Sông nước Cà Mau

? Tìm những chi tiết miêu tả cảnh quan thiên nhiên vùng Cà Mau trong ấn tượng ban đầu của tác giả?.. Sông ngòi, kênh rạch bủa giăng chi chít như mạng nhện.. Cây Mái Dầm Con Ba Khía.. Dò[r]

TRƯỜNG THCS ĐÔ THỊ VIỆT HƯNG

KIÓm tra bµi cò

? Kể tóm tắt văn bản Bài học đường đời đầu tiên?

Cho biết bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn đó

là gì?

- Dế Mèn chóng lớn trở thành chàng dế thanh niên

cường tráng, tính nết kiêu ngạo, điệu bộ ngông nghênh, không coi ai ra gì, hay bắt nạt những kẻ yếu hơn mình Một lần Dế Mèn đã trêu chị Cốc khiến

Dế Choắt chết oan Từ đó, Dế Mèn tỉnh ngộ và rút

ra bài học đường đời đầu tiên cho mình

- Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn: Bài học

về thói kiêu căng, hống hách sẽ làm hại đến người khác và rất dễ khiến ta ân hận suốt đời

3

Tiết 77+78:

SÔNG NƯỚC CÀ MAU

®oµn giái (1925-1989)

? Theo em, bài văn miêu tả cảnh gì? Theo trình tự như thế nào? Dựa vào trình tự miêu tả hãy tìm bố cục bài văn?

- Miêu tả cảnh quan sông nước Cà Mau - vùng cực

nam của Tổ quốc

- Trình tự miêu tả: đi từ những ấn tượng chung về

thiên nhiên vùng đất Cà Mau, rồi tập chung miêu tả

và thuyết minh về các kênh rạch, sông ngòi với

cảnh vật hai bên bờ, cuối cùng là tả cảnh chợ Năm

Căn họp ngay trên mặt sông

 Trình tự miêu tả, đi từ khái quát đến cụ thể.

? Em hãy hình dung vị trí quan sát của người miêu tả Vị trí

ấy có thuận lợi gì trong việc quan sát và miêu tả?

- Vị trí và điểm nhìn của người quan sát (nhân vật tôi)

là trên con thuyền xuôi theo các dòng kênh và con sông vùng Cà Mau để tới chợ Năm Căn

- Cách quan sát và cảm thụ trực tiếp đó khiến cảnh sông nước Cà Mau lần lượt hiện lên một cách sinh động, rõ nét Người miêu tả có thể trực tiếp bộc lộ khả năng quan sát, so sánh, liên tưởng, cảm xúc

- [ ] Sông ngòi, kênh rạch bủa giăng chi chít như mạng nhện Trên thì trời xanh, dưới thì nước xanh, chung quanh mình cũng toàn màu xanh cây lá Tiếng rì rào bất tận của những khu rừng xanh [ ] cùng tiếng sóng rì rào từ biển Đông và vịnh Thái Lan ngày đêm không ngớt vọng về trong hơi gió muối.

? Tìm những chi tiết miêu tả cảnh quan thiên nhiên vùng Cà Mau trong ấn tượng ban đầu của tác giả?

Sông ngòi, kênh rạch bủa giăng chi chít như mạng nhện

- Cảnh được quan sát, cảm nhận qua các giác quan: Thị giác, thính giác, vị giác, đồng thời phối hợp miêu tả xen

kẽ sử dụng lối liệt kê, so sánh sát hợp, dùng điệp từ

“xanh”, từ láy “rì rào, đơn điệu, triền miên, mòn mỏi, lặng lẽ” có tác dụng gợi âm thanh, hình ảnh, trạng thái,

cảm giác cụ thể

? Em có nhận xét gì về cách miêu tả cảnh của tác giả? Qua đó thể cảnh song nước Cà Mau hiện lên như thế nào?

? Qua đoạn nói về cách đặt tên cho các dòng sông, kênh rạch ở vùng Cà Mau, em có nhận xét gì về các địa danh ấy? Những địa danh này gợi ra đặc điểm gì về thiên nhiên vùng đất Cà Mau?

- Cách đặt tên các địa danh theo lối dân gian, dân dã,

mộc mạc

- Qua những địa danh đó gợi lên sự phong phú, đa

dạng; hoang sơ của thiên nhiên gắn bó với cuộc sống

lao động của con người

Cây Mái Dầm Con Ba Khía

? Hình ảnh dòng sông và rừng đước Năm Căn được miêu tả bằng những chi tiết nổi bật nào?

- Dòng sông Năm Căn mênh mông nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác, cá nước bơi hàng đàn đen trũi nhô lên, ngụp xuống như người bơi ếch giữa những đầu sóng trắng.

- Rừng đước dựng lên cao ngất như hai dãy trường thành vô tận Cây đước mọc dài theo bãi [ ] ngọn bằng tăm tắp, lớp này chồng lên lớp kia ôm lấy dòng sông, đắp từng bậc màu xanh [ ]

Dòng sông: Nước ầm ầm đổ ra biển

Rừng đước dựng lên cao ngất như hai dãy trường thành vô tận

? Theo em, cách tả cảnh ở đây có gì độc đáo? Cách miêu tả đó

có tác dụng gì?

Tả trực tiếp bằng thị giác (nhìn thấy bằng quan sát),

thính giác (nghe thấy âm thanh); dùng nhiều so sánh:

(nước như thác; cá như người bơi ếch; rừng đước

như hai dãy trường thành) Và một loạt tính từ miêu tả.

-> Dòng sông mang vẻ đẹp hùng vĩ, rộng lớn và nên

thơ.

? Trong câu “Thuyền chúng tôi chèo thoát qua kênh Bọ Mắt, đổ ra con

sông Cửa Lớn, xuôi về Năm Căn” có những động từ nào chỉ cùng một

hoạt động của con thuyền? Thử thay đổi trình tự các động từ, cụm động từ

đó trong câu, từ đó em có nhận xét gì về cách dùng từ của tác giả?

Thảo luận nhóm

- Các động từ, cụm động từ trong câu: Thoát ra, đổ ra, xuôi về

không thể thay đổi trình tự của chúng trong câu, vì nếu đổi sẽ làm sai lệch nội dung, đặc biệt là sự diễn tả trạng thái hoạt động của con

thuyền trong mỗi khung cảnh: Khi thoát ra nơi khó khăn nguy hiểm con thuyền từ con kênh nhỏ đổ ra dòng sông lớn, xuôi về

theo dòng sông êm ả để về Năm Căn.

- Có thể nói tác giả đã sử dụng từ ngữ miêu tả rất chính xác và có sự lựa chọn tinh tế.

- Chợ Năm Căn nằm sát bên bờ sông ồn ào, đông vui, tấp nập

[ ] với những túp lều lá thô sơ kiểu cổ xưa nằm bên cạnh những

ngôi nhà gạch văn minh hai tầng, những đống gỗ cao như núi

chất dựa bờ, những cột đáy, thuyền chài, thuyền lưới, thuyền

buôn dập dềnh trên sóng.

- Những bến vận hà nhộn nhịp dọc dài theo bờ sông, những lò

than, hầm gỗ đước[ ] những ngôi nhà bè ban đêm ánh đèn

chiếu rực như những khu phố nổi[ ]

- Những người con gái Hoa Kiều bán hàng xởi lởi, những người

Chà Châu giang bán vải, những bà cụ già người Miên bán rượu,

với đủ giọng nói líu lô, đủ kiểu ăn mặc sặc sỡ.

? Quang cảnh chợ Năm Căn hiện lên qua những chi tiết điển hình nào? Qua đó chợ Năm Căn hiện lên như thế nào?

Chợ Năm Căn