Câu 4: Em hãy đề xuất các phương án thí nghiệm đề nghiên cứu sự lan truyền âm trong các môi trường không khí, chất lỏng, chất rắn?. GV đặt vấn đề: Để kiểm chứng xem câu trả lời của chún[r]
Trang 1XÂY DỰNG CHỦ ĐỀ: Sự lan truyền, phản xạ âm
chống ơ nhiễm tiếng ồn
Mục tiêu dạy học
1 Kiến thức
Trong chủ đề này học sinh phải biết cách vận dụng linh hoạt những kiến thức đã biết trong mơn học (tích hợp nội mơn) và ngồi mơn học (tích hợp liên mơn) để giải quyết vấn đề, biết cách tích hợp nội mơn trong dự án này chính là giải quyết vấn đề về
ý thức và thĩi quen về cách sử dụng âm thanh trong cuộc sống và biện pháp bảo vệ mơi trường mà mục tiêu đã đề ra
Đối với chủ đề này khi thực hiện sẽ giúp các em học sinh nắm được ý nghĩa của việc bảo vệ mơi trường sống, tiếng ồn đối với sức khỏe con người Nêu được những biện pháp cần thiết để bảo vệ mơi trường đặc biệt là tiếng ồn, giúp học sinh biết cách chống khi cĩ ơ nhiễm tiếng ồn từ các kiến thức liên mơn đã được tích hợp trong dự án
2 Kĩ năng- năng lực cần hình thành
Rèn kỹ năng tự nghiên cứu tài liệu SGK vật lí 7, các thơng tin trên Internet, các tài
liệu về thực trạng khai thác và sử dụng than đá hiện nay, các biện pháp bảo vệ mơi trường…và lập kế hoạch hoạt động nhĩm
Củng cố kỹ năng thực hành thí nghiệm ; nhận xét, phân tích nội dung những thơng tin đĩ để tổng hợp kiến thức
Kỹ năng lắng nghe tích cực các nhĩm học tập khác báo cáo kết quả; bước đầu so sánh và đánh giá được sản phẩm của nhĩm mình với các nhĩm khác
Kỹ năng giải thích các vấn đề thực tế:vì sao khơng nên ủ than trong phịng kín, đeo khẩu trang khi đi ngồi đường bụi …
Kỹ năng hợp tác ứng xử, giao tiếp trong khi thảo luận, tinh thần đồn kết khi hợp tác nhĩm
Kỹ năng thuyết minh, thuyết trình các bài báo cáo trước tập thể.
Kỹ năng sử dụng đồ dùng học tập.
3 Thái độ:
Trang 2Có ý thức bảo vệ môi trường xung quanh bằng hành động cụ thể
Có tinh thần ủng hộ những đóng góp kiến thức của các bạn HS khác khi thực hiện
dự án
Các em thể hiện sự yêu thích bộ môn, có thái độ học tập nghiêm túc, có tình yêu thiên nhiên môi trường
III Đối tượng dạy học của bài học
1 Khối lớp học sinh thực hiện trong bài học: khối 7 - Trường THCS Nguyễn Đức Cảnh
2 Số lượng học sinh tham gia: 26 em
3 Thời gian thực hiện: 3 tiết (Tiết 1: Hoạt động 1, hoạt động 2; tiết 2: hoạt động
3, hoạt động 4; tiết 3: hoạt động luyện tập, vận dụng, tìm tòi, mở rộng kiến thức)
Tiết 1: -Nắm được âm lan truyền trong những môi trường nào, không truyền trong những môi trường nào, so sánh tốc độ truyền âm trong các môi trường
-Nắm được âm phản xạ là gì, tiếng tiếng vang là gì? Những vật nào phản xạ
âm tốt, vật nào phản xạ âm kém
Tiết 2: -Nắm được ô nhiễm tiếng ồn là gì, đề ra được các biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn
Tiết 3: -Vận dụng kiến thức liên môn để giải thích các hiện tượng, bài tập từ mức độ
dễ đến khó trong thực tế cuộc sống
4 Phương pháp- kĩ thuật dạy học
- Dạy học theo chủ đề
- Kỹ thuật khăn trải bàn, kĩ thuật động não viết
5 Kiểm tra đánh giá
+ Sản phẩm các nhóm thực hiện chủ đề
+ Khả năng giao tiếp (giới thiệu sản phẩm)
IV Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học
A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG(15 phút)
GV: Chiếu lên màn hình một số hình ảnh và đưa ra các câu hỏi tình huống:(yêu cầu học sinh thảo luận theo nhóm: Mỗi thành viên của nhóm viết ý kiến của mình vào một
tờ giấy va đưa lại cho nhóm)
Trang 3
Tiếng ồn to, kéo dài của xe cộ đông đúc Tiếng sấm trong cơn giông
trên đoạn đường đang bị tắc
* Giáo viên đặt câu hỏi: Thông qua các hình ảnh trên, các em hãy trả lời các câu hỏi sau:
Câu 1: Các âm phát ra truyền từ nguồn âm đến tai người nghe qua những môi trường nào?
Câu 2: Khi tia chớp phát ra sau đó kèm theo tiếng sấm rền vang, tại sao lại có tiếng sấm rền?
Câu 3: Theo em âm thanh ở hình ảnh nào gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của con người?
Câu 4: Em hãy đề xuất các phương án thí nghiệm đề nghiên cứu sự lan truyền âm trong các môi trường không khí, chất lỏng, chất rắn?
GV đặt vấn đề: Để kiểm chứng xem câu trả lời của chúng ta có chính xác hay không cô trò mình cùng tìm hiểu chủ đề hôm nay
Giáo viên giới thiệu chủ đề:
ÂM THANH TRONG CUỘC SỐNG
B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1 TÌM HIỂU SỰ LAN TRUYỀN ÂM
1 Mục tiêu:
Trang 4Nêu được các môi trương mà âm có thê truyền qua và nhận xét được tốc độ truyền
âm trong các môi trường khác nhau
2 Thời gian: Hoạt động thực hiện trong 20 phút
3 Phương pháp dạy học: Phát hiện và giải quyết vấn đề, vấn đáp, phân tích, tổng
hợp, dạy học trải nghiệm, dạy học theo thuyết kiến tạo…
4 Phương tiện, tư liệu
- Máy tính, máy chiếu, các phương tiện dạy học truyền thống: bảng đen, phấn trắng
- Tài liệu: Bảng tốc độ truyền âm trong một số môi trường
5 Hoạt động của giáo viên và học sinh
* Giáo viên: Dựa trên các phương án thí nghiệm
mà các nhóm đã vạch ra ở phần đặt vấn đề với
câu hỏi số 4, giáo viên chuẩn lại các phương án
và chia lớp thành 4 nhóm, hình thành 4 trạm:
* Nhiệm vụ các trạm:
- Làm các thí nghiệm nghiên cứu sự lan truyền
âm trong chất rắn, chất lỏng và không khí
- Tìm hiểu môi trường chân không có truyền âm
không
*Yêu cầu: - Mỗi trạm lựa chọn dụng cụ làm thí
nghiệm Mỗi trạm tiến hành thực hiện nhiệm vụ
của mình
- Nhóm nào thực hiện xong có thể tiến hành làm
thêm phương án khác ở nhóm tự chọn
*Mỗi trạm sẽ thực hiện các nhiệm vụ sau:
Trạm 1: Làm thí nghiệm nghiên cứu sự truyền âm trong không khí
Trạm 2: Làm thí nghiệm nghiên cứu sự truyền âm trong chất rắn Trạm 3: Làm thí nghiệm nghiên
cứ sự truyền âm trong chất lỏng Trạm 4: Nghiên cứu thông tin sgk vật lí 7, cùng các kiến thức liên quan để tìm hiểu xem môi trường chân không có truyền âm không
4 nhóm sẽ hoàn thành 4 trạm đầu ( bắt buộc)
* Các nhóm cử đại diện báo cáo kết quả tại các trạm mà các nhóm đã nhận
Trang 5*Giáo viên:Trong quá trình các nhóm tiến hành
thí nghiệm, phát phiếu học tập cho các nhóm để
thảo luận sau khi tiến hành xong các thí nghiệm:
-Nội dung phiếu học tập của trạm 1:
+ Có hiện tượng gì xảy ra với quả bóng nhựa?
+ Hiện tượng đó chứng tỏ điều gì?
-Nội dung phiếu học tập của trạm 2:
+ Âm truyền đến tai bạn C qua môi trường nào
khi nghe thấy tiếng gõ?
+ Cùng cách bạn A một khoàng như nhau mà
bạn B thì nghe thấy tiếng gõ còn bạn C thì không
nghe thấy Hiện tượng trên chứng tỏ điều gì?
-Nội dung phiếu học tập của trạm 3:
+ Âm truyền đến tai người nghe qua những môi
trường nào?
-Nội dung phiếu học tập của trạm 4:
+ Môi trường chân không có truyền âm không?
* Giáo viên nhận xét câu trả lời của các trạm và
đưa ra câu hỏi tình huống:
- Căn cứ vào đâu để biết được âm truyền trong
môi trường nào nhanh nhất, trong môi trường
nào chậm nhất?
*Giáo viên đưa ra gợi ý: Để biết được một vật
chuyển động nhanh hay chậm ta căn cứ vào độ
lớn của vận tốc( tốc độ).
*Học sinh ghi nhận thông tin
*Học sinh: căn cứ vào độ lớn vận tốc của âm trong các môi trường
Trang 6*Giáo viên cung cấp bảng thông tin:
-Trong các môi trường trên, tốc độ truyền âm
trong môi trường nào là lớn nhất, nhỏ nhất?
-So sánh tốc độ truyền âm trong môi trường rắn,
lỏng, khí?
*Giáo viên cung cấp Sơ đồ 3 trạng thái của chất:
Mô hình cấu tạo các chất rắn, lỏng, khí
Giáo viên giải thích: Khi các chất ở trạng thái
rắn các hạt (nguyên tử hay phân tử sắp xếp
khít nhau và dao động tại chỗ (h1),ở trạng thái
lỏng các hạt gần sát nhau và trượt lên
nhau(h2), còn ở trạng thái khí các hạt rất xa
nhau và chuyển động nhanh hơn, về nhiều
phía(h3) Khi các nguồn âm dao động, nó sẽ
làm cho các hạt cấu tạo nên chất cũng dao
*Học sinh quan sát bảng đưa ra câu trả lời:
-Thép có tốc độ truyền âm lớn nhất: 6100m/s, không khí có tốc
độ truyền âm nhỏ nhất
- Tốc độ truyền âm trong môi trường chất rắn lớn nhất, tốc độ truyền âm trong chất khí là nhỏ nhất
Trang 7động theo, những hạt này lại truyền dao động
cho các hạt khác ở gần chúng, cứ như thế dao
động truyền đi xa Đó là lí do âm truyền được
trong môi trường rắn, lòng, khí và không
truyền được trong chân không Nó cung là cơ
sở giải thích tại sao tốc độ truyền âm trong chất
rắn là lớn nhất.
*Giáo viên yêu cầu học sinh chốt lại kiến thức
của hoạt động 1
*Chốt kiến thức:
-Âm có thể truyền qua môi trường rắn, lỏng, khí và không thể truyền qua môi trường chân không
-Tốc độ truyền âm trong môi trường chất rắn lớn hơn trong chất lỏng, trong chất lỏng lớn hơn trong chất khí
Hoạt động 2 TÌM HIỂU PHẢN XẠ ÂM - TIẾNG VANG
1 Mục tiêu:
Nêu được biểu hiện của âm phản xạ Nhận biết được những vật phản xạ âm tốt, những vật phản xạ âm kém
Giải thích được trường hợp nghe thấy tiếng vang Kể tên một số ứng dụng liên quan đến sự phản xạ âm
2 Thời gian: Hoạt động thực hiện trong 10 phút
Trang 83 Phương pháp dạy học: Phát hiện và giải quyết vấn đề, vấn đáp, quan sát, phân
tích, tổng hợp
4 Phương tiện, tư liệu
- Máy tính, máy chiếu, các phương tiện dạy học truyền thống: bảng đen, phấn trắng…
- Học liệu: Hình ảnh hang động, một số vật liệu phản xạ âm
5.Hoạt động của giáo viên và học sinh
Giáo viên cung cấp cho học sing thông tin
sau:
* Nghiên cứu thông tin và hoàn thành phiếu học tập
Đứng trong hang động lớn, nếu nói to
thì sau đó em sẽ nghe được tiếng nói
của chính mình vọng lại Đó chính là
tiếng vang.
Ta nghe được tiếng vang khi âm truyền
đến vách đá đội lại đến tai ta chậm hơn
âm truyền trực tiếp đến tai ta một
khoảng thời gian ít nhất là 1/15 giây.
Âm dội lại khi gặp một vật chắn gọi là
âm phản xạ.
Những vật có bề mặt nhẵn thì phản xạ
âm tốt (hấp thụ âm kém)
Những vật mềm, xốp, có bề mặt gồ ghề
thì phản xạ âm kém
Trang 9*Giáo viên yêu cầu học sinh nghiên cứu
thông tin trên và trả lời các câu hỏi vào
phiếu học tập:
Nội dung phiếu học tập:
-Âm phản xạ là gì?
-Tiếng vang là gì? Em thường nghe được
tiếng vang ở đâu?
-Kể tên một số vật phản xạ âm tốt, vật phản
xạ âm kém mà em biết?
*Giáo viên chốt lại kiến thức của hoạt động
*Chốt kiến thức:
-Âm dội lại khi gặp một vật chắn gọi là
âm phản xạ
-Tiếng vang là âm phản xạ khi ta nghe được cách âm phát ra trực tiếp một khoảng thời gian ít nhất là 1/15 giây -Những vật có bề mặt nhẵn thì phản xạ
âm tốt (hấp thụ âm kém): Kính
-Những vật mềm, xốp, có bề mặt gồ ghề thì phản xạ âm kém: Miếng xốp, ghế đệm
GV: Chốt lại kiến thức chung của tiết học, hướng dẫn cho học sinh chuẩn bị cho tiết học sau:
*Kiến thức chung
-Âm có thể truyền qua môi trường rắn, lỏng, khí và không thể truyền qua môi trường chân không
-Tốc độ truyền âm trong môi trường chất rắn lớn hơn trong chất lỏng, trong chất lỏng lớn hơn trong chất khí
-Âm dội lại khi gặp một vật chắn gọi là âm phản xạ
-Tiếng vang là âm phản xạ khi ta nghe được cách âm phát ra trực tiếp một khoảng thời gian ít nhất là 1/15 giây
Trang 10-Những vật có bề mặt nhẵn thì phản xạ âm tốt (hấp thụ âm kém): Kính
-Những vật mềm, xốp, có bề mặt gồ ghề thì phản xạ âm kém: Miếng xốp, ghế đệm
*Hướng dẫn cho tiết sau:
-Tìm hiểu cấu tạo cơ quan phân tích thính giác (sinh học lớp 8).
-Tìm một số âm thanh gây ảnh hưởng đến sức khỏe, hoạt động hằng ngày của gia đình em Bản thân e và gia đình đã có những biện pháp gì hạn chế những âm thanh đó.