VÃN HÓA ĐỌC TRONG KỶ NGUYÊN SỐ -TH ựC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP 99 Đối với trường hợp điện thoại đã được cài đặt sẵn ứng dụng ZALO, tận dụng tính năng quét mã QR được tích hợp sẵn để đọ[r]
Trang 1THƯ VIỆN THÀNH PHỐ CẨN THƠ TRIỂN KHAI ỨNG DỤNG MÃ QR ĐỌC TOÀN VĂN TÀI LIỆU s ố TRÊN ĐIỆN THOẠI DI ĐỘNG PHỤC v ụ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA ĐỌC
TRONG THỜI KỲ CMCN 4.0
Phan Thị Thùy Giang1 Vói sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin (CNTT) và truyền thông, đặc biệt là sự phát triển của công nghệ di động đã tạo ra một xu hướng mới cho hoạt động thư viện, đó là cung câ'p các dịch vụ và khả năng truy cập vào các nguổn tài nguyên thông tin theo phương thức không những từ xa mà còn là di động
Công nghệ di động bao gồm các thiết bị di động (laptop, điện thoại di động, máy tính bảng ) được kích hoạt để sử dụng thông qua các công nghệ truyền thông như: Wifi, Bluetooth, 3G .Việc ứng dụng công nghệ di động giúp thư viện cùng một lúc cung cấp cho người sử dụng nguồn thông tin tài liệu qua 03 kênh phân phôi khác nhau: Không gian thư viện, màn hình máy tính và thiết bị di động
Một trong những ứng dụng mới của công nghệ di động đã được triển khai trong một SỐ thư viện trường Đại học ở Việt Nam trong những năm gần đây đó là công nghệ mã QR
Trong Hội nghị tổng kết hoạt động Liên hiệp Thư viện Đổng bằng Sông Cửu Long (ĐBSCL) nhiệm kỳ 2015 - 2018, Thư viện TP Cần Thơ xin được chia sẻ với các thư viện trong Liên hiệp về việc ứng dụng mã QR đọc toàn văn nội dung số bài trích báo tạp - chí trên điện thoại di động vừa được triển khai trong năm 2017 vừa qua
Mã QR được phát triển bởi công ty Denso Wave (Nhật Bản) vào năm 1994 QR là
từ viê't tắt của Quick Response (tạm dịch "Mã phản hồi nhanh") Đây là một ma trận
mã vạch có thể được đọc bởi máy đọc mã vạch hay smartphone (điện thoại thông minh) có chức năng chụp ảnh vói ứng dụng chuyên biệt đế quét mã vạch Mã QR gồm những module màu đen được xắp xếp ngẫu nhiên trong một ô vuông có nền trắng
Sự tổ hợp những module này mã hóa cho bất kì dữ liệu trực tuyến bao gổm: link dẫn đên trang vveb, hình ảnh, thông tin, chi tiết về sản phẩm, quảng cáo cho sản phẩm
1 Thư viện thành phố c ầ n T h ơ
Trang 298 Bộ VÀN HÓA, THỂTHAO VÀ DU LỊCH
Mã QR có nhiều tính năng ưu việt như: có khả năng mã hóa nhiều thông tin, giải
mã nhanh, khả năng sửa lỗi cao (có thể đọc được mã bị mờ hoặc mất đi một phần) và
có thể mã hóa được ký tự Kanịi và chữ tiếng Việt Mã QR có thể được in ở bâ't kỳ máy
in nào tương thích mã QR Phần mềm chạy trên hệ điều hành Windows có thể được dùng để tạo mã QR rồi in ở bất kỳ máy in nào tương thích với PC dùng Windows
Mã QR thường được sử dụng rất nhiều trên các biên quảng cáo, biển hiệu, poster quảng cáo, phổ biên nhất là trên bao bì, bao gói sản phẩm để tiện cho việc quản lý và vận chuyên hàng hóa, chông hiện tượng hàng giả, hàng nhái và dễ dàng truy xuất nguồn gôc của hàng hóa.Với lợi thếữong khả năng lưu trữ dữ liệu lớn, chịu lỗi cao và tốc độ nhận dạng nhanh nên mã QR rất thích hợp để áp dụng trong các hoạt động thư viện
Hiện nay, một trong những loại tài liệu được Thư viện TP Cần Thơ tập trung khai thác đó là các âh phẩm định kỳ thông qua việc tạo lập và phát triêh cơ sở dữ liệu (CSDL) toàn văn bài trích báo - tạp chí Đôì tượng tài liệu trong CSDL này là các bài báo, tạp chí được chọn lọc từ 220 loại báo, tạp chí đang được Thư viện cập nhật
và phục vụ bạn đọc, bao gổm các tài liệu có tính chất thông kê, phân tích, nghiên cứu, đánh giá, tổng hợp, dự báo, định hướng về các lĩnh vực Thông qua Website
của Thư viện, bạn đọc ữuy cập vào CSDL và có thê’ đọc Online toàn văn nội dung bài
báo - tạp chí
Năm 2017, Thư viện Tp Cần Thơ đã thực hiện biên soạn Thư mục toàn văn bài trích báo - tạp chí và triển khai áp dụng gắn mã QR để phục vụ bạn đọc tham khảo tài liệu thông qua thiết bị di động Đây là một phương thức giúp bạn đọc tiếp cận tài liệu thuận tiện, nhanh chóng và đạt hiệu quả khá tốt
Trước khi tiến hành tạo mã QR phải hoàn tâ't các công đoạn xử lý tài liệu bao gồm: Lập danh mục bài ữích báo - tạp chí được đưa vào CSDL; Nhập thông tin bài báo - tạp chí vào biểu ghi trong CSDL; Sô' hóa bài trích và gán vào biểu ghi trong CSDL
Để tạo mã QR, chúng ta có thể tải phẩn mềm tạo mã QR được cung câp miễn phí trên Internet Việc tạo lập mã QR cho từng biểu ghi bài trích thực chất là việc mã hóa đường link dẫn đến bài trích được sô' hóa trong Website của Thư viện Mỗi mã QR được tạo lập dưới dạng một file ảnh tương thích với một biểu ghi trong tập Thư mục Hiện nay, Zalo là mạng xã hội phổ biến thu hút lượng lớn người Việt Nam sử dụng Nhiều tính năng mói đã được nhà phát hành cập nhật thường xuyên trong đó
có tính năng quét mã QR trên Zalo râ't hữu ích Quá trình quét mã QR trên Zalo được thực hiện khá dễ dàng thông qua tính năng đọc mã QR được nhà cung cấp trang bị sẵn trên ứng dụng của điện thoại thông minh
Trang 3VÃN HÓA ĐỌC TRONG KỶ NGUYÊN SỐ -TH ựC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP 99
Đối với trường hợp điện thoại đã được cài đặt sẵn ứng dụng ZALO, tận dụng tính năng quét mã QR được tích hợp sẵn để đọc nội dung bài báo bằng cách sử dụng Camera điện thoại di chuyển đên phần mã QR của bài báo muốn đọc sao cho toàn bộ phần mã thể hiện trong khung quét, hệ thông tự động chuyển đến VVebsite Thư viện
Tp Cần Thơ và toàn bộ nội dung bài báo được hiển thị trên màn hình điện thoại Với nguyên lý hoạt động đơn giản, dễ dàng tích hợp, không đòi hỏi cao về mặt chi phí và cơ sở hạ tầng cho việc lưu trữ thông tín, giải pháp mã QR rất phù hợp trong việc ứng dụng mã hóa đường link kết nối với Website của thư viện giúp người đọc không chỉ đọc được toàn văn nội dung bài báo - tạp chí đã được sô' hóa mà còn khai thác các sản phẩm thông tín khác của thư viện
Công nghệ nhận dạng mã QR đã và đang được áp dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như thương mại, thông tin, giải trí Trong thời gian tới, Thư viện Tp.cần Thơ sẽ tiếp tục nghiên cứu mở rộng việc ứng dụng mã QR để sử dụng và khai thác các sản phấm thông tin khác của thư viện nhằm góp phần nâng cao hiệu quả phục vụ bạn đọc của hệ thông thư viện khu vực ĐBSCL trong thời đại công nghệ số hiện nay