+ Tôn trọng tính thống nhất giữa cấu tạo và chức năng của các cơ quan trong cơ thể sinh vật( các đặc điểm bộ xương thích nghi với sự bay)?. Định hướng phát triển năng lực-[r]
Trang 1Ngày soạn: 25/1/2018 Tiết 45 Ngày giảng: 1/2/2018
THỰC HÀNH : QUAN SÁT BỘ XƯƠNG,
MẨU MỔ CHIM BỒ CÂU
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức :
- Nhận biết một số đặc điểm của bộ xương chim thích nghi với đời sống bay
- Xác định được các cơ quan tuần hoàn, hô hấp, tiêu hóa, bài tiết và sinh sản
trên mẫu mổ chim bồ câu
2.Kĩ năng :
- Rèn kĩ năng phân tích, so sánh rút ra kết luận
- Nhận biết, hoạt động nhóm, kĩ năng vẽ hình
3 Thái độ :
Tích hợp giáo dục đạo đức:
+ Tôn trọng mối quan hệ giữa sinh vật với môi trường
+ Tôn trọng tính thống nhất giữa cấu tạo và chức năng của các cơ quan trong cơ thể sinh vật(các đặc điểm bộ xương thích nghi với sự bay)
4 Định hướng phát triển năng lực
a Nhóm năng lực chung: năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tư duy, sáng tạo, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác
b Nhóm năng lực chuyên biệt: Quan sát tranh, phân tích mẫu vật
II ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
- Mô hình chim bồ câu
- Mẫu mổ chim bồ câu
- Máy chiếu, bảng phụ
III PHƯƠNG PHÁP:
- Trực quan, nêu và giải quyết vấn đề, hoạt động theo nhóm
IV HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC-GIÁO DỤC
1 Ổn định tổ chức:1'
2 Kiểm tra bài cũ : 5'
- Nêu và giải thích các đặc điểm cấu tạo ngoài của chim bồ câu thích nghi với đời sống bay lượn ?
Đặc điểm cấu tạo ngoài Ý nghĩa thích nghi
Thân : Hình thoi Giảm sức cản của không khí khi bay Chi trước: cánh chim Quạt gió (động lực của sự bay), cản
không khí khi hạ cánh
Chi sau: 3 ngón trước, 1 ngón sau Giúp chim bám chặt vào cành cây và
khi hạ cánh
Trang 2Lông ống: có các sợi lông làm thành
phiến mỏng
Làm cho cánh chim khi giang ra tạo nên một diện tích rộng
Lông tơ: Có các sợi lông mảnh làm
thành chùm lông xốp
Giữ nhiệt, làm cơ thể nhẹ
Mỏ: Mỏ sừng bao lấy hàm, không có
răng
Làm đầu chim nhẹ
Cổ: Dài, khớp đầu với thân Phát huy tác dụng của các giác quan
3 Bài mới :3'
Giáo viên giới thiệu bài và nêu yêu cầu của tiết học
- Học sinh nhận biết được một số đặc điểm của bộ xương chim thích nghi với đời sống bay lượn
- Xác định được các cơ quan tuần hoàn, hô hấp, tiêu hoá, bài tiết và sinh sản trên mẫu mổ của chim bồ câu
Hoạt động 1 : Quan sát bộ xương chim bồ câu
- Thời gian: 14’
- Mục tiêu: Nhận biết một số đặc điểm của bộ xương chim thích nghi với đời sống bay
- Hình thức tổ chức: cặp/ nhóm
- Phương pháp dạy học: trực quan, nêu và giải quyết vấn đề
- Kĩ thuật dạy học: kĩ thuật giao nhiệm vụ, động não
Hoạt động của GV và HS Nội dung kiến thức trọng tâm
- Giáo viên hướng dẫn học sinh quan sát
bộ xương chim bồ câu
- Học sinh quan sát trên mô hình, đối
chiếu với hình 42 1SGk để nhận biết
các thành phần của bộ xương
- Thảo luận nhóm nêu những đặc điểm
của bộ xương chim bồ câu thích nghi với
đời sống bay lượn
+N1: Tìm hiểu về Chi trước, xương ức,
xương cánh và xương đùi
+N2: Tìm hiểu về đai chi trước và đai
chi sau
+N3: Tìm hiểu về đốt sống cổ, ngón chi
sau
- Đại diện nhóm trình bày, GV nhận xét
và cho học sinh ghi nhớ kiến thức
Tích hợp giáo dục đạo đức:
1 Quan sát bộ xương chim bồ câu
-Bộ xương gồm:
+ Xương đầu
+ Xương thân: Cột sống, lồng ngực + Xương chi: Xương đai, các xương chi
-Bộ xương của chim nhẹ, xốp, mỏng,
vững chắc, thích nghi với sự bay lượn
Trang 3+ Tôn trọng mối quan hệ giữa sinh vật
với
môi trường
+ Tôn trọng tính thống nhất giữa cấu tạo
và chức năng của các cơ quan trong cơ
thể sinh vật(các đặc điểm bộ xương
thích nghi với sự bay)
ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO CỦA BỘ XƯƠNG CHIM BỒ CÂU
TT Các bộ phận của
xương
Đặc điểm cấu tạo Ý nghĩa với sự bay
1 Chi trước Biến thành cánh Động lực chủ yếu của sự
bay
2 Xương ức Có mấu lưỡi hái rộng Là nơi bám của cơ ngực
vận động của đôi cánh
3 Xương cánh và
xương đùi
Xốp nhẹ, không chứa tuỷ
mà chứa các nhánh của túi khí
4 Đai chi trước Gồm xương bả, xương quạ
và xương đòn khớp với nhau tạo thành ổ khớp nông
Khớp động với nhau làm trụ vững chắc cho hoạt dộng của đôi cánh
5 Đai chi sau Xương chậu, xương háng,
xương ngồi cùng với các đốt khớp hông tạo thành một khối vững chắc
6 Các đốt sống cổ Khớp với nhau theo khớp
yên ngựa
Vận động của đầu rất linh hoạt
7 Các ngón chi sau Nằm về hai phía trước và
sau
Chim đứng vững, đậu và di chuyển dễ dàng
8 Kết luận Bộ xương của chim nhẹ, xốp, mỏng, vững chắc, thích
nghi với sự bay lượn
Hoạt động 2: Quan sát các nội quan trên mẫu mổ
- Thời gian: 15’
Trang 4- Mục tiêu: Xác định được các cơ quan tuần hoàn, hô hấp, tiêu hóa, bài tiết và sinh sản trên mẫu mổ chim bồ câu
- Hình thức tổ chức: cặp/ nhóm
- Phương pháp dạy học: trực quan, nêu và giải quyết vấn đề
- Kĩ thuật dạy học: kĩ thuật giao nhiệm vụ, động não
Hoạt động của GV và HS Nội dung kiến thức trọng tâm
- GV hướng dẫn học sinh quan sát trên
mẫu mổ
- Các nhóm quan sát mẫu mổ kết hợp
quan sát trên kênh hình và viết thu hoạch
+ Hoàn thành bảng cấu tạo 1 số hệ cơ
quan
+ Hệ tiêu hoá của chim bồ câu có gì sai
khác so với những động vật đã học trong
ngành ĐVCXS?
(Thực quản có diều , dạ dày có dạ dày
tuyến và dạ dày cơ)
2 Quan sát nội quan trên mẫu mổ
Bảng thành phần cấu tạo của một số hệ cơ quan Các hệ cơ quan Các thành phần cấu tạo trong hệ
Tiêu hoá - Thực quản, diều, dạ dày tuyến, dạ dày
cơ, ruột, gan, tuỵ, huyệt
Hô hấp - Khí quản, phổi
Tuần hoàn - Tim, các gốc động mạch, tì
Bài tiết - Thận
4 Nhận xét - đánh giá:5'
- Nhận xét tinh thần thái độ học tập của các nhóm
- Thu dọn vệ sinh lớp học
5 Hướng dẫn về nhà:2'
- Hoàn thành bài viết thu hoạch
- Soạn bài và tìm hiểu trước bài 46 :Cấu tạo trong của chim bồ câu
- Xem lại kiến thức về cấu tạo trong của thằn lằn
V/ RÚT KINH NGHIỆM
………
………
………
Ngày soạn: 25/1/2018 Tiết 46 Ngày giảng: 3/1/2018
Bài 43: CẤU TẠO TRONG CỦA CHIM BỒ CÂU
Trang 5I) Mục tiêu
1 Kiến thức:
- Trình bày được cấu tạo, hoạt động của các hệ cơ quan: tiêu hóa, tuần hoàn, hô hấp, bài tiết, sinh sản, thần kinh và giác quan
- Phân tích được những đặc điểm cấu tạo của chim thích nghi với đời sống bay
- Nêu được điểm sai khác trong cấu tạo của chim bồ câu so với thằn lằn
2 Kỹ năng:
- Rèn kĩ năng quan sát tranh, phân tích, so sánh
3 Thái độ: Tích hợp giáo dục đạo đức
+ Tôn trọng mối quan hệ giữa sinh vật với môi trường
+ Tôn trọng tính thống nhất giữa cấu tạo và chức năng của các cơ quan trong cơ thể sinh vật( các đặc điểm bộ xương thích nghi với sự bay)
4 Định hướng phát triển năng lực
a Nhóm năng lực chung: năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tư duy, sáng tạo, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác
b Nhóm năng lực chuyên biệt: Quan sát tranh
II) Chuẩn bị :
1- Giáo viên: - Máy chiếu, bảng phụ
2- Học sinh: - Đọc trước bài
III) Phương pháp
-Trực quan, nêu và giải quyết vấn đề, thảo luận nhóm
IV) Tiến trình lên lớp - Giáo dục
1) Ổn định lớp ( 1’)
2) Kiểm tra bài cũ: (5’)
Trình bày đời sống và sinh sản của chim bồ câu.
- Đời sống
+ Sống trên cây, bay giỏi
+ Tập tính làm tổ
+ Là động vật hằng nhiệt
- Sinh sản
+ Thụ tinh trong
+ Trứng có nhiều noãn hoàng, có vỏ đá vôi
+ Có hiện tượng ấp trứng, nuôi con bằng sữa diều
3) Bài mới:
Hoạt động 1: Các cơ quan dinh dưỡng
- Thời gian: 22’
- Mục tiêu: + Trình bày được cấu tạo, hoạt động của các hệ cơ quan: tiêu hóa, tuần hoàn, hô hấp, bài tiết, sinh sản, thần kinh và giác quan
+ Phân tích được những đặc điểm cấu tạo của chim thích nghi với đời sống bay -+Nêu được điểm sai khác trong cấu tạo của chim bồ câu so với thằn lằn
- Hình thức tổ chức: cặp/ nhóm
- Phương pháp dạy học: trực quan, nêu và giải quyết vấn đề
- Kĩ thuật dạy học: kĩ thuật giao nhiệm vụ, động não
Trang 6Hoạt động của thầy và trũ Nội dung
- Chia lớp thành 4 nhúm Y/c thảo luận
N1: Hệ tiờu húa
+ Hệ tiờu húa của chim hoàn thiện hơn bũ sỏt ở những
điểm nào?
+ Vỡ sao chim cú tốc độ tiờu húa cao hơn bũ sỏt?
N2: Hệ tuần hoàn
+ Tim của chim cú gỡ khỏc tim bũ sỏt?
+ í nghĩa của sự khỏc nhau đú?
N3: Hệ hụ hấp
?So sỏnh hụ hấp của chim bồ cõu với bũ sỏt?
? Nờu vai trũ của tỳi khớ
? Bề mặt TĐK rộng cú ý nghĩa như thế nào đối với đời
sống bay lượn của chim?
- GV chốt lại kiến thức HS rỳt ra kết luận
N4: Hệ bài tiết và sinh dục
? Nờu đặc điểm hệ bài tiết và hệ sinh dục của chim?
So sỏnh với bũ sỏt?
- Đại diện nhúm trỡnh bày nhúm khỏc bổ sung
- GV bổ sumg KT
+ Phổi chim cú nhiều ống khớ thụng với hệ thống tỳi
khớ
+ Tỳi khớ giảm khối lượng riờng giảm ma sỏt giữa cỏc
nội quan khi bay
-? Nờu cỏc đặc điểm của chim bồ cõu thớch nghi với
đời sống bay
- Một vài HS phỏt biểu lớp bổ sung
- GV chốt lại kiến thức
- GV mở rộng KT
?Tại sao chim không đẻ tất cả trứng một lứa trong một
lúc như bò sát mà lại đẻ từng quả mỗi ngày?
+ Chim đẻ từng quả mỗi ngày là một thích nghi cao
với đời sống bay lợn Sự bay lợn kiếm mồi không thể
chịu đựng đợc sức nặng của cả buồng trứng cùng lớn
một lúc nh bò sát để rồi đẻ cả buồng trứng trong một
lúc
1) Cỏc cơ quan dinh dưỡng
a) Tiờu húa
- Ống tiờu húa phõn húa chuyờn húa với chức năng
- Tốc độ tiờu húa cao
b) Tuần hoàn
- Tim 4 ngăn cú 2 vũng tuần hoàn
- Mỏu nuụi cơ thể giàu ụxi (mỏu đỏ tươi)
c) Hụ hấp
- Phổi cú mạng ống khớ
- Một số ống khớ thụng với tỳi khớ
→Bề mặt trao đổi khớ rộng
- Trao đổi khớ + Khi bay do tỳi khớ + Khi đậu do phổi d) Bài tiết và sinh dục
- Bài tiết + Thận sau + Khụng cú búng đỏi + Nước tiểu thải ra ngoài cựng phõn
- Sinh dục + Thụ tinh trong
Hoạt động 2: Thần kinh và giỏc quan
- Thời gian: 10 phỳt
- Mục tiờu: + Trỡnh bày được cấu tạo, hoạt động của hệ cơ quan thần kinh và giỏc quan
+Nờu được điểm sai khỏc trong cấu tạo của chim bồ cõu so với thằn lằn
- Hỡnh thức tổ chức: cỏ nhõn
- Phương phỏp dạy học: trực quan, nờu và giải quyết vấn đề
- Kĩ thuật dạy học: kĩ thuật giao nhiệm vụ, động nóo
Trang 7Hoạt động của thầy và trũ Nội dung
- GV yờu cầu HS quan sỏt hỡnh 43.4
SGK →nhận biết cỏc bộ phận của nóo
- Gọi 1 HS chỉ trờn tranh
- HS khỏc nhận xột bổ sung
? So sỏnh bộ nóo chim với bũ sỏt?
-HS nờu được
+Giống nhau: Nóo đều gồm 5 phần:
nóo trước, nóo giữa, nóo trung gian,
tiểu nóo và hành tủy
+Khỏc nhau: Nóo trước của chim lớn
cú 2 thựy thị giỏc, tiểu nóo cú nhiều
nếp nhăn
- GV nhận xột, chốt lại kiến thức
2) Thần kinh và giỏc quan
- Bộ nóo phỏt triển + Nóo trước lớn + Tiểu nóo cú nhiều nếp nhăn + Nóo giữa cú 2 thựy thị giỏc
- Giỏc quan + Mắt tinh, cú mớ thứ 3 mỏng + Tai cú ống tai ngoài
4 Củng cố: (5’)
- Hoàn thành bảng cấu tạo trong của chim bồ cõu so với thằn lằn
Cỏc hệ cơ quan Chim bồ cõu Thằn lằn í nghĩa thớch nghi Tiờu húa
Tuần hoàn
Hụ hấp
Bài tiết
Sinh sản
5 Hướng dẫn về nhà: (2’)
- Học bài + Ghi nhớ
- Trả lời câu hỏi trong SGK
- Làm bài tập 2 SGK/142
- Chuẩn bị bài sau:
+ Đọc và tìm hiểu trớc nội dung bài mới :Đa dạng và đặc điểm chung của lớp chim
+ Su tầm tranh ảnh về các loài chim quý hiếm
V) Rỳt kinh nghiệm: