Việc hớng dẫn học sinh THCS nói riêng và học sinh nói chung sử dụng máy tính bỏ túi để hỗ trợ tính toán là việc làm cần thiết trong dạy học.. Do tính hữu dụng và thiết thực của máy tính
Trang 1Phần thứ nhất: đặt vấn đề
I Lý do chọn đề tài:
Cùng với việc đổi mới phơng pháp dạy học nhằm mục đích nâng cao chất lợng dạy học , kích thích ham muốn học hỏi tìm tòi khám phá trong học tập và áp dụng vào trong thực tế cuộc sống Việc hớng dẫn học sinh THCS nói riêng và học sinh nói chung sử dụng máy tính bỏ túi để hỗ trợ tính toán là việc làm cần thiết trong dạy học Do tính hữu dụng
và thiết thực của máy tính bỏ túi, việc hớng dẫn học sinh giải toán bằng máy tính bỏ túi nhằm mục đích : Mở rộng và nâng cao phần tri thức về máy tính bỏ túi của học sinh đã
đ-ợc học ở tiểu học; phát triển t duy thuật toán ở HS, hợp lí hoá và tối u hoá các thao tác, hỗ trợ đoán nhận kết quả bằng các phép thử, kiểm tra nhanh kết quả tính toán theo hớng hình thành các phẩm chất của ngời lao động có kĩ năng tính toán
Nhờ có máy tính bỏ túi mà nhiều vấn đề đợc coi là khó đối với chơng trình môn toán đã đợc giảm nhẹ đi rất nhiều Ví dụ nh: Bài toán phân tích một số ra thừa số nguyên
tố, tìm ớc chung lớn nhất, bội chung nhỏ nhất, việc tính giá trị của các biểu thức số, tính tỉ
số phần trăm ở lớp 6 Bài toán tính giá trị các liên phân số, tính giá tri của biểu thức đại số,bài toán thống kê ở lớp 7 Bài toán tìm d trong phép chia đa thức, thuật toán hoocner, tìm nghiệm của phơng trình, tính toán các tỉ số cũng nh các độ dài đoạn thẳng trong hình
đồng dạng ở lớp 8 Bài toán giải phơng trình bậc hai, giải hệ phơng trình, giải tam giác vuông, căn bậc n ở lớp 9
Vấn đề tổ chức hớng dẫn giải toán trên máy tính bỏ túi cho học sinh là một vấn đề cần thiết để học sinh có thể sử dụng máy tính bỏ túi nh một phơng tiện, một công cụ, đồ dùng học tập hữu dụng trong các tình huống có liên quan đến tính toán nhằm giảm thời gian tính toán, tăng thêm thời gian để học sinh luyện tập phát triển t duy thật toán Tuy nhiên việc hớng dẫn học sinh sử dụng máy tính bỏ túi phải hết sức chú trọng đến nội dung chơng trình bài học của học sinh trên lớp, chơng trình môn toán chính khoá cung cấp kiến thức kĩ năng đến mức nào thì chúng ta cập nhật hớng dẫn giải toán trên máy tính bỏ túi
đến mức ấy, hình thành kĩ năng sử dụng thành thạo máy tính bỏ túi Tránh việc nôn nóng hớng dẫn vợt mức hoặc hớng dẫn cho hết trách nhiệm
Xuất phát từ những mục đích ý nghĩa nêu trên từ nhiều năm nay thông qua các tiết luyện tập, ôn tập, các bài thực hành, ôn thi tôi đã nghiên cứu học hỏi để tìm ra những
ph-ơng pháp hớng dẫn học sinh sử dụng máy tính bỏ túi hỗ trợ tính toán một cách có hiệu quả phục vụ cho học tập
Từ thực tiễn đó, nên tôi chọn sáng kiến: Hớng dẫn học sinh tìm tỉ số lợng giác và
góc bằng máy tính bỏ túi CASIO fx-570MS
II Thời gian nghiên cứu:
Trang 2Từ 6 tháng 9 đến 20 tháng 10 năm 2009
Từ 20 tháng 9 đến 12 thánh 11 năm 2010
Phần thứ hai GiảI quyết vấn đề
Chơng I Cơ sở lí luận
Trong thực tế khi giảng dạy cho học sinh một số các bài toán đòi hỏi phải có kĩ năng tính toán hoặc suy luận ở mức độ cao và yêu cầu hoàn thành trong khuôn khổ thời gian hạn hẹp thì phần lớn học sinh thờng có tâm lí căng thẳng hoặc không có hứng thú học tập, bởi lí do là các em ngại tính toán vì các phép tính phức tạp, tra bảng số phức tạp ( chẳng hạn kết quả của phép toán x3 = 35 => x=? hoặc cotgx = 15
?
17 x ) Vì vậy để giúp học sinh tính toán nhanh và đơn giản hơn và đỡ lãng phí tốn thời gian, thao tác đơn giản đồng thời kích thích sự tập trung cao độ của học sinh vào việc giải toán ta nên hớng dẫn học
sinh cách sử dụng máy tính bỏ túi hỗ trợ các hoạt động tính toán trong khi học.
1.Giới thiệu một số các phím ghi trên máy tính CASIO fx - 570MS.
a Các phím chung
ON mở máy
AC xoá dữ liệu hiện thời
OFF tắt máy
Replay di chuyển con trỏ
Các phím ghi số
+, -, , , = các phép tính cơ bản
DEL xoá kí tự vừa ghi lầm hoặc con trỏ đang hiển thị
b Các phím nhớ
RCL gọi số nhớ
Sto gán số nhớ
M+ cộng thêm vào số nhớ
M- trừ bớt đi ở số nhớ
M số nhớ có cộng thêm hay trừ bớt đi do ấn M+, M-
A, B, C, D, E, F, X, Y các ô ghi số nhớ
Ans gọi lại kết quả vừa tính (do ấn dấu =, StoA,StoB…, M, M+, M- )
CLR menu xoá: Scl( xoá thống kê), Mode(mode), All(chỉnh máy,reset lại)
Trang 3 ; dấu cách hai biểu thức
c Các phím đặc biệt
Shift thay đổi(vị trí) ấn kèm khi sử dụng các phím có chữ màu vàng ghi phía trên các phím nổi
MODE chọn mode (chơng trình)
( ; ) mở ngoặc, đóng ngoặc
EXP nhân với luỹ thừa của 10
số pi
0’’’, 0’’’ nhập số đo độ phút giây
ALPHA ấn trớc khi gọi các phím chữ màu đỏ
DRG đổi đơn vị giữa độ, rađian, grad
Rnđ làm tròn giá trị
d Các phím hàm
Sin - sin
Cos - cosin
Tan - tang
Sin-1 - arcsin
Tan-1 - arctang
Cos-1 - arccos
10x hàm mũ cơ số 10
căn bậc hai
3 căn bậc ba
x2 bình phơng
x3 lập phơng
ENG, ENG chuyển ra dạng a x 10x, giảm n, tăng n
ab c , d/c ghi hỗn số, phân số
x! giai thừa
mũ
x căn bậc x
% phần trăm
Ran# số ngẫu nhiên
e Phím thống kê
DT, ; , , nhập dữ liệu, cách tần số, cách hai biến
Trang 4 S - SUM gọi menu( thực đơn-bảng chọn) X2 ,X
S - SVA gọi menu( thực đơn-bảng chọn) X , X n
2 Các mode:
- ấn MODE 1 lần hiện menu COMP tính toán bình thờng, các hàm CMPLX
- ấn MODE 2 lần hiện menu
SD thống kê một biến chọn 1 REG hồi quy
BASE
- ấn MODE 3 lần hiện menu EQN chọn 1
Muốn chọn giải phơng trình chọn chọn 2 nếu giải phơng trình bậc hai một ẩn số, chọn 3 nếu giải phơng trình bậc ba một ẩn số Muốn chọn giải hệ phơng trình chọn 2 nếu giải hệ phơng trình bậc nhất hai ẩn, chọn 3 nếu giải hệ phơng trình bậc nhất ba ẩn số ( bấm sang trái hoặc phải)
- ấn MODE 4 lần hiện menu:”
Deg: 1 chọn đơn vị đo góc là độ Rad: 2 chọn đơn vị đo góc là rađian Gra: 3 chọn đơn vị đo góc là grat
- ấn MODE 5 lần hiện menu:
Fix: 1 chọn số chữ số ở phần thập phân Sci: 2 chọn hiện số dạng a 10x
Norm: chọn hiện số dạng thờng
- ấn MODE 6 lần hiện menu:
Disp:1: ấn tiếp
ad/c 1 chỉ ghi phân số và hỗn số d/c 2 chỉ ghi phân số
Trang 5Chú ý khi sử dụng máy tính bỏ túi:
Mở nắp, đặt nắp để làm việc:
Lật máy lại( Phía lng lên trên: thấy rõ đợc thấy rõ đợc 6 đinh ốc), dùng ngón tay
đẩy máy lên để đẩy nắp ra
Đặt nắp để làm việc: để mặt phím máy quay lên, đặt nắp phía dới và đẩy lên cho sát lại không đợc đẩy trợt nắp từ phía màn hình xuống
ấn nhẹ nhàng bàn phím bằng các đầu ngón tay ở mỗi lần ấn phím, không đợc dùng các vật khác để ấn phím
Tắt máy: ấn phím Shift đồng thời với phím OFF
Mở máy ấn phím ON
Các phím chữ vàng đợc ấn sau Shift
Các phím chữ đỏ đợc ấn sau ALPHA
Chơng II Thực trạng của đề tài.
Phúc An là một xã nằm ở phía đông hồ Thác Bà có trên 3000 dân, đông đồng bào dân tộc cùng sinh sống Đồng bào ngời dân tộc chiếm đa số trên 71%, trong đó đa số là ngời Dao và Cao lan, địa bàn sinh sống của đồng bào không tập trung, phân bố rải rác xa trung tâm Điều kiện kinh tế còn gặp nhiều khó khăn, tỉ lệ hộ nghèo còn khá lớn ảnh hởng không nhỏ đến điều kiện học tập của các em học sinh Đờng đến trờng của các em học sinh xa, khó đi cộng thêm một bộ phận không nhỏ cha mẹ học sinh không quan tâm đến việc học tập của con cái, thậm chí còn không muốn cho các em tới trờng Việc học sinh
có đủ dụng cụ học tập, thiết bị học tập gần nh không có
Đất nớc ta đang phát triển mạnh mẽ, việc tiếp cận với công nghệ mới là rất cần thiết, việc tiếp cận và biết cách sử dụng máy tính bỏ túi là một trong yêu cầu học tập của các em học sinh, nhng không phải em học sinh nào cũng có điều kiện để mua một cái máy tính bỏ túi có tính năng nh yêu cầu bài học của học sinh lớp 9 là CASIO - fx220 và các máy có tính năng tơng tự nh máy tính bỏ túi CASIO - fx570MS , cá biệt có những em học sinh còn cha một lần đợc sử dụng máy tính bỏ túi
Chính vì điều đó, mục tiêu củasáng kiến này là HS:
1 Biết tắt mở máy của máy tính bỏ túi CASIO - fx570MS
2 Biết sử dụng máy tính bỏ túi CASIO - fx570MS để thực hiện một số phép toán cơ bản nh tìm tỉ số lợng giác và góc nhọn của một tam giác vuông, giải tam giác
Trang 6vuông Thấy đợc khi sử dụng máy tính bỏ túi CASIO - fx570MS thì không thể thực hiện cách thao tác nh hớng dẫn trong sách giáo khoa đối với máy tính bỏ túi
CASIO - fx220 đợc
3 Biết cách chọn chữ số ở phần thập phân, sử dụng dấu đóng mởi ngặc bằn máy tính bỏ túi CASIO - fx570MS
4 Biết cách sửa sai khi thực hiện sai thao tác tính toán, xoá tạm thời phép tính Biết cách thoát khỏi các chơng trình mà máy đang hoạt động
Chơng III Các biện pháp tiến hành để Giải quết vấn đề.
Sau khi tìm hiểu các tính năng cơ bản của máy tính bỏ túi CASIO - fx220,
CASIO - fx570MS để phục vụ chủ yếu đi tìm tỉ số lợng giác và góc khi biết tỉ số lợng giác của góc đó, tôi thực hiện giải quyết vấn đề đặt ra nh sau:
1 Hớng dẫn học sinh biết cách tắt mở máy tính bỏ túi CASIO - fx570MS :
Đối với máy CASIO - fx220 thì nhấn phím AC hoặc ON
Đối với máy CASIO - fx570MS thì nhấn phím ON Tắt máy bấm SHIFT OFF
2 Hớng dẫn học sinh chọn chữ số thập phân để thuận tiện cho tính toán
Đối với máy CASIO - fx220, nếu lấy kết quả với 4 chữ thập phân nhấn liên tiếp ba phím
MODE 7 4 khi đó trên màn hình xuất hiện FIX là đợc
Đối với máy CASIO - fx570MS thì nhấn liên tiếp MODE 5 lần tên màn hình xuất hiện 1
Fix
2
Sci
3
Norm
ta chọn 1 màn hình lại xuất hiện Fix 0 9 ta chọn 4 ( làn tròn đến số thập phân th 4) màn hình xuất hiện Fix và 0.0000 là đợc
3 Sau khi thực hiện các thao tác để máy tự động làm tròn đến số thập phân th 4 nh
ở mục 2 đã hớng dẫn, ta hớng dẫn học sinh đi tìm tỉ số lợng giác và tính số đo của góc nhọn khi biết một tỉ số lợng giác của góc đó
Các thao tác khi sử dụng máy tính bỏ túi CASIO - fx220 và CASIO - fx570MS: a) Tìm tỉ số lợng giác của góc nhọn cho trớc:
Ví dụ1: Tìm cos 250 13’
+ Đối với máy CASIO - fx220
Nhấn lần lợt các phím: 2 5 0''' 1 3 0''' cos
khi đó trên màn hình xuất hiện 0.9047 nghĩa là: cos25 13' 0.947 0
+ Đối với máy CASIO - fx570MS
Trang 7( Làm ngợc lại với các thao tác của máy CASIO - fx220)
Nhấn lần lợt các phím: cos 2 5 0''' 1 3 0'''
khi đó trên màn hình xuất hiện 0.9047 nghĩa là: cos25 13' 0.947 0
- Đối với Sin làn tơng tự nh đối với Cos
Ví dụ 2: Tính cotg 560 25’
Ta đã biết 0 10
cot 56 25'
56 25'
g
tg
nên để tìm cotg 560 25’ ta làm lần lợt nh sau:
+ Đối với máy CASIO - fx220
Để tìm cotg 560 25’ ta lần lợt bấm các phím: 5 6 0''' 2 5 0''' tan SHIFT 1 x
Khi đó trên màn hình xuất hiện 0.6640, nghĩa là: cot 56 25' 0.6640g 0
+ Đối với máy CASIO - fx570MS
Để tìm cotg 560 25’ ta lần lợt bấm các phím: 1 tan 5 6 0''' 2 5 0''' Khi đó trên màn hình xuất hiện 0.6640, nghĩa là: cot 56 25' 0.6640g 0
b) Tìm số đo của góc nhọn khi biết tỉ số lợng giác của góc đó:
Hớng dẫn học sinh nhận biết vị trí các phím trên máy tính
- Để tìm góc khi biết Sin ta làm nh sau: nhấn liên tiếp các phím SHIFT Sin 1
- Để tìm góc khi biết Cos ta làm nh sau: nhấn liên tiếp các phím SHIFT Cos 1
- Để tìm góc khi biết tg ta làm nh sau: nhấn liên tiếp các phím SHIFT tan 1
- Để tìm góc khi biết Cotg ta làm nh sau: nhấn liên tiếp các phím
SHIFT tan 1 ( 1 a ) trong đó: a là tỉ số lợng giác của đó
Ví dụ 3: Tìm góc nhọn x, biết Sin x = 0,2836
+ Đối với máy CASIO - fx220
Nhấn lần lợt các phím:
0 2 8 3 6 SHIFT Sin 1 SHIFT
Khi đó màn hình xuất hiện 16 28 30.66 nghĩa là 16 28'30.66 0
Làm tròn đến phút, ta lấy x 16 29' 0
Làm tròn đến độ, ta lấy x 16 0
+ Đối với máy CASIO - fx570MS
Nhấn lần lợt các phím:
SHIFT Sin 1 0 2 8 3 6
Trang 8Khi đó màn hình xuất hiện 16.47518202 nhấn phím 0'''
màn hình xuất hiện 16 28'30.66 0
Làm tròn đến phút, ta lấy x 16 29' 0
Làm tròn đến độ, ta lấy x 16 0
Ví dụ 4: Tìm góc nhọn x, biết Cos x = 0,6224
+ Đối với máy CASIO - fx220
Nhấn lần lợt các phím:
0 6 2 2 4 SHIFT Cos 1 SHIFT
Khi đó màn hình xuất hiện 51 30 30.21 nghĩa là 51 30'30.21 0
Làm tròn đến phút, ta lấy x 51 31' 0
Làm tròn đến độ, ta lấy x 52 0
+ Đối với máy CASIO - fx570MS
Nhấn lần lợt các phím:
SHIFT Cos 1 0 6 2 2 4
Khi đó màn hình xuất hiện 51.50839221 nhấn phím 0'''
màn hình xuất hiện 51 30'30.21 0
Làm tròn đến phút, ta lấy x 51 31' 0
Làm tròn đến độ, ta lấy x 52 0
Ví dụ 5 Tìm góc nhọn x, biết tg x = 2,154
+ Đối với máy CASIO - fx220
Nhấn lần lợt các phím:
2 1 5 4 SHIFT tan 1 SHIFT
Khi đó màn hình xuất hiện 65 5 48.46 nghĩa là 65 5'48.46 0
Làm tròn đến phút, ta lấy x 65 6' 0
Làm tròn đến độ, ta lấy x 65 0
+ Đối với máy CASIO - fx570MS
Nhấn lần lợt các phím:
SHIFT tan 1 2 1 5 4
Khi đó màn hình xuất hiện 65.09679426 nhấn phím 0'''
màn hình xuất hiện 65 5'48.46 0
Trang 9Làm tròn đến phút, ta lấy x 65 6' 0
Làm tròn đến độ, ta lấy x 65 0
Ví dụ 6 Tìm góc nhọn x, biết cotg x = 2,675
+ Đối với máy CASIO - fx220
Nhấn lần lợt các phím:
2 6 7 5 SHIFT 1 x SHIFT tan 1 SHIFT
Khi đó màn hình xuất hiện 20 29 50.43 nghĩa là 20 29'50.43 0
Làm tròn đến phút, ta lấy x 20 30' 0
Làm tròn đến độ, ta lấy x 21 0
+ Đối với máy CASIO - fx570MS
Nhấn lần lợt các phím:
SHIFT tan 1 ( 1 2 . 6 7 5 )
Khi đó màn hình xuất hiện 20.49734055 nhấn phím 0'''
màn hình xuất hiện 20 29'50.43 0
Làm tròn đến phút, ta lấy x 20 30' 0
Làm tròn đến độ, ta lấy x 21 0
Qua các ví dụ trên ta thấy rõ mỗi máy có tính năng khác nhau, nên khi sử dụng máy ta cần nắm đợc chức năng hoạt động của từng máy, thao tác thực hiện trên mỗi máy
có tính năng giống nhau nhng cũng có tính năng khác nhau Nhất là thao tác tìm tỉ số lợng giác và góc của mỗi máy là hoàn toàn khác nhau Máy tính bỏ túi
CASIO - fx570MS có phép toán gần với tính toán thông thờng hơn máy tính bỏ túi
CASIO - fx220, còn máy CASIO - fx220 thực hiện nhiều thao tác hơn, khó nhớ các thao tác nên dễ nhầm lẫn hơn
Chú ý: Khi tìm góc nhọn x, biết cotg x = 2,675 bằng máy CASIO - fx570MS ta
thực hiện các thao tác nh sau:
Nhấn lần lợt các phím:
SHIFT tan 1 ( 1 2 6 7 5 )
Khi đó màn hình xuất hiện 20.49734055 nhấn phím 0'''
màn hình xuất hiện 20 29'50.43 0
Làm tròn đến phút, ta lấy x 20 30' 0
Làm tròn đến độ, ta lấy x 21 0
Trang 10Còn nếu ta hiểu: Tìm góc nhọn x biết cotg x, ta có thể chuyển thành bài toán tìm góc nhọn x khi biết 1
tgx cotgx
là hoàn toàn đúng, nhng thực hiện các thao tác theo suy luận nh vậy thì cha đa ra đợc kết quả chính xác, đó là:
1 SHIFT tan 1 2 6 7 5
Khi đó màn hình xuất hiện 0.014387938 nhấn phím 0'''
màn hình xuất hiện 0 0'51.8 0
Ta thấy ngay kết quả sai khác rất lớn, không chính xác
Hoặc: SHIFT tan 1 ( 1 SHIFT tan 1 2 6 7 5 )
Khi đó màn hình xuất hiện 0.824311282 nhấn phím 0'''
màn hình xuất hiện 0 49'27.52 0
Ta cũng thấy ngay kết quả sai khác rất lớn, không chính xác
4 Biết cách sửa sai khi thực hiện sai thao tác tính toán, xoá tạm thời phép tính
nh sau:
Trong quá trình tính toán không tránh khỏi các thao tác sai, hoặc vô tình bấm nhầm các phím ta có thể sử dụng phím DEL để xoá bằng cách di chuyển con trỏ
Con trỏ đang nhấp nháy ở đâu thì ta có xoá ở chỗ đó Có những phép tính phức tạp tốt hơn cả là ta xoá bằng AC và thực hiện lại từ đầu cho chính xác cao hơn
Sau khi tìm xong một tỉ số lợng giác hoặc một góc, ta nhấn phím AC để chuyển sang phép toán khác Thoát khỏi chơng trình mà máy đang hoạt động nh sau: bấm liên
tiếp các phím SHIFT CLR màn hình xuất hiện
1
Mcl
2
Mode
3
All
ta chọn số 3 để thoát tất cả các chơng trình mà máy đang chạy
Nếu không phải tính toán nữa, ta bấn phím SHIFT OFF để tắt máy
( Các thao tác xoá, thoát khỏi chơng trình đang chạy khác so với máy CASIO - fx220)
Ta có thể sử dụng các máy tính khác có tính năng tơng tự nh máy
CASIO - fx570MS, chẳng hạn nh máy CASIO - fx220, máy SHARP EL - 500M