MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KIỂM TOÁN CHU TRÌNH MUA HÀNG THANH TOÁN TẠI CÔNG TY TNHH DỊCH VỤ TƯ VẤN TÀI CHÍNH KẾ TOÁN VÀ KIỂM TOÁN

MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KIỂM TOÁN CHU TRÌNH MUA HÀNG THANH TOÁN TẠI CÔNG TY TNHH DỊCH VỤ TƯ VẤN TÀI CHÍNH KẾ TOÁN VÀ KIỂM TOÁN AASC 3.1 Đánh giá chung tình hình thực hiệ

MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KIỂM

TOÁN CHU TRÌNH MUA HÀNG THANH TOÁN TẠI

CÔNG TY TNHH DỊCH VỤ TƯ VẤN TÀI CHÍNH KẾ

TOÁN VÀ KIỂM TOÁN ( AASC )

3.1 Đánh giá chung tình hình thực hiện kiểm toán chu trình mua hàng thanh toán do công ty AASC thực hiện

3.1.1 Những ưu điểm đạt được

Trong công tác kiểm toán chu trình mua hàng thanh toán, KTV đã thực hiệnđầy đủ 3 giai đoạn của cuộc kiểm toán từ khâu lập kế hoạch đến thực hiện và kếtthúc kiểm toán Trong giai đoạn lập kế hoạch, KTV có bản thực hiện các thủ tụcnhằm đánh giá một cách khái quát nhất về khách hàng phục vụ cho cuộc kiểm toán.Khi thực hiện kiểm toán, KTV lần lượt tiến hành các bước để được thiết kế trongchương trình kiểm toán Có thể thấy đây là quy trình làm việc khá khoa học giúpKTV quản lý thời gian làm việc của mình, thực hiện kiểm toán một cách có chấtlượng nhất

Để giảm bớt thời gian nhưng vẫn đảm bảo chất lượng cuộc kiểm toán, AASC

đã thiết kế chương trình kiểm toán cho các khoản mục trong đó có khoản mục phảitrả nhà cung cấp, tiền tài khoản liên quan đến chu trình mua hàng thanh toán Khithực hiện , KTV dựa vào đặc điểm của từng khách hàng mà vận dụng cho phù hợp

Có thể thấy thủ tục phân tích là thủ tục đòi hòi người thực hiện phải có năng lực vàtrình độ cao Trong kiểm toán chu trình mua hàng thanh toán, KTV đã sử dụng kỹthuật này nhằm tìm ra những biến động bất thường chứng tỏ trình độ làm việc khátốt trong kiểm toán chu trình mua hàng thanh toán của công ty AASC

Bản thân các khoản mục trên báo cáo tài chính có mối liên hệ lẫn nhau để cùngphản ánh bản chất và chức năng của chu trình., hồ sơ và chương trình kiểm toán thìphân chia theo các khoản mục riêng nhưng trong thực hiện kiểm toán các KTV

thường có sự trợ giúp lẫn nhau và có mối quan hệ chặt chẽ với nhau thông qua các

cơ sở dẫn liệu nghĩa là cùng một bộ chứng từ có thể chứng minh cho số liệu trên 2

sổ chi tiết như mua hàng và sổ chi tiết vật liệu

Để đảm bảo bằng chứng cho cuộc kiểm toán, ngay trong quy định về hồ sơkiểm toán đã đặt ra yêu cầu là hồ sơ kiểm toán năm phải được sao lưu theo đúngtham chiếu, phải thu thập được tất cả GLV chứng minh cho kết quả làm việc củamình Trong thực hiện kiểm toán, KTV đã đảm bảo sao lưu toàn bộ tài liệu liênquan đến các bước thực hiện trong cuộc kiểm toán

Công việc kiểm toán được thể hiện trên GLV cũng như các báo cáo kiểm toán

vì vậy người phụ trách có thể giám sát, kiểm tra một cách thường xuyên Nhờ sựkiểm tra thường xuyên này đảm bảo giảm thiểu những sai sót trong kiểm toánxuống mức thấp nhất

3.1.2 Những mặt còn tồn tại và nguyên nhân

3.1.2.1 Về giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán

Mặt còn hạn chế trong giai đoạn này là tìm hiểu về hoạt động kinh doanh củakhách hàng cũ KTV hầu như chỉ sử dụng GLV của năm trước, chưa đi sâu tìm hiểunhững thay đổi trong năm nay Những đánh giá về rủi ro kiểm toán hoàn toàn dựatrên những nhận xét của cuộc kiểm toán năm trước, trừ khi có những thay đổi đặcbiệt Việc làm này có thể giúp KTV tiết kiệm thời gian nhưng có thể có rủi ro caonếu trong năm nay khách hàng có những thay đổi ảnh hưởng đến cuộc kiểm toán

mà KTV chưa nắm bắt được hoặc chưa phân tích được Thêm nữa, việc tìm hiểuthông tin về khách hàng chủ yếu dựa vào phỏng vấn bản thân khách hàng đó, rất íttìm hiểu thêm từ thông tin bên ngoài Điều này có thể do thời gian kiểm toán có hạnhoặc nhân lực còn thiếu, tuy nhiên, việc nắm bắt thông tin không khách quan cũng

là một rủi ro trong lĩnh vực này

Về đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ của khách hàng:

AASC sử dụng bảng câu hỏi được thiết kế sẵn để tiến hành đánh giá hệthống kiểm soát nội bộ của khách hàng Bảng câu hỏi này được thiết kế chi tiết

quát hầu hết các hoạt động kiểm soát nội bộ liên quan đến khách hàng Như vậy sửdụng bảng câu hỏi thiết kế sẵn sẽ giúp KTV tiết kiệm được thời gian mà không bỏsót những vấn đề quan trọng Tuy nhiên, mặt hạn chế của bảng câu hỏi thiết kế sẵnnày là nó được sử dụng cho tất cả các đơn vị khách hàng, vì thế nó không thể đápứng tốt cho mọi loại hình doanh nghiệp, mọi loại hình hoạt động kinh doanh Bêncạnh đó, khi đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ khách hàng AASC không quy địnhmức nào là khá, trung bình hay yếu mà sự tổng hợp đánh giá này là dựa trên kinhnghiệm và xét đoán nghề nghiệp của KTV Chính sự đánh giá mang tính chủ quannày đôi khi làm cho KTV không nhận ra mặt yếu kém nào đó của hệ thống KSNBkhách hàng và trong một số trường hợp có thể xảy ra bất đồng ý kiến giữa các thànhviên trong nhóm.

Thiết kế các thủ tục kiểm toán: Nhờ có sự tiếp cận tổng quát , thủ tục kiểm

toán hợp lý, phân công công việc phù hợp mà giúp công tác kiểm toán có thể diễnn

ra thuận lợi đảm bảo thời gian cuộc kiểm toán Tuy nhiên , cách thức này mới chỉ

áp dụng một cách đơn giản, gần như tự phát chứ chưa quy củ Khi kiểm toán viênphát hiện dấu hiệu sai phạm ở chỗ nào thì thực hiện kiểm tra luôn Bên cạnh đónhiều thủ tục còn bị bỏ chưa thực hiện được vì thiếu thời gian Nếu cuộc kiểm toán

có quy mô nhỏ, thì phương pháp này cũng không ảnh hưởng, nhưng cuộc kiểm toánnhững khách hàng lớn, nhiều người làm thì hạn chế này có thể dẫn đến việc quản lýchương trình kiểm toán là rất khó khăn

3.1.2.2 Về thực hiện các thủ tục kiểm toán

Thủ tục phân tích: Đây là thủ tục đem lại hiệu quả cao nếu được sử dụng đúng

và người thực hiện phải có trình độ và cái nhìn tổng quát Trong kiểm toán chu trìnhmua hàng thanh toán, KTV có sử dụng thủ tục này tuy nhiên thực tế chưa thực sựđem lại hiệu quả cao Việc phân tích mới chỉ dừng lại ở phân tích dọc, so sánh nămnay với năm trước để tìm ra những biến động bất thường Chưa phân tích nhữngảnh hưởng hoặc những nội dung liên quan đến mua hàng thanh toán như các chỉtiêu về nhân công, thời gian làm viêc …Nguyên nhân là do KTV chưa được đào tạo

tục này Việc phân tích không chính xác có thể làm sai lệch hướng kiểm toán, do đóAASC cần có phương pháp sử dụng kỹ thuật này một cách hiệu quả hơn

Thủ tục gửi thư xác nhận : Hầu như KTV không thực hiện gửi và nhận thư

xác nhận mà công ty khách hàng là người cung cấp thư xác nhận cho KTV Điềunày có thể ảnh hưởng đến tính khách quan của thông tin Việc KTV gửi thư xácnhận sẽ đảm bảo được tính khách quan của thông tin, hạn chế có sự câu kết giữakhách hàng và bên thứ 3 Tuy nhiên cũng có thể nhận thấy thủ tục này cũng cónhững hạn chế của nó, khi KTV thực hiện gửi thư xác nhận đến nhà cung cấp củakhách hàng sẽ mất nhiều thời gian hơn và gặp khó khăn hơn trong nhận hồi đáp củađơn vị xác nhận Vì vậy, để cuộc kiểm toán đảm bảo chất lượng và đúng tiến độ,KTV cần sử dụng kết hợp cả 2 hình thức này

Phương pháp chọn mẫu: việc chọn mẫu chỉ dựa trên những phán đoán của

KTV, chưa có kỹ thuật cụ thể Các KTV chủ yếu thực hiện chọn mẫu theo quy luật

số lớn, chọn các nghiệp vụ phát sinh với giá trị lớn do những khoản này thường cókhả năng sai phạm cao và mang tính trọng yếu cho phần hành mua hàng thanh toán.Đây chính là mặt hạn chế trong phương pháp chọn mẫu vì nó có thể bỏ qua nhữngsai phạm có số tiền nhỏ nhưng lại mang tính hệ thống, lặp đi lặp lại

Thực hiện các chương trình kiểm toán: Chương trình kiểm toán của AASC

thiết kế để thực hiện các cuộc kiểm toán báo cáo tài chính là khá hoàn thiện, chươngtrình đã hướng dẫn khá đầy đủ các bước thực hiện kiểm toán phần hành mua hàngthanh toán Tuy nhiên việc vận dụng chương trình kiểm toán phần hành này vàocuộc kiểm toán cụ thể còn nhiều vấn đề tồn tại Trên thực tế, chỉ có cuộc kiểm toán

có quy mô lớn, thời gian dài thì KTV mới tuân thủ đầy đủ các bước đảm bảo chấtlượng cuộc kiểm toán, nhưng những cuộc kiểm toán quy mô nhỏ thì còn rất nhiềucác bước bị bỏ qua hoặc thực hiện khá sơ sài các thủ tục kiểm toán Có thể thấyrằng, cuộc kiểm toán các khách hàng có quy mô nhỏ thì phần hành này phát sinhkhông nhiều, tuy nhiên phải hiểu rằng, mọi sự đánh giá phải đặt trong cùng điềukiện, phần hành mua hàng thanh toán của công ty này chắc chắn sẽ nhở hơn công ty

khác có quy mô lớn hơn nhưng lại là phù hợp với bản thân hoạt động của mình.KTV cần đảm bảo đầy đủ nguyên tắc để cuộc kiểm toán đạt hiệu quả cao nhất.

Những tồn tại khác

Mặt còn là hạn chế trong khảo sát khách hàng để đánh giá khả năng chấp nhậnkiểm toán là bước đánh giá này hầu như không thực sự được quan tâm, những đánhgiá chỉ hoàn toàn khái quát thông qua bản báo cáo tạm tính của doanh nghiệp, thậmchí có những doanh nghiệp KTV không thực hiện bước đánh giá này Đối với mỗicông ty kiểm toán độc lập thì hoạt động vì lợi nhuận vẫn là mục tiêu hàng đầu, vìthế việc mở rộng khách hàng là vấn đề quan tâm của Ban lãnh đạo Việc chấp nhậnkhách hàng đồng nghĩa với việc đem lại doanh thu cho AASC Tuy nhiên có thểthấy rằng, hoạt động kiểm toán là dịch vụ đặc thù, nó liên quan chặt chẽ đến cácquy định của pháp luật Rủi ro kiểm toán là điều không thể tránh khỏi cho cuộckiểm toán mà khách hàng có nhiều sai sót, gian lận Khảo sát đánh giá chấp nhậnkhách hàng là một bước ban đầu hạn chế rủi ro đó Nếu qua đánh giá ban đầu này ,KTV nhận thấy khách hàng có những hoạt động không minh bạch thì có thể từ chốikiểm toán

Về sử dụng công nghệ kỹ thuật cho kiểm toán chu trình mua hàng thanh toán:

Có thể thấy, hiện AASC chưa sử dụng phần mềm kiểm toán trong thực hiện kiểmtoán báo cáo tài chính, các bước còn thực hiện khá tự phát, vấn đề nảy sinh ở đâuthì thực hiện kiểm tra chi tiết luôn, chưa có bước hệ thống một cách khoa học, điềunày cũng làm hạn chế về mặt thời gian cho cuộc kiểm toán

Về xác định rủi ro kiểm toán và ước lượng ban đầu về tính trọng yếu cho chu trình mua hàng thanh toán KTV thường chỉ chú ý đánh giá rủi ro cho toàn cuộc

kiểm toán và đánh giá tính trọng yếu cho báo cáo tài chính Việc phân bổ tính trọngyếu cho từng khoản mục hay chu trình còn dựa trên sự nhạy cảm của KTV và chưađược thực hiện một cách có hệ thống và chi tiết theo từng bước đã xây dựng Việcxác định hệ số cho trọng yếu cho các khoản mục thường không kèm theo cơ sở cótính thuyết phục cao, chủ yếu dựa trên phán đoán của KTV về tầm quan trọng củakhoản mục đó trên báo cáo tài chính

Thủ tục kiểm toán bổ sung:

Hiện tại việc thực hiện thủ tục kiểm toán bổ sung cho phần hành mua hàngthanh toán chưa được thực hiện nhiều, KTV chỉ thực hiện thủ tục này khi thiếunhiều bằng chứng cho phần hành mua hàng thanh toán Hơn nữa thủ tục kiểm toán

bổ sung chỉ dừng lại ở kiểm tra phần hành hàng tồn kho

3.2 Tính tất yếu hoàn thiện kiểm toán chu trình mua hàng thanh toán

Trong hơn 20 năm đổi mới, Việt Nam đã có những chuyển biến mạnh mẽtích cực để khẳng định vị thế của mình trong khu vực và trên thế giới Hiện nàyViệt Nam đang đẩy nhanh quá trình hiện đại hóa công nghiệp hóa đất nước bằngviệc thay đổi quan điểm mở cửa giao lưu với thế giới, luôn cố gắng tìm tòi, đầu tưtiếp nhận sự tiến bộ trong khoa học kỹ thuật của các nước tiên tiến Hiện tại ViệtNam đang là thành viên của nhiều tổ chức quốc tế như ASEAN, ASEM, APEC,AFTA và gần đây nhất chính thức trở thành thành viên của tổ chức thương mạiquốc tế WTO Đây vừa là cơ hội cũng vừa là thách thức , khó khăn trong sự pháttriển kinh tế Nhưng nền kinh tế Việt Nam không ngừng muốn phát triển sâu rộnghơn nữa ngang hàng với nhiều nước phát triển trong khu vực Để thực hiện mụctiêu này chính phủ Việt Nam đã không ngừng cải tiến những chính sách phù hợphởn trong đó có mở rộng, tạo điều kiện thuận lợi cho sinh viên có khả năng vànhu cầu ra nước ngoài học tập tiếp thu tri thức quốc tế Và một phần quan trọngtrong những bước thay đổi để phát triển là sự đổi mới và khả năng hội nhập củanền tài chính trong nước với thế giới Để có được sự hội nhập này, nền tài chínhViệt Nam cần đạt bước tiến trong tính minh bạch và công khai của mình

Một quốc gia muốn phát triển triển thì trước tiên phải xây dựng nền côngnghiệp mạnh mà Việt Nam chỉ có thể làm được thông qua việc huy động vốn đầu

tư nước ngoài Trong mắt các nhà đầu tư, nền chính trị ổn định của Việt Nam và

sự ữu đãi của chính phủ là một điều kiện thuận lợi để thu hút đầu tư nước ngoài.Xong một đòi hỏi quan trọng để đáp ứng các yêu cầu của nhà đầu tư là quốc tếhóa các thông tin tài chính nói chung và kế toán kiểm toán nói riêng Để đáp ứng

hợp với chế độ chuẩn mực kế toán, kiểm toán quốc tế áp dụng điều kiện cụ thể ởViệt Nam.

Trải qua hơn 10 năm hình thành và phát triển, kiểm toán đã và đang trởthành một lĩnh vực có vai trò quan trọng trong nên kinh tế xu hướng quốc tế hóa.Nắm bắt được điều này, hiện nay số lượng, quy mô các công ty kiểm toán khôngngừng gia tăng, đội ngũ KTV không ngừng phát triển cả về chuyên môn và sốlượng Công ty TNHH Dịch vụ Tư vấn Tài chính Kế toán và Kiểm toán (AASC)không nằm ngoài dòng vận động chung của thị trường kiểm toán Công ty đangxây dựng cho mình những kế hoạch cụ thể nhằm nâng cao hơn vị thế của mìnhtrên lĩnh vực kiểm toán và tư vấn tài chính

Trong kiểm toán báo cáo tài chính doanh nghiệp, kiểm toán chu trình muahàng thanh toán đóng vai trò vô cùng quan trọng trong kiểm toán quá trình cungcấp các yếu tố đầu vào phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh của đơn vị và đảmbảo thực hiện nghĩa vụ của doanh nghiệp đối với khoản nợ phải trả cho nhà cungcấp Kiểm toán chu trình này bao gồm kiểm toán các khoản mục có liên quan :khoản mục phải trả nhà cung cấp, khoản mục tiền Đảm bảo tính chính xác củacác thông tin này ảnh hưởng trực tiếp đến các số liệu trên báo cáo tài chính Chính

vì vậy, kiểm toán chu trình mua hàng thanh toán góp phần nâng cao tính minhbạch trong hoạt động của doanh nghiệp, góp phần lành mạnh hóa các thông tin tàichính nói chung và thông tin kế toán nói riêng Cùng với sự phát triển mạnh mẽcủa lĩnh vực kiểm toán, kiểm toán chu trình mua hàng thanh toán do Công tyTNHH Dịch vụ Tư vấn Tài chính Kế toán và Kiểm toán (AASC) thực hiện cũngcần hoàn thiện nhằm đáp ứng nhu cầu hiện nay

3.3 Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kiểm toán chu trình mua hàng thanh toán do công ty AASC thực hiện

3.3.1 Giải pháp cụ thể hoàn thiện công tác kiểm toán chu trình mua hàng thanh toán

Về tìm hiểu những thay đổi trong hoạt động kinh doanh của khách hàngthường niên của công ty Do là khách hàng cũ, đã được AASC thực hiện cuộc kiểmtoán những năm trước đó vì thế hồ sơ kiểm toán khách hàng này cũng đã lưu các tàiliệu về tình hình hoạt động cũng như hệ thống kiểm soát nội bộ KTV có thể tìmhiểu thông tin trên các tài liệu này nhằm tiết kiệm thời gian của cuộc kiểm toán.Tuy nhiên, việc tìm hiểu về những thay đổi trong hoạt động của khách hàng trongnăm kiểm toán là vấn đề hết sức quan trọng để đánh giá Khi tìm hiểu những thayđổi của khách hàng trong năm nay, phỏng vấn là phương pháp dễ sử dụng và đemlại kết quả nhanh chóng, bên cạnh đó, KTV còn cần thu thập thông tin từ bên ngoàinhư đánh giá tình hình thị trường chung trong năm, tình hình kinh tế chung và phântích được ảnh hưởng của nó đến hoạt động kinh doanh của công ty khách hàng.Những thay đổi có tính pháp lý như thay đổi hội đồng quản trị, giấy phép đăng kýkinh doanh, thay đổi nhân sự quan trọng đều phải thu thập được giấy tờ chứngminh liên quan Ngoài ra, để hiểu rõ hơn về những rủi ro tiềm tàng , KTV có thểliên hệ với người thực hiện cuộc kiểm toán các năm trước đó để thu thập thêmthông tin về khả năng sai phạm và những bất thường trong hoạt động kinh doanhcủa khách hàng

Về sử dụng bảng câu hỏi KSNB : thực tế cho thấy , việc thiết kế sẵn bảng câu

hỏi tìm hiểu hệ thống kiểm soát nội bộ của khách hàng đã giúp cho KTV tiết kiệmthời gian thực hiện kiểm toán, nhưng để bảng câu hỏi đó thực sự phù hợp và đem lạihiệu quả cao hơn nữa cho mọi khách hàng, AASC có thể thiết kế thêm bảng câu hỏicho các công ty có tính đặc thù hoặc giới hạn mức câu hỏi cho những công ty cóquy mô nhỏ, nghiệp vụ mua hàng thanh toán phát sinh ít Để quy định mức đánh giá

hệ thống KSNB là tốt, khá hay yếu, cần các KTV có kinh nghiệm, năng lực thống

Về thiết kế các thủ tục kiểm toán: thiết kế chương trình kiểm toán là phần

không thể thiếu trong mọi cuộc kiểm toán Trong chương trình kiểm toán, KTV đã

vẽ ra được các bước cần thực hiện cho cuộc kiểm toán Thực tế, AASC chưa thựchiện tuân thủ theo bước này trong các cuộc kiểm toán quy mô nhỏ, chương trìnhkiểm toán được thiết kế chưa thực sự đem lại hiệu quả Người kiểm soát vấn đề này

là nhóm trưởng, để đảm bảo các bước thực hiện kiểm toán theo chương trình đãthiết kế, người giám sát phải quy định rõ về tham chiếu thực hiện trên giấy làm việccủa kiểm toán viên hoặc trợ lý kiểm toán, các bước thực hiện phải có đủ tham chiếu.Việc làm này vừa để dễ dàng cho giám sát việc thực hiện cuộc kiểm toán đồng thờicũng là đảm bảo đầy đủ các bước thực hiện kiểm toán nói chung và kiểm toán phầnhành mua hàng thanh toán nói riêng

Giải pháp thực hiện các thủ tục kiểm toán:

Thủ tục phân tích trong kiểm toán là thủ tục khó, đòi hỏi kiểm toán viên cónhiều kinh nghiệm mới có thể sử dụng tốt, nó sẽ đem lại hiệu quả rất cao nếu biếtthực hiện kỹ thủ tục này Thủ tục phân tích bao gồm phân tích ngang và phân tíchdọc và phân tích những ảnh hưởng liên quan của yếu tố khác Trong kiểm toán chutrình mua hàng thanh toán, thủ tục phân tích mới chỉ dừng ở phân tích dọc, so sanh

số liệu các năm và tìm ra những phát sinh bất thường giữa các năm Phân tích được

sử dụng trong mọi giai đoạn của kiểm toán Trong giai đoạn lập kế hoạch kiểmtoán, thủ tục phân tích thực hiện khi xác định tỷ trọng của ngành của khách hàngtrên thị trường giúp kiểm toán viên xác định khách quan quy mô doanh nghiệpkhách hàng Trong giai đoạn thực hiện, thủ tục phân tích được thực hiện trước khikiểm tra chi tiết nhằm tìm ra những biến động bất thường, xác định hướng kiểmtoán cho cả quá trình KTV không thể kiểm tra tất cả các nghiệp vụ mua hàng phátsinh, do đó phân tích giúp các kiểm toán viên tìm ra những bất thường nhằm tậptrung sự kiểm tra, điều này giúp tiết kiệm thời gian đồng thời đảm bảo hiệu quảcuộc kiểm toán Ngoài phân tích biến động giữa các năm, kỹ thuật phân tích cònthực hiện tìm ra biến động của một loại mặt hàng trong tổng mặt hàng mua vào đểtìm ra đâu là mặt hàng chính và biến động nhập mặt hàng này trong năm kiểm toán

Thủ tục này thực hiện bằng cách xác định tỷ lệ của một mặt hàng trong tổng mặthàng và đối chiếu với các mặt hàng khác

- Thủ tục gửi thư xác nhận các khoản công nợ là thủ tục không thể thiếu trongkiểm toán chu trình mua hàng thanh toán Đây là thủ tục kiểm toán hiệu quả nhằmxác minh số dư cuối kỳ các khoản nợ phải trả nhà cung cấp Tuy nhiên, hiện tại,AASC thường chỉ dựa vào thư xác nhận công nợ phải trả do khách hàng cung cấp,việc làm này tuy tiết kiệm được thời gian nhưng không đảm bảo tính khách quancủa thông tin Để đảm bảo tính trung thực, khách quan, trong xác minh công nợphải trả, các kiểm toán viên nên thực hiện gửi thư xác nhận với những công nợ có

số dư lớn

- Phương pháp chọn mẫu : chọn mẫu giúp kiểm toán viên tiết kiệm thời gianthực hiện kiểm tra chi tiết, nó cho phép người thực hiện kiểm tra một số nghiệp vụnhưng có thể dưa ra kết luận cho tổng thể dựa vào đặc trưng của mẫu Để phươngpháp chọn mẫu có hiệu quả , quy mô mẫu phù hợp và mẫu được chọn có thể đạidiện cho cả tổng thể Hiện tại, phương pháp chọn mẫu do AASC thực hiện trongkiểm toán chu trình mua hàng thanh toán chỉ dựa trên những xét đoán nghề nghiệpcủa KTV, chưa thực sự được khoa học và mang tính chủ quan cao Để phương phápnày đạt hiệu quả cao hơn, AASC nên thiết kế chương trình chọn mẫu mang tính tựđộng hóa, sau khi đưa ra những cơ sở chọn mẫu như tính trọng yếu, quy mô nghiệpvụ… chương trình sẽ thực hiện chọn mẫu tự động các chứng từ hay nghiệp vụ cầnđược kiểm tra Việc thực hiện chọn mẫu trên máy dựa trên cơ sở hợp lý giúp mẫuđược chọn mang tính khách quan cao và có khả năng đại diện cho cả tổng thể

3.3.2 Giải pháp chung nhằm hoàn thiện công tác kiểm toán chu trình mua hàng thanh toán tại công ty AASC

Tại Việt Nam, lĩnh vực kiểm toán là một lĩnh vực khá non trẻ, xong sựxuất hiện của nhiều các công ty kiểm toán trong và ngoài nước, đặc biệt là sự cómặt của bốn tập đoàn kiểm toán loán nhất thế giới tại Việt Nam Chính nhữngđiều này đã tạo ra sự cạnh tranh rất mạnh mẽ giữa các công ty kiểm toán Khôngchỉ có vậy, Việt Nam đang đứng trước một xu thế hội nhập với khu vực và trên

thế giới đòi hỏi các công ty kiểm toán phải có phương hướng và giải pháp hoànthiện phương pháp kiểm toán nói chung và kiểm toán chu trình mua hàng thanhtoán nói riêng.

Đứng trước những đòi hỏi vô cùng cấp thiết, bên cạnh sự nỗ lực của nhànước, chính phủ và các hiệp hội nghề nghiệp thì bản thân doanh nghiệp cũng phải

tự đổi mới hoàn thiện và tạo ra một đích cho phương hướng phấn đấu của công tymình và công ty AASC ko nằm ngoại lệ

Giải pháp về đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ

Đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ thực hiện trong giai đoạn lập kế hoạchkiểm toán, đây là bước công việc tìm hiểu và đánh giá sự hiểu quả của hoạt độngquản lý và kiểm soát của công ty khách hàng Theo chuẩn mực kiểm toán ViệtNam số 310 và 400 quy định đánh giá hệ thống KSNB của khách hàng bao gồm:hiểu biết về hoạt động kinh doanh, đánh giá ban đầu về rủi ro kiểm soát, lập bảngđánh giá rủi ro kiểm soát Thực tế, tại công ty kiểm toán AASC đã thực hiện đầy

đủ các bước này như trên tuy nhiên sự tìm hiểu là chưa sâu KTV cần tìm hiểu vềkhách hàng dựa vào những thông tin bên ngoài, đầu tư hơn về thời gian cho bướcnày vì nếu tìm hiểu về hệ thống KSNB có tốt, đánh giá chính xác thì mới đưa rađược chương trình hiệu quả cho các bước thực hiện về sau Và để hiểu được hệthống KSNB của khách hàng ,KTV phải có được tài liệu liên quan đến hoạt độngcủa công ty, các giấy tờ pháp lý là rất quan trọng , KTV phải sao lưu được toàn bộcác tài liệu này, khi thực hiện cần nghiên cứu kỹ hơn

Giải pháp về cách tiếp cận

Có nhiều phương pháp tiếp cận để thu thập hiểu biết về hệ thống KSNB vàđánh giá rủi ro kiểm toán Theo thông lệ, 2 phương pháp tiếp cận chủ yếu nhất làtheo khoản mục và theo chu trình Hiện tại AASC cũng thực hiện kiểm toán theo

2 cách tiếp cận này KTV thực hiện theo các chu trình mua hàng thanh toán, bánhàng thu tiền, chu trình lương và chu trình HTK và theo các khoản mục khác kothuộc các chu trình trên Phương pháp này có những mặt được nhưng cũng cónhững mặt còn hạn chế Nếu việc thực hiện là do các KTV khác nhau thì có thể

dẫn đến trùng lặp trong kiểm tra chi tiết Để giảm bớt sự trùng lặp này, trong thựchiện kiểm toán cần có sự giám sát hợp lý, hỗ trợ nhau trong thực hiện và cần thựchiện các bước theo đúng tiến độ để người thực hiện kiểm toán các phần hành khácnhau có thẻ hỗ trợ cho nhau.

Giải pháp về lựa chọn đội ngũ kiểm toán

Bố trí nhân sự thực hiện cuộc kiểm toán tại một đơn vị khách hàng là dotrưởng phòng quyết định Có thể thấy, người thực hiện kiểm toán mới hiểu rõnhất về cuộc kiểm toán đó Sự bố trí nhân sự cho cuộc kiểm toán tại AASC hiệnnay chưa được thực hiện khoa học Nhân sự cho cuộc kiểm toán do trưởng phòngsắp xếp chưa dựa trên sự phù hợp về năng lực mà chủ yếu dựa trên thời gian cóthể tham gia cuộc kiểm toán của KTV Them hạn chế nữa là thường có sự thayđổi kiểm toán viên thực hiện khách hàng năm trước

Trong cuộc kiểm toán, trưởng nhóm kiểm toán là người quản lý cuộc kiểmtoán đó nên có thể sử dụng nhân lực một cách hiệu quả nhất Trưởng nhóm cần bốtrí người thực hiện một cách hợp lý, đảm bảo một KTV không thực hiện quánhiều công việc, điều này sẽ ko đảm bảo chất lượng cuộc kiểm toán Vấn đề chọnđội ngũ nhân sự kiểm toán thích hợp cho cuộc kiểm toán không chỉ hướng tớihiệu quả cuộc kiểm toán mà còn tuân thủ các chuẩn mực chung được thừa nhậnrộng rãi ( GASS) Khi lựa chọn KTV cho thực hiện kiểm toán cần tránh sự thayđổi KTV trong cuộc kiểm toán cho một khách hàng thường niên của công ty.Trên thực tế, đối với hầu hết các công ty kiểm toán, việc thiếu nhân sự là hết sứcphổ biến, đồng thời sự biến động về mặt nhân sự trong công ty kiểm toán là rấtlớn đặc biệt là trợ lý kiểm toán có nhiều năm kinh nghiệm và KTV Việc thay đổinhân viên năm nay so với năm trước là không thể tránh khỏi nhưng sự hạn chế tối

đa thì công ty cần cố gắng

Nguồn nhân lực được coi như nòng cốt của các công ty kiểm toán Để có thểnâng cao chất lượng dịch vụ hay phát triển lĩnh vực này trong tương lai thì banlãnh đạo công ty cần có những chính sách đào tạo và tuyển dụng một cách hợp lý.Chú trọng hơn vào đạo tạo nâng cao năng lực và trình độ nhân viên, tạo cơ hội

học tập, xây dựng chế độ ưu đãi nhân viên phát triển sự nghiệp, xây dựng văn hóacông ty khiến nhân viên cảm thấy công ty thực sự là môi trường làm việc tốt chobản thân

Giải pháp về sử dụng thông tin

Kiểm toán là một lĩnh vực nhạy cảm, nó chịu tác động của sự biến động vềtình hình kinh tế chính trị, là một lĩnh vực đòi hỏi phải thường xuyên cập nhật.hiện nay với chu cầu xã hội nói chung và nền kinh tế nói riêng thì nguồn thông tin

là rất đa dạng Tình hình kinh tế không chỉ thể hiện trên các chỉ tiêu tài chính mà

nó còn thể hiện trên các chỉ tiêu phi tài chính khác Do vậy để phục vụ cho côngtác kiểm toán, KTV còn cần dựa trên những thông tin phi tài chính trên các thôngngoài doanh nghiệp Hiện nay AASC rất hạn chế trong sử dụng các thông tin này,

để đảm bảo cái nhìn khách quan là đầy đủ, công ty cần xây dựng một bước tronggiai đoạn tìm hiểu các thông tin về khách hàng để đảm bảo thực hiện thu thập cácthông tin bên ngoài liên quan đến cuộc kiểm toán Để làm được điều này đòi hỏi

sự đầu tư về thời gian, trình độ và sự nhạy bén của KTV, KTV không chỉ cần cókiến thức chuyên môn kế toán, kiểm toán, tài chính mà cần có sự am hiểu khá lớntrên nhiều lĩnh vực

Giải pháp về áp dụng Chuẩn mực kiểm toán Quốc tế và Việt Nam

Hiện nay vấn đề hội nhập toàn cầu đã và đang lan rộng trong mọi khía cạnhcủa cuộc sống Để có thể phát triển ngang tầm với các nước trong khu vực và trênthế giới thì hội nhập là tất yếu khách quan Nằm trong xu hướng chung đó, hộinhập kế toán , kiểm toán cũng đang ngày được nâng cao Hội nhập trên lĩnh vựckiểm toán đó là sự thống nhất về hệ thống Chuẩn mực Kiểm toán quốc tế, vềnhững quy định chung, đồng thời kết hợp vận dụng chuẩn mực kế toán, kiểm toánViệt Nam cho phù hợp với đặc điểm riêng của nền kinh tế Việt Nam Công typhải luôn có buổi huấn luyện cập nhật các chuẩn mực kế toán , kiểm toán ViệtNam cũng như quốc tế Bản thân mỗi KTV phải luôn nắm bắt được những thayđổi trong các quy định của bộ tài chính liên quan đến công việc

Xây dựng phần mềm kiểm toán

Sự bùng nổ và phát triển của các công ty kiểm toán hiện nay dẫn đến tínhcạnh tranh gay gắt trong cung ứng loại hình dịch vụ này Yêu cầu đặt ra cho cáccông ty kiểm toán muốn lấy được lòng tin của khách hàng là đảm bảo giá cả vàchất lượng cuộc kiểm toán Hiện nay, sự xuất hiện của bốn công ty hàng đầu thếgiới trong lĩnh vực này đã gây khó khăn cho các công ty khác Một ưu thế của cáccông ty kiểm toán này là họ có phần mềm kiểm toán khoa học đảm bảo tiết kiệmthời gian thực hiện và giảm thiểu chi phí nhân sự một cách hiệu quả AASC làmột trong những công ty kiểm toán hàng đầu Việt Nam nhưng chưa có phần mềmkiểm toán phù hợp Để có thể khẳng định vị thế của mình bằng thời gian và chấtlượng kiểm toán, AASC cần đầu tư một phần mềm kiểm toán phù hợp, nâng caotính cạnh tranh trên thị trường

3.4 Điều kiện thực hiện giải pháp

3.4.1 Về phía cơ quan nhà nước và hiệp hội nghề nghiệp

Việc hoàn thiện quy trình kiểm toán không chỉ phụ thuộc vào nỗ lực của cáccông ty kiểm toán mà còn phụ thuộc rất nhiều vào nhân tố bên ngoài mà quan trọngnhất là sự chỉ đạo bằng các văn bản của cơ quan nhà nước có thẩm quyền Để hoànthiện chương trình kiểm toán nói chung và kiểm toán chu trình mua hàng thanh toánnói riêng cần có sự giúp đỡ, hướng dẫn của các bọ liên quan

- Nhà nước cần nhanh chóng tạo dựng và hoàn thiện đầy đủ đồng bộ khuôn khổpháp lý cho hoạt động và sử dụng báo cáo kiểm toán của công ty kiểm toán độc lập

- Việc ban hành các chuẩn mực kế toán , kiểm toán cần kịp thời có thông tưhướng dẫn cụ thể đảm bảo tính khả thi đối với các doanh nghiệp, cơ quan , đơn vịhành chính sự nghiệp, các tổ chức kinh tế đồng thời quản lý nghiệm ngặt việc tuânthủ chuẩn mực ban hành.

- Việc xây dựng , ban hành hệ thống chuẩn mực kế toán , kiểm toán ngoài việcđảm bảo hội nhập quốc tế còn cần chú trọng đến đặc thù nền kinh tế Việt Nam, vànhất là phải tính đến xu hướng đổi mới cơ chế chính sách tài chính trong giai đoạncông nghiêp hóa, hiện đại hóa nền kinh tế đất nước

- Nhà nước cần nhanh chóng bổ sung, sửa đổi quy chế quản lý hoạt động nghềnghiệp của các tổ chức hành nghề kiểm toán, phù hợp với các quy định và Nghịđịnh về kiểm toán độc lập

- Nhà nước cần ban hành những quy định về tính bắt buộc đối với việc sử dụngbáo cáo kiểm toán trong hoạt động trên thị trường tài chính

- Đổi mới chương trình đào tạo và bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho kiểmtoán viên đảm bảo các KTV phải nắm bắt được các chuẩn mực và vững vàng trongnghiệp vụ Trong các bài thi kiểm toán viên hoặc đào tạo chuyên môn kế toán cầnchú trọng hơn phần thực hành nghiệp vụ

- Duy trì và mở rộng quan hệ quốc tế về kế toán và kiểm toán với các nước trongkhu vực và trên thế giới, đặc biệt học tập và chia sẻ kinh nghiệm với các nước trongkhu vực có điều kiện tập quán kinh tế tương tự Việt Nam để cải cách công tác kiểmtoán

Bên cạnh các chính sách, quy định có tính chất bắt buộc của nhà nước, cáchiệp hội nghề nghiệp cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượngkiểm toán Hiệp hội nghề nghiệp vừa là nơi quy tụ những người làm nghề kế toánkiểm toán vừa là nơi các thành viên tham gia có thể trao đổi kinh nghiệm học hỏilẫn nhau Hiện nay trên thế giới đã có rất nhiều hiệp hội kế toán kiểm toán đanghoạt động có uy tín như hiệp hội Kế toán công chứng

Anh quốc ( ACCA ), hiệp hội Kế toán công chứng Đài Loan ( TWCPA ) Phát huyvai trò của hiệp hội kiểm toán viên hành nghề, tại Việt Nam cũng đã có hiệp hội

kiểm toán viên hành nghề Viêt Nam ( VACPA ) hay hội kế toán viên TP Hồ ChíMinh Sự hoạt động của các hiệp hội này có vai trò quan trọng cho các kế toán ,kiểm toán viên Việt Nam tra đổi kinh nghiệm cũng như gặp gỡ, giao lưu với quốctế.

Để tạo điều kiện cho việc nâng cao trình độ của KTV, các tổ chức nghệ nghiệpnên tổ chức nhiều chương trình đào tạo nâng cao kỹ năng nghề nghiệp, có nhiềubuổi giao lưu hoặc tổ chức các cuộc thi kiểm toán viên, kế toán viên giỏi để mọingười có cơ hội học tâp, nâng cao chuyên môn

Các tổ chức quốc tế cần có nhiều buổi giao lưu đồng thời tạo cơ hội, điều kiệncho KTV được học tập tại môi trường chuyên nghiệp thông qua các chương trìnhhọc bổng

3.4.2 Về phía công ty TNHH dịch vụ tư vấn tài chính kế toán và kiểm toán (AASC )

Để hoàn thiện quy trình kiểm toán nói chung và kiểm toán chu trình mua hàngthanh toán nói riêng, công ty AASC không thể chỉ mong đợi vào sự đổi mới từ phía

cơ quan nhà nước mà cần có sự cải thiện trong chính bản thân công ty

Điều đầu tiên cần nói đến là Công ty cần hoàn thiện hơn nữa phương pháp vàcách tiếp cận vấn đề kiểm toán Cách tiếp cận nên đi từ tổng quát, từ nhận diện đánhgiá tình hình chung, rủi ro kiểm toán và ước lượng tính trọng yếu, định hướngnhững nghiệp vụ bất thường rồi tiến hành kiểm tra chi tiết đảm bảo không còn

những sai sót trọng yếu Theo VSA số 330 - Thủ tục kiểm toán trên cở sở đánh giá rủi ro đã chỉ ra “ Kiểm toán viên và công ty kiểm toán phải có đủ hiểu biết về đơn

vị được kiểm toán cũng như môi trường kinh doanh của đơn vị, trong đó có hệthống kiểm soát nội bộ để đánh giá rủi ro có sai sót trọng yếu làm cơ sở đề ra cácthủ tục kiểm toán “ và “ Để giảm rủi ro kiểm toán xuống mức thấp nhất có thể chấpnhận được, kiểm toán viên và công ty kiểm toán phải đưa ra phương pháp tiếp cậntổng quát trên cơ sở đánh giá rủi ro có sai sót trọng yếu trong báo cáo tài chính; phảithiết kế và thực hiện các thủ tục kiểm toán để xử lý các rủi ro có sai sót trọng yếutrong các cơ sở dẫn liệu “

Đây là cơ hội để AASC xây dựng nền tảng phương pháp tiếp cận của mình khoahọc hơn, hệ thống hơn và thực sự đem lại hiệu quả cao hơn.

Bồi dưỡng nâng cao năng lực trình độ cho KTV : với công tác kiểm toán, trình

độ chuyên môn của KTV có ý nghĩa vô cùng quan trọng quyết định đến thời gian vàchất lượng cuộc kiểm toán Để có đội ngũ kiểm toán viên giỏi, AASC phải có tiêuchuẩn lựa chọn kiểm toán viên ngay từ đầu, cùng với chương trình đào tạo cụ thểcác nhân viên đã tuyển dụng Bản thân công ty cũng nên tạo điều kiện môi trườnglàm việc vừa chuyên nghiệp vừa thân thiện để mỗi nhân viêc có thể phát huy tốtnhất khả năng của mình

Tăng cường trang thiết bị, máy tình vào hoạt động kiểm toán : AASC cũng

nên chú trọng đổi mới và trang bị cho KTV, trợ lý kiểm toán máy tính cá nhân hoặctrợ giúp chi phí mua máy Việc sử dụng máy tính giúp KTV tiết kiệm thời gian làmviệc đồng thời tăng độ chính xác trong công việc

3.4.3 Về phía cá nhân các kiểm toán viên

Nguồn nhân lực là yếu tố chủ đạo trong công ty kiểm toán và trong bản thâncuộc kiểm toán Nó là yếu tố tạo nên hình ảnh và thương hiệu cho các công ty kiểmtoán Trình độ, kỹ năng của nhân viên kiểm toán chính là cơ sở để nâng cao sự tínnhiệm của khách hàng

Nhân viên trong công ty phải thường xuyên trao đổi kinh nghiệm học hỏi lẫnnhau, không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn

Tuân thủ tính độc lập trong hành nghề, KTV không được chi phối bởi bất kỳlợi ích nào từ phía công ty khách hàng Mỗi KTV không ngừng tu dưỡng đạo đức,nhìn nhận vấn đề khách quan Luôn thẳng thắn trung thực, tôn trọng sự thật và cóchính kiến rõ ràng

KẾT LUẬN

Đối với mỗi doanh nghiệp, mua hàng- thanh toán được xem là quy trìnhcung cấp các yếu tố đầu vào cho doanh nghiệp, trên báo cáo tài chính nó vừa phảnánh hàng hóa mà DN đang có vừa phản ánh nghĩa vụ phải trả của DN Kiểm toánchu trình mua hàng thanh toán có vai trò hết sức quan trọng trong thực hiện kiểmtoán báo cáo tài chính Qua thực tiễn cuộc kiểm toán 2 công ty ABC và XYZtrong thời gian thực tập tại AASC, em đã có cơ hội được vận dụng những kiếnthức mình được học ở trường vào một phần công việc đồng thời cũng nâng caođược hiểu biết của bản thân về quy trình kiểm toán nói chung và kiểm toán chutrình mua hàng thanh toán nói riêng Trong quá trình thực tập em đã được cácanh chị trong Công ty tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ rất nhiệt tình Chính

vì vậy em đã có thể thực hiện tốt công việc của mình tại Công ty

Bên cạnh đó, nhờ có sự hướng dẫn nhiệt tình của cô giáo Th.S Nguyễn Thị Hồng Thúy, em đã hoàn tất chuyên đề thực tập của mình Mặc dù đã cố gắng

nhiều nhưng do những hạn chế nhất định nên trong quá trình viết chuyên đề, chắcchắn em còn nhiều thiếu sót Rất mong cô giáo nhận xét, góp ý cho chuyên đềthực tập chuyên ngành này để em có thể rút kinh nghiệm cho những lần nghiêncứu sau

Em xin chân thành cảm ơn các anh chị trong Công ty AASC và giáo viênhướng dẫn Thạc sỹ Nguyễn Thị Hồng Thúy đã giúp em hoàn thành chuyên đềthực tập chuyên ngành một cách tốt nhất

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

PHẦN I: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ KIỂM TOÁN CHU TRÌNH MUA HÀNG THANH TOÁN TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH 3

1.1 Chu trình mua hàng thanh toán với vấn đề kiểm toán……… 3

1.1.1 Bản chất của chu trình mua hàng thanh toán 3

1.1.2 Chức năng của chu trình mua hàng thanh toán 4

1.1.2.1 Lập và xử lý đơn đặt hàng 5

1.1.2.2 Nhận hàng 6

1.1.2.3 Ghi nhận các khoản phải trả 6

1.1.2.4 Thực hiện thanh toán 7

1.1.3 Chứng từ sổ sách và các tài khoản liên quan đến chu trình 7

1.1.3.1 Chứng từ 7

1.1.3.2 Quy trình hạch toán 9

1.2 Kiểm toán chu trình mua hàng thanh toán trong kiểm toán báo cáo tài chính……… 10

1.2.1 Mục tiêu kiểm toán chu trình mua hàng thanh toán 10

1.2.2 Những sai sót có thể xảy ra trong hạch toán chu trình mua hàng thanh toán 10

1.2.3 Kiểm soát nội bộ đối với chu trình mua hàng thanh toán 12

1.2.4 Vị trí của kiểm toán chu trình mua hàng thanh toán trong kiểm toán báo cáo tài chính 13

1.2.2 Kiểm toán chu trình mua hàng thanh toán 15

1.2.2.1 Lập kế hoạch và thiết kế các thử nghiệm kiểm toán 16

1.2.2.2 Thực hiện kiểm toán chu trình mua hàng thanh toán 24

1.2.2.3 Kết thúc kiểm toán chu trình mua hàng thanh toán 33

PHẦN II : THỰC TRẠNG KIỂM TOÁN CHU TRÌNH MUA HÀNG THANH TOÁN TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH DO AASC THỰC HIỆN 35

2.1 Tổng quan về công ty TNHH dịch vụ tư vấn tài chính kế toán và kiểm toán AASC…35 2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển của công ty 35

2.1.2 Chức năng và nhiệm vụ của công ty 38

2.1.3 Đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh 40

2.1.3.1 Lĩnh vực hoạt động của công ty 40

2.1.3.2 Đặc điểm khách hàng thị trường 43