Chuyên đề thực tập tốt nghiệp HOÀN THIỆN CHƯƠNG TRÌNH KIỂM TỐN KHOẢN VAY TRONG KTBCTC TẠI CƠNG TY TNHH DỊCH VỤ TƯ VẤN TÀI CHÍNH KẾ TỐN VÀ KIỂM TOÁN (AASC) 3.1 Những ưu điểm kết đạt kiểm toán khoản mục vay AASC thực Trong q trình nghiên cứu cơng tác kiểm tốn khoản mục, chu trình nói chung kiểm tốn khoản mục vay nói riêng, nhận thấy cơng tác thực kiểm tốn AASC thể nhiều ưu điểm: Đánh giá tình hình thực chung cho cơng tác nghiệp vụ kiểm tốn AASC: Nhìn chung cơng tác tiến hành kiểm tốn khách hàng công - ty thiết lập chương trình cụ thể, sát hợp với quy trình thực hiện, khoa học phù hợp với đặc điểm tổ chức nhân vốn có cơng ty mà đảm bảo quy định chung ngành đảm bảo nguyên tắc quy định chuẩn mực nghề nghiệp Quá trình tìm hiểu đánh giá khách hàng công ty thực chi tiết, - cụ thể, chặt chẽ nhằm hiểu khách hàng_ đối tượng công ty thực cung cấp dịch vụ - Các nhân viên kiểm toán cơng ty AASC có phong cách làm việc nghiêm túc, chuyên tâm công việc thái độ tốt với khách hàng Đánh giá riêng cơng tác kiểm tốn khoản mục vay: - Thực kiểm soát khoản mục vay tiến hành chặt chẽ: công ty khơng thiết lập bảng câu hỏi cho tồn hệ thống KSNB cơng ty mà cịn thiết lập riêng bảng câu hỏi đánh giá HTKSNB cho khoản mục Hỗ trợ cho vịêc đánh giá rủi ro kiểm sốt khoản mục xác hợn - Chương trình kiểm tốn khoản vay cơng ty nghiên cứu thực hợp lý áp dụng chung cho đối tượng khách hàng, nhiên công ty ứng dụng linh họat Nguyễn Thị Nguyệt Thu_Kiểm toán 47a Chuyên đề thực tập tốt nghiệp vào công tác kiểm toán khoản mục cho đối tượng khách hàng cụ thể nhằm giảm thiểu cơng việc kiểm tốn không cần thiết để tập trung cho khoản mục có tính trọng yếu cao Các cơng tác thực giản lược bớt Cách thức tổ chức lưu trữ hồ sơ kiểm tốn: Cơng ty thiết lập mơ - hình để tổ chức lưu trữ hồ sơ kiểm toán Các tài liệu khác hàng chứng kiểm toán công ty lưu trữ vào hồ sơ kiểm toán Các tham chiếu tài liệu KTV ghi chép cụ thể, tiện cho vịêc kiểm tra BGĐ, tra, KTV thực công việc cho năm kiểm tốn sau đễ dàng tìm kiếm vào hồ sơ kiểm tốn đánh giá cơng tác kiểm tốn độ tin cậy công tác thu thập chứng KTV thực Cách thức tổ chức giấy tờ làm việc: Giấy tờ làm việc nơi lưu trữ kết quả, - bước tiến hành công việc KTV Qua giấy tờ làm việc KTV tổng hợp nắm bắt đối tượng cho vay doanh nghiệp, số dư tài khoản chi tiết cuối kỳ cách thức phân loại bút toán mà doanh nghiệp thực hoạch toán điều chỉnh Qua giấy tờ tổng hợp khoản vay thấy cơng tác kế tốn khoản mục kỳ kế toán, thời điểm cuối niên độ Qua KTV đánh giá hạn chế doanh nghiệp việc quản lý, ghi chép, hoạch toán khoản mục Tuy nhiên bên cạnh ưu điểm, cơng tác kiểm tốn khoản mục cơng ty cịn nhiều hạn chế 3.2 Những hạn chế nguyên nhân quy trình kiểm toán khoản mục vay AASC thực 3.2.1 Hạn chế công tác lập kế hoạch thiết kế chương trình kiểm tốn: - Thực thủ tục phân tích khoản vay : Thủ tục phân tích cơng việc cần thiết thực tất giai đoạn: lập kế hoạch kiểm tốn, thực kiểm tốn sốt xét cơng việc kiểm tốn Tuy tiêu phân tích thực giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán chứa đựng tiêu liên quan đến khoản mục vay tiêu mang tính tổng quát Hầu hết thủ tục thực trọng giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán tổng thể cho tồn kiểm tốn, Nguyễn Thị Nguyệt Thu_Kiểm toán 47a Chuyên đề thực tập tốt nghiệp đưa nét chung toàn báo cáo mà không sâu vào khoản vay Tuy nhiên, thủ tục chủ nhiệm kiểm tốn thực dựa kinh nghiệm so sánh, phân tích định tính, khơng mang tính chất định lượng Việc phân tích khơng đánh giá hết mức độ rủi ro khoản vay đối tượng cho vay rủi ro kế hoạch toán khoản vay, lãi vay hạn, hay khả tốn cơng ty Đơi khi, khách hàng nhỏ, phí kiểm toán thấp, thủ tục kiểm toán khoản vay bị bỏ qua - Phân bổ mức trọng yếu cho khoản mục vay: Mức trọng yếu khoản mục báo cáo tài khác nhau, với doanh nghiệp khác nhau, tính trọng yếu khoản mục đánh giá khác Đối với doanh nghiệp sử dụng nguồn vay từ bên ngồi nhiều vốn chủ khoản vay ngắn hạn dài hạn quan tâm Đối với khách hàng cụ thể có cấu vay tỷ trọng khoản vay cấu vốn hoàn toàn khác Tuy nhiên, sau tính mức trọng yếu tổng thể KTV phân bổ mức trọng yếu chi tiết theo hệ số 1,2,3 áp dụng cho khoản mục Việc phân bổ tính trọng yếu cho khoản mục theo hệ số khơng đảm báo tính xác cho việc phân bổ Bởi tài khoản đơn vị phân cấp tính trọng yếu thành cấp khơng đảm bảo tính xác, xát thực 3.2.2 Hạn chế cơng tác thực kế hoạch kiểm tốn khoản mục vay: - Hạn chế thực thủ tục phân tích: Chuẩn mực kiểm tốn Việt Nam Số 520 có quy định việc thực thủ tục phân tích thực giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán, thử nghiệm giai đoạn soát xét tổng thể kiểm toán Nội dung thủ tục phân tích bao gồm: So sánh thông tin khoản vay tương ứng kỳ với kỳ trước, so sánh thực tế với kế hoạch vay đơn vị , so sánh thực tế với ước tính KTV (Ví dụ: chi phí lãi vay số liệu ước tính KTV với số liệu doanh nghiệp cung cấp, so sánh thực tế đơn vị với đơn vị ngành có quy mơ hoạt động, với số liệu thống kê, định mức ngành Thủ tục phân tích thực nhằm mục đích giúp KTV xác định nội dung, lịch trình phạm vi thủ tục kiểm toán khác, thủ tục phân tích thực thử nghiệm việc sử dụng thủ tục có hiệu so với kiểm tra chi tiết việc giảm bớt rủi ro phát liên quan đến sở dẫn liệu BCTC, thủ tục Nguyễn Thị Nguyệt Thu_Kiểm toán 47a Chuyên đề thực tập tốt nghiệp phân tích để kiểm tra tồn báo cáo tài khâu sốt xét cuối kiểm tốn Thủ tục phân tích áp dụng cho thơng tin có thực có mối quan hệ lẫn Kết phân tích mối liên hệ cung cấp cho KTV chứng kiểm toán đầy đủ, tính xác, tính hợp lý liệu hệ thống kế toán lập Độ tin cậy thủ tục phân tích phụ thuộc vào đánh giá KTV rủi ro mà thủ tục phân tích khơng phát (Ví dụ: Kết phân tích khơng thể biến động hay chênh lệch lớn thực tế có sai sót trọng yếu ) Tại Cơng ty AASC, việc phân tích BCTC thực chủ yếu qua nhận định chủ nhiệm kiểm tốn mà khơng phân tích cụ thể theo tiêu để nhìn nhận xác tính trung thực hợp lý BCTC khách hàng Việc phân tích nhân tố ảnh hưởng đến mức độ trọng yếu như trọng yếu khoản mục, mức độ trọng yếu chi tiết MP phân bổ cho tất khoản mục Hơn nữa, thông tin cung cấp từ bên thứ (ngân hàng, cá thể cho vay…) không xác minh độ tin cậy ảnh hưởng tính độc lập doanh nghiệp cho vay với Ban giám đốc, kế toán - Hạn chế công tác xác nhận số dư khoản mục vay: Công việc thu thập chứng khoản vay thường từ biên đối chiếu doanh nghiệp đơn vị cho vay, khơng có biên đối chiếu sổ phụ Ngân hàng, giấy xác nhận số dư khoản vay… KTV bắt đầu tiến hành gửi thư xác nhận, việc gây chậm trễ cho việc thu thập chứng cách có hiệu Mặt khác, hầu hết Thư yêu cầu xác nhận số dư phải qua xác nhận doanh nghiệp Có thể dẫn tới tình trạng thơng đồng số liệu hai bên mà KTV khó kiểm sốt Do đó, ảnh hưởng đến độ tin cậy chứng thu thập 3.2.3 Hạn chế cơng tác kết thúc kiểm tốn lập báo cáo kiểm toán: - Kết thúc kiểm toán lập báo cáo kiểm tốn cơng việc cuối kiểm toán Ở giai đoạn này, KTV thực tổng hợp công việc giai đoạn trước thực hiện, trao đổi để thống với BGĐ bút toán điều chỉnh hợp lý Giải thích vấn đề Nguyễn Thị Nguyệt Thu_Kiểm toán 47a Chuyên đề thực tập tốt nghiệp vướng mắc từ phía khách hàng phía kiểm tốn Đưa bảng nhận xét khoản mục cở sở đánh giá nhận xét quy trình sốt xét cấp Đồng thời kiểm tốn viên bày tỏ ý kiến đóng góp với khách hàng để hệ thống kế toán khách hàng hoạt động có hiệu Và cơng vịêc cuối phát hành BCKT Tại AASC, công việc giai đoạn KTV tập trung vào cơng việc thuộc phần hành kiểm tốn dể hồn thiện quy trình kiểm tốn, phát hành báo cáo kiểm tốn mà khơng quan tâm nhiều đến dịch vụ hỗ trợ chăm sóc khách hàng Cơng ty chưa quan tâm đến chất lượng kiểm toán hay lực trình độ nhân viên cịn yếu điểm để tạo ký cho công việc kiểm tốn lần sau Dịch vụ chăm sóc khách hàng chưa ban lãnh đạo công ty ý Khách - hàng đến với công ty không mơt năm kiểm tốn mà káhc hàng thường xuyên với công ty cầu nối công ty với đối tác khác Chính việc tạo lập dịch vụ chăm sóc hỗ trợ khách hàng cần thiết để khách hàng nhậ n thấy uy tín cơng ty chất lượng việc cung cấp dịch vụ 3.3 Tính tất yếu phải hồn thiện chương trình kiểm tốn khoản mục vay Việt Nam, Kiểm toán quan tâm tỏ có hiệu cấp quản lý năm 1991 Sự xuất Kiểm toán Việt Nam sớm cấp nhà nước quan tâm đặc biệt Chính phủ xây dựng nghị định để tạo sở pháp lý cho hoạt động ngành nghị định 07/CP; sau ban hành nghị định 105/2004/NĐ-CP nghị định 133/2005/NĐ-CP nhằm bổ sung số nội dung Bên cạnh Luật kế toán ban hành số số quy định liên quan đến kiểm tốn, Bộ Tài ban hành 37 chuẩn mực kiểm toán Việt Nam nhằm cụ thể hoá nguyên tắc, phương pháp, thủ tục thực q trình kiểm tốn dựa sở Chuẩn mực kiểm toán Quốc tế văn hướng dẫn kèm theo Chính phủ nêu cao mục tiêu ngành năm tới mở rộng quy mô chất lượg kiểm toán cách phát triển lực đội ngũ kiểm tốn viên, cơng ty kiểm tốn khuyến khích mở rộng, đa dạng hố loại hình dịch vụ nhằm thu hút khách hàng Để góp phần vào thống thực mục tiêu chung ngành cần hoàn thiện mục Nguyễn Thị Nguyệt Thu_Kiểm toán 47a Chuyên đề thực tập tốt nghiệp tiêu kiểm tốn BCTC- hồn thiệc kiểm tốn khoản mục BCTC có hồn thiện kiểm tốn khoản mục vay Vốn vay mối quan tâm đặc biệt nhà quản lý, phần đông doanh nghiệp, doanh nghiệp vừa nhỏ, nhìn nhận tỷ lệ đơn giản Tuy vậy, biết rằng, việc xác định cấu trúc vốn để đạt hiệu cao cho doanh nghiệp vấn đề lớn , quan trọng tài doanh nghiệp, làm tốn khơng biết bút mực giới học thuật lẫn nhà quản lý tài kinh nghiệm Một ưư điểm lớn nhấtcủa việc dùng vốn vay thay cho vốn chủ sở hữu lãi suất mà doanh nghiệp phải trả miễn thuế Chính vậy, vốn vay chiếm tỷ trọng lớn Báo cáo tài Việc quản lý nguồn vốn vay từ hàng chục nhà cho vay, đảm bảo nguyên tắc quản lý nguồn vốn vay hợp lý, xác, …gặp phải khó khăn doanh nghiệp Không quan quản lý nhà nước cần theo dõi việc quản lý doanh nghiệp khoản vay có chế độ hay khơng cần thiết đứng từ góc độ quản lý hành chính, kiểm tốn BCTC nói chung kiểm tốn khoản mục vay nói riêng khẳng định tầm quan trọng Một doanh nghiệp hoạt động kinh doanh, cắt giảm chi phí tạo lợi nhuận vấn đề cốt lõi Kiểm toán khoản mục vay, đưa thư quản lý KTV góp ý việc quản lý sử dụng cấu vốn hợp lý mong muốn doanh nghiệp Trong thực tế, không hoạt động thực lại sát thực với lý thuyết, thực tế muôn màu muôn vẻ chủ thể thực có điều kiện lực khác Đối với thực khoản mục vay vậy, cần phải bước hoàn thiện, khắc phục nhươc điểm thực tế mắc phải để hồn thiệ hơn, góp phần hồn thiện chương trình kiểm tốn BCTC, phục vụ cho nhu cầu quản lý Góp phần hồn thiện cơng tác kiểm tốn Việt Nam nói riêng, thúc đẩy ngành kiểm tốn VN ngày có vị so với khu vực giới Chính vậy, kiểm tốn khoản mục vay sở thực tiễn thực có ý nghĩa quan trọng cơng ty kiểm tốn, ngành kiểm tốn nói chung chương trình kiểm tốn cơng ty AASC thực nói riêng Nguyễn Thị Nguyệt Thu_Kiểm toán 47a Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 3.4 Giải pháp hồn thiện kiểm tốn khoản vay kiểm tốn BCTC Cơng ty TNHH Tư vấn Tài Kế tốn Kiểm tốn AASC thực 3.4.1 Hồn thiện chương trình giai đoạn lập kế hoạch thiết kế chương trình kiểm tốn 3.4.1.1 Hồn thiện thủ tục phân tích chuẩn bị lập kế hoạch kiểm tốn: Cơng ty cần đưa tiêu phân tích tài có liên quan đến tất khoản mục, sau đánh giá khái quát đưa mức độ rủi ro cho khoản mục, Công ty cần tập trung vào khoản mục đánh giá có độ rủi ro cao Đối với khoản vay đưa sử dụng tiêu sau: Chỉ số khả toán lãi vay: Khả tốn lãi vay = Lợi nhuận trước thuế Chi phí lãi vay Lãi vay khoản chi phí doanh nghiệp buộc phải vượt qua không muốn phá sản Chỉ số liên quan trực tiếp đến khả trả lãi vay doanh nghiệp gọi số hồn trả lãi vay Chỉ số tính cách chia thu nhập trước thuế (trước thuế lãi vay) cho lãi vay chi trả Chỉ số trọng khả doanh nghiệp tạo đủ thu nhập để trang trải lãi vay Khả hoàn trả lãi vay = Thu nhập trước lãi vay thuế Lãi vay Tuy nhiên tính tốn xác tính thêm khấu hao vào thu nhập tính tới khoản tài khác trả gốc vay hay chi trả chi phí thuê tài Một gánh nợ lớn trở thành vấn đề dòng tiền doanh nghiệp không đủ để thực nghĩa vụ trả nợ Diều liên quan đến dòng tiền tương lai vốn không ổn định Doanh nghiệp với dịng tiền tương lai có khả dự báo ổn định đánh giá có lực vay nợ tốt doanh nghiệp có dồnh tiền cao bất ổn Do vây, xem Nguyễn Thị Nguyệt Thu_Kiểm toán 47a Chuyên đề thực tập tốt nghiệp xét biến đọng dòng tiền điều kiện cần thiết quan trọng Một biện pháp phổ biến tính tốn độ lệch chuẩn dịng tiền so với dịng tiền bình qn Để thực tốt cơng việc Ban giám đốc Công ty cần tham khảo số thủ tục phân tích cơng ty kiểm tốn khác hay tham khảo ý kiến đóng góp hiệp hội kiểm tốn, tài liệu kiểm tốn nước ngồi Việt Nam nhằm đưa hệ thống tiêu đánh giá , nhằm giảm bớt rủi ro phát liên quan đến khoản mục vay Sau xây dựng hệ thống tiêu phục vụ cho việc thực thủ tục phân tích, Ban giám đốc cần phổ biến cho KTV Công ty yêu cầu thực đầy đủ việc tiến hành thủ tục phân tích, áp dụng linh hoạt cho loại hình doanh nghiệp 3.4.1.2 Phân bổ mức trọng yếu cho khoản mục Trong kiểm toán nào, việc xác định mức độ trọng yếu tổng thể phân bổ cho khoản mục điều quan trọng bước khơng thể thiếu kiểm tốn Chuẩn mực kiểm toán số 320 “Khi lập kế hoạch kiểm tốn, KTV phải xác định mức trọng yếu chấp nhận để làm tiêu chuẩn phát sai sót trọng yếu mặt định lượng Tuy nhiên, để đánh giá sai sót coi trọng yếu, KTV phải xem xét hai mặt định lượng định tính sai sót” Việc xác định mức trọng yếu cơng việc mang tính xét đoán nghề nghiệp KTV Việc phân bổ mức trọng yếu cho khoản mục giúp KTV nhận biết khoản mục trọng yếu có độ rủi ro lớn, từ có kế hoạch thu thập chứng kiểm tốn thích hợp có độ tin cậy cao Hiện nay, Việt Nam Công ty xác định mức quy mô tổng thể phân bổ mức trọng yếu cho khoản mục Một số cơng ty kiểm tốn việc đánh giá phân bổ tính trọng yếu lựa chọn tỷ lệ %, việc mang tính xác cao so với lựa chon hệ số 1,2,3 tỷ lệ % có phạm vi dao động lớn hơn( từ 0% đến 100%) Tuy nhiên tỷ lệ % đa số sử dụng số giá trị cụ thể 20%,40%, 80% khơng tính đến hệ số % lẻ Điều khơng thể đánh giá xác mức độ trọng yếu khoản mục với khoản mục, tuỳ thuộc vào doanh nghiệp mà mức độ rủi ro khác Công ty AASC thực đánh giá mức độ trọng yếu khoản mục Việc phân bổ mức độ trọng yếu phụ thuộc vào yếu tố như: Mức độ trọng yếu tổng thể; chất, quy mô khoản Nguyễn Thị Nguyệt Thu_Kiểm toán 47a Chuyên đề thực tập tốt nghiệp mục; mức rủi ro tiềm tàng rủi ro kiểm soát khoản mục, kinh nghiệm KTV yếu tố kinh nghịêm KTV lại yếu tố mà cơng ty lại không đánh giá yếu tố Việc đánh giá xác mức độ trọng yếu khoản mục khơng thể tuyệt đối, việc đánh giá tính trọng yếu khoản vay mang tính tương đối Nhưng để đạt mức tương đối cao, sau em xin đề nghi giải pháp thực tính tốn nhằm đánh giá phân bổ tính trọng yếu cho khoản mục nói chung khoản vay nói riêng mà em nghiên cứu phạm vi chuyên đề mình: Bước 1: Lựa chọn tiêu cho đánh giá mức trọng yếu tổng thể: Các tiêu thường sử dụng là: thu nhập trước thuế, tài sản lưu động, tổng vốn dài hạn, nợ ngắn hạn Tuy nhiên tiêu khơng thể sử dụng chung cho tồn khách hàng đặc thù loại hình kinh doanh, quy mô hoạt động khách hàng khác Bước 2: Tiến hành ước lượng mức độ trọng yếu tiêu lựa chọn Bước công việc mang tính chất phán đốn KTV, nhiên tỉ lệ phân bổ thông thường cho tiêu thường sử dụng coi sở lý thuyết chung mà đơn vị kiểm toán thường áp dụng Bảng số: Bảng quy định mức trọng yếu Vị trí khoản mục Báo cáo kết kinh doanh Bảng cân đối kế tốn Khơng trọng yếu Dưới 5% lãi trước thuế Có thể trọng yếu Từ 5%-10% lãi trước thuế Chắc chắn trọng yếu Trên 10% lãi trước thuế Dưới 10% giá trị tài sản Từ 10%-15% giá trị tài sản Trên 15% giá trị tài sản Bước 3: Tính tốn mức trọng yếu tổng thể Mức trọng yếu tổng thể sử dụng công thức tính thường dùng: Mức trọng yếu tổng thể = Tổng mức trọng yếu tiêu lựa chọn Bước 4: Phân bổ mức độ trọng yếu cho khoản mục Sau em đề suất cách xác định hệ số phân bổ cho khoản mục: Mức độ trọng yếu tạm phân bổ = cho khoản mục A Ước lượng ban đầu mức trọng yếu Tổng số dư khoản mục phân bổ X Số dư khoản mục A Ước lượng ban đầu mức trọng yếu khoản X Số dư tài khoản Đối với khoản vay mức độ trọng yếu tính sau: Mức độ trọng yếu tạm phân bổ = Nguyễn Thị Nguyệt Thu_Kiểm toán 47a Chuyên đề thực tập tốt nghiệp cho khoản mục vay 10 vay Tổng số dư tài khoản lựa chọn để phân bổ vay Bước 5: Lập bảng tổng hợp mức độ trọng yếu phân bổ ban đầu khoản mục Bước 6: Dựa vào kinh nghiệm KTV tính chất khoản mục để điều chỉnh mức độ trọng yếu khoản mục Bước 7: Lập bảng tổng hợp mức độ trọng yếu phân bổ cho khoản mục sau điều chỉnh Căn vào mức trọng yếu cấu mức trọng yếu cho bảng phân bổ lập trên, vào thời gian phải hoàn thành chương trình kiểm tốn, KTV tiến hành ước lượng thời gian cho khoản mục số lượng chứng cần thu thập cho khoản mục Nhờ đánh giá tính trọng yếu khoản vay nên KTV có kế hoạch cụ thể nhằm hồn thiện thủ tục kiểm khoản vay nhanh chóng xác Cần giao cơng việc cho kiểm tốn viên có kinh nghiệm tính chất phức tạp tính phán đốn việc phân bổ địi hỏi cao Các kiểm tốn viên tham khảo thông tin hỗ trợ cho công việc từ hồ sơ kiểm toán trước, lưu ý tính đến nhân tố thay đổi năm so với năm trước doanh nghiệp Các thông tin từ đơn vị ngành có tính đến nhân tố đặc trưng cho đơn vị khách hàng 3.4.2 Hồn thiện chương trình giai đoạn thực kiểm tốn 3.4.2.1 Thủ tục phân tích: Mục tiêu thực thủ tục phân tích giai đoạn nhằm thu thập chứng kiểm toán đầy đủ đáng tin cậy Bước 1: Phát triển mơ hình Xác định mối quan hệ tiêu vay với tổng vay so với tổng nguồn vốn Với mô hình cần xác định việc phát triển mơ hình để dự đoán số dư tài khoản vay chi tiết hay để dự đoán thay đổi so với năm trước khoản vay với chủ vay so năm trước Thơng thường việc dự đốn thay đổi so với năm trước có hiệu lực số dư năm trước kiểm tốn KTV gặp khó khăn với tài khoản vay bất thường, vay phát sinh đầu tư xây dựng sở vật chất hay mua tài sản Trong trường hợp năm trước năm trước đó, khoản vay khơng biến động hay không phát sinh khoản vay doanh nghiệp có đủ vốn hoạt động khơng cần vay mựơn thêm Nguyễn Thị Nguyệt Thu_Kiểm toán 47a 19 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Tài tổ chức thi cấp chứng KTV cho kế tốn viên hay KTV có trình độ chun mơn đạo đức nghề nghiệp Các doanh nghiệp Việt Nam Để cơng tác kiểm tốn thuận lợi hơn, cơng ty thu thập thơng tin đáng tin cậy cho việc ý kiến cho BCTC khách hàng cần cung cấp cho KTV thông tin hay chứng đầy đủ nhanh chóng Bên cạnh đó, hệ thống KSNB giữ vai trò quan trọng trình hoạt động kinh doanh, doanh nghiệp Việt Nam cần xây dựng hệ thống KSNB phù hợp với loại quy mơ Cơng ty Ban giám đốc cơng ty tham khảo hệ thống KSNB nhiều công ty để thiết kế cho cơng ty tổ chức KSNB phù hợp KẾT LUẬN: Chuyên ngành kiểm toán chuyên ngành tương đối hệ đào tạo hệ thống trường đại học Kinh tế Thật may mắn em học tập nghiên cứu chuyên ngành yêu thích lựa chọn Là sinh vên năm cuối, để hồn thành chương trình học tập mình, sinh viên lựa chọn cho đề tài phù hợp với chuyên ngành học tập mơi trường thực tập cuối khố Qua đề tài mà lựa chọn để tìm hiểu nghiên cứu giúp em hiểu nắm bắt sâu kiến thức lý Nguyễn Thị Nguyệt Thu_Kiểm toán 47a Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 20 thuyết ghế nhà trường Đồng thời hỗ trợ thiết thực thực tế để hoàn thiện sở lý luận Qua thời gian thực tập công ty TNHH dịch vụ Tư vấn Kế toán Kiểm toán- AASC, tạo điều kịện cho em tìm hiểu chương trình kiểm tốn khoản vay, nợ thơng qua hoạt động kiểm tốn khoản mục cơng ty Kết hợp hiểu biết lý thuyết thực tế tự tìm hiểu, cịn nhiều hạn chế thời gian, kinh nghiệm thực tế hiểu biết, em xin mạnh dạn đưa giải pháp giúp hoàn thiện chương trình, kết làm việc nghiên cứu em thời gian qua Em mong đóng góp ý kiến giáo hướng dẫn thực tập để sửa đổi sai sót vướng mắc để đề tài hoàn thiện Một lần em xin chân thành cảm ơn hướng dẫn tận tình giáo_Ths Nguyễn Thị Hồng Thuý anh chị công ty TNHH dịch vụ Tư vấn Tài Kế tốn Kiểm tốn giúp em hồn thành chun đề TÀI LIỆU THAM KHẢO Chuẩn mực kế toán Việt Nam Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam ban hành đợt 3, 4, 5, 6, Cơng ty TNHH dịch vụ tư vấn Tài Kế tốn Kiểm tốn: tài liệu văn phịng kiểm tốn Nguyễn Thị Nguyệt Thu_Kiểm toán 47a Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 21 http://www.hastc.org.vn/default.asp? actType=1&menuup=403000&TypeGrp=1&menuid=114130&menulink=114130&m http://www.vac.vn/?act=com&cat_id=4&cat_item_id=24&lang=vn http://vneconomy.vn/home/2008082109172850P0C7/da-kiem-toan-cung-phai-thantrong!.htm GS.TS Nguyễn Quang Quynh , NXB Tài 1/2003: Giáo trình Lý thuyết kiểm toán Stephen A Ross, Randolph W Westerfield, and Jeffery F Jaffe.Corporate Finance Sixth Edition Thư viện ĐH KTQD: phòng lưu trữ luận văn năm 2006, 2007 Nguyễn Thị Nguyệt Thu_Kiểm toán 47a Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 22 PHỤ LỤC SỐ 1: Thư chào hàng kiểm tốn cơng ty AASC gửi tới khách hàng Hà Nội, ngày 20 tháng 01 năm 2009 Kính gửi: Công ty cổ phần 3X Trước hết, Công ty TNHH Dịch vụ Tư vấn Tài Kế tốn Kiểm tốn (AASC) xin gửi tới Q Cơng ty lời chào trân trọng Công ty TNHH Dịch vụ Tư vấn Tài Kế tốn Kiểm tốn cơng ty trách nhiệm hữu hạn chuyển đổi từ doanh nghiệp nhà nước - Cơng ty Dịch vụ Tư vấn Tài Kế tốn Kiểm tốn trực thuộc Bộ Tài Công ty hai doanh nghiệp lớn Việt Nam hoạt động lĩnh vực Tư vấn Tài chính, Kế tốn Kiểm tốn Qua 18 năm phát triển, với đội ngũ kiểm toán viên đơng đảo có lĩnh, có tính chun nghiệp có nhiều kinh nghiệm, có nhiều Tiến sỹ, Thạc sỹ cán theo học cao học, ACCA; chúng tơi thực hồn thành hàng loạt dịch vụ chuyên ngành tài chính, kế tốn, kiểm tốn, xác định giá trị doanh nghiệp tư vấn thuế cho nhiều tổ chức đơn vị hoạt động khắp nước Công ty AASC đơn vị tiên phong chiếm thị phần lớn lĩnh vực kiểm toán dự án xây dựng Trong nhiều năm vừa qua, Cơng ty AASC thực hồn thành nhiều hợp đồng kiểm tốn báo cáo tài Tập đồn kinh tế, Tổng cơng ty, cơng ty cổ phần doanh nghiệp nhà nước thuộc Bộ, Ban, Ngành, địa phương, đối tác đánh giá cao chất lượng dịch vụ Bên cạnh dịch vụ kiểm tốn, Cơng ty AASC trọng đến chức tư vấn tài kế tốn, thuế xác định giá trị doanh nghiệp nhằm giúp đối tác tăng cường công tác quản lý kinh tế tài chính, hồn thiện hệ thống kế tốn, hệ thống kiểm sốt nội tối ưu hóa phương án chuyển đổi hình thức sở hữu giúp đối tác gia tăng giá trị nâng cao sức cạnh tranh thị trường Với mong muốn mở rộng mối quan hệ đối tác tin cậy, lâu dài sở hai bên đạt mục tiêu mình, chúng tơi xin gửi tới Q Cơng ty giới thiệu tóm tắt tổ chức hoạt động Công ty AASC việc cung cấp dịch vụ kiểm toán, tư vấn, xác định giá trị doanh nghiệp thông tin cán chủ chốt Với Thư bày tỏ nguyện vọng này, mong muốn cung cấp dịch vụ chun ngành Tài Kế tốn Kiểm tốn cho cơng ty Kèm theo đề xuất danh sách khách hàng chọn lọc mà Công ty AASC thực cung cấp dịch vụ thời gian qua Chúng tin với danh sách khách hàng mà chúng tơi kiểm tốn, Công ty AASC thực đối tác tin cậy lâu dài Quý Tổng công ty Hy vọng Thư bày tỏ nguyện đáp ứng yêu cầu Quý công ty Nếu Quý công ty có câu hỏi liên quan đến thông tin nêu Thư bày tỏ nguyện vọng xin vui lịng liên hệ với chúng tơi (Ơng Phạm Anh Tuấn – Phụ trách Phịng Kiểm tốn 1; Điện thoại: 04 - 8.241.990 (số máy lẻ 66) 0912.258.568) Chúng mong nhận hợp tác giúp đỡ Quý Công ty Xin chân thành cảm ơn./ Nơi nhận: Nguyễn Thị Nguyệt Thu_Kiểm toán 47a Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 23 PHỤ LỤC SỐ 2: Kế hoạch kiểm toán Tổng thể Kế hoạch kiểm toán tổng thể Khách hàng: Năm tài chính: Người lập: Người sốt xét: Ngày: Người duyệt: Ngày: Ngày: Thơng tin hoạt động khách hàng thay đổi năm kiểm toán - Khách hàng : Năm đầu Thường xuyên Năm thứ - Trụ sở chính: Chi nhánh: (số lượng, địa điểm) - Điện thoại: Fax: Email: - Mã số thuế: - Đơn vị thành viên ( kiểm toán kế hoạch) - Điện thoại: Fax: Email: - Mã số thuế: - Giấy phép hoạt động (giấy phép đầu tư, chứng nhận đăng ký kinh doanh) - Lĩnh vực hoạt động: (sản xuất thép, du lịch khách sạn, sân gôn, ) - Địa bàn hoạt động: (cả nước, có chi nhánh nước ngoài, ) - Tổng số vốn pháp định: vốn đầu tư: - Tổng số vốn vay: Tài sản thuê tài chính: - Thời gian hoạt động: (từ đến ., khơng có thời hạn) - Hội đồng quản trị Tên thành viên chủ chốt Chức vụ: - Ban Giám đốc: (số lượng thành viên, danh sách) - Kế toán trưởng: (họ tên, số năm làm việc Công ty, địa chỉ, liên hệ) - Cơng ty mẹ, đối tác: - Tóm tắt quy chế kiểm soát nội khách hàng: - Năng lực quản lý Ban Giám đốc: - Hiểu biết chung kinh tế có ảnh hưởng đến hoạt động khách hàng: - Môi trường lĩnh vực hoạt động khách hàng: + Yêu cầu môi trường Nguyễn Thị Nguyệt Thu_Kiểm toán 47a 24 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp + Thị trường cạnh tranh - Đặc điểm hoạt động kinh doanh biến đổi công nghệ SXKD: + Rủi ro kinh doanh + Thay đổi qui mô kinh doanh điều kiện bất lợi + - Tình hình kinh doanh khách hàng (sản phẩm, thị trường, nhà cung cấp, chi phí, hoạt động nghiệp vụ): + Những thay đổi việc áp dụng tiến khoa học kỹ thuật hay kỹ thuật để sản xuất sản phẩm + Thay đổi nhà cung cấp + Mở rộng hình thức bán hàng (chi nhánh bán hàng) + - Những thay đổi năm kiểm toán Các điều khoản hợp đồng cần nhấn mạnh Yêu cầu thời gian thực Yêu cầu tiến độ thực Yêu cầu báo cáo kiểm toán, thư quản lý Hiểu biết hệ thống kế toán hệ thống kiểm soát nội Chế độ kế tốn áp dụng Chuẩn mực kế tốn áp dụng Chính sách kế tốn thay đổi sách kế tốn việc lập báo cáo tài Các thơng tư, qui định chế độ phải tuân thủ Các kiện, giao dịch nghiệp vụ có ảnh hưởng quan trọng đến báo cáo tài Ảnh hưởng công nghệ thông tin hệ thống máy vi tính Ảnh hưởng sách kế toán kiểm toán Kết luận đánh giá mơi trường kiểm sốt, hệ thống kế tốn, hệ thống kiểm soát nội đáng tin cậy có hiệu quả: Cao Trung bình Đánh giá rủi ro + Đánh giá rủi ro tiềm tàng: Nguyễn Thị Nguyệt Thu_Kiểm toán 47a Thấp Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Cao 25 Trung bình Thấp Trung bình Thấp + Đánh giá rủi ro kiểm sốt: Cao + Tóm tắt, đánh giá kết hệ thống kiểm soát nội bộ: Xác định mức độ trọng yếu Chỉ tiêu chủ yếu để xác định mức độ trọng yếu là: Năm 1- Lợi nhuận trước thuế 2- Doanh thu 3- Tài sản lưu động đầu tư ngắn hạn 4- Nợ ngắn hạn 5- Tổng tài sản Lý lựa chọn mức độ trọng yếu: Xác định mức trọng yếu cho mục tiêu kiểm toán Khả có sai sót trọng yếu Các kiện nghiệp vụ phức tạp, ước tính kế tốn cần trọng Phương pháp kiểm toán khoản mục - Kiểm tra chọn mẫu - Kiểm tra khoản mục chủ yếu - Kiểm tra toàn 100% - Đánh giá thay đổi quan trọng vùng kiểm toán - Ảnh hưởng công nghệ thông tin - Công việc kiểm toán nội Yêu cầu nhân - Giám đốc ( Phó Giám đốc) phụ trách - Trưởng phịng phụ trách - Trưởng nhóm kiểm tốn - Kiểm tốn viên ( nêu rõ cơng việc làm) Nguyễn Thị Nguyệt Thu_Kiểm toán 47a Năm trước 26 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp - Kiểm toán viên ( nêu rõ cơng việc làm) - Trợ lý kiểm tốn ( nêu rõ công việc làm) - Trợ lý kiểm tốn ( nêu rõ cơng việc làm) Các vấn đề khác - Kiểm toán sơ bộ; - Kiểm kê hàng tồn kho; - Khả liên tục hoạt động kinh doanh đơn vị; - Những vấn đề đặc biệt phải quan tâm; Tổng hợp kế hoạch kiểm toán tổng thể Thứ Yếu tố khoản Rủi tự mục quan trọng tiềm tàng ro Rủi ro kiểm soát Mức Phương trọng yếu kiểm toán Phân loại chung khách hàng Rất quan trọng Quan trọng Nguyễn Thị Nguyệt Thu_Kiểm toán 47a Bình thường pháp Thủ tục kiểm Tham tốn chiếu Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 27 PHỤ LỤC SỐ 3: Đánh giá hệ thống kiểm soát nội Câu hỏi Có Câu 1: Có nhận thấy dấu hiệu cho thấy tính liêm Ban giám đốc bị vi phạm khơng? Câu 2: Có dấu hiệu cho thấy cam kết Ban lãnh đạo tính trung thực BCTC? Câu 3: Có dấu hiệu cho thấy cam kết Ban lãnh đạo thiết kế trì chương trình kế tốn, hệ thống thông tin hợp lý hệ thống KSNB hiệu quả? Câu 4: Cơ cấu tổ chức khách hàng có phù hợp với chất loại hình kinh doanh quy mô kinh doanh không? Cấu 5: Chương trình kiểm sốt quản lý có phù hợp với chất loại hình kinh doanh khơng? Có nhận thấy lực Ban quản lý việc giám sát hoạt động hiệu phân công trách nhiệm vượt cấp không? Câu 6: Phương pháp phân chia quyền hạn trách nhiệm có phù hợp với chất loại hình kinh doanh khơng? Câu 7: Có điều lo lắng phương pháp kiểm sốt cơng tác quản lý lãnh đạo không? Câu 8: Bản chất quy mơ việc sử dụng hệ thống máy tính có phù hợp với chât loại hình kinh doanh không? Câu 9: Sự tồn ủy ban kiểm tra hay Ban giám đốc có phù hợp với chất quy mô kinh doanh doanh nghiệp không? Câu 10: Có điều lo lắng chất kinh doanh doanh nghiệp khơng? Câu 11: Có ảnh hưởng bên ngồi mơi trường kinh doanh mà ảnh hưởng đến hoạt động doanh nghiệp liệu có tạo nên mạnh cho doanh nghiệp thời gian tới không? Câu 12: Ban quản lý doanh nghiệp có phải chịu áp lực đưa kết tài khơng? Câu 13: Có nhân tố tồn để doanh nghiệp tiếp tục kinh doanh hiệu tương lai gần khơng? Câu 14: Có điều đáng quan tâm xung quanh kiểm tốn khơng? Câu 15: Có lý cho phù hợp kiểm toán với chuẩn mực kiểm toán chấp nhận rộng rãi chủ đề người ý tới hay khơng? Câu 16: Có sách kế tốn đặc biệt làm cho rủi ro kiểm toán lớn mức rủi ro thơng thường kiểm tốn? Câu 17: Có dấu hiệu cho thấy không hiểu rõ chất nghiệp vụ quan trọng mối liên hệ với doanh nghiệp khác? Câu 18: Có dấu hiệu cho thấy KTV khơng có đủ kinh nghiệm hiểu biết khách hàng? Câu 19: Có dấu hiệu cho thấy Cơng ty không đáp ứng đủ nhu cầu nhân viên kiểm tốn chun gia? Câu 20: Có tồn nhân tố khách quan dẫn tới gian lận Ban giám đốc khách hàng? PHỤ LỤC SỐ 4: Bảng hỏi đánh giá tính độc lập KTV Nguyễn Thị Nguyệt Thu_Kiểm tốn 47a Khơng N/A Chun đề thực tập tốt nghiệp 28 Câu hỏi Câu hỏi tính độc lập KTV 1.1 KTV có phải cổ đông Công ty khách hàng không? 1.2 KTV Giám đốc, Quản lý hay nhân viên Cơng ty khách hàng? 1.3 KTV có mối quan hệ với Ban giám đốc, Quản lý hay nhân viên Cơng ty khách hàng hay khơng? 1.4 Có dàn xếp KTV Công ty khách hàng hay khơng? 1.5 KTV có phải người làm dịch vụ kế tốn cho Cơng ty khách hàng hay khơng? Sự ln phiên nhóm kiểm tốn 2.1 Giám đốc kiểm tốn có phải người tìm hiểu định hợp đồng kiểm toán năm trước khơng? 2.2 KTV có kiểm tốn Cơng ty khách hàng năm tài trước khơng? Kết luận: Sự ln phiên nhóm kiểm tốn tính độc lập KTV có đảm bảo? Nguyễn Thị Nguyệt Thu_Kiểm tốn 47a Có Khơng Chun đề thực tập tốt nghiệp 29 PHỤ LỤC SỐ 5: Chương trình kiểm tốn khoản vốn vay Mục tiêu - Tất khoản vay nợ tương tự bao gồm tiền lãi phải trả hạch tốn tính tốn cách xác (tính đầy đủ, tính xác) - Các khoản vay nợ hạch toán tương ứng với thực tế hoạt động đầu tư (tính hữu, sở hữu) - Các nguyên tắc kế toán sử dụng tương ứng với chuẩn mực áp dụng khuôn khổ kiểm tốn (giá trị, cách trình bày) Tham Người thực Ngày thực Thủ tục kiểm toán chiếu hiện Thủ tục phân tích 1.1 So sánh khoản vay chưa trả theo đối tượng năm với năm trước 1.2 So sánh tổng số dư khoản vay, lãi vay phải trả cá nhân năm với năm trước 1.3 Tính tốn lại chi phí lãi vay sở lãi suất ngân hàng theo qui định khoản phải trả hàng tháng Thủ tục kiểm tra chi tiết số dư 2.1 Lập bảng tổng hợp khoản vay theo số dư đầu kỳ, số phát sinh số dư cuối kỳ (theo hợp đồng vay, mục đích khoản vay) Đối chiếu số dư đầu năm, cuối năm BCTC, sổ sổ chi tiết báo cáo kiểm toán năm trước (nếu có) 2.2 Khẳng định số dư khách hàng cách: Đối chiếu danh sách chi tiết người cho vay với sổ chi tiết, biên đối chiếu công nợ (nếu có) Lập gửi thư xác nhận đến số người cho vay có số dư lớn phát sinh lớn Đối chiếu số xác nhận với số dư sổ chi tiết Kiểm tra có khác biệt Trường hợp không nhận thư xác nhận, kiểm tra việc toán khoản vay sau ngày lập BCTC Thu thập thư xác nhận người cho vay năm trước mà khơng cịn số dư, theo thơng tin thu thập khoản vay chưa thể toán hết Soát xét lại giao dịch phát sinh để xác định xem liệu có giao dịch ghi nhận phân loại không hợp lý 2.3.Thu thập hợp đồng vay có hiệu lực giai đoạn thực kiểm toán (nếu kiểm toán năm sau cần thu thập hợp đồng có hiệu lực sau ngày kiểm toán trước) lập bảng tổng hợp thông tin sau: Chủ nợ Số ngày hợp đồng, cam kết nợ Sự phê chuẩn hợp đồng vay Ngày vay, ngày đáo hạn Tỷ lệ lãi suất (%) mức cố định lãi phải trả (nếu có) Số tiền vay (nguyên tệ, quy đổi VNĐ) Số tiền phải trả niên độ kế toán sau Nguyễn Thị Nguyệt Thu_Kiểm toán 47a Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 30 Các bảo đảm cho khoản vay Các vấn đề khác có liên quan 2.4 Kiểm tra khoản vay, nợ đảm bảo khoản vay ghi nhận cách xác; kiểm tra việc tính toán hạch toán khoản lãi phải trả cách kiểm tra hợp đồng vay thư xác nhận tài liệu có liên quan khác, xem xét tính thích hợp lãi suất so với qui định hành; kiểm tra số tiền hoàn trả tương ứng với kế hoạch trả nợ ; Xem xét việc sử dụng tiền vay có mục đích vay khơng ? 2.5 Kiểm tra khoản chi phí liên quan đến khoản vay - Đối chiếu khoản lãi vay đơn vị ghi nhận với bảng tính lãi người cho vay (ngân hàng, quỹ tín dụng, ) - Ước tính chi phí lãi vay sở thông tin hợp đồng vay so sánh với chi phí lãi vay ghi nhận để đảm bảo chi phí lãi vay ghi nhận đầy đủ qui định - Kiểm tra việc phân bổ lãi vay kỳ phân bổ cho đối tượng sử dụng có phù hợp hay khơng? - Kiểm tra việc vốn hóa lãi vay (nếu có vay đầu tư XDCB) 2.6 Kiểm tra phân loại nợ dài hạn sang nợ dài hạn đến hạn trả vào thời điểm cuối năm Tính tốn lại khoản nợ dài hạn đến hạn phải trả cách tham khảo hợp đồng vay, kế hoạch trả nợ tình hình tốn năm 2.7 Đối với khoản vay nợ ngoại tệ: Kiểm tra việc áp dụng tỷ giá, cách tính tốn hạch toán chênh lệch tỷ giá, đánh giá lại số dư cuối kỳ theo qui định 2.8 Kiểm tra việc phân loại trình bày khoản vay BCTC Kết luận Đưa bút toán điều chỉnh vấn đề đề cập thư quản lý Lập trang kết luận kiểm toán cho khoản mục thực Lập lại Thuyết minh chi tiết có điều chỉnh kiểm tốn\ PHỤ LỤC SỐ 6: SỐT XÉT KTV Nguyễn Thị Nguyệt Thu_Kiểm tốn 47a Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 31 Nguyễn Thị Nguyệt Thu_Kiểm toán 47a Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 32 Phụ lục Nguyễn Thị Nguyệt Thu_Kiểm toán 47a ... phần 3X Trước hết, Công ty TNHH Dịch vụ Tư vấn Tài Kế tốn Kiểm tốn (AASC) xin gửi tới Quý Công ty lời chào trân trọng Công ty TNHH Dịch vụ Tư vấn Tài Kế tốn Kiểm tốn cơng ty trách nhiệm hữu hạn... chị công ty TNHH dịch vụ Tư vấn Tài Kế tốn Kiểm tốn giúp em hoàn thành chuyên đề TÀI LIỆU THAM KHẢO Chuẩn mực kế toán Việt Nam Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam ban hành đợt 3, 4, 5, 6, Công ty TNHH. .. giai đoạn kiểm toán: (1) Khi lập kế hoạch kiểm toán khoản vay kiểm toán (2) Khi đánh giá rủi ro kiểm soát nội khoản vay (3) Khi xác định thủ tục kiểm toán giai đoạn thực kiểm toán khoản vay 3.5