Báo chí; Báo chí công an nhân dânGiáo dục pháp luật; Lực lượng công an nhân dân

3.ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài Luận văn tập hợp các quan điểm, chủ tr-ơng của Đảng, Nhà n-ớc, Bộ Công an về công tác công an và báo chí CAND, những đòi hỏi, yêu cầu mới đối v

đại học quốc gia Hà nội

Tr-ờng Đại học khoa học xã hội và Nhân văn

===    ===

Nguyễn Thị Thu Ph-ơng

Báo chí Công an nhân dân Với việc giáo dục pháp luật cho lực l-ợng

Công an nhân dân

Luận văn Thạc sỹ khoa học báo chí

Mã số: 60.32.01

Hà Nội, tháng 11 năm 2006

đại học quốc gia Hà nội

Tr-ờng Đại học khoa học xã hội và Nhân văn

===    ===

Luận văn Thạc sỹ Chuyên ngành Báo chí học Mã số 60.32.01

Báo chí Công an nhân dân Với việc giáo dục pháp luật cho lực l-ợng

Danh môc c¸c tõ viÕt t¾t

Lời cảm ơn

Sau quá trình học tập và nghiên cứu, tôi đã

hoàn thành luận văn “Báo chí Công an nhân dân

với việc giáo dục pháp luật cho lực l-ợng Công

an nhân dân“ để báo cáo tr-ớc Hội đồng khoa học Có đ-ợc thành công này, tôi xin chân thành cảm ơn sự tận tình giúp đỡ của các thầy, cô giáo Khoa Báo chí tr-ờng Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, cảm ơn bạn bè đồng nghiệp, các bạn cùng lớp và gia đình; đặc biệt tôi xin chân thành

cảm ơn PGS TS Đinh Văn H-ờng đã hết lòng

giúp đỡ tôi hoàn thành công trình

Hà Nội, ngày 20-11-2006

Tác giả

Mở đầu

1 Tính cấp thiết và lý do chọn đề tài

Cách đây 60 năm, trong khí thế cách mạng ngút trời của ngày đầu giành

độc lập, tr-ớc yêu cầu tuyên truyền nhằm củng cố, xây dựng lực l-ợng CAND vừa mới thành lập còn non trẻ và vạch trần âm m-u, thủ đoạn, tội ác của kẻ thù;

và mặc dầu còn gặp vô vàn khó khăn của thời kỳ ― trứng n-ớc‖ , song chỉ sau khi n-ớc nhà độc lập, Nha Công an Trung -ơng đã xuất bản tờ báo chuyên ngành mang tên ― Công an mới‖ (tiền thân của báo CAND ngày nay và là chiếc nôi của báo chí CAND), phát hành rộng rãi trong ngành và ngoài xã hội Trải qua những thăng trầm của lịch sử, đ-ợc đặt nền tảng bởi tờ báo CAND, đến nay, hệ thống báo chí CAND đã có những phát triển v-ợt bậc cả về số l-ợng và chất l-ợng với 5 tờ báo, 2 tờ tạp chí phát hành công khai và ba tờ tạp chí phát hành nội bộ (riêng báo CAND sau khi sáp nhập với báo An ninh thế giới có xu h-ớng phát triển thành một tập đoàn báo chí với những ấn phẩm chuyên đề đặc sắc nh- Văn hoá Văn nghệ Công an, An ninh thế giới cuối tháng), đó là ch-a

kể đến ch-ơng trình phát thanh Vì An ninh Tổ quốc, Truyền hình Vì an ninh Tổ quốc, Trung tâm thông tin báo chí thuộc Văn phòng Bộ Công an Từ thời kỳ

đầu cho đến nay, báo chí CAND luôn nhất quán các mục tiêu, trong đó thống nhất quan điểm: Báo chí CAND là cơ quan tuyên truyền, giáo dục, h-ớng dẫn

về chính trị, chuyên môn, pháp luật và nghiệp vụ, khoa học kỹ thuật công an cho CBCS CAND Mỗi tờ báo, dù có tôn chỉ, mục đích khác nhau, chức năng

và nhiệm vụ mang tính đặc thù, nh-ng trong quá trình hình thành và phát triển

để khẳng định mình, có thể nói ngoài mục đích h-ớng tới bạn đọc đông đảo trong cả n-ớc, báo chí công an đã có nhiều đóng góp tích cực trong việc giáo dục pháp luật cho CBCS trong lực l-ợng CAND

Thời kỳ đổi mới và xây dựng đất n-ớc, báo chí ngày càng phát huy tốt vai trò là một vũ khí t- t-ởng sắc bén bảo vệ Đảng, Nhà n-ớc và chế độ, là ph-ơng tiện hữu hiệu nhất, đắc lực nhất để tuyên truyền đ-ờng lối, chủ tr-ơng

chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà n-ớc tới đông đảo nhân dân Tuy nhiên, sự nghiệp cách mạng xây dựng và phát triển đất n-ớc đang đứng tr-ớc nhiều thách thức gay gắt: Các thế lực thù địch đang đẩy mạnh âm m-u ― diễn biến hoà bình‖ , lợi dụng tôn giáo gây mất ổn định về chính trị, xã hội; Mặt trái của cơ chế thị tr-ờng góp phần phát triển nạn tham nhũng, tiêu cực, xuất hiện nhiều dạng tội phạm mới với trình độ công nghệ cao Điều đó đã đặt ra những thách thức mới, nhiệm vụ mới nặng nề hơn trên chiến trận bảo vệ ANQG và trật

tự an toàn xã hội

Từ khi lực l-ợng CAND đ-ợc thành lập thì bảo vệ an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội là nhiệm vụ cực kỳ quan trọng mà Đảng và Nhà n-ớc giao cho lực l-ợng CAND Tuy nhiên, có một thực tế là khi cơ chế thị tr-ờng mở ra tạo đà cho kinh tế đất n-ớc phát triển, mặt trái của nó đã ảnh h-ởng không nhỏ

đến một bộ phận CBCS CAND, gây thoái hoá biến chất về phẩm chất đạo đức, làm giảm sút lòng tin của nhân dân Rất đau lòng là ở nhiều vụ án kinh tế, vụ

án hình sự nghiêm trọng, đều có sự tiếp tay cho tội phạm của một số CBCS trong lực l-ợng CAND Vấn đề đặt ra là, vì sao những ng-ời đ-ợc giao nhiệm

vụ bảo vệ pháp luật lại vi phạm nghiêm trọng pháp luật? Sẽ có nhiều câu trả lời, nh-ng có một nguyên nhân đã đ-ợc nhiều đồng chí lãnh đạo Bộ Công an, lãnh

đạo Tổng cục Cảnh sát nhân dân, Tổng cục An ninh nhân dân tổng kết, rút ra sau mỗi vụ án là do kiến thức và ý thức chấp hành pháp luật của bộ phận CBCS này còn rất kém Chúng ta đang phấn đấu xây dựng một nhà n-ớc pháp quyền, một xã hội văn minh mà mọi công dân đều phải sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật, trong đó lực l-ợng CAND càng phải thấy việc tuân thủ pháp luật là hành động tự thân, thì mới làm tốt nhiệm vụ quan trọng mà Đảng, Nhà n-ớc, Chính phủ và nhân dân giao phó

Báo chí nói chung và báo chí CAND nói riêng, với chức năng giáo dục chính trị t- t-ởng, giám sát và quản lý xã hội, với bản chất đặc thù là cung cấp thông tin tới đông đảo độc giả, chắc chắn sẽ là một ― kênh‖ giáo dục pháp luật hiệu quả đến ng-ời dân, trong đó có lực l-ợng CAND Với những luận điểm

trên đây, tôi đã chọn đề tài này, tr-ớc tiên là muốn có đ-ợc những đánh giá xác thực và khoa học về vai trò của báo chí CAND trong việc tuyên truyền kiến thức và ý thức chấp hành pháp luật cho lực l-ợng CAND, tìm ra những -u điểm

và hạn chế, để h-ớng tới những giải pháp mang lại hiệu quả tốt hơn khi thực hiện vai trò và nhiệm vụ đó Đồng thời, tôi cũng mong muốn, công trình khoa học này, dù còn nhiều hạn chế nh-ng cũng sẽ là một ― kênh‖ thông tin để giúp ngành công an đánh giá việc thực thi pháp luật trong lực l-ợng đ-ợc toàn diện hơn, h-ớng tới xây dựng lực l-ợng CAND chính quy, tinh nhuệ, tinh thông về pháp luật, nghiệp vụ theo đúng tinh thần chỉ đạo của Đảng từ khi mới thành lập lực l-ợng

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Khi nghiên cứu đề tài này, tôi có khá nhiều thuận lợi: Nhận đ-ợc sự giúp

đỡ nhiệt tình của nhiều Vụ, Cục thuộc Bộ Công an, một số Tổng biên tập các tờ báo công an có uy tín; thêm nữa, hệ thống văn bản pháp quy, pháp luật (đặc biệt là những vấn đề liên quan trực tiếp tới nghiệp vụ công an trong đấu tranh phòng ngừa tội phạm và bảo vệ ANQG) đ-ợc l-u trữ khoa học và hệ thống tại nhiều đơn vị đ-ợc giao trọng trách, rất thích hợp cho việc tra cứu, nghiên cứu khoa học Tôi còn có một thuận lợi nữa là từ năm 1999 đến nay là phóng viên báo CAND, có điều kiện tiếp xúc với cán bộ lãnh đạo của Bộ Công an để phỏng vấn về đề tài và ít nhiều cũng nắm đ-ợc -u thế và hạn chế của nhiều tờ báo trong ngành Công an, nên thuận tiện hơn trong chọn lọc, xử lý các bài báo, t- liệu

Tuy nhiên, tôi cũng gặp rất nhiều khó khăn khi bắt tay thực hiện luận văn: Ngành công an đến nay hầu nh- ch-a thực hiện một cuộc khảo sát khoa học quy mô nào về vấn đề tuân thủ pháp luật trong lực l-ợng Thêm nữa, nhiều nội dung pháp luật liên quan đến bí mật ANQG, dù có xuất hiện trên một số tạp chí, nh-ng theo quy định của ngành không đ-ợc tuyên truyền rộng rãi Vấn đề giáo dục pháp luật trên báo chí nghe thì rất quen thuộc, dễ hiểu, nhất là với báo chí CAND nh-ng đến nay, hầu nh- ch-a có một công trình khoa học nào

nghiên cứu, xem xét báo chí CAND đã và ch-a làm đ-ợc gì trong việc giáo dục pháp luật cho lực l-ợng CAND Tại Khoa Báo chí của Học viện Báo chí tuyên truyền và Tr-ờng Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, cũng có một số khoá luận tốt nghiệp đại học (hệ tại chức và chính quy) và luận văn thạc sỹ có nghiên cứu khảo sát báo chí CAND, song chủ yếu đề cập đến vấn đề chống tham nhũng, phòng chống tệ nạn xã hội hoặc đi vào nghiên cứu các thể loại báo chí trên báo chí CAND; một số khoá luận nghiên cứu về tình hình xây dựng lực l-ợng CAND trong thời kỳ mới, nh-ng lại không đề cập tới vấn đề pháp luật

Do đó, ng-ời viết luận văn khá khó khăn trong việc thu thập t- liệu, đối chiếu các con số, thẩm tra những ý kiến đóng góp, nhận xét khi đi sâu nghiên cứu vấn

đề

3.ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

Luận văn tập hợp các quan điểm, chủ tr-ơng của Đảng, Nhà n-ớc, Bộ Công an về công tác công an và báo chí CAND, những đòi hỏi, yêu cầu mới đối với báo chí CAND trong việc xây dựng lực l-ợng CAND đủ sức đảm đ-ơng nhiệm vụ của thời kỳ CNH, HĐH đất n-ớc và hội nhập quốc tế

Luận văn đ-ợc hình thành trên cơ sở tiếp thu và vận dụng lý luận và khoa học về báo chí, vận dụng những tri thức khoa học về tâm lý trong việc nhận biết khả năng tiếp nhận thông tin của đối t-ợng, từ đó đ-a ra những luận điểm về cách tuyên truyền, giáo dục pháp luật sao cho luật pháp đi vào đời sống hiệu quả, không khô cứng, giáo điều, tác động vào tâm thức của ng-ời đọc, trong đó

có lực l-ợng CAND, h-ớng tới xây dựng lực l-ợng CAND xứng đáng là lực l-ợng nòng cốt bảo vệ chế độ và đất n-ớc

Luận văn cũng sẽ cung cấp cách nhìn nhận, phân tích rõ nét, khoa học khi đề cập đến vấn đề tuyên truyền, giáo dục pháp luật trên báo chí CAND

Những nội dung nghiên cứu trên sẽ giúp tôi mạnh dạn nêu lên những ý kiến, suy nghĩ với mong muốn đóng góp vào sự nghiệp chung của báo chí CAND trong việc nâng cao kiến thức và ý thức chấp hành pháp luật cho lực

l-ợng CAND nói riêng và mọi công dân Việt Nam, phấn đấu để báo chí CAND ngày càng nâng cao chất l-ợng, uy tín, trở thành tờ báo của mọi nhà ở một góc

độ khác, ng-ời viết luận văn còn hy vọng công trình này sẽ là một đóng góp hữu ích cho các toà soạn báo, nâng cao kiến thức về pháp luật cho đội ngũ phóng viên các báo công an, giúp họ vững vàng hơn khi xử lý các vấn đề trực tiếp liên quan đến pháp luật

4 Đối t-ợng và phạm vi nghiên cứu

Ng-ời viết luận văn sẽ nghiên cứu các văn bản, quan điểm chỉ đạo về công tác xây dựng lực l-ợng CAND của Đảng, Đảng uỷ công an Trung -ơng và lãnh đạo Bộ Công an; đồng thời đi sâu tìm hiểu các văn bản pháp quy, các tài liệu liên quan đến chủ tr-ơng đổi mới và tăng c-ờng sự lãnh đạo quản lý, nâng cao chất l-ợng của hệ thống báo chí CAND, trong đó có vấn đề giáo dục pháp luật cho lực l-ợng

Luận văn sẽ tập trung khảo sát 4 tờ báo và tạp chí CAND gồm: Tạp chí CAND, báo CAND, báo ANTĐ và báo CA TP Hồ Chí Minh từ năm 2005 đến nay Sở dĩ ng-ời viết lựa chọn 4 ấn phẩm này là do mỗi ấn phẩm có những sắc thái, đặc thù riêng Tạp chí CAND sẽ có cách tiếp cận vấn đề giáo dục pháp luật khác với báo CAND; trong 4 ấn phẩm trên, có báo nghiêng về lý luận, có báo phát triển theo h-ớng xã hội hoá, thị tr-ờng, có báo của Bộ Công an, có báo của Công an địa ph-ơng Với cách chọn lựa nh- vậy, ng-ời viết hy vọng sẽ tìm

đ-ợc nhiều cách tiếp cận vấn đề giáo dục pháp luật, tài liệu sẽ phong phú hơn

và vấn đề đ-ợc mổ xẻ toàn diện hơn

Tuy nhiên, ng-ời viết chọn thời điểm khảo sát từ năm 2005 đến nay là hoàn toàn ngẫu nhiên, xuất phát từ ý t-ởng, ― sự chọn lựa ngẫu nhiên‖ sẽ giúp tác giả có những đánh giá khách quan và chân thực về -u điểm và hạn chế, cũng nh- việc đ-a ra các giải pháp khắc phục để việc tuyên truyền, giáo dục pháp luật đạt hiệu quả tốt nhất

Trên cơ sở đó, ng-ời viết sẽ cố gắng nghiên cứu thêm một số tờ báo ngoài ngành, để có thể so sánh, đánh giá nhiều chiều khi các báo cùng nêu một vấn đề liên quan đến pháp luật, không ngoài dụng ý giúp việc nhìn nhận, đúc rút ra một luận điểm nào đó đạt tính thuyết phục cao

Ng-ời viết cũng sẽ phỏng vấn, trò chuyện với một số CBCS ở những đơn

vị có liên quan trực tiếp tới pháp luật nh- Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về trật

tự xã hội, ma tuý, quản lý kinh tế và chức vụ, An ninh kinh tế…, để nắm bắt tâm t-, nguyện vọng của CBCS khi đọc 4 ấn phẩm nói trên họ nhận đ-ợc gì, mong

đợi gì và muốn các ấn phẩm này cải tiến nh- thế nào để việc tuyên truyền giáo dục pháp luật hiệu quả, đồng thời có thêm cơ sở cho việc đánh giá vai trò của báo chí CAND với việc giáo dục pháp luật cho lực l-ợng

Do vấn đề pháp luật rất rộng, phạm vi nghiên cứu của đề tài cũng sẽ tập trung giới hạn tìm hiểu việc tuyên truyền một số bộ luật liên quan trực tiếp tới công tác chuyên môn và nghiệp vụ của lực l-ợng CAND nh- Luật hình sự, luật

Tố tụng hình sự, luật CAND, luật ANQG, luật Phòng chống tham nhũng; Pháp lệnh công chức…

5 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

Ng-ời viết sẽ điểm lại những nét chung nhất về công tác xây dựng lực l-ợng CAND, trong đó yếu tố giáo dục pháp luật là một trong những nhiệm vụ trong tâm, qua đó để khẳng định, báo chí có vai trò rất quan trọng để thực hiện nhiệm vụ đó, nhất là trong bối cảnh hội nhập quốc tế, xuất hiện nhiều dạng tội phạm mới có trình độ cao

Cụ thể, ng-ời viết đề tài sẽ tìm hiểu vai trò của bốn tờ báo khi thực hiện tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho lực l-ợng; đồng thời muốn tìm hiểu những hạn chế, nh-ợc điểm khi đăng tải những vấn đề liên quan đến pháp luật trên các

ấn phẩm đ-ợc khảo sát Do từ tr-ớc tới nay, ngành công an cũng nh- báo chí CAND ch-a có công trình khoa học nào nghiên cứu vấn đề này, tác giả mong muốn đây là dịp để tìm hiểu tâm t-, nguyện vọng của CBCS trong lực l-ợng khi tiếp cận các vấn đề pháp luật trên báo chí

Từ cơ sở lý luận và thực tiễn, luận văn sẽ mạnh dạn đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả tuyên truyền, giáo dục pháp luật trên hệ thống báo chí công an

6 Ph-ơng pháp luận nghiên cứu

- Đề tài đ-ợc thực hiện trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác – Lê nin

và t- t-ởng Hồ Chí Minh, dựa trên đ-ờng lối, quan điểm của Đảng và Nhà n-ớc

ta về công tác t- t-ởng, định h-ớng chiến l-ợc phát triển báo chí, tăng c-ờng sự lãnh đạo, quản lý, nâng cao chất l-ợng báo chí nói chung và báo chí CAND nói riêng Đây cũng là ph-ơng pháp luận chung cho cả luận văn

- Tr-ớc khi đi vào hệ thống báo chí CAND, ng-ời viết luận văn sẽ nghiên cứu chủ tr-ơng, chính sách của Đảng và Nhà n-ớc về công tác xây dựng lực l-ợng CAND, về yêu cầu đổi mới của báo chí CAND, qua đó sẽ đánh giá công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật trên bốn ấn phẩm báo chí đ-ợc khảo sát

- Ng-ời viết luận văn sẽ sử dụng một số ph-ơng pháp khi nghiên cứu, đó

là ph-ơng pháp thống kê, tổng hợp, phân tích, so sánh để lý giải vấn đề, xác

định luận cứ, luận điểm

- Luận văn sẽ sử dụng các nguồn thông tin sau:

+ Thu thập, s-u tầm các văn bản, nghị quyết, luật định, một số báo và tạp chí

+ Kế thừa những kết quả nghiên cứu khoa học có đề cập đến việc tuyên truyền nhiều lĩnh vực trên báo chí CAND

+ Thảo luận, tham khảo ý kiến của nhiều nhà quản lý, nhà báo giỏi ở một

số Vụ, Cục có liên quan trực tiếp tới công tác báo chí

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, phần nội dung gồm có 4 ch-ơng:

* Ch-ơng I: Quan điểm của Đảng, Đảng uỷ Công an Trung -ơng và lãnh đạo

Bộ Công an về XDLL CAND thời kỳ CNH, HĐH đất n-ớc

* Ch-¬ng II: B¸o chÝ CAND víi viÖc gi¸o dôc ph¸p luËt cho lùc l-îng

CAND

* Ch-¬ng III: Mét sè kiÕn nghÞ, gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ tuyªn truyÒn,

gi¸o dôc ph¸p luËt cho lùc l-îng CAND trong thêi kú míi

* PhÇn kÕt luËn

Néi dung cña luËn v¨n sÏ ®-îc tr×nh bµy theo thø tù c¸c ch-¬ng nãi trªn

Trong bão táp của cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ngày

19-8-1945 lực l-ợng CAND Việt Nam đ-ợc chính thức ra đời với nhiệm vụ cao cả bảo vệ Đảng, bảo vệ chính quyền của Nhà n-ớc non trẻ thành quả cách mạng

và và cuộc sống của nhân dân Trải qua hơn 60 năm chiến đấu, công tác và tr-ởng thành trong cuộc đấu tranh, lực l-ợng CAND đã đ-ợc Đảng, Nhà n-ớc, Chủ tịch Hồ Chí Minh lãnh đạo, giáo dục và rèn luyện đã từng b-ớc tr-ởng thành, lập nên những chiến công oanh liệt, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ đ-ợc

Đảng và nhân dân giao phó bảo vệ vững chắc nền an ninh trật tự của Tổ Quốc

Nhìn lại chặng đ-ờng hơn 60 năm qua, có thể nói lực l-ợng CAND đã công tác, chiến đấu, đã phải đ-ơng đầu với những cơ quan tình báo, gián điệp

đế quốc đầu sỏ, trải qua bao gian nan thử thách, vừa chiến đấu vừa xây dựng từng b-ớc tr-ởng thành, góp phần xứng đáng vào sự nghiệp bảo vệ ANQG, bảo

vệ độc lập chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, bảo vệ chế độ đ-ợc nhân dân yêu mến, tin t-ởng, đ-ợc bạn bè quốc tế đánh giá cao

Ngay từ những năm đầu mới giành đ-ợc chính quyền, khi đó ch-a có một hình mẫu nào về tổ chức bộ máy công an một n-ớc dân chủ nhân dân và con ng-ời CAND mới, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định rõ ràng, dứt khoát

bản chất của lực l-ợng CAND Việt Nam là : “ Công an của ta là Công an nhân dân, vì dân mà phục vụ và dựa vào nhân dân mà làm việc” (Chủ tịch Hồ Chí

Minh với CAND Việt Nam, Viện Khoa học Công an xuất bản, Hà Nội 1980)

Sau đó, Ng-ời xác định tiếp: “ Làm công tác chính quyền, ở công an hay ở

quân đội đều là làm đầy tớ cho nhân dân cả, vì chính quyền dân chủ có nghĩa

an ninh nhân dân vững chắc, phải kể đến sự hợp đồng chiến đấu đặc biệt giữa CAND và Quân đội nhân dân, nhân tố quyết định đánh thắng quân thù trong thời chiến và dẹp tan các thế lực phản động trong thời bình CAND và Quân đội nhân dân đã hợp thành sức mạnh vô địch bảo vệ Nhà n-ớc Xã hội chủ nghĩa

Bác Hồ đã từng nói, Công an và Quân đội là hai cánh tay của nhân dân, của

Đảng, của Chính phủ, của vô sản chuyên chính

Có thể nói, một trong những ph-ơng châm công tác, chiến đấu điển hình nhất nằm trong bản chất nghiệp vụ của lực l-ợng CAND, đó là: Phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị, của toàn dân, quan hệ mật thiết và dựa vào nhan dân tạo nên sức mạnh tổng hợp, chủ động phòng ngừa, chủ động và liên tục tấn công địch, trở thành một nguyên tắc chỉ đạo đấu tranh có tính truyền thống của CAND

Nói về bản chất, nguyên tắc và ph-ơng châm chiến đấu công tác có tính chất đặc thù của lực l-ợng CAND nh- vậy, để thấy rằng, trong tác nghiệp, CBCS Công an phải xử lý rất nhiều mối quan hệ chằng chịt trên nền pháp lý và pháp luật XHCN Vì thế, có trình độ văn hóa và hiểu biết pháp luật nhằm vận dụng, hóa giải thành công các mối quan hệ trong công tác trở thành phẩm chất

đầu tiên vô cùng quan trọng của mỗi CBCS CAND

Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X của Đảng năm 2006 tiếp tục khẳng định: Xây dựng lực l-ợng CAND cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng b-ớc hiện đại phục vụ sự nghiệp đổi mới CNH, HĐH đất n-ớc Luật

CAND (đ-ợc Quốc hội n-ớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua tại kỳ họp thứ 6, QH Khóa XI từ ngày 18-10 đến 29-11-2005, có hiệu lực từ 1-7- 2006) đã khẳng định vị trí, chức năng của CAND, ở Điều 4 nêu rõ:

―1.CAND là lực l-ợng nòng cốt của lực l-ợng vũ trang nhân dân trong sự nghiệp bảo vệ ANQG và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội của Nhà n-ớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam CAND gồm lực l-ợng An ninh nhân dân và Cảnh sát nhân dân 2 CAND có chức năng tham m-u cho Đảng, Nhà n-ớc về bảo vệ ANQG và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội; thực hiện thống nhất quản lý về bảo

vệ ANQG và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội; đấu tranh phòng chống âm m-u, hoạt động của các thế lực thù địch, các loại tội phạm và các vi phạm pháp luật

về ANQG, trật tự, an toàn xã hội‖ Đồng thời ở Điều 5 về Nguyên tắc tổ chức

và hoạt động của CAND, Luật CAND xác định rõ: “ 1.CAND đặt d-ới sự lãnh

đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng Cộng sản Việt Nam, d-ới sự thống lĩnh của Chủ tịch n-ớc, sự thống nhất quản lý của Chính phủ và sự chỉ huy, quản lý trực tiếp của Bộ tr-ởng Bộ Công an 2 CAND đ-ợc tổ chức tập trung, thống nhất và theo cấp hành chính từ trung -ơng đến cơ sở.3 Hoạt động của CAND tuân thủ Hiến pháp và pháp luật; cấp d-ới phục tùng cấp trên; dựa vào nhân dân và chịu sự giám sát của nhân dân; bảo vệ lợi ích của Nhà n-ớc, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”

Nh- vậy, cả về sự lãnh đạo của Đảng, cả về tính pháp lý của Nhà n-ớc đã xác định rõ về ph-ơng h-ớng, ph-ơng châm xây dựng lực l-ợng CAND trong thời kỳ CNH, HĐH đất n-ớc Một đặc điểm mà luận văn đặc biệt l-u ý là ở

Điều 5 Luật CAND xác định rất rõ : “ Hoạt động của Công an nhân dân tuân thủ Hiến pháp và pháp luật” , đây cũng là mục tiêu của luận văn h-ớng tới để

lý giải khi đề cập đến vai trò của báo chí CAND trong việc giáo dục, h-ớng dẫn pháp luật cho CBCS CAND

1.2 Thực trạng lực l-ợng CAND khi b-ớc vào thời kỳ CNH, HĐH đất n-ớc

1.2.1 Thuận lợi

Trải qua hơn nửa thế kỷ, nhất là trong thời kỳ đổi mới đất n-ớc, tr-ớc những biến động hết sức phức tạp của thế giới, đặc biệt là sự tan rã của hệ thống Xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu đã tác động mạnh đến t- t-ởng cán bộ, đảng viên và nhân dân, trong đó có lực l-ợng CAND, nh-ng hầu hết CBCS CAND thể hiện rõ lập tr-ờng cách mạng kiên định, bản lĩnh chính trị vững vàng, tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc, với nhân dân, có tinh thần cách mạng tấn công, tận tụy trong công tác, m-u trí dũng cảm trong chiến

đấu, chấp nhận hi sinh hoàn thành tốt nhiệm vụ, giữ vững ổn định chính trị của

đất n-ớc, đảm bảo trật tự an toàn xã hội, góp phần quan trọng vào những thành tựu to lớn của sự nghiệp cách mạng, vào thành tựu to lớn của 20 năm đổi mới

đất n-ớc Đã có hàng vạn g-ơng ng-ời tốt, việc tốt, hàng ngàn chiến sĩ thi đua, chiến sĩ quyết thắng, hàng trăm đơn vị và cá nhân đ-ợc Nhà n-ớc phong tặng danh hiệu Anh hùng lực l-ợng vũ trang nhân dân và nhiều g-ơng hi sinh oanh liệt vì sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc

Trong điều kiện công tác chiến đấu có nhiều khó khăn, môi tr-ờng phức tạp, đời sống còn thiếu thốn, lại bị tác động tiêu cực của cơ chế thị tr-ờng, sự tấn công mua chuộc của các thế lực thù địch và các đối t-ợng phạm tội, nh-ng

đại bộ phận CBCS CAND vẫn giữ đ-ợc lối sống trong sạch, lành mạnh, có phẩm chất đạo đức cách mạng, luôn luôn giữ gìn và phát huy bản chất giai cấp công nhân và truyền thống tốt đẹp của CAND Việt Nam, thể hiện rõ tinh thần phục vụ nhân dân, sâu sát quần chúng nhân dân, sát cơ sở, có ý thức trách nhiệm trong công tác, chiến đấu và xây dựng đơn vị Trong giao tiếp và giải quyết công việc với nhân dân, đ-ợc dân tin, dân yêu, dân ủng hộ nên đã vận

động đ-ợc đông đảo quần chúng nhân dân tham gia đấu tranh trong phong trào bảo vệ An ninh Tổ quốc

Tại Đại hội Đại biểu Đảng bộ Công an Trung -ơng lần thứ IV tháng

12-2005, đã nêu rõ: Những năm qua, bình quân số đảng viên đủ t- cách hoàn

thành tốt nhiệm vụ chiếm 86,55%; đảng viên là cấp uỷ, lãnh đạo, quản lý các cấp đủ t- cách hoàn thành tốt nhiệm vụ chiếm 95% trở lên Từ năm 2001 đến nay, Đảng bộ Công an TW đã kết nạp 9.690 đảng viên Các đơn vị trực tiếp chiến đấu, đại bộ phận CBCS đã có kiến thức nghiệp vụ chung, có năng lực nghiệp vụ chuyên ngành Riêng đội ngũ cán bộ, lãnh đạo chỉ huy các cấp công

an, số đông đã đ-ợc đào tạo bồi d-ỡng một cách cơ bản có hệ thống, có trình

độ chính trị cao và đồng đều

1.2.2 Khó khăn và hạn chế

Điều đáng quan tâm nhất là trong những năm vừa qua, lực l-ợng CAND còn bộc lộ một số yếu kém và hạn chế Một bộ phận CBCS còn thiếu hụt về trình độ và kiến thức về pháp luật, pháp lý quốc tế, kinh tế đối ngoại; trình độ ngoại ngữ, tin học, năng lực tổ chức thực hiện, điều hành chỉ huy cuộc đấu tranh bảo vệ an ninh, trật tự còn hạn chế Mặt bằng kiến thức, trình độ văn hóa, khoa học kỹ thuật, nghiệp vụ của đội ngũ cán bộ, chiến sĩ, kể cả lãnh đạo chỉ huy còn ch-a đồng đều Điều đáng lo ngại là tr-ớc những diễn biến phức tạp của tình hình thế giới và sự tác động của những tiêu cực của nền kinh tế thị tr-ờng, một bộ phận cán bộ, đảng viên, chiến sĩ CAND thiếu rèn luyện, tu d-ỡng đã không kiên định lập tr-ờng cách mạng, thiếu vững vàng tr-ớc những khó khăn, thử thách và có biểu hiện suy thoái về phẩm chất đạo đức, một số

đồng chí đã vi phạm pháp luật nghiêm trọng

Tình hình trên cho thấy thực trạng của lực l-ợng CAND khi b-ớc vào thời kỳ CNH, HĐH đất n-ớc còn nhiều bất cập và hạn chế, ch-a đáp ứng đ-ợc yêu cầu ngày càng cao của thời kỳ mới Để hoàn thành tốt nhiệm vụ đ-ợc giao, lực l-ợng CAND phải phát huy những -u điểm đã có khắc phục những yếu kém tồn tại nói trên để xây dựng đội ngũ thật sự vững mạnh toàn diện đáp ứng yêu cầu thời kỳ CNH, HĐH

Từ những cơ sở trên cho thấy, xây dựng lực l-ợng CAND cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng b-ớc hiện đại là yêu cầu khách quan, bức thiết của thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất n-ớc Điều đó vừa có ý nghĩa cấp bách của

yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ an ninh, trật tự trong thời kỳ cách mạng, vừa có ý

nghĩa cơ bản, lâu dài của công tác xây dựng lực l-ợng CAND: “ Một lực l-ợng trụ cột của Nhà n-ớc chuyên chính vô sản, của nhân dân d-ới sự lãnh đạo của

Đảng” (Chỉ thị số 58/CT-TW của Ban Bí th- TWĐ 1985)

Xét d-ới góc độ kiến thức, sự hiểu biết và ý thức chấp hành pháp luật của lực l-ợng CAND, theo đánh giá của Vụ Pháp chế, Bộ Công an, nhìn chung tuyệt đại đa số CBCS Công an có trình độ hiểu biết về pháp luật, có ý thức và chấp hành tốt pháp luật của Nhà n-ớc, Chỉ thị, Quy định cụ thể hóa pháp luật của lực l-ợng CAND Song trên thực tế, công tác phổ biến, h-ớng dẫn, giáo dục

và tuyên truyền pháp luật trong lực l-ợng CAND còn thiếu những giải pháp cơ bản, có nơi làm còn hời hợt, chiếu lệ, vì thế hiệu quả ch-a cao Nhiều vấn đề liên quan đến pháp luật nh-ng đ-ợc xác định là ― bí mật nội bộ ngành‖ , nên không thể phổ cập rộng rãi đến toàn thể CBCS trong lực l-ợng

1.3 Chủ tr-ơng xây dựng lực l-ợng CAND cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng b-ớc hiện đại

Hiến pháp n-ớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992, tại điều

47 ghi rõ: “ Nhà n-ớc xây dựng CAND cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng b-ớc hiện đại dựa vào nhân dân và làm nòng cốt cho phong trào nhân dân ”

Đại hội lần thứ X của Đảng (3-2006) cũng xác định rõ: “ Xây dựng lực l-ợng CAND cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng b-ớc hiện đại”

Điều 9, Luật CAND cũng xác định rõ : “ 1 Nhà n-ớc có chính sách đào tạo bồi d-ỡng sỹ quan, hạ sỹ quan, chiến sĩ CAND, xây dựng CAND cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng b-ớc hiện đại 2 Cơ quan, tổ chức và mọi công dân có nhiệm vụ tham gia xây dựng CAND trong sạch, vững mạnh”

- Đảng lãnh đạo trực tiếp tuyệt đối về mọi mặt với CAND

- Xây dựng CAND là của dân, do dân và vì dân, gắn bó mật thiết và phục vụ cho lợi ích của nhân dân Lực l-ợng CAND phải có khả năng tập hợp quần chúng, thuyết phục và tổ chức nhân dân thực hiện công cuộc bảo vệ An ninh trật tự của đất n-ớc

- Có giác ngộ sâu sắc về chủ nghĩa Mác - Lênin và t- t-ởng Hồ Chí Minh,

về đ-ờng lối chính sách của Đảng và Nhà n-ớc

- Luôn bám sát thực tiễn, tìm tòi, sáng tạo với tinh thần đổi mới

- Có phẩm chất đạo đức cách mạng trong sáng, g-ơng mẫu, có lối sống trong sạch, lành mạnh, tiến bộ, văn minh, thực hiện nghiêm túc 6 điều Bác Hồ dạy CAND

1.3.2 Xây dựng lực l-ợng CAND chính quy

Chính quy là xây dựng hoàn chỉnh và thực hiện nghiêm túc những quy định, nguyên tắc, quy chế và chuẩn mực nhằm tạo nên sự thống nhất về chính trị, tổ chức và hành động của lực l-ợng CAND, thể hiện ở :

- Tổ chức bộ máy của CAND từ Bộ đến địa ph-ơng là một tổ chức lực l-ợng

vũ trang chặt chẽ, khoa học, cơ động và mang tính chiến đấu cao, đảm bảo tinh gọn, mạnh, tăng c-ờng cho sơ sở, nâng cao hiệu lực và hiệu quả và hoạt động của bộ máy CAND

- Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của từng tổ chức đ-ợc quy định rõ ràng, khoa học, định rõ tiêu chuẩn chức trách cán bộ và nhiệm vụ cụ thể của từng chức danh

- Có hệ thống điều lệnh nội vụ, nội quy kỷ luật, chế độ công tác nghiêm minh, chặt chẽ, CBCS có ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần tự giác cao, chấp hành nghiêm chỉnh 5 lời thề, 10 điều kỷ luật và điều lệnh nội vụ, đảm bảo quân phong, quân kỳ, lễ tiết tác phong, kính trọng lễ phép khi tiếp xúc với nhân dân

- Các hoạt động bảo vệ an ninh trật tự của lực l-ợng CAND đ-ợc thể chế hòa bằng các văn bản pháp luật, đảm bảo cho tổ chức và hoạt động của CAND phát huy hiệu quả, hoàn thành nhiệm vụ đ-ợc giao, giữ vững kỷ c-ơng pháp luật và đ-ợc pháp luật bảo vệ

1.3.3 Xây dựng lực l-ợng CAND tinh nhuệ

Tinh nhuệ là tính chất tổng hợp, toàn diện của lực l-ợng CAND, tạo nên sức mạnh và hiệu quả trong chiến đấu, công tác đảm bảo khả năng tấn công kẻ địch

và tội phạm một cách sắc bén, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ an ninh trật

tự trong mọi điều kiện, hoàn cảnh

- Muốn tinh nhuệ thì tổ chức phải tinh gọn, có tính cơ động và sức chiến đấu cao, quán xuyến đ-ợc đối t-ợng, địa bàn, tập trung thống nhất, chuyên sâu

- Đội ngũ cán bộ có trình độ, tri thức toàn diện và chuyên sâu trong lĩnh vực công tác đ-ợc phụ trách, có năng khiếu và bản lĩnh nghề nghiệp; nắm vững pháp luật, tinh thông về nghiệp vụ, sử dụng thành thạo các biện pháp chủ tr-ơng, đối sách

- Có khả năng vận động, tổ chức quần chúng tham gia tích cực phong trào quần chúng bảo vệ ANTQ, góp phần xây dựng nền An ninh nhân dân vững chắc, phát huy sức mạnh tổng hợp của nhân dân trong công cuộc bảo vệ ANQG

và giữ gìn TTATXH

- Có tinh thần cảnh giác cách mạng cao, giữ bí mật, m-u trí sáng tạo, có khả năng tổng kết thực tiễn và nâng cao hiệu quả công tác, chiến đấu

- ứng dụng có hiệu quả các thành tựu phát triển của các lĩnh vực khoa học tự nhiên, khoa học xã hội nhân văn, khoa học công nghệ của công an

- Có lực l-ợng trực tiếp chiến đấu mũi nhọn, đ-ợc trang bị hiện đại, cơ động,

có khả năng tác chiến cao; kịp thời, sắc bén, hiệu quả trong công tác chống các loại tội phạm đặc biệt, giải quyết các tình huống đặc biệt

1.3.4 Xây dựng l-ợng CAND từng b-ớc hiện đại

Hiện đại là một trong những mục tiêu không thể thiếu để có thể đáp ứng yêu câù nhiệm vụ của thời kỳ mới Lực l-ợng CAND phải đ-ợc trí tuệ hóa, trí thức hóa, không ngừng nâng cao trình độ năng lực đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới

- Ngoài các yêu cầu về trang bị ph-ơng tiện hiện đại phục vụ chiến đấu và công tác, nghiên cứu ứng dụng có chọn lọc những kinh nghiệm, kiến thức tiên tiến, đội ngũ CBCS trong lực l-ợng CAND phải có trình độ năng lực toàn diện

để đáp ứng yêu cầu xây dựng l-ợc l-ợng CAND từng b-ớc hiện đại; có khả năng làm chủ và quản lý sử dụng thành thạo, hiệu quả mọi trang bị khoa học kỹ thuật hiện đại phục vụ cho công tác và chiến đấu

- Có năng lực t- duy sắc sảo, tác phong khoa học theo kịp quá trình phát triển, đối mới của đất n-ớc, nhanh nhạy nắm bắt và giải quyết những vấn đề nảy sinh trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất n-ớc Có năng lực dự báo và định h-ớng phát triển tình hình về bảo vệ ANQG và giữ gìn trật tự an toàn, xã hội

Có thể nói các mục tiêu cụ thể của xây dựng lực l-ợng CAND cách mạng, tinh nhuệ, chính quy, từng b-ớc hiện đại là một tổng thể thống nhất có mối quan hệ biện chứng, gắn bó chặt chẽ hữu cơ, tạo nên sức mạnh tổng hợp bảo đảm cho lực l-ợng CAND xứng đáng là công cụ chuyên chính trọng yếu, tin cậy, sắc bén của Đảng, Nhà n-ớc Xã hội chủ nghĩa, thực hiện thắng lợi nhiệm vụ bảo vệ ANQG và trật tự an toàn xã hội trong mọi thời kỳ của cách mạng

1.4 Giáo dục pháp luật cho lực l-ợng CAND là một nhiệm vụ trọng tâm của ngành Công an

1.4.1 Vai trò của giáo dục pháp luật đối với lực l-ợng CAND

Quá trình đ-a pháp luật vào cuộc sống đ-ợc bắt đầu bằng hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật, bởi vì thực hiện pháp luật dù bằng hình thức nào – tuân theo pháp luật, thi hành (chấp hành) pháp luật, sử dụng (vận dụng) pháp luật hay áp dụng pháp luật, tr-ớc hết phải có hiểu biết pháp luật Nếu không nhận thức đầy đủ vai trò quan trọng và không thực hiện tốt công tác giáo dục pháp luật thì dù công tác xây dựng pháp luật (công tác lập pháp) có làm tốt đến mấy cũng không đạt đ-ợc hiệu quả thực thi pháp luật Do đó, giáo dục pháp luật chính là đòi hỏi khách quan bắt nguồn từ lợi ích của Nhà n-ớc, của xã hội, của mọi công dân

CAND là lực l-ợng vũ trang, nòng cốt trong sự nghiệp bảo vệ an ninh trật tự, là cơ quan thi hành và bảo vệ pháp luật, hoạt động của lực l-ợng CAND quan hệ nhiều đến các vấn đề luật pháp và cần phải tuân thủ pháp luật một cách chặt chẽ Do đó, pháp luật có vai trò rất quan trọng đối với lực l-ợng CAND, góp phần nâng cao hiệu lực và hiệu quả quản lý Nhà n-ớc, quản lý xã hội về lĩnh vực an ninh trật tự, đồng thời góp phần nâng cao ý thức pháp luật và văn hoá pháp lý của CBCS CAND

Với vai trò quan trọng nh- vậy, giáo dục pháp luật phải đ-ợc xác định là một trong những công tác trọng tâm của lực l-ợng CAND Chúng ta đang coi trọng việc xây dựng pháp luật về an ninh, trật tự, nh-ng cũng đã đến lúc phải

đầu t- nhiều hơn nữa cho việc tổ chức thực hiện pháp luật trên lĩnh vực này mà tr-ớc hết là phổ biến, giáo dục pháp luật Đó là trách nhiệm của các cơ quan nhà n-ớc có thẩm quyền và lãnh đạo Công an các cấp

1 4.2 Công tác giáo dục pháp luật trong CAND

Đảng uỷ Công an Trung -ơng và lãnh đạo Bộ Công an nhận thức rõ: Đẩy mạnh hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật đóng vai trò ngày càng quan

trọng, góp phần quản lý đất n-ớc, quản lý xã hội bằng pháp luật, xây dựng Nhà n-ớc pháp quyền Xã hội chủ nghĩa Đảng uỷ Công an Trung -ơng và lãnh đạo

Bộ Công an chủ tr-ơng đ-a công tác giáo dục pháp luật trở thành một trong những công tác trọng tâm, th-ờng xuyên của lực l-ợng CAND Vì vậy, khi

Đảng và Nhà n-ớc ban hành các văn bản chỉ đạo, triển khai thực hiện công tác phổ biến, giáo dục pháp luật nh-: Chỉ thị số 02/1998/CT- TTg ngày 07/01/1998; Quyết định số 03/1998/QĐ-TTg ngày 07/01/1998; Quyết định số 13/2003/QĐ-TTg ngày 17/01/2003 của Thủ t-ớng Chính phủ, Chỉ thị số 32-CT-TW ngày 09/12/2003 của Ban Bí th- Trung -ơng Đảng…, lãnh đạo Bộ Công an đã kịp thời chỉ đạo triển khai thực hiện có hiệu quả hoạt động này trong lực l-ợng CAND Ngày 26/03/1998, Bộ tr-ởng Bộ Nội vụ (nay là Bộ

Công an) ban hành Chỉ thị số 07/1998/CT-BNV (V19) về Tăng c-ờng pháp chế

XHCN trong lực l-ợng CAND tr-ớc tình hình mới Tiếp theo, ngày 23/05/1999

Quyết định số 764/2004/QĐ-BCA (V19) ngày 09/08/2004 thay thế Quyết định này) thành lập Hội đồng phối hợp công tác phổ biến giáo dục pháp luật Bộ

Công an do một đồng chí Thứ tr-ởng làm Chủ tịch hội đồng Tại các Tổng cục, Công an 64 tỉnh, thành phố trực thuộc trung -ơng đã thành lập Hội đồng phối hợp công tác phổ biến giáo dục pháp luật, xây dựng quy chế hoạt động của Hội

đồng Trong những năm qua các Hội đồng này tiếp tục đ-ợc củng cố…

Bộ Công an đã xây dựng và tổ chức trao thẻ cho 117 báo cáo biên pháp luật ở cơ quan Bộ và h-ớng dẫn triển khai việc cấp thẻ báo cáo viên pháp luật cho số báo cáo viên ở Công an 64 địa ph-ơng Ngày 03/05/2000 Bộ tr-ởng Bộ Công an đã ban hành Quyết định số 390/2000/QĐ-BCA (V19) về Quy chế báo cáo viên pháp luật của lực l-ợng CAND Công an các địa ph-ơng đã xây dựng

đội ngũ báo cáo viên pháp luật và triển khai việc cấp thẻ Báo cáo viên pháp luật

theo sự chỉ đạo của Bộ (hiện nay có gần 2000 báo cáo viên pháp luật đang hoạt

động) Các hoạt động của báo cáo viên pháp luật đã dần dần đi vào nề nếp,

th-ờng xuyên Số báo cáo viên pháp luật này đã trở thành nòng cốt trong hoạt

động phổ biến giáo dục pháp luật về an ninh trật tự ở Trung -ơng và địa ph-ơng

Công tác giáo dục pháp luật những năm qua đã giúp phổ biến đ-ờng mọi

đ-ờng lối chủ tr-ơng, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà n-ớc đến CBCS CAND, giúp nâng cao kiến thức và ý thức chấp hành pháp luật cho lực l-ợng, hạn chế đ-ợc CBCS vi phạm do không tinh thông pháp luật Tuy nhiên, công tác này vẫn ch-a đạt hiệu quả vững chắc, nhiều nơi còn làm qua loa, chiếu

lệ

Công tác giáo dục pháp luật cho lực l-ợng CAND đ-ợc thực hiện bằng nhiều hình thức khác nhau nh-: Tổ chức hội nghị triển khai, tập huấn các văn bản quy phạm pháp luật mới ban hành, hình thành tủ sách pháp luật, đ-a nội dung giảng dạy pháp luật vào trong các tr-ờng CAND, sân khấu hoá vấn đề pháp luật bằng các vở kịch…Tuy nhiên, Vụ pháp chế, Bộ Công an cho biết, một trong những

―kênh‖ giúp việc giáo dục pháp luật cho lực l-ợng CAND đ-ợc toàn diện, sâu rộng và đạt hiệu quả thực chất nhất, đó là các ph-ơng tiện thông tin đại chúng, báo chí xuất bản, đặc biệt là hệ thống báo chí của ngành Công an đang lớn mạnh không ngừng

Ch-ơng II

báo chí CAND với việc giáo dục pháp luật cho

lực l-ợng CAND

2.1 Về báo chí CAND

2.1.1Những chuyển biến về chất l-ợng, hiệu quả của báo chí CAND

Ngày 17/10/1997, Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung -ởng Đảng khoá VIII

đã ra Chỉ thị 22-CT/TW về ― Tiếp tục đổi mới và tăng c-ờng sự lãnh đạo, quản

lý công tác báo chí xuất bản‖ Sau khi có h-ớng dẫn thực hiện Chỉ thị 22 của Ban T- t-ởng Văn hoá Trung -ơng và Bộ Văn hoá - Thông tin, Bộ Công an đã ban hành Chỉ thị 06/CT/1998/BNV của Bộ tr-ởng về tăng c-ờng lãnh đạo, chỉ

đạo và quản lý đối với hoạt động báo chí, xuất bản CAND lần thứ 3 để triển khai thực hiện Có thể nói, bám sát vào các chủ tr-ơng, đ-ờng lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà n-ớc, 10 năm qua, báo chí CAND đã có nhiều khởi sắc với những thành tích v-ợt bậc, vừa đảm bảo những nguyên tắc mang tính đặc thù, vừa từng b-ớc tiếp cận trình độ của một nền báo chí hiện đại và tiên tiến, bám sát nhiệm vụ chính trị của Đảng, của ngành, phục vụ đắc lực sự nghiệp bảo vệ An ninh Tổ quốc, xây dựng và phát triển đất n-ớc

M-ời năm qua, báo chí (và cả lĩnh vực xuất bản) CAND đã có nhiều đổi mới

và tiến bộ quan trọng về nội dung và hình thức, từng b-ớc nâng cao chất l-ợng chính trị, chất l-ợng văn hoá, khoa học và nghiệp vụ, giữ vững quan điểm chính trị, thực hiện đúng tôn chỉ, mục đích của tờ báo, tiếp tục khẳng định đ-ợc vị trí trong làng báo chí Việt Nam, góp phần quan trọng vào việc tuyên truyền kịp thời các chủ tr-ơng chính sách của Đảng và Nhà n-ớc và của Bộ Công an về an ninh trật tự, tích cực đấu tranh chống các quan điểm sai trái, vạch trần âm m-u thủ đoạn thâm độc của các thế lực thù địch, nâng cao tinh thần cảnh giác, động viên cổ vũ nhân dân tham gia phòng chống tội phạm, phòng chống tệ nạn xã hội và tham gia phong trào quần chúng bảo vệ An ninh Tổ quốc Qua thông tin

về tình hình an ninh trật tự và các vụ án để tuyên truyền về thành tích, chiến

công của lực l-ợng CAND và quân chúng; biểu d-ơng những nhân tố mới, những tấm g-ơng dũng cảm hy sinh trong đấu tranh phòng chống tội phạm, những điển hình tiên tiến trong phong trào bảo vệ An ninh Tổ quốc, giúp bạn

đọc hiểu hơn về tinh thần hy sinh dũng cảm v-ợt khó của lực l-ợng CAND trong cuộc đấu tranh chống tội phạm, tô đẹp thêm hình ảnh ng-ời chiến sỹ CAND vì n-ớc quên thân, vì dân phục vụ

Các tạp chí l-u hành nội bộ đã có nhiều cố gắng đi sâu nghiên cứu tổng kết nhiều chuyên đề thực tiễn, rút kinh nghiệm và nâng cao tính lý luận phục vụ kịp thời các mặt công tác công an, có nhiều cải tiến nội dung chất l-ợng bài viết, duy trì ổn định số l-ợng và kỳ phát hành, phục vụ kịp thời cho công tác lãnh

đạo chỉ huy

Báo chí CAND trong những năm qua đã tích cực tham gia vào đấu tranh phê phán các hiện t-ợng tham nhũng, tiêu cực, buôn lậu, lãng phí và bài trừ tệ nạn xã hội, chống mê tín dị đoan, góp phần lập lại trật tự, kỷ c-ơng, làm lành mạnh hoá các quan hệ xã hội, dũng cảm đ-a lên mặt báo những vi phạm của một số cán bộ sống xa hoa, lãng phí, quan liêu, coi th-ờng d- luận, vi phạm pháp luật nh- các bài viết về vụ án tham nhũng của Mai Văn Huy ở Đồng Tháp (báo CATP Hồ Chí Minh), vụ phá rừng ở Tánh Linh, Bình Thuận và vụ tiêu cực của thẩm phán Trần Tiến Mạnh ở Quảng Ninh (báo CAND), vụ tiêu cực tham nhũng ở Công ty l-ơng thực An Giang (Chuyên đề An ninh Thế giới); phóng sự

điều tra về những tiêu cực và lợi dụng tín ng-ỡng, xây chùa trái phép ở Chùa H-ơng (báo CAND, ANTĐ)…Các báo CAND đều duy trì đều đặn các chuyên mục nh- ― Tiếng còi‖ , ― Điều tra theo yêu cầu bạn đọc‖ , ― Vấn đề d- luận quan tâm‖ , ― Phê và tự phê‖ , ― Công dân kiến nghị‖…, nhằm nhắc nhở, cảnh báo những hiện t-ợng tiêu cực, phản ánh những tình cảm, nguyện vọng và những ý kiến đóng góp của các tầng lớp nhân dân với Đảng, Nhà n-ớc và Bộ Công an về những vấn đề bức xúc của toàn xã hội, tạo nên d- luận xã hội lành mạnh, góp phần xây dựng bầu không khí dân chủ trong đời sống xã hội Đặc biệt, thể loại phóng sự - điều tra đ-ợc các báo công an, nhất là báo CAND, An ninh thế giới

và CATP Hồ Chí Minh quan tâm, các phóng viên đã không quản ngại khó khăn, gian khổ, nguy hiểm để thu thập tài liệu có những bài viết mang lại hữu ích cho xã hội

Đội ngũ phóng viên, biên tập viên của lực l-ợng báo chí CAND phát triển cả

về số l-ợng và chất l-ợng Hiện có hơn 324 cán bộ, phóng viên, biên tập viên chuyên nghiệp trong biên chế và 217 phóng viên hợp đồng Đội ngũ phóng viên của lực l-ợng CAND có tâm huyết với nghề nghiệp, vững vàng về lập tr-ờng, quan điểm chính trị, có trách nhiệm và đạo đức nhà báo, có phẩm chất ng-ời chiến sỹ công an, yên tâm công tác và có ý chí học tập phấn đấu v-ơn lên Hầu hết phóng viên, biên tập viên của các đơn vị báo chí, xuất bản CAND đều có trình độ đại học, trong đó 50% là đại học chuyên ngành báo chí và nhiều ng-ời

có từ 2 – 3 bằng đại học Trong những năm qua, cây viết trong lực l-ợng CAND đã đoạt hơn 400 giải th-ởng báo chí ở trung -ơng và địa ph-ơng

+ Có những vụ việc tuy nhỏ, không điển hình nh-ng còn tình trạng đăng kéo dài nhiều kỳ, nhằm thoả mãn tính tò mò, ít tính giáo dục Ví dụ khi viết về sai

phạm của PMU18, nhiều tờ báo trong đó có một số tờ báo CAND đã kéo dài sự việc trong hàng tháng trời, nhiều bài viết đi vào móc máy đời t- của những

―ng-ời đẹp chân dài‖ của Bùi Tiến Dũng, Nguyễn Việt Tiến, đăng cả ảnh khi không đ-ợc sự đồng ý của họ

+ Bài viết có lúc không chính xác, sai sự thật, thiếu chọn lọc, gây phản ứng trong d- luận, nh-ng khi có ý kiến của bạn đọc lại chậm xem xét, xác minh kết luận để trả lời theo quy định của pháp luật

- Cá biệt, một số ít phóng viên lợi dụng danh nghĩa nghề nghiệp hoạt động sai trái gây ảnh h-ởng xấu đối với lực l-ợng công an, thậm chí có tr-ờng hợp bị thu hồi thẻ nhà báo Theo Cục Báo chí, Bộ Văn hoá - Thông tin thì từ năm 2002 – 2006 đã có 40 tr-ờng hợp bị thu hồi thẻ nhà báo, chủ yếu là do đ-a tin sai sự thật Việc sử dụng, quản lý phóng viên hợp đồng còn thiếu quy chế hoạt động, không chặt chẽ, đã gây không ít những phức tạp và ảnh h-ởng Trong đó có một nguyên nhân quan trong là công tác quản lý báo chí trong lực l-ợng CAND ch-a đ-ợc thống nhất và còn nhiều bất cập, hạn chế…

2.2 Hệ thống báo chí CAND

Có thể nói, đến nay, báo chí CAND hiện nay không ngừng lớn mạnh cả về cơ cấu, tổ chức và loại hình Hiện báo chí CAND có 10 đơn vị báo in và truyền hình, phát thanh, ngoài ra có 1 nhà xuất bản, 1 x-ởng phim, 1 đơn vị làm công tác quản lý h-ớng dẫn tuyên truyền, báo chí – xuất bản, 1 trung tâm báo chí

và ch-ơng trình phát thanh, truyền hình Vì An ninh Tổ quốc ở tất cả công an các tỉnh, thành phố Trong năm 2004, báo CAND đã khai tr-ơng Báo CAND

điện tử (www.cand.com.vn) Báo chí CAND là cơ quan ngôn luận của Đảng ủy Công an Trung -ơng và lãnh đạo Bộ Công an, diễn đàn của lực l-ợng CAND và nhân dân nói chung, bao gồm Tạp chí CAND, báo CAND (gồm báo CAND, Tạp chí Văn nghệ Công an và chuyên đề ANTG tuần - tháng) Hệ thống báo Công an các địa ph-ơng gồm có báo CATP Hồ Chí Minh, ANTĐ, An ninh Hải Phòng, Công an Nghệ An, Công an Đà Nẵng Xin đi vào cụ thể một số tờ báo nằm trong phạm vi khảo sát của luận văn

2.2.1 Báo CAND

Báo CAND phát hành số đầu tiên vào ngày 1.11.1946, là một trong số ít các

tờ báo cách mạng ra đời sớm nhất ở Việt Nam, tính đến nay vừa tròn 60 năm Ngay từ lúc mới ra đời, ông Tổng Giám đốc Nha Công an Trung -ơng Lê Giản

đã chỉ thị ông Nguyễn Tài, Bí th- đoàn Thanh niên cứu quốc Công an Hà Nội xin giáy phép của Sở Kiểm duyệt Bắc Bộ để xuất bản báo chứng tỏ lãnh đạo ngành công an lúc đó rất tuân thủ pháp luật Nhiệm vụ giáo dục, tuyên truyền pháp luật đối với toàn lực l-ợng CAND luôn đ-ợc đề cao, trong số báo đầu tiên, tại lời nói đầu báo đã xác định rõ: ― Gây một tinh thần vui vẻ, gợi khiếu tò mò, nhận xét của độc giả phổ cập những th-ờng thức về các vấn đề xã hội, luật pháp chuyên nghiệp của Công an vv Đó cũng là phần chính của tờ Công an Mới‖

Trong kháng chiến chống Pháp, báo CAND mang tên là Công an Mới, Rèn luyện Từ năm 1961-1965, báo đổi tên là CAND (Tập san); từ năm 1965-1981 trở thành Tuần báo CAND Từ 4-10-1988 đến nay, báo CAND phát hành rộng rãi ra ngoài xã hội

Từ năm 1995, Bộ Công an cho xuất bản Tạp chí Văn nghệ Công an (ra hàng tháng) và Chuyên đề An ninh thế giới (ra hàng tuần, tháng) gây đ-ợc tiếng vang trong xã hội, có thời điểm phát hành lên tới 700.000tờ/số của An ninh thế giới tuần Từ năm 2003, báo An ninh thế giới sáp nhập với báo CAND, hiện nay phát hành lên 6 số/tuần

Báo CAND hiện là tờ báo lớn nhất của lực l-ợng CAND, là cơ quan ngôn luận của Bộ Công an với ph-ơng châm Nhân văn- Tin cậy- Kịp thời do Thiếu t-ớng, Nhà văn Nguyễn Hữu Ước làm Tổng Biên tập Là tờ báo của mọi nhà, báo CAND hiện phát hành ra cả n-ớc ngoài Ngoài tờ báo chính là CAND, báo còn có Tạp chí Văn nghệ Công an phát hành 2 kỳ/tháng; An ninh thế giới phát hành 2 kỳ/tuần và An ninh thế giới cuối tháng phát hành 1 kỳ/tháng Nhìn chung báo CAND đang trở thành tờ báo ăn khách, có uy tín và độ tin cậy cao trong xã hội, góp phần rất tích cực trong việc h-ớng dẫn, giáo dục tuyên truyền

pháp luật cho lực l-ợng CAND Báo CAND đã vinh dự đ-ợc tặng nhiều phần th-ởng cao quý nh- Huân ch-ơng Chiến công hạng nhất, Huân ch-ơng Quân công hạng nhất, Huân ch-ơng lao động hạng nhì, hạng ba và nhiều Bằng khen của Chính phủ, Bộ Công an

2.2.2 Tạp chí CAND

Tạp chí CAND có tiền thân là tờ Nghiên cứu khoa học Công an đến nay đã

30 năm hình thành và phát triển, là cơ quan lý luận nghiệp vụ của Bộ Công an

có trách nhiệm giúp Bộ tr-ởng và Tổng cục tr-ởng Tổng cục Xây dựng lực l-ợng - CAND biên tập xuất bản và phát hành tạp chí CAND nhằm thông tin lý luận chính trị, nghiệp vụ trong toàn lực l-ợng Công an nhân dân Hiện tạp chí

do Thiếu t-ớng, Giáo s- Tiến sĩ Nguyễn Phùng Hồng làm Tổng Biên tập, phát hành 2 kỳ/tháng (trong đó có một số chuyên đề) Ngoài ra còn có ấn phẩm chuyên đề An ninh xã hội bắt đầu từ năm 2006, phát hành 1 tháng/kỳ

Tạp chí CAND chủ yếu phát hành trong nội bộ, khoảng 15.000 bản/kỳ, phần lớn dành cho các độc giả là lãnh đạo từ cấp phòng, ban trở lên trong lực l-ợng CAND Ưu thế cuả tạp chí CAND là phổ biến, h-ớng dẫn một cách trực tiếp hệ thống các văn bản pháp luật thông qua hình thức nghiên cứu, trao đổi nghiệp vụ

và giới thiệu nội dung các văn bản pháp luật Nhiều cuộc trao đổi, bàn luận xung quanh một số lĩnh vực pháp luật đã đ-ợc tổ chức trên tạp chí, góp phần làm sáng tỏ nhiều vấn đề về lý luận và ứng dụng pháp luật trong thực tiễn

2.2.3 Báo CATP Hồ Chí Minh

Báo CA TP Hồ Chí Minh là cơ quan ngôn luận của Công an TP Hồ Chí Minh, phát hành số đầu tiên từ năm 1976, hiện do Th-ợng tá Đặng Xuân Dũng làm Tổng Biên tập Đến tháng 6 - 2006, báo CA TP Hồ Chí Minh kỷ niệm 30 năm ngày ra đời, một quãng thời gian ch-a phải là quá dài nh-ng đây là một tờ báo ngành tại một địa ph-ơng đã duy trì liên tục sự có mặt trong suốt 30 năm Cũng giống nh- báo CAND, ban đầu, báo CA TP Hồ Chí Minh cũng xuất bản nội bộ theo nhu cầu nội bộ của ngành và nhu cầu xây dựng lực l-ợng công an tại một thành phố lớn nhất n-ớc, đông dân số, diện tích rộng và khá phức tạp về

an ninh trật tự Sau đó không lâu, thực hiện chính sách đổi mới chung của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI, báo CATP Hồ Chí Minh cũng b-ớc vào vận hội mới, b-ớc vào thời kỳ l-u hành rộng rãi, lấy độc giả làm nguồn bảo d-ỡng Báo

CA TP Hồ Chí Minh, mỗi tháng phát hành 8 số, là một trong những tờ báo có tia-ra cao nhất trong cả n-ớc Không kể đặc san hàng tuần và chuyên san, trung bình mỗi tháng, tờ báo này phát hành 4 triệu bản và đặc điểm nổi bật là có số l-ợng độc giả bình dân hàng đầu ở Việt Nam Trong gần chục năm nay, báo CATP Hồ Chí Minh đã có những đóng góp không nhỏ vào việc chống tiêu cực, phá các vụ án lớn bằng hàng loạt bài điều tra, phóng sự có giá trị Từ năm 1996

đến năm 2005, báo CATP Hồ Chí Minh đã phát hành hơn 428 triệu bản, đặc san CATP Hồ Chí Minh là hơn 70,6 triệu bản Và cũng trong 10 năm qua, Quỹ Xã hội từ thiện của tờ báo này đã thu hơn 43,6 tỷ đồng và chi hơn 43,1 tỷ đồng

để giúp đỡ đồng bào nghèo khó, các cháu học sinh hiếu học, xây nhà tình

nghĩa, phụng d-ỡng bà mẹ Việt Nam Anh hùng…

2.2.4 Báo ANTĐ

Giống nh- tờ CATP Hồ Chí Minh, đến năm 2006, báo ANTĐ cũng đã trải qua 30 năm xây dựng và tr-ởng thành Ban đầu, tờ ANTĐ chỉ phát hành d-ới dạng tờ tin nội bộ, 1 số/2 tuần với 4 trang do Phòng Công tác Chính trị Công an Thành phố Hà Nội đảm nhận với những ph-ơng tiện làm báo thủ công, giản đơn Tuy nhiên, tr-ớc yêu cầu càng cao của công tác xây dựng lực l-ợng CAND trong sạch, vững mạnh, tr-ớc những đời hỏi của cuộc sống của bạn đọc

và cùng với sự phát triển khởi sắc của nhiều cơ quan báo chí ở Thủ đô và cả n-ớc, tháng 4-1985, báo ANTĐ đã phát hành công khai, đánh dấu một b-ớc ngoặt lớn của tờ báo Các trang báo ANTĐ đã xuất hiện nhiều phóng sự, chuyên mục có chất l-ợng tốt, đ-ợc bạn đọc biểu d-ơng nh- chuyên mục ― Công an thủ đô hành động cách mạng theo 6 điều Bác Hồ dạy‖ , ― An ninh thủ

đô, vì bình yên cuộc sống‖ , ― Cảnh giác‖ , ― Trinh sát kể chuyện‖ , ― Chuyện trong mỗi nhà‖ , ― Giải đáp phát luật‖…Bằng trí tuệ, tâm huyết, lòng yêu nghề và tinh thần trách nhiệm cao của CBCS công an làm báo, từ 1 tờ báo phát hành mỗi

tuần 1 kỳ, đến nay báo ANTĐ đã phủ kín cả tuần với 7 kỳ báo, 16 trang/kỳ trong đó số cuối tuần 24 trang Là tờ báo chuyên ngành, báo ANTĐ luôn cải tiến về hình thức, nội dung, giữ đúng tôn chỉ, mục đích, đã trở thành cầu nối giữa lực l-ợng CAND và nhân dân, đồng thời đã có chỗ đứng vững chắc trong lòng bạn đọc ở nhiều tỉnh, thành Báo đã có nhiều bài viết đấu tranh với thế lực thù địch, chống ― Diễn biến hoà bình‖ , góp phần nâng cao nhận thức và trình độ pháp luật cho CBCS CAND; đồng thời báo cũng làm tốt nhiệm vụ tuyên truyền những điển hình tiên tiến, g-ơng ng-ời tốt việc tốt trong lực l-ợng và quần chúng Và cũng xuất phát từ tinh thần t-ơng thân, t-ơng ái, cùng với nhiều tờ báo trong hệ thống báo chí CAND, báo ANTĐ đã sáng lập Quỹ ― Bầu ơi th-ơng lấy bí cùng‖ , đã xây đ-ợc 16 lớp học mầm non, 7 nhà văn hoá, 1 bệnh xá, 12 nhà tình nghĩa, tặng quà 85 l-ợt bà mẹ Việt Nam Anh hùng, 758 gia đình chính sách…Qua 30 năm xây dựng và phát triển, báo đã vinh dự đ-ợc Đảng, Nhà n-ớc tặng th-ởng 2 Huân ch-ơng chiến công hạng nhất và hạng ba, 1 Huân ch-ơng lao động hạng ba…

Qua đó có thể thấy, với bề dày phát triển và sự tr-ởng thành lớn mạnh không ngừng, với sự đầu t-, quyết tâm cao của các thế hệ nhà báo CAND và

đặc biệt là với sự quan tâm của Đảng, Đảng uỷ Công an Trung -ơng và lãnh

đạo Bộ Công an, báo chí CAND xứng đáng là một công cụ vũ khí t- t-ởng sắc bén, góp phần bảo vệ chế độ và đất n-ớc Với chức năng, đặc tr-ng và thế mạnh của mình, báo chí CAND sẽ thực hiện hiệu quả nhiệm vụ giáo dục pháp luật cho lực l-ợng CAND

2.3 Vai trò của báo chí Công an với việc giáo dục pháp luật cho lực l-ợng CAND

Trong đời sống chính trị xã hội, báo chí giữ vai trò hết sức quan trọng Nếu nh- văn học, bằng ngôn ngữ hình t-ợng, bằng sự h- cấu để thực hiện chức năng vô cùng quan trọng là giáo dục (giáo dục nhân cách, lối sống, tình cảm trong sáng…) h-ớng tới ánh sáng của chân, thiện mỹ, thì báo chí, cũng là một lĩnh vực quan trọng của kiến trúc th-ợng tầng, lại bằng sự chân thật khách

quan, bằng sự phản ánh có chọn lọc sự kiện, sự việc, con ng-ời cụ thể, có thật

đang diễn ra trong hiện thực khách quan lại có những tác động mạnh mẽ, trực tiếp vào t- t-ởng, tình cảm, bồi đắp cho công chúng những nhận thức mới, những hiểu biết mới, những điều chỉnh về hành vi, nhận thức có giá trị với cuộc sống

Báo chí CAND là một bộ phận không thể tách rời hệ thống báo chí Việt Nam nói chung, do đó vai trò của nó cũng rất quan trọng, nhất là khi báo chí CAND, ngoài nhiệm vụ chung là công cụ t- t-ởng hữu ích của Đảng, còn đ-ợc lãnh đạo Bộ Công an qua các thời kỳ cùng quan tâm, thống nhất giao phó một nhiệm vụ cũng khá ― đặc biệt‖ , đó là ngoài giáo dục, tuyên truyền kiến thức và ý thức chấp hành phát luật cho ng-ời dân còn có nhiệm vụ giáo dục pháp luật cho lực l-ợng CBCS CAND, đồng đội của chính những ng-ời làm báo Công an Xin

điểm lại một dấu mốc quan trọng là ngày 20-12-1981, khi quyết định để báo chí CAND trực thuộc Tổng cục Xây dựng lực l-ợng - CAND, trong Quyết định

số 99-QĐ/BNV do cố Bộ tr-ởng Phạm Hùng ký đã nhấn mạnh ngay tại Điều 1

rằng: “ Báo CAND là cơ quan tuyên truyền, giáo dục, h-ớng dẫn chính trị, chuyên môn, pháp luật, nghiệp vụ, khoa học kỹ thuật công an cho CBCS CAND” Điều 2 của Quyết định này quy định 6 nhiệm vụ của báo chí CAND,

trong đó tuyên truyền, phổ biến đ-ờng lối chủ tr-ơng, chính sách của Đảng và Nhà n-ớc và tuyên truyền h-ớng dẫn việc thi hành pháp luật Và gần đây nhất

là trong năm 2005, nhân kỷ niệm 80 năm ngày báo chí cách mạng Việt Nam,

hệ thống báo chí CAND gồm Tạp chí CAND, báo CAND, CATP Hồ Chí Minh,

ANTĐ trên các trang báo của mình đều thống nhất quan điểm: Báo chí CAND

đã phấn đấu trở thành ng-ời bạn thân thiết với mọi CBCS, giúp họ nâng cao trình độ, hiểu biết về chính trị, pháp luật và nghiệp vụ, cập nhật thông tin để vận dụng thực hiện, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chuyên môn của ngành

Không một cơ quan, một lực l-ợng bảo vệ pháp luật nào lại làm tốt nhiệm vụ khi hiểu biết và ý thức tuân thủ pháp luật còn non kém

Qua khảo sát 4 tờ báo CAND, có thể đánh giá chung là việc giáo dục pháp luật trên 4 ấn phẩm này trong thời gian qua khá tốt, xuất hiện d-ới nhiều hình thức phong phú, đa dạng, bài viết vừa cập nhật tính thời sự, vừa chuyên sâu, chắc chắn có những đóng góp không nhỏ vào nhiệm vụ mà ngành Công an giao phó (nh- đã nói ở trên) Cũng qua đọc, nghiên cứu và khảo sát một số l-ợng bài báo lớn (trong hai năm 2005, 2006) từ 4 tờ báo và tạp chí CAND, ng-ời viết thấy nổi lên xu h-ớng: Đó là giáo dục, nâng cao kiến thức pháp luật cho lực l-ợng CAND bằng hai con đ-ờng trực tiếp và gián tiếp với những mặt mạnh và hạn chế riêng

đề pháp luật hay, hữu ích với hoạt động của lực l-ợng CAND, thì một bài báo nhỏ trên các báo CAND mới chỉ giải quyết đ-ợc khâu giới thiệu ban đầu, đôi khi còn sơ sài thì đến với tạp chí CAND, vấn đề đó lại đ-ợc mổ xẻ, nghiên cứu trao đổi, bàn luận kỹ càng d-ới góc độ lý luận khoa học Tất nhiên, con đ-ờng

―giáo dục pháp luật‖ này chỉ thực sự thích hợp với những CBCS muốn tìm hiểu sâu, chắc vấn đề và thoát ly cách tiếp nhận thông tin của một độc giả thông th-ờng Xin lấy ví dụ, trong tạp chí CAND tháng 6-2005, có bài nghiên cứu:

“ Luật ANQG thể chế hoá những quan điểm cơ bản của Đảng về xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam Xã hội chủ nghĩa trong tình hình mới” của Th-ợng

t-ớng Nguyễn Khánh Toàn, Uỷ viên Trung -ơng Đảng, Thứ tr-ởng Th-ờng trực Bộ Công an Chúng ta đều biết rằng, vấn đề ANQG là ― sống còn‖ đối với một đất n-ớc, thực tiễn cho thấy, việc tổ chức thực hiện nhiệm vụ bảo vệ

ANQG cần có sự quản lý, chỉ đạo, điều hành tập trung thống nhất của Nhà n-ớc, trong đó hệ thống các quy định của pháp luật có vai trò đặc biệt quan trọng, song các quy định của pháp luật hiện hành còn ch-a đầy đủ hoặc không phù hợp với thực tiễn Do đó, cần có một văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực pháp lý cao để điều chỉnh trong lĩnh vực này Đó là Luật ANQG Song có một thực tế là từ khi Luật ANQG đ-ợc Quốc hội khoá XI thông qua trong kỳ họp thứ 6 và từ ngày 1/7/2005, Luật có hiệu lực, nh-ng nhiều công dân, trong

đó có một l-ợng không nhỏ là CBCS trong ngành Công an vẫn còn ― bỡ ngỡ‖ và thiếu thông tin về bộ luật quan trọng này ― Lỗ hổng‖ này, báo chí CAND phải

bù đắp, cung cấp thông tin về bộ luật Trở lại bài nghiên cứu trên, tác giả Nguyễn Khánh Toàn đã giới thiệu khá kỹ những nét cơ bản về luật ANQG, trong đó có những vấn đề căn cốt nh-: Luật đã thể chế hoá những quan điểm,

đ-ờng lối chính sách của Đảng về bảo vệ Tổ quốc; khẳng định Nhà n-ớc ta thực hiện chính sách xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc; xác định nền An ninh nhân dân là sức mạnh tinh thần, vật chất, sự đoàn kết, trong đó, lực l-ợng chuyên trách bảo vệ ANQG làm nòng cốt; đồng thời Luật cũng xác định hoạt

động bảo vệ ANQG là phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn, đấu tranh làm thất bại các hoạt động xâm phạm ANQG; quán triệt, cụ thể hoá quan điểm của Đảng về nâng cao chất l-ợng và hiệu quả công tác công an trong tình hình mới Sau bài viết của Thứ tr-ởng Nguyễn Khánh Toàn, tạp chí CAND số tháng 6/2005 đã

dành hẳn chuyên mục ― Nghiên cứu, quán triệt Luật ANQG‖ với ba bài viết sâu:

“ Quá trình xây dựng và hoàn thiện Luật ANQG” , “ Những nội dung cơ bản của Luật ANQG” và “ Quán triệt và triển khai thực hiện Luật ANQG trong lực l-ợng CAND” Thiết nghĩ, việc đăng tải, giới thiệu sâu, kỹ, có lộ trình nh- vậy

sẽ cung cấp những kiến thức pháp luật một cách cơ bản và toàn diện

Cũng trong năm 2005, 2006, có một vấn đề thời sự thu hút sự quan tâm

đặc biệt của công luận Đó là sự ra đời Luật phòng chống tham nhũng (PCTN),

có hiệu lực từ 1/6/2006 Có quan điểm cho rằng, đến thời điểm này, chúng ta mới xây dựng Luật PCTN là quá muộn, vì đây là một trong bốn nguy cơ làm

nghèo đất n-ớc, làm cho nhân dân lo lắng, suy giảm lòng tin của nhân dân vào

bộ máy chính quyền Vậy bộ luật này gồm những nội dung gì, triển khai ra sao? Một nét khá đặc tr-ng của tạp chí CAND là th-ờng giáo dục, tuyên truyền pháp luật theo chuyên đề, số này bàn về luật ANQG thì số tới bàn về Luật PCTN Đây thật sự là một lợi thế đối với tạp chí CAND Do đó, một loạt các bài viết xuất hiện trên tạp chí CAND số tháng 7, 8-2006 bàn về Luật PCTN, chắc chắn rất có ích với lực l-ợng tuyến đầu trong trận chiến đấu cam go này nh-

Cảnh sát điều tra, kinh tế Trong bài “ Tổng cục Xây dựng lực l-ợng - CAND quyết tâm thực hiện có hiệu quả Luật PCTN” (Tạp chí CAND tháng 8/2006),

tác giả Châu Văn Mẫn đã đề cập đến những việc ― cần làm ngay‖ khi bộ luật quan trọng này đi vào cuộc sống Đó là, các đơn vị cần có kế hoạch tổ chức, quán triệt, triển khai đến từng CBCS nội dung cơ bản của Luật; lãnh đạo các

đơn vị, địa ph-ơng phải nêu cao tinh thần trách nhiệm trong ― trận chiến‖ này;

đồng thời đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra kịp thời phát hiện đấu tranh, ngăn chặn, xử lý nghiêm minh các hành vi tiêu cực, tham nhũng…Liên quan

đến nội dung của bộ Luật có một vấn đề đang có nhiều tranh luận là thành lập

cơ quan chuyên trách chống tham nhũng Bài viết: “ Bàn thêm một số vấn đề xung quanh việc thành lập cơ quan chuyên trách chống tham nhũng trong Bộ Công an” Sở dĩ tác giả đi sâu vào vấn đề này vì tại khoản 1, điều 75 Luật

PCTN quy định: Trong Thanh tra Chính phủ, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao,

Bộ Công an có đơn vị chuyên trách về chống tham nhũng Bài viết đ-a ra 3 quan điểm về mô hình, tổ chức, bộ máy của cơ quan chuyên trách chống tham nhũng trong Bộ Công an, trong đó tác giả đồng tình với quan điểm thứ 3 là, việc thành lập thêm một cơ quan nữa để chuyên trách điều tra các tội phạm về tham nhũng là không cần thiết ( hai quan điểm kia muốn thành lập mới một cơ quan chuyên trách chống tham nhũng) mà điều quan trọng là phải tháo gỡ đ-ợc cơ chế để đảm bảo cho các cơ quan điều tra hiện có thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của mình trong việc điều tra, xử lý tội phạm tham nhũng Với luận

điểm đó, tác giả Tr-ơng Quang H-ng cho rằng: “ Vẫn cơ chế nh- hiện nay thì

dù có thành lập thêm bao nhiêu cơ quan điều tra và đặt nó ở cấp nào đi nữa cũng khó mang lại hiệu quả nh- mong muốn‖ Lý lẽ mà tác giả bài đ-a ra bao

gồm: “ Từ Bộ Công an đến Công an các địa ph-ơng, chúng ta đều có Cục, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ, và tính

đến tháng 7-2006, các cơ quan điều tra đó mới hoạt động đ-ợc 1 năm 8 tháng, vậy cách tổ chức này liệu ch-a phù hợp” Trong khi đó, theo tác giả thì Nghị

quyết số 49-NQ/TW ngày 2-6-2005 của Bộ Chính trị về Chiến l-ợc cải cách t-

pháp đến năm 2020 là “ Tr-ớc mắt, tiếp tục thực hiện mô hình tổ chức cơ quan

điều tra theo pháp luật hiện hành; nghiên cứu và chuẩn bị mọi điều kiện để tiến tới tổ chức lại các cơ quan điều tra theo h-ớng thu gọn đầu mối” Nạn tham

nhũng thời gian qua ch-a bị đẩy lùi, có một nguyên nhân hết sức quan trọng, đó

là từ năm 1993 đến nay, trong số các đối t-ợng phạm tội bị phát hiện, có 1 bộ tr-ởng và 5 thứ tr-ởng, 14 chủ tịch và phó chủ tịch tỉnh, hàng trăm vụ tr-ởng, tổng giám đốc, thủ đoạn phạm tội của họ rất tinh vi, d-ới nhiều vỏ bọc và có sự bảo kê của chính các đối t-ợng có chức vụ Trở ngại đó khiến việc phát hiện,

đấu tranh, xử lý các hành vi tham nhũng th-ờng rất khó khăn Vì vậy, việc thành lập cơ quan chuyên trách điều tra các tội phạm về tham nhũng phải đặt

nó trong mối quan hệ tổng thể với hệ thống các cơ quan tiến hành tố tụng và không thể thoát ly các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự ở một bài viết

khác: “ Bảo vệ ng-ời tố cáo trong đấu tranh chống tội phạm tham nhũng” (tạp

chí CAND tháng 7-2006), tác giả Nguyễn Ngọc Anh, Phó Vụ tr-ởng Vụ pháp chế (Bộ Công an) đã đề xuất một số giải pháp bảo vệ ng-ời đứng ra tố cáo nh-:

bố trí lực l-ợng, ph-ơng tiện, canh gác bảo vệ; thay đổi tung tích, lai lịch, đặc

điểm nhân thân của ng-ời đ-ợc bảo vệ; răn đe, cảnh cáo, vô hiệu hoá hoặc áp dụng biện pháp ngăn chặn đối t-ợng có hành vi gây nguy hiểm cho ng-ời đ-ợc bảo vệ…Đây là một nét rất mới, mang đầy tính nhân văn khi chúng ta đang xây dựng Nhà n-ớc pháp quyền của dân, do dân và vì dân; đồng thời qua đó, bồi

đắp thêm kiến thức về phòng chống tham nhũng cho các lực l-ợng chuyên trách

2.3.1.2 Giáo dục pháp luật một cách sinh động, dễ tiếp nhận với nhiều loại độc giả

Trong khi tạp chí CAND chủ tr-ơng đăng tải những bài viết nghiên cứu chuyên sâu về các bộ luật, các văn bản pháp luật bằng một văn phong, ngôn ngữ khoa học thì các tờ báo CAND, CATP Hồ Chí Minh lại cập nhật, đăng tải những thông tin thời sự liên quan đến các bộ luật, các văn bản, các vấn đề pháp luật bằng một phong cách ― báo‖ , với ngôn ngữ rộn ràng, đời sống, dễ hiểu, dễ nhớ và d-ới nhiều thể loại báo chí khác nhau Cách tuyên truyền pháp luật đó xuất phát từ tôn chỉ mục đích và chức năng của một tờ báo, có số l-ợng phát hành lớn và h-ớng tới đối t-ợng độc giả hoàn toàn khác (phong phú, đa dạng hơn về trình độ, nghề nghiệp, học vấn, độ tuổi…), trong đó có một l-ợng độc giả không nhỏ là CBCS CAND

Cùng tuyên truyền về Luật PCTN, báo CAND số ra ngày 22-4-2006 có

bài phỏng vấn Thứ tr-ởng Th-ờng trực Bộ Công an Nguyễn Khánh Toàn: “ Xử

lý tham nhũng không có kiêng dè” , vì “ …nếu kiêng dè sẽ phải trả giá đắt, mà giá đắt nhất là dân sẽ mất lòng tin” Vận dụng thể loại phỏng vấn, các vấn đề

xoay quanh Luật PCTN đ-ợc đặt ra và đ-ợc trả lời trực tiếp, có sắc thái, có tình cảm, thái độ, qua đó giúp chúng ta cảm nhận đ-ợc quyết tâm của lãnh đạo Bộ Công an trong việc ― bài trừ‖ nạn tham nhũng, củng cố trình độ và kiến thức pháp luật cho lực l-ợng đủ sức đảm trách nhiệm vụ phòng chống nạn tham nhũng ngày càng phức tạp Bài báo đã cung cấp cho ng-ời đọc một thông điệp: khi bộ luật này đi vào thực thi thì lực l-ợng Công an sẽ phát huy vai trò trong cuộc chiến này bằng phát hiện điều tra, làm rõ các hành vi tham nhũng để cơ quan có thẩm quyền xét xử nghiêm minh Tuy nhiên, có một giải pháp quan trọng là phải ― phòng chống tiêu cực ngay trong nội bộ ngành‖ , nhất là khi bọn tội phạm tìm đủ cách tấn công, mua chuộc cán bộ điều tra án tham nhũng Theo

quan điểm của Th-ợng t-ớng Nguyễn Khánh Toàn thì “ …những cán bộ điều tra phải thực sự liêm khiết, tuân theo pháp luật Những vấn đề báo chí phản

ánh về một số tiêu cực trong lực l-ợng Cảnh sát giao thông, Cảnh sát điều tra, Cảnh sát Quản lý hành chính là có Đảng uỷ Công an Trung -ơng luôn nghiêm khắc tr-ớc việc này và tới đây, sẽ tăng c-ờng quản lý chặt chẽ bằng cơ chế trang bị ph-ơng tiện kỹ thuật, sự giám sát của nhân dân, tăng c-ờng thanh, kiểm tra Đối với đảng viên, cán bộ công an và công dân đều bình đẳng tr-ớc pháp luật, việc xử lý sai phạm sẽ làm kiên quyết” …Vẫn xoay quanh chủ đề chống tham nhũng, một trong những vấn đề nóng bỏng và cấp thiết của toàn xã hội, báo CA TP Hồ Chí Minh ra ngày 29-10-2005 đã đ-a ra một con số đáng để suy ngẫm: Từ năm 1993 đến năm 2004, lực l-ợng CAND đã phát hiện 9.960 vụ tham nhũng với tổng thiệt hại do các đối t-ợng tham nhũng gây ra là hơn 7.500

tỷ đồng Lực l-ợng CAND đã khởi tố, điều tra 6.763 vụ với 13.892 đối t-ợng phạm các tội về kinh tế, trong đó tội tham ô gồm 2.709 vụ, cố ý làm trái là 3.955 vụ, lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản 1.640 vụ, hối lộ 178 vụ, trong

đó điển hình là vụ án ở Công ty dịch vụ kỹ thuật Dầu khí Việt Nam, vụ đ-a và nhận hối lộ liên quan đến một số trọng tài, huấn luyện viên, cầu thủ…Vậy ngành Công an sẽ làm gì để phòng, chống tham nhũng? Trả lời phỏng vấn trên báo ANTĐ ra ngày 6-4-2006, Thứ tr-ởng Bộ Công an Lê Thế Tiệm cho rằng,

vụ việc bắt tạm giam ông Nguyễn Việt Tiến, Thứ tr-ởng Bộ Giao thông vận tải

đã tham nhũng, thiếu trách nhiệm, gây thất thoát hàng chục tỷ đồng từ các công trình xây dựng cơ bản trong vụ án PMU18 là quyết tâm cao độ của lực l-ợng CAND trong cuộc chiến chống tham nhũng, tiêu cực, nhất là khi d- luận cho rằng, có thành viên trong Ban chuyên án nhận ― hối lộ‖ , nên đã rút ng-ời này ra khỏi Ban chuyên án Tuy nhiên, quan điểm của Thứ tr-ởng Lê Thế Tiệm về vấn

đề ― nhạy cảm‖ này là: ― Có d- luận nh-ng ch-a có căn cứ chứng minh thì không thể khẳng định ai nhận hối lộ đ-ợc Việc rút một thành viên ra khỏi Ban chuyên án là để đảm bảo tính khách quan trong hoạt động nghiệp vụ chứ không

phải rút vì đã có căn cứ xác định ng-ời đó có hành vi nhận hối lộ‖ ; ― Việc khởi

tố về tội danh gì phải căn cứ vào hành vi sai phạm t-ơng ứng của đối t-ợng đó

mà cơ quan điều tra xét thấy có căn cứ, sai phạm đến mức khởi tố về tội nào thì khởi tố về tội đó và quá trình tố tụng phải đảm bảo tính chính xác, khách quan Bùi Tiến Dũng ban đầu bị khởi tố về tội ― Đánh bạc‖ , nh-ng sau đó, cơ quan

điều tra có căn cứ xác định Bùi Tiến Dũng còn phạm tội ― Cố ý làm trái…‖ và

―Đ-a hối lộ‖ nên đã khởi tố bổ sung thêm hai tội danh này‖ Và trên thực tế, đã

có không ít vụ án kinh tế xảy ra, nh-ng vì kiến thức pháp luật và nghiệp vụ còn non kém, cơ quan điều tra đã để xảy ra oan sai, bắt oan ng-ời vô tội hoặc bỏ lọt tội phạm Nhân nói đến chống tiêu cực tham nhũng, có một vấn đề liên tục

đăng đàn trong hệ thống báo chí CAND những năm gần đây, đó là tình trạng hình sự hoá các vi phạm pháp luật kinh tế, dân sự Đây cũng là một nét ― đột phá‖ của báo chí CAND, cho thấy sự ― đổi mới t- duy‖ , không né tránh những vấn đề còn ― non kém‖ của ngành Bàn về tình trạng này, báo chí CAND đều khẳng định, dù do bất cứ nguyên nhân nào thì đây cũng đều là hành vi trái pháp luật nghiêm trọng của cơ quan tiến hành tố tụng, đặc biệt dễ xảy ra ở hai tội

―Lừa đảo‖ và ―Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản‖ Bài báo “ Hoàn thiện văn bản pháp luật nhằm khắc phục tình trạng hình sự hoá các vi phạm pháp luật kinh tế, dân sự” (tạp chí CAND số tháng 7-2006), tác giả đã phân tích trực

tiếp vì sao dễ xảy ra sự nhầm lẫn đó và đi đến luận điểm: Để xác định hành vi chiếm đoạt tài sản, cơ quan tiến hành tố tụng phải chứng minh đ-ợc một số vấn

đề nh-: Có phát sinh nghĩa vụ pháp lý về việc trả lại tài sản của một bên cho phía bên kia hay không; Có việc chuyển dịch quyền sở hữu tài sản một cách trái pháp luật hay không; Chủ sở hữu hoặc ng-ời quản lý tài sản hợp pháp có bị t-ớc đi các quyền năng hợp pháp của mình đối với tài sản theo quy định của

pháp luật hay không v vv Còn trong bài báo “ Xung quanh vụ cố ý làm trái tại Chi nhánh Ngân hàng Công th-ơng Hải Phòng và Ngân hàng ABN-AMRO Hà Nội: Công an Việt Nam không hình sự hoá vấn đề dân sự” (báo CATP Hồ Chí