Ngữ văn 6 . Tiết 84 . So sánh (tiếp theo)

còn hơn.. Dòng sông Năm Căn mênh mông, nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác, cá nước bơi hàng đàn đen trũi nhô lên hụp xuống như người bơi ếch giữa những đầu sóng trắng. [r]

Chào các em đến với tiết học.

KIỂM TRA BÀI CŨ

ĐÁP ÁN 1/ Câu (1) là câu có chứa phép so sánh

Cá nước bơi hàng đàn đen trũi nhô lên hụp xuống như người bơi ếch giữa những đầu sóng trắng.

2/ So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự

I.Bài học

1 Các kiểu so sánh:

Tuần :21-Tiết:84 SO SÁNH (Tiếp theo)

Xét ví dụ: SGK/41

Tìm những câu thơ có chứa phép so sánh trong khổ thơ sau:

“Những ngôi sao thức ngoài kia Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con

Đêm nay con ngủ giấc tròn

Mẹ là ngọn gió của con suốt đời.”

(Trần Quốc Minh)

Những câu thơ có chứa phép so sánh trong khổ thơ là:

“Những ngôi sao thức ngoài kia Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con

Đêm nay con ngủ giấc tròn

Mẹ là ngọn gió của con suốt đời.”

Vế A

(sự vật được so

sánh)

Phương diện so sánh

Từ so sánh (sự vật dùng Vế B

để so sánh)

Kiểu so sánh

Vế A

(sự vật được so

sánh)

Phương diện so sánh

Từ so

để so sánh)

Kiểu so sánh

Tìm thêm những

từ ngữ chỉ ý so sánh ngang bằng hoặc không ngang bằng

Các từ

so sánh

So sánh ngang bằng

So sánh không ngang bằng

Là, như, y như, giống như, tựa như, bao nhiêu, bấy nhiêu…

Hơn, hơn là, kém, không bằng, chưa bằng, chẳng bằng…

Bài tập nhanh:

Điền từ chỉ ý so sánh thích hợp vào các câu sau:

1.Đẹp …… hoa.

2.Nhanh … cắt.

3 Miệng cười ………… hoa ngâu.

Cái khăn đội đầu ……… hoa sen.

4 Công cha …… núi Thái Sơn

Nghĩa mẹ …… nước trong nguồn chảy ra.

5 Tốt gỗ ……… tốt nước sơn.

6 Một giọt máu đào …… ao nước lã.

7 Chết trong ………… sống đục.

Bài tập nhanh: Điền từ chỉ ý so sánh:

1 Đẹp ………hoa.

2 Nhanh……….cắt.

3 Miệng cười ………… hoa ngâu.

Cái khăn đội đầu ………hoa sen.

4 Công cha …… núi Thái Sơn

Nghĩa mẹ ……… nước trong nguồn chảy ra.

5 Tốt gỗ …….tốt nước sơn.

6 Một giọt máu đào ………… ao nước lã.

7 Chết trong ……….sống đục.

như như

như thể

như thể

như như

hơn hơn

còn hơn

2 Tác dụng của so sánh:

Xét ví dụ: SGK/42

Tìm phép so sánh trong đoạn văn sau:

SO SÁNH (Tiếp theo)

Thuyền chúng tôi chèo thoát qua kênh Bọ Mắt, đổ ra con sông Cửa Lớn, xuôi về Năm Căn

Dòng sông Năm Căn mênh mông, nước ầm ầm đổ ra

biển ngày đêm như thác, cá nước bơi hàng đàn đen

trũi nhô lên hụp xuống như người bơi ếch giữa những

đầu sóng trắng Thuyền xuôi giữa dòng con sông rộng

hơn ngàn thước, trông hai bên bờ, rừng đước dựng

lên cao ngất như hai dãy trường thành vô tận Cây

đước mọc dài theo bãi, theo từng lứa trái rụng, ngọn

bằng tăm tắp, lớp này chồng lên lớp kia ôm lấy dòng

sông, đắp từng bậc màu xanh lá mạ, màu xanh rêu,

màu xanh chai lọ,…lòa nhòa ẩn hiện trong sương mù

và khói sóng ban mai

(Đoàn Giỏi)

Thuyền chúng tôi chèo thoát qua kênh Bọ Mắt, đổ ra con sông Cửa Lớn, xuôi về Năm Căn

Dòng sông Năm Căn mênh mông, nước ầm ầm đổ ra

biển ngày đêm như thác, cá nước bơi hàng đàn đen

trũi nhô lên hụp xuống như người bơi ếch giữa những

đầu sóng trắng Thuyền xuôi giữa dòng con sông rộng

hơn ngàn thước, trông hai bên bờ, rừng đước dựng

lên cao ngất như hai dãy trường thành vô tận Cây

đước mọc dài theo bãi, theo từng lứa trái rụng, ngọn

bằng tăm tắp, lớp này chồng lên lớp kia ôm lấy dòng

sông, đắp từng bậc màu xanh lá mạ, màu xanh rêu,

màu xanh chai lọ,…lòa nhòa ẩn hiện trong sương mù

và khói sóng ban mai

Phép so sánh trong đoạn văn có tác dụng gì trong việc miêu tả sự vật, sự việc?

-Tác dụng: Gợi hình, giàu hình ảnh, sinh động.

Phép so sánh có tác dụng gì đối với việc thể hiện tư tưởng tình cảm của người viết?

Tạo ra lối nói giàu hàm xúc biểu hiện tư tưởng và tình cảm của tác giả đối với sự hùng

vĩ, rộng lớn của dòng sông Năm Căn.

SO SÁNH (Tiếp theo)

2 Tác dụng của so sánh:

So sánh vừa có tác dụng gợi hình, giúp cho việc miêu tả sự vật,

sự việc được cụ thể, sinh động; vừa

có tác dụng biểu hiện tư tưởng tình

cảm sâu sắc.

SO SÁNH (Tiếp theo)

Từ ví dụ vừa phân tích, theo em

so sánh có tác dụng gì?

SO SÁNH (Tiếp theo)

II Luyện tập:

Bài tập 1: Chỉ ra các phép so sánh trong những khổ thơ dưới đây

Cho biết chúng thuộc kiểu so sánh nào Phân tích tác dụng gợi hình, gợi cảm của một phép so sánh mà em thích

Bài tập 1: Chỉ ra các phép so sánh trong những khổ thơ dưới đây Cho biết chúng thuộc kiểu so sánh nào Phân tích tác dụng gợi hình, gợi cảm của một phép so sánh

mà em thích

b) Con đi trăm núi ngàn khe Chưa bằng muôn nỗi tái tê lòng bầm Con đi đánh giặc mười năm

Chưa bằng khó nhọc đời bầm sáu mươi (Tố Hữu)

c) Anh đội viên mơ màng

Như nằm trong giấc mộng

Bóng Bác cao lồng lộng

Ấm hơn ngọn lửa hồng

(Minh Huệ)

a ) Quê hương tôi có con sông xanh biếc

Nước gương trong soi tóc những hàng tre

Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè

Toả nắng xuống lòng sông lấp loáng

(Tế Hanh)

Bài tập 1: Chỉ ra các phép so sánh và cho biết kiểu so sánh sau đó

phân tích tác dụng của một phép so sánh mà em thích.

a) Quê hương tôi có con sông xanh biếc

Nước gương trong soi tóc những hàng tre

Toả nắng xuống lòng sông lấp loáng

(Tế Hanh)

 So sánh không ngang bằng

Tác dụng: cho thấy tâm hồn nhạy cảm, yêu thiên nhiên, yêu quê

hương tha thiết của tác giả.

Tác dụng: cuộc đời của mẹ đã trải qua biết bao vất vả, cực nhọc , thể

hiện lòng yêu thương của tác giả đối với bầm.

b) Con đi trăm núi ngàn khe

Chưa bằng muôn nỗi tái tê lòng bầm

Con đi đánh giặc mười năm

Chưa bằng khó nhọc đời bầm sáu mươi

(Tố Hữu)

c) Anh đội viên mơ màng

Như nằm trong giấc mộng(1)

Bóng Bác cao lồng lộng

Ấm hơn ngọn lửa hồng(2)

(Minh Huệ)

 So sánh ngang bằng

 So sánh không ngang bằng

Tác dụng: cho thấy tình cảm yêu kính của anh bộ đội nói riêng và

của tất cả người dân Việt Nam nói chung dành cho Bác.

Bài tập 2: Những câu văn có sử dụng phép

so sánh trong bài “Vượt thác”:

Hãy nêu những câu văn

có sử dụng phép so sánh trong bài “Vượt thác”

- Thuyền rẽ sóng lướt bon bon như đang nhớ núi rừng

phải lướt cho nhanh để về cho kịp.

- Núi cao như đột ngột hiện ra chắn ngang trước mặt.

- Những động tác thả sào, rút sào rập ràng nhanh như

cắt.

- Dượng Hương Thư như một pho tượng đồng đúc, các

bắp thịt cuồn cuộn, hai hàm răng cắn chặt, quai hàm

bạnh ra, cặp mắt nảy lửa ghì trên ngọn sào giống như

một hiệp sĩ của Trường Sơn oai linh hùng vĩ.

- Dọc sườn núi, những cây to mọc giữa những bụi lúp

xúp nom xa như những cụ già vung tay hô đám con cháu

tiến về phía trước.

Em thích hình ảnh so sánh nào? Vì sao?

Hình ảnh: Dượng

Hương Thư… hùng vĩ.

(Phép so sánh thể hiện trí tưởng tượng phong phú của tác giả Hình ảnh nhân vật hiện lên đẹp, khỏe, hào hùng Thể hiện sức mạnh và khát vọng chinh phục thiên nhiên của con người)

SO SÁNH (Tiếp theo)

Bài tập 3: Dựa theo bài Vượt thác, hãy viết một đoạn văn từ ba đến

năm câu tả dượng Hương Thư đưa thuyền vượt qua thác dữ; trong

đoạn văn có sử dụng cả hai kiểu so sánh đã được giới thiệu.

Nước từ trên cao phóng giữa hai vách đá như một bàn tay khổng lồ muốn đẩy thuyền lùi lại Dượng Hương Thư đánh trần đứng sau lái co người phóng sào chống trả với sức nước để đưa thuyền tiến lên Trông dượng Hương Thư không kém gì một hiệp sĩ của Trường Sơn oai linh hùng vĩ: các bắp thịt cuồn cuộn, hai hàm răng cắn chặt, quai hàm bạnh ra, cặp mắt nảy lửa, ghì trên ngọn sào Đến chiều tối, thuyền đã vượt qua thác Cổ Cò Mọi người trên thuyền đều thở phào nhẹ nhỏm Ai nấy lại bình thản như chưa có chuyện gì xảy ra.

CỦNG CỐ

Tìm thành ngữ liên quan đến những hình ảnh sau và đặt câu với những thành ngữ vừa tìm được.

Chậm như rùa Đẹp / tươi như hoa

- Cậu làm việc chậm như rùa. - Cô ấy tươi như hoa

SO SÁNH

KHÁI NIỆM: So sánh là

này với sự vật, sự việc

khác có nét tương đồng.

KHÁI NIỆM

Có hai kiểu so sánh: So sánh ngang bằng và

so sánh không ngang bằng

So sánh vừa có tác dụng gợi hình, vừa có tác dụng gợi cảm.

PHÂN

CẤU TẠO

- Học bài và làm bài tập còn lại.

- Tìm thêm ví dụ (tự đặt câu) có sử dụng các kiểu so sánh.

+ Phân tích ví dụ để tìm hiểu nhân hóa là gì?

+ Tìm các kiểu nhân hóa.

+ Làm các bài tập ở phần luyện tập.

Hướng dẫn học ở nhà: