc vào tìm kiếm yếu tô' đó, ngẫm nghĩ về ý nghĩa của nó trong tác phẩm; còn những nhan đề mà từ ngữ có tính bao quát, trừu tượng hoặc gợi liên tưởng thường khiên người đọc "tạm gác" việc cắt nghĩa
nó lại cho đến khi hoàn thành việc đọc tác phẩm, thậm chí là phải băn khoăn phân tích, liên tưởng để cắt nghĩa nhan đề đó Chẳng hạn, với
nhan đề cỏ lau, Nguyễn Minh Châu đã định hướng người đọc vào việc
suy ngẫm về tần suâ't xuât hiện cũng như ý nghĩa biểu tượng của cỏ lau như một thông điệp về sự quên lãng và những tác động, ám ảnh của cuộc chiến tranh đã qua đối với hiện tại trong tác phẩm; trong khí đó
Sổng với thời gian hai chiều của Vũ Tú Nam lại là một nhan đề không
định hướng vào một nhân tô' cụ thể nào, và phải đợi đến khi trải nghiệm toàn bộ câu chuyện, người đọc mới hiểu được ý nghĩa của nó: một hành trình sống ở đó vừa có sự thôi thúc của hiện tại với nghĩa vụ, trách nhiệm, ràng buộc, vừa đầy những níu kéo, xao xuyên của quá khứ đẹp đẽ, nồng âm tình người của nhân vật chính Khảo sát tuyển tập
Truyện ngắn hay Việt Nam thời kỳ đôì mới, tập 1, ta có thể quan sát thây
các nhan đề có những hiệu quả nhận thức khác nhau như sau:
Gây chú ý vào một số
yếu tố trong truyện
(13/30 «43%)
Tóm lược, bao quát nội dung câu chuyện (10/30 » 33%)
Hạn chế đmh
hưóng (7/30 * 24*/o)
Chiếc thuyền ngoài xa Một lần đôì chứng Thanh minh ttròi
trong sáng Tiếng dội từ rừng đước Dưới đáy vực Lãng tử
Người bào chế thuốc
giảm đau
Tiếng khóc và tiếng hát Trang viết và cơn bão 1* A a ' •
Lên ruôi
Nghĩa địa xóm Chùa Những người đàn bà Quyền khôn^ đtiên Con mèo của Foujita Tự truyện
Lá quốc thư Hai ông cháu và con người
chủ xưa
Trang 10N guyễn Thị Năm H oàng
Bụi cò trên đường làng Sự tích những ngày đẹp trời
Con mèo
Tưóng về hưu
Muôi của rừng
Như vậy, trong tuyển tập này, sô' lượng nhan đề thông báo, định hướng cho người đọc về nội dung sẽ được kể là cao hơn (76%), trong đó cao nhất là sô' nhan đề gây chú ý vào một yếu tô' cụ thể trong truyện (nhân vật, sự vật, sự việc) Với kiểu nhan đề này, người đọc, sau khi đọc xong nhan đề, thường ít nhiều có một hình dung, tưởng tượng nào đó
về những điều sẽ được đọc trong truyện Tỉ lệ nhan đề hạn chế định hướng sự chú ý của người đọc chiếm khoảng 24%, những nhan đề này khiên người đọc khó đoán trưóc được nội dung câu chuyện
Trở lại với văn học giai đoạn trước, khảo sát tập 33 truyện ngắn chọn lọc 1945 - 1975, hiệu quả định hương sự chú tâm của người đọc thể hiện
trên các nhan đề như sau:
Gây chú ý vào một sô
yếu tố trong truyện
(18/33 « 5 5 % )
Tóm lược, bao quát nội dung câu chuyện (12/33 * 36%)
H ạn ch ế định hướng (3/33 * 9%)
Người kháng chiến Một lần tói thủ đô Mầm sông
Đôi m ắt Ký niệm v ề người con
đi xa
Đêm hổng
Mảnh trăng cuối rừng Mùa cá bột Những con đò danh dự
Quí* hương Khác trước
Con chị Lộc Mùa lạc
Người tị nạn Lặng lẽ Sa Pa
Người cầm súng Chuyện bên bờ sông
Vàm Cỏ
Ngiĩời thợ chữa đổng hổ
tại đường hầm số l
Chuyện xóm tôi