Bài 23: Đêm nay Bác không ngủ Văn bản: Đêm nay Bác không ngủ

Tìm các câu thơ thể hiện tình cảm của anh đội viên với Bác trong.. lần thức dậy đầu tiên.[r]

Minh Huệ

ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ

(Minh Huệ)

Nhà thơ Minh Huệ tên khai sinh là Nguyễn Đức Thái

Ông sinh năm 1927 mất năm 2003, quê gốc Bến Thủy, thành phố Vinh

Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam (1957)

Minh Huệ viết lại dựa trên câu chuyện có thật do người bạn là vệ quốc quân kể lại khi chứng kiến Bác không ngủ, trên đường đi chiến dịch biên giới Thu-Đông 1950.

1 Tác giả - Tác phẩm:

a Tác giả:

b Tác phẩm:

SGK (1951)

- Hoàn cảnh: Chiến dịch biên giới Việt

Bắc - Thu đông tại chiến khu Việt Bắc

- Thể thơ: ngũ ngôn (5 tiếng một dòng thơ,

bốn dòng một khổ thơ)

- Phương thức biểu đạt: Kết hợp nhuần

nhuyễn giữa yếu tố tự sự , trữ tình.Thêm

yếu tố miêu tả.

- Mạch cảm xúc chính: kể về một đêm

không ngủ của Bác Qua đó thể hiện tình

cảm của Bác đối với bộ đội, dân công , tình

cảm của anh đội viên đối với Bác.

2 Đọc , tìm hiểu chú thích

3 Bố cục

I ĐỌC, TÌM HIỂU CHUNG

Bài thơ có bố cục như thế nào?

Khổ 1 ( mở truyện )

Thắc mắc của anh đội viên.

Khổ 2 -15 ( thân truyện )

Câu chuyện giữa anh

đội viên , Bác.

Khổ cuối ( kết luận )

Lý do Bác không ngủ.

1 Tác giả - Tác phẩm:

2 Đọc , tìm hiểu chú thích

3 phần

I ĐỌC , TÌM HIỂU CHUNG

3 Bố cục:

a Lần thức dậy thứ nhất:

Lần đầu thức dậy, anh

cú thỏi độ gỡ ?

Thấy Bỏc chưa ngủ, anh

đội viờn làm gỡ ?

- Ngạc nhiờn, băn khoăn đến khắc khoải

(khổ 1)

- Nhỡn, theo dừi những cử chỉ, hành động

của Bỏc (Khổ 2,3,4)

Tiết 93; 94: ĐấM NAY BÁC KHễNG NGỦ

1 Tỏc giả - Tỏc phẩm:

2 Đọc , tỡm hiểu chỳ thớch

3 Bố cục:

1/ Cái nhỡn và tâm trạng của anh đội viên đối

với Bác:

I ĐỌC , TèM HIỂU CHUNG

II ĐỌC, TèM HIỂU CHI TIẾT:

(Minh Huệ)

Tỡm cỏc cõu thơ thể hiện tỡnh cảm của anh đội viờn với Bỏc trong lần thức dậy đầu tiờn

Anh đội viờn nhỡn Bỏc Càng nhỡn lại càng thương Anh đội viờn mơ màng

Như nằm trong giấc mộng Búng Bỏc cao lồng lộng

Ấm hơn ngọn lửa hồng.

Thổn thức cả nỗi lũng Thầm thỡ anh hỏi nhỏ Bỏc ơi Bỏc chưa ngủ Bỏc cú lạnh lắm khụng?

Anh nằm lo Bỏc ốm Lũng anh cứ bề bộn

Vỡ Bỏc vẫn thức hoài.

Anh đội viờn nhỡn Bỏc

Càng nhỡn lại càng thương Anh đội viờn mơ màng

Như nằm trong giấc mộng Búng Bỏc cao lồng lộng

Ấm hơn ngọn lửa hồng.

Thổn thức cả nỗi lũng Thầm thỡ anh hỏi nhỏ Bỏc ơi Bỏc chưa ngủ Bỏc cú lạnh lắm khụng?

Anh nằm lo Bỏc ốm Lũng anh cứ bề bộn

Vỡ Bỏc vẫn thức hoài.

- Ngạc nhiờn, băn khoăn đến khắc khoải

(khổ 1)

- Nhỡn, theo dừi những cử chỉ, hành động

của Bỏc (Khổ 2,3,4)

+ Điệp từ "càng" diễn tả tỡnh thương tăng

cấp

- Mơ màng như nằm trong giấc mộng đẹp

đẽ, ấm ỏp (khổ 5)

+So sỏnh, ẩn dụ: Búng Bỏc - ngọn lửa

hồng

 Tỡnh cảm thõn thiết, ngưỡng mộ của anh

đội viờn với Bỏc

- Thổn thức, thầm thỡ (khổ 6) => Sự xỳc

động

 Thương yờu, cảm phục trước tấm lũng

của Bỏc

I ĐỌC , TèM HIỂU CHUNG

II ĐỌC, TèM HIỂU CHI TIẾT:

a Lần thức dậy thứ nhất:

1/ Cái nhỡn và tâm trạng của anh đội viên đối

với Bác:

(Minh Huệ)

Tỡm cỏc cõu thơ thể hiện tõm tư của anh đội viờn với Bỏc trong lần thức

dậy thứ ba ?

Anh hốt hoảng giật mỡnh

Anh vội vàng nằng nặc “ Mời Bỏc ngủ Bỏc ơi!

Trời sắp sỏng mất rồi Bỏc ơi! Mời Bỏc ngủ!”

Anh đội viờn nhỡn Bỏc Bỏc nhỡn ngọn lửa hồng Lũng vui sướng mờnh mụng Anh thức luụn cựng Bỏc.

Tỡm cỏc từ thể hiện tấm lũng của anh đội viờn đối

với Bỏc ?

b Lần thức dậy thứ ba:

ĐấM NAY BÁC KHễNG NGỦ

a Lần thức dậy thứ nhất:

1/ Cái nhỡn và tâm trạng của anh đội viên đối

với Bác:

I ĐỌC , TèM HIỂU CHUNG

II ĐỌC, TèM HIỂU CHI TIẾT:

- Hốt hoảng, giật mỡnh, nằng nặc mời Bỏc ngủ

+ Từ lỏy "nằng nặc” + đảo trật tự ngụn từ, lặp

lại cỏc cụm từ "mời Bỏc ngủ", Bỏc ơi! Bỏc ơi

mời Bỏc ngủ"

 diễn tả tăng dần mức độ bồn chồn, tỡnh cảm

lo lắng chõn thành mộc mạc của người đội

viờn với Bỏc.

- “Lũng vui sướng mờnh mụng Anh thức luụn

cựng Bỏc”

 Niềm vui của anh đội viờn khi hiểu được tấm

lũng , sự vĩ đại của Bỏc.

(Minh Huệ)

THẢO LUẬN

Vỡ sao tỏc giả chỉ tường thuật lần thức thứ nhất , thứ ba của anh

đội viờn ?

Kể hai lần để nổi bật được tõm trạng khỏc nhau:

- Lần đầu: là sự ngạc nhiờn,

cảm phục nhưng vẫn võng

lời Bỏc đi ngủ.

- Lần thứ ba: hốt hoảng giật

mỡnh rồi vui sướng khi cảm nhận được sự vĩ đại của Bỏc, thức luụn cựng Bỏc  í thơ tập trung hơn , hỡnh tượng Bỏc nổi bật hơn.

b Lần thức dậy thứ ba:

a Lần thức dậy thứ nhất:

1/ Cái nhỡn và tâm trạng của anh đội viên đối

với Bác:

I ĐỌC , TèM HIỂU CHUNG

II ĐỌC, TèM HIỂU CHI TIẾT:

- Hốt hoảng, giật mỡnh, nằng nặc mời Bỏc ngủ

+ Từ lỏy "nằng nặc” + đảo trật tự ngụn từ, lặp

lại cỏc cụm từ "mời Bỏc ngủ", Bỏc ơi! Bỏc ơi

mời Bỏc ngủ"

 diễn tả tăng dần mức độ bồn chồn, tỡnh cảm

lo lắng chõn thành mộc mạc của người đội

viờn với Bỏc.

- “Lũng vui sướng mờnh mụng Anh thức luụn

cựng Bỏc”

 Niềm vui của anh đội viờn khi hiểu được tấm

lũng , sự vĩ đại của Bỏc.

(Minh Huệ)

Bỏc thức trong hoàn cảnh như

thế nào ?

Trong hoàn cảnh ấy, Bỏc cú những hành động, cử chỉ gỡ ?

Những hành động,

cử chỉ ấy thể hiện điều gỡ ở Bỏc ?

ĐấM NAY BÁC KHễNG NGỦ

b Lần thức dậy thứ ba:

a Lần thức dậy thứ nhất:

1/ Cái nhỡn và tâm trạng của anh đội viên đối

với Bác:

- Thời gian, khụng gian: Trời khuya, bờn bếp

lửa, mưa, lều xơ xỏc

2 Hỡnh ảnh Bỏc Hồ trong đờm khụng ngủ:

-Cử chỉ: Đốt lửa, dộm chăn, nhún chõn nhẹ nhàng

 Lo lắng õn cần, chăm chỳt yờu thương

I ĐỌC , TèM HIỂU CHUNG

II ĐỌC, TèM HIỂU CHI TIẾT:

(Minh Huệ)

1/ Cái nhỡn và tâm trạng của anh đội viên đối

với Bác:

2 Hỡnh ảnh Bỏc Hồ trong đờm khụng ngủ:

- Hỡnh dỏng: vẻ mặt trầm ngõm, mỏi túc bạc, ngồi

đinh ninh, chũm rõu im phăng phắc, cao lồng lộng

+ Cỏc từ lỏy gợi hỡnh  gợi hỡnh ảnh Bỏc cụ thể,

chõn thực, sinh động

+ So sỏnh ẩn dụ: Búng Bỏc - ngọn lửa hồng  sự

vĩ đại, gần gũi , nhõn ỏi

 Hỡnh ảnh Bỏc vừa gần gũi, thõn thiết vừa

cao cả, thiờng liờng.

- Lời núi, tõm tư: khụng an lũng, thương đoàn dõn

cụng

 Lũng yờu thương bao la, rộng lớn

.

I ĐỌC , TèM HIỂU CHUNG

II ĐỌC, TèM HIỂU CHI TIẾT:

- Thời gian, khụng gian: Trời khuya, bờn bếp lửa,

mưa, lều xơ xỏc

-Cử chỉ: Đốt lửa, dộm chăn, nhún chõn nhẹ nhàng.

 Lo lắng õn cần, chăm chỳt yờu thương

í nghĩa khổ thơ cuối

là gỡ?

- Khổ cuối : Bỏc thức là chuyện thường tỡnh.

Điệp ngữ “đờm nay” một lần nữa khẳng

định gỡ ?

 Cuộc đời Bỏc chỉ dành cho dõn, cho nước.

(Minh Huệ)

b Lần thức dậy thứ ba

a Lần thức dậy thứ nhất

1/ Cái nhỡn và tâm trạng của anh đội viên đối

với Bác:

2 Hỡnh ảnh Bỏc Hồ trong đờm khụng ngủ

I ĐỌC , TèM HIỂU CHUNG

II ĐỌC, TèM HIỂU CHI TIẾT:

III TỔNG KẾT:

1 Nghệ thuật

2 Nội dung

1 Nghệ thuật:

- Thơ tự sự mà giàu chất trữ tỡnh Trong thơ cú sự kết hợp kể

chuyện, miờu tả , biểu cảm.

- Chi tiết giản dị, cụ thể mà cảm động.

- Lời thơ giản dị, chõn thành với nhiều từ lỏy gợi hỡnh, gợi cảm.

2 Nội dung:

- Phản ỏnh tấm lũng yờu thương, giản dị mà sõu sắc, rộng lớn của Bỏc đối với quõn , dõn ta.

- Biểu hiện tỡnh cảm yờu kớnh, cảm phục của người chiến sĩ, cũng là của mọi người đối với lónh tụ

(Minh Huệ)

Câu 1: Điều gì khiến anh đội viên xúc động khi thức dậy lần thứ 3?

A Thấy Bác còn thức, đang ngồi trầm ngâm bên bếp lửa.

B Thấy Bác đi dém chăn cho tất cả mọi người.

C Thấy Bác thức như một người cha chăm lo cho các con.

Câu 2: Tại sao đêm nay Bác không ngủ?

A Bác là một người khó ngủ.

B Bác đang bận việc.

C Bác lo lắng cho chiến sĩ , cho chiến dịch ngày mai.

D Trời rét quá, Bác không thể ngủ được.

Câu 3: Ý nghĩa của ba câu thơ kết bài?

A Đêm nay chỉ là một trong rất nhiều đêm không ngủ của Bác.

B.Cả cuộc đời Bác dành trọn vẹn cho dân, cho nước.

C Đó chính là lẽ sống "Nâng niu tất cả chỉ quên mình" của Bác.

D Cả 3 ý trên.

CỦNG CỐ

Chúc mừng các bạn !

b Lần thức dậy thứ ba

a Lần thức dậy thứ nhất

1/ Cái nhỡn và tâm trạng của anh đội viên

đối với Bác:

2 Hỡnh ảnh Bỏc Hồ trong đờm khụng ngủ

I ĐỌC , TèM HIỂU CHUNG

II ĐỌC, TèM HIỂU CHI TIẾT:

III TỔNG KẾT:

1 Nghệ thuật

2 Nội dung

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

1 - Học thuộc lũng bài thơ

- Nắm chắc nội dung

đó học.

2 Chuẩn bị bài ẨN DỤ

(Minh Huệ)