- Nghị luận về một sự việc hiện tượng đời sống :Từ sự việc, hiện tượng đời sống mà nêu ra những vấn đề tư tưởng... Câu luận điểm chính của từng đoạn: + Thời gian là sự sống.[r]
Trang 1TUẦN 4: Tiết 108 NGHỊ LUẬN VỀ MỘT VẤN ĐỀ TƯ TƯỞNG, ĐẠO LÝ
I.Tìm hiểu bài nghị luận về một tư tưởng đạo lí
-ND:Bàn về vấn đề thuộc tư tưởng, đạo đức ,lối sống
a Văn bản bàn về giá trị của tri thức khoa học và người trí thức
b Văn bản chia làm 3 phần
- Mở bài ( đoạn 1): Nêu vấn đề
- Thân bài ( gồm 2 đoạn ): Nêu 2 ví dụ Chứng minh tri thức là sức mạnh
+ 1 Đoạn nêu tri thức cứu 1 cỗ máy khỏi số phận 1 đống phế liệu
+ Một đoạn: Nêu tri thức là sức mạnh của cách mạng
- Phần kết ( đoạn còn lại ): Phê phán 1 số người không biết quý trọng tri thức, sử dụng không đúng chỗ
c Các câu có luận điểm :
4 câu/mởbài; câu mở đầu + 2 câu kết đoạn 2; câu mở đoạn 3; câu mở đoạn và câu kết đoạn
4
d Phép lập luận chủ yếu : Chứng minh
+ Dùng sự thực thực tế để nêu vấn đề tư tưởng, phê phán tư tưởng không biết trọng tri thức, dùng sai mục đích
e Sự khác nhau nghị luận về một sự việc hiện tượng đời sống – Nghị luận về một vấn
đề tư tưởng, đạo lý
- Nghị luận về một sự việc hiện tượng đời sống :Từ sự việc, hiện tượng đời sống mà nêu
ra những vấn đề tư tưởng
- Nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lý: Từ tư tưởng, đạo lý, sau khi giải thích phân tích thì vận dụng sự thật đời sống để chứng minh -> khẳng định hay phủ định vấn đề
* Ghi nhớ: Sgk – 36
II/ Luyện tập
VB: Thời gian là vàng
a.Nghị luận về 1 vấn đề tư tưởng, đạo lý
b.Văn bản nghị luận về giá trị của thời gian
Trang 2Câu luận điểm chính của từng đoạn:
+ Thời gian là sự sống
+ Thời gian là thắng lợi
+ Thời gian là tiền bạc
+ Thời gianlà tri thức
-> Sau mỗi luận điểm là 1 dẫn chứng để chứng minh thuyết phục
c Lập luận chủ yếu là phân tích và chứng minh (Luận điểm được triển khai theo lối: Phân tích những biểu hiện chứng tỏ thời gian là vàng, đưa dẫn chứng để chứng minh)
*Ghi nhớ: SGK
Tuần 4: Tiết 113: CÁCH LÀM BÀI VĂN NGHỊ LUẬN
VỀ MỘT VẤN ĐỀ TƯ TƯỞNG, ĐẠO LÍ I.Đề bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí
Đọc các đề bài trong sgk
1.So sánh 10 đề trong sgk:
a,Giống nhau: các đề đều yêu cầu nghị luận về một vấn đề tư tưởng ,đạo lí
b,Khác nhau:
Dạng đề có kèm theo mệnh lệnh :
Đề 1,đề 3,đề 10
Dạng đề không kèm theo mệnh lệnh :
Đề 2,4, 5, 6, 7,8,9
2 Tự ra một số đề :
-Bàn về chữ hiếu
-Ăn trông nồi ngồi trông hướng
II.Cách làm bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng ,đạo lí
Cho đề bài: Suy nghĩ về đạo lí “Uống nước nhớ nguồn”
1.Tìm hiểu đề :
Trang 3-Loại đề :Nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí
-Yêu cầu về nội dung :nêu suy nghĩ về câu tục ngữ “Uống nước nhớ nguồn”
-Tri thức cần có :
+Vốn sống trức tiếp :tuổi đời ,nghề nghiệp, hoàn cảnh ,kinh nghiệm,…
+Vốn sống gián tiếp :hiểu biết về tục ngữViệt nam ;về phong tục ,tập quán của dân tộc ,…
2,Tìm ý
a,GiảI thích nghiã đen :
-Nước là sự vật tự nhiên,thể lỏng ,mềm, mát,cơ động,linh hoạt trong mọi địa hình; vai trò đặc quan trọng trong đời sống
-Nguồn: nơi bắt đầu của mọi dòng chảy
b,Giải thích nghĩa bóng :
-Nước :những thành quả của con người hưởng thụ,bao gồm:các giá trị vật chất (cơm ăn ,áo mặc…)các giá trị tinh thần (Văn hoá ,nghệ thuật ,lễ tết …)
-Nguồn:tổ tiên ,tiền nhân …
-Bài học đạo lí :
Những người sống hôm nay được hưởng những thành quả đó phải biết ơn những người
đã làm ra nó trong lịch sử lâu dài của dân tộc và nhân loại
Nhớ nguồn là lương tâm và trách nhiệm của mỗi người
-ý nghĩa của đạo lí :
+Là một trong những nhân tố tạo nên sức mạnh tinh thần của dân tộc
+Là một trong những nguyên tắc đối nhân sử thế mang vẻ đẹp văn hoá của dân tộc
3.Lập dàn bài
a Mở bài:
- Giới thiệu câu tục ngữ và nội dung đạo lí: đạo lí làm người, đạo lí cho toàn xã hội
b Thân bài:
* Giải thích câu tục ngữ
Trang 4- “Nước” ở đây là gì? Cụ thể hiểu ý nghĩa của “nước”
- “Uống nước” có nghĩa là gì
- “Nguồn” ở đây là gì ? Cụ thể hiểu nội dung của “nguồn”
- Nhớ nguồn ở đây là thế nào? Cụ thể hiêủ nội dung của nhớ nguồn
b Nhận định, đánh giá (tức bình luận)
- Câu tục ngữ hiểu đạo lí làm người
- Câu tục ngữ nêu truyền thống tốt đẹp của dân tộc
- Câu tục ngữ nêu một nền tảng tự duy trỡ và phát triển của xã hội
- Câu tục ngữ là lời nhắc nhở đối với những ai vô ơn
- Câu tục ngữ khích lệ mọi người cống hiến cho xã hội, dân tộc
c Kết bài
Câu tục ngữ thể hiện một nét đẹp của truyền thống và con người Việt Nam
4 Viết bài:
*Ghi nhớ: SGK
III.LuyÖn tËp
Đê 1: Suy nghĩ về Tinh thầ n tù häc
Đề 2: Suy nghĩ về đạo lí “Uống nước nhớ nguồn”
( HS LÀM 2 ĐÊ NÀY VÀ GỬI MAIL CHO GVBM CHẤM ĐIỂM)