(Luận văn thạc sĩ) - Nghiên cứu áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001 2015 trong công tác thẩm định thiết kế tại Công ty Sông Nhuệ

(Luận văn thạc sĩ) - Nghiên cứu áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001 2015 trong công tác thẩm định thiết kế tại Công ty Sông Nhuệ(Luận văn thạc sĩ) - Nghiên cứu áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001 2015 trong công tác thẩm định thiết kế tại Công ty Sông Nhuệ(Luận văn thạc sĩ) - Nghiên cứu áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001 2015 trong công tác thẩm định thiết kế tại Công ty Sông Nhuệ(Luận văn thạc sĩ) - Nghiên cứu áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001 2015 trong công tác thẩm định thiết kế tại Công ty Sông Nhuệ(Luận văn thạc sĩ) - Nghiên cứu áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001 2015 trong công tác thẩm định thiết kế tại Công ty Sông Nhuệ(Luận văn thạc sĩ) - Nghiên cứu áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001 2015 trong công tác thẩm định thiết kế tại Công ty Sông Nhuệ(Luận văn thạc sĩ) - Nghiên cứu áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001 2015 trong công tác thẩm định thiết kế tại Công ty Sông Nhuệ(Luận văn thạc sĩ) - Nghiên cứu áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001 2015 trong công tác thẩm định thiết kế tại Công ty Sông Nhuệ(Luận văn thạc sĩ) - Nghiên cứu áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001 2015 trong công tác thẩm định thiết kế tại Công ty Sông Nhuệ(Luận văn thạc sĩ) - Nghiên cứu áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001 2015 trong công tác thẩm định thiết kế tại Công ty Sông Nhuệ(Luận văn thạc sĩ) - Nghiên cứu áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001 2015 trong công tác thẩm định thiết kế tại Công ty Sông Nhuệ(Luận văn thạc sĩ) - Nghiên cứu áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001 2015 trong công tác thẩm định thiết kế tại Công ty Sông Nhuệ(Luận văn thạc sĩ) - Nghiên cứu áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001 2015 trong công tác thẩm định thiết kế tại Công ty Sông Nhuệ(Luận văn thạc sĩ) - Nghiên cứu áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001 2015 trong công tác thẩm định thiết kế tại Công ty Sông Nhuệ(Luận văn thạc sĩ) - Nghiên cứu áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001 2015 trong công tác thẩm định thiết kế tại Công ty Sông Nhuệ(Luận văn thạc sĩ) - Nghiên cứu áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001 2015 trong công tác thẩm định thiết kế tại Công ty Sông Nhuệ(Luận văn thạc sĩ) - Nghiên cứu áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001 2015 trong công tác thẩm định thiết kế tại Công ty Sông Nhuệ(Luận văn thạc sĩ) - Nghiên cứu áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001 2015 trong công tác thẩm định thiết kế tại Công ty Sông Nhuệ(Luận văn thạc sĩ) - Nghiên cứu áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001 2015 trong công tác thẩm định thiết kế tại Công ty Sông Nhuệ(Luận văn thạc sĩ) - Nghiên cứu áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001 2015 trong công tác thẩm định thiết kế tại Công ty Sông Nhuệ(Luận văn thạc sĩ) - Nghiên cứu áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001 2015 trong công tác thẩm định thiết kế tại Công ty Sông Nhuệ(Luận văn thạc sĩ) - Nghiên cứu áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001 2015 trong công tác thẩm định thiết kế tại Công ty Sông Nhuệ(Luận văn thạc sĩ) - Nghiên cứu áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001 2015 trong công tác thẩm định thiết kế tại Công ty Sông Nhuệ(Luận văn thạc sĩ) - Nghiên cứu áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001 2015 trong công tác thẩm định thiết kế tại Công ty Sông Nhuệ(Luận văn thạc sĩ) - Nghiên cứu áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001 2015 trong công tác thẩm định thiết kế tại Công ty Sông Nhuệ(Luận văn thạc sĩ) - Nghiên cứu áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001 2015 trong công tác thẩm định thiết kế tại Công ty Sông Nhuệ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦY LỢI

NGÔ THANH SƠN

NGHIÊN CỨU ÁP DỤNG HỆ THỐNG QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG ISO9001:2015 TRONG CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH

THIẾT KẾ TẠI CÔNG TY SÔNG NHUỆ

LUẬN VĂN THẠC SĨ

HÀ NỘI, NĂM 2018

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦY LỢI

NGÔ THANH SƠN

NGHIÊN CỨU ÁP DỤNG HỆ THỐNG QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG ISO9001:2015 TRONG CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH

THIẾT KẾ TẠI CÔNG TY SÔNG NHUỆ

Chuyên ngành: Quản lý xây dựng

Mã số: 8-58-03-02

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS LÊ XUÂN ROANH

HÀ NỘI, NĂM 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tác giả xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của bản thân tác giả Các kết quả nghiên cứu và các kết luận trong Luận văn là trung thực, không sao chép từ bất kỳ một nguồn nào và dưới bất kỳ hình thức nào Việc tham khảo các nguồn tài liệu đã được thực hiện trích dẫn và ghi nguồn tài liệu tham khảo đúng quy định

Tác giả Luận văn

Ngô Thanh Sơn

LỜI CÁM ƠN

Luận văn “Nghiên cứu áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001:2015 trong

công tác thẩm định thiết kế tại Công ty Sông Nhuệ”được hoàn thành tại Trường Đại

học Thuỷ Lợi Để hoàn thành được luận văn này, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc đến quý thầy cô, người thân cùng các đồng nghiệp và bạn bè đã giúp

đỡ, tạo điều kiện cho tôi trong suốt thời gian thực hiện luận văn này

Xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Lê Xuân Roanh đã trực tiếp hướng

dẫn, đóng góp ý kiến với những chỉ dẫn khoa học quý giá trong suốt quá trình triển khai, nghiên cứu và hoàn thành đề tài Nhân đây tôi xin gửi lời cảm ơn đến các thầy,

cô giáo thuộc Bộ môn Công nghệ và Quản lý xây dựng - khoa Công trình cùng các thầy, cô giáo phòng Đào tạo Đại học và Sau Đại học trường Đại học Thủy Lợi, tất cả các thầy cô đã tận tình truyền đạt kiến thức cho tôi trong suốt thời gian học vừa qua Lời cuối, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới gia đình, bạn bè, đồng nghiệp, nhữngngười đã luôn quan tâm động viên, chia sẻ những khó khăn trong quá trình hoànthành luận văn này

Với thời gian và trình độ còn hạn chế, tác giả không thể tránh khỏi những thiếu sót và rất mong nhận được hướng dẫn, góp ý kiến của thầy cô giáo, cácđồng nghiệp và của quý độc giả./

MỤC LỤC

DANH MỤC HÌNH ẢNH vi

DANH MỤC BẢNG BIỂU vii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT viii

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH HỒ SƠ THIẾT KẾ CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG 4

1.1 Tổng quát về công trình xây dựng và chất lượng công trình xây dựng 4

1.1.1 Về phân loại công trình xây dựng 4

1.1.2 Về quản lý chất lượng công trình xây dựng 5

1.2 Tổng quát về công tác thẩm định thiết kế xây dựng công trình 6

1.2.1 Quy định chung 6

1.2.2 Thẩm định dự án đầu tư xây dựng công trình 8

1.2.3 Thẩm định Thiết kế kỹ thuật, thiết kế bản vẽ thi công và dự toán, Báo cáo Kinh tế - Kỹ thuật 14

1.3 Một số minh họa cụ thể về ảnh hưởng của công tác thẩm tác động đến chất lượng dự án, công trình xây dựng 20

1.4 Đánh giá chungvề nhân tố ảnh hưởng đến công tác thẩm định 29

1.4.1 Căn cứ pháp lý để thẩm định 29

1.4.2 Đội ngũ cán bộ thẩm định 29

1.4.3 Tổ chức công tác thẩm định 30

1.4.4 Phương pháp thẩm định 30

1.4.5 Thời gian và chi phí thẩm định 31

1.4.6 Phương tiện thẩm định 31

1.5 Tổng quan về thực trạng áp dụng Hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001:2015 trong công tác thẩm định thiết kế 31

1.6 Kết luận chương 1 32

CHƯƠNG 2 CƠ SỞ PHÁP LÝ NÓI CHUNG, VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA HỆ THỐNG QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG ISO 9001:2015 TRONG CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH HỒ SƠ THIẾT KẾ CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG 34

2.1 Các cơ sở pháp lý của Nhà nước và cơ quan quản lý Nhà nước trong hoạt

động đầu tư xây dựng nói chung và công tác thẩm định thiết kế nói riêng 34

2.2 Các mô hình, hệ thống quản lý chất lượng 36

2.2.1 Mô hình quản lý chất lượng theo các giải thưởng chất lượng 36

2.2.2 Mô hình quản lý chất lượng toàn diện (TQM) 37

2.2.3 Hệ thống thực hành sản xuất tốt (GMP) 38

2.2.4 Hệ thống Q.Base 38

2.2.5 Hệ thống kiểm soát chất lượng 39

2.2.6 Tiêu chuẩn quốc tế ISO 9001 39

2.3 Cơ sở khoa học của Hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001:2015 trong công tác thẩm định thiết kế 40

2.3.1 Khái quát về ISO 9000 và tiêu chuẩn ISO 9001-2015 40

2.3.2 Lợi ích của hệ thống ISO 9001 42

2.3.3 Mục tiêu, yêu cầu và điều kiện áp dụng hệ thống ISO 9001 44

2.3.4 Các cơ sở khoa học cụ thể của ISO 9001:2015 46

2.3.5 Đánh giá về các mặt khi áp dụng hệ thống quản lý chất lượng trong công tác thẩm định hồ sơ thiết kế theo ISO 9001:2015 62

2.4 Kết luận chương 2 64

CHƯƠNG 3 ÁP DỤNG HỆ THỐNG QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG ISO 9001:2015 TRONG CÔNG TÁC THẨM ĐỊNHTHIẾT KẾ TẠI CÔNG TY SÔNG NHUỆ 66

3.1 Giới thiệu chung về Công ty Sông Nhuệ 66

3.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của Công ty 66

3.1.2 Cơ cấu tổ chức bộ máy của Công ty: 68

3.2 Tình hình đầu tư và quản lý dự án đầu tư của Công ty trong thời gian qua 72

3.2.1 Về nguồn vốn đầu tư 72

3.2.2 Về hình thức quản lý dự án đầu tư 74

3.3 Hiện trạng về công tác thẩm định thiết kế tại Công ty Sông Nhuệ 74

3.3.1 Về nhân lực 74

3.3.2 Về vật lực 75

3.3.3 Đánh giá về công tác thẩm định tại Công ty Sông Nhuệ 75

3.4 Một số giải pháp khắc phục tồn tại trong công thác thẩm định của Công ty 82

3.5 Nội dung của giải pháp thực hiện công tác thẩm định tại Công ty theo ISO

9001:2015 83

3.5.1 Nội dung của giải pháp tương thích với yêu cầu của ISO 9001:2015 83

3.5.2 Xây dựng Quy trình công tác thẩm định theo ISO 9001:2015 94

3.5.3 Cụ thể các bước trong quy trình thẩm định thiết kế theo ISO 9001:201599 3.5.4 Thờigian trong công tác thẩm định tại Công ty Sông Nhuệ 102

3.6 Triển khai thực hiện áp dụng hệ thống QLCL ISO 9001:2015 tại Công ty 104

3.7 Phân chia giai đoạn thực hiện 105

3.8 Kết quả dự kiến đạt được khi triển khai thực hiện áp dụng hệ thống quản lý chất lượngISO 9001:2015 tại Công ty Sông Nhuệ 106

3.9 Kiến nghị trong quá trình triển khai áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001:2015 tại Công ty Sông Nhuệ 107

3.10 Kết luận chương 3 107

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 109

TÀI LIỆU THAM KHẢO 112

DANH MỤC HÌNH ẢNH

Hình 1.1 Sập giàn giáo trong khu công trường Formosa, tỉnh Hà Tĩnh 21

Hình 1.2 Nhiều ốc vít hoen gỉ trên khung giàn giáo bị đổ sập (chụp ngày 26/3/2015) 22 Hình 1.3 Sập đổ công trường trường mầm non ở quận Nam Từ Liêm, Hà Nội 22

Hình 1.4 Dự án quốc lộ 1 thuộc tỉnh Bình Định 23

Hình 1.5 Nhà máy Bio-Ethanol Dung Quất có vốn đầu tư gần 1.900 tỷ đồng đóng cửa, tạm dừng hoạt động suốt 1 năm qua 27

Hình 2.1 Nội dung chính của bộ tiêu chuẩn ISO 9001-2015 42

Hình 2.2 Sơ đồ Plan - Do - Check - Act 46

Hình 2.3 Chi tiết quá trình vận hành 47

Hình 3.1 Bản đồ lưu vực Công ty Sông Nhuệ tham gia quản lý 67

Hình 3.2 Cống đầu mối Liên Mạc - lấy nước sông Hồng vào hệ thống sông Nhuệ 68

Hình 3.3 Sơ đồ tổ chức của Công ty Sông Nhuệ 71

Hình 3.4 Dự án trạm bơm Ngoại Độ II, huyện Ứng Hoà, Hà Nội 78

Hình 3.5 Dự án trạm bơm Ngoại Độ II, huyện Ứng Hoà, Hà Nội 78

Hình 3.6 Phương án thi công điều chỉnh dự án Nâng cấp trục chính sông Nhuệ 79

Hình 3.7 Phương án thi công điều chỉnh dự án Nâng cấp trục chính sông Nhuệ 80

Hình 3.8 Dự án trạm bơm tưới Thuỵ Phú II, huyện Phú Xuyên, Hà Nội 81

Hình 3.9 Sơ đồ quy trình thẩm định dự án đầu tư XDCT (QT.01-TĐ) 94

Hình 3.10 Sơ đồ quy trình thẩm định thiết kế triển khai sau thiết kế cơ sở (QT.02-TĐ) 96

Hình 3.11 Sơ đồ quy trình thẩm định Báo cáo kinh tế - kỹ thuật(QT.03-TĐ) 98

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1 Bố cục bộ tiêu chuẩn ISO 9001-2015 41

Bảng 3.1 Nội dung của giải pháp tương thích với yêu cầu của ISO 9001:2015 83

Bảng 3.2 Bảng danh mục tài liệu công tác thẩm định dự án đầu tư 95

Bảng 3.3 Bảng danh mục tài liệu thẩm định thiết kế triển khai sau thiết kế cơ sở 97

Bảng 3.4 Bảng danh mục tài liệu thẩm định Báo cáo Kinh tế - Kỹ thuật 99

Bảng 3.5 Thời gian thẩm định hồ sơ thiết kế triển khai sau thiết kế cơ sở 103

PTNT : Phát triển nông thôn

UBND : Uỷ ban nhân dân

HĐND : Hội đồng nhân dân

QLXDCT : Quản l ý xây dựng công trình

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Thẩm định công trình xây dựng là giải pháp công tác dịch vụ đóng vai trò rất cần thiết

để đảm bảo một dự án đầu tư xây dựng được thực hiện một cách đúng đắn, hiệu quả và mang lại lợi ích kinh tế cao nhất cho chủ đầu tư xây dựng Bất kỳ một dự án xây dựng nào dù được đầu tư, chuẩn bị thấu đáo ở tất cả các khâu, tập trung nhân lực, vật lực thì vẫn còn tồn tại những sai sót và hạn chế trong quá trình đề xuất tư vấn và tổ chức triển khai xây dựng dự án Để phân tích dự án và đánh giá chất lượng dự án xây dựng, cần phải thẩm định, thẩm tra thiết kế nhằm đảm bảo đồ án thiết kế được thực hiện một cách chất lượng và hợp lý nhất, qua đó giúp đảm bảo chất lượng công trình và mức độ khả thi hiệu quả của một dự án xây dựng Công tác thẩm định, thẩm tra công trình xây dựng cần được thực hiện một cách độc lập nhằm đảo bảo tính chính xác và trung thực nhất trong đánh giá

Công tác thẩm định công trình xây dựng sẽ giúp cấp có thẩm quyền, chủ đầu tư có cái nhìn toàn diện chuyên sâu về tính hiệu quả, chất lượng đồng thời của những khiếm khuyết sai sót, qua đó lựa chọn cho công trình của mình một giải pháp đầu tư an toàn, chất lượng

và hiệu quả cao nhất.Việc đánh giá, phân tích sự thành công của dự án trên 2 tiêu chí: Kinh tế và xã hội để từ đó cấp có thẩm quyền, chủ đầu tư quyết định có nên thực hiện dự

án, hoặc điều chỉnh dự án hay không dựa trên các ưu điểm và khuyết điểm của dự án Hiện nay,hàng năm Công ty Sông Nhuệ được UBND thành phố Hà Nội đặt hàng thường xuyên một nguồn kinh phí để thực hiện công tác sửa chữa duy trì, và sửa chữa lớn tài sản cố định, nhằm mục đích: cải tạo, nâng cấp công trình, hệ thống kênh mương; khắc phục sự cố hoặc những công trình phòng chống thiên tai; sửa chữa máy móc, thiết bị; Ngoài ra, Hệ thống thủy lợi Sông Nhuệ là hệ thống liên tỉnh Hà Nội –

Hà Nam, về quy hoạch tiêu phục vụ nông nghiệp, dân sinh, kinh tế của các địa phương trong lưu vực đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 937/QĐ-TTg ngày 01/7/2009, để thực hiện quy hoạch theo lộ trình, hệ thống được đầu tư xây dựng các công trình bằng các nguồn vốn như Ngân sách Thành phố, Trái phiếu Chính phủ, vốn vay, và Công ty được giao làm Chủ đầu tư để tổ chức triển khai thực hiện Với

số lượng lớn các công trình, với quy mô, tính chất kỹ thuật khác nhau, công tác thẩm

định, hoặc thẩm định (thẩm tra) để trình cơ quan quản lý nhà nước thẩm định; và phê duyệt theo quy định được phân cấp, hoặc trình phê duyệt thiết kế công trình của Công

ty là rất lớn, nếu không có hình thức quản lý hợp lý, hiệu quả sẽ mất nhiều thời gian và gây chồng chéo các công việc

Việc áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001:2015 (Hệ thống tập trung vào kết quả hoạt động bằng cách kết hợp giữa: Tiếp cận quá trình, Plan – Do –Check – Act, tư duy dựa trên rủi ro, quản lý sự thay đổi, quản lý tri thức – thông tin ở tất cả các cấp) phục vụ công tác thẩm định để phê duyệt, hoặc thẩm định (thẩm tra) để trình cơ quan Nhà nước thẩm định, phê duyệt hồ sơ thiết kế xây dựng công trình tại Công ty sẽ góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả công việc,

Và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công tác cải cách thủ tục hành chính, giúp Công ty thuận lợi hơn trong việc giám sát tiến độ giải quyết thủ tục của bộ phận thẩm định hồ sơ thiết kế công trình tại Công ty; và giúp nâng cao chất lượng, phù hợp với thực tế hiện trường của công trình, đẩy nhanh tiến độ (thời gian) công tác thẩm định của cơ quan Nhà nước

Xuất phát từ vai trò ngày càng quan trọng của công tác thẩm định, Công ty Sông Nhuệ coi công tác thẩm định là công tác then chốt có tác động lớn đến chất lượng của các công trình xây dựng mà mình được giao tổ chức, triển khai thực hiện Trên cơ sở hệ thống pháp luật về xây dựng (Đặc biệt là khi Luật Xây dựng 2014 ra đời và có hiệu lực, kèm theo đó

là các Nghị định, Thông tư hướng dẫn) và các quy định của hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001:2015, đề tài tập trung nghiên cứu việc áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001:2015 để phục vụ công tác thẩm định, thẩm tra thiết kế đối với các công trình, dự án Công ty được giao triển khai, thực hiện với trách nhiệm là Chủ đầu tư

2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng Hệ thổng quản lý chất lượng ISO 9001:2015 vàocông tác thẩm định thiết kế công trình tại Công ty Sông Nhuệ

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là công tác thẩm định thiết kế công trình, dự án mà Công ty Sông Nhuệ được giao triển khai, thực hiện với trách nhiệm là Chủ đầu tư

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Hệ thống quản lý chất lượng trong công tác thẩm định thiết kế công trình, dự án Công

ty Sông Nhuệ được giao triển khai, thực hiện với trách nhiệm là chủ đầu tư

4 Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu

4.1 Cách tiếp cận

- Tiếp cận các kết quả đã nghiên cứu về công tác thẩm định hồ sơ thiết kế công trình;

- Tiếp cận hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001:2015;

- Tiếp cận các văn bản quy phạm pháp luật về xây dựng cơ bản được ban hành

4.2 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp điều tra, thu thập và xử lý thông tin liên quan;

- Phương pháp thống kê và phân tích tổng hợp;

- Phương pháp chuyên gia

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

Ý nghĩa khoa học: luận văn đã hệ thống lại cơ sơ khoa học và Pháp lý về công tác

quản lý chát lượng Thẩm định hồ sơ thiết kế các công trình xây dựng cũng như trách nhiệm của các cơ quan Nhà nước trong công tác Thẩm định hồ sơ thiết kế

Ý nghĩa thực tiễn: kết quả của luận văn nghiên cứu áp dụng Hệ thống quản lý chất

lượng ISO 9001 : 2015 để xây dựng quy trình quản lý chất lượng Thẩm định hồ sơ thiết kế tại Công ty Sông Nhuệ

6 Kết quả đạt được

- Đánh giá thực trạng về công tác thẩm định thiết kế công trình tại đơn vị;

- Xây dựng quy trình, biểu mẫu theo hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001:2015 phục

vụ công tác thẩm định thiết kế dự án, công trình do Công ty Sông Nhuệ làm Chủ đầu tư

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH HỒ SƠ THIẾT

KẾ CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG

1.1 Tổng quát về công trình xây dựng và chất lượng công trình xây dựng

1.1.1 Về phân loại công trình xây dựng

Công trình dân dụng:

Nhà ở gồm nhà chung cư và nhà riêng lẻ;

Công trình công cộng gồm: công trình văn hóa; công trình giáo dục; công trình y tế; công trình thương nghiệp, dịch vụ; nhà làm việc; khách sạn, nhà khách; nhà phục vụ giao thông; nhà phục vụ thông tin liên lạc, tháp thu phát sóng phát thanh, phát sóng truyền hình; nhà ga, bến xe; công trình thể thao các loại

Công trình công nghiệp:

Công trình khai thác than, khai thác quặng; công trình khai thác dầu, khí; công trình hoá chất, hóa dầu; công trình kho xăng, dầu, khí hoá lỏng và tuyến ống phân phối khí, dầu; công trình luyện kim; công trình cơ khí, chế tạo; công trình công nghiệp điện tử – tin học; công trình năng lượng; công trình công nghiệp nhẹ; công trình công nghiệp thực phẩm; công trình công nghiệp vật liệu xây dựng; công trình sản xuất và kho chứa vật liệu nổ công nghiệp

Công trình giao thông:

Công trình đường bộ; công trình đường sắt; công trình đường thủy; cầu; hầm; sân bay

Công trình thủy lợi:

Hồ chứa nước; đập; cống; trạm bơm; giếng; đường ống dẫn nước; kênh; công trình trên kênh và bờ bao các loại

Công trình hạ tầng kỹ thuật gồm:

Công trình cấp nước, thoát nước; nhà máy xử lý nước thải; công trình xử lý chất thải: bãi chứa, bãi chôn lấp rác; nhà máy xử lý rác thải; công trình chiếu sáng đô thị

1.1.2 Về quản lý chất lượng công trình xây dựng

Chất lượng công trình xây dựng là hoạt động quản lý của các chủ thể tham gia các hoạt động xây dựng theo quy định pháp luật của Nhà nước có liên quan trong quá trình chuẩn bị, thực hiện đầu tư xây dựng công trình và khai thác, sử dụng công trình nhằm đảm bảo các yêu cầu về chất lượng và an toàn công trình [1]

Hiện nay, nền kinh tế của đất nước trên đà phát triển, theo định hướng Hiện đại hóa và Công nghiệp hóa, do vậy công tác đầu tư xây dựng công trình trên cả nước tăng nhanh

về số lượng, về quy mô công trình Vì vậy, chất lượng xây dựng công trình là vấn đề cần phải được đặc biệt coi trọng

Trong một số năm gần đây, trên cả nước vẫn xảy ra một số vụ tai nạn, sự cố công trình, thiết bị thi công, gây hậu quả, thiệt hại nghiêm trọng về người và công trình Theo tác giả, nguyên nhân dẫn đến chất lượng công trình không đảm bảo, xảy ra sự cố,…xuất phát từ hạn chế về năng lực, về thực hiện trách nhiệm của các chủ thể liên quan trực tiếp như:

Chủ đầu tư: Không đủ điều kiện năng lực và không thực hiện đúng trách nhiệm, nghĩa

vụ quy định tại các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành như: Luật Xây dựng, Luật lao động và các văn bản khác có liên quan khi lựa chọn nhà thầu giám sát, thi công; Không thực hiện hết trách nhiệm về giám sát công tác khảo sát, đánh giá điều kiện an toàn; nghiệm thu kết quả khảo sát, đánh giá, nghiệm thu không đúng thiết kế; Kéo dài thời gian dừng thi công nhưng không có điều chỉnh thiết kế để có biện pháp điều chỉnh thi công, biện pháp an toàn phù hợp và tự quản lý dự án khi không đủ điều kiện năng lực Đơn vị tư vấn thiết kế: Thiết kế không đúng so với điều kiện thi công thực tế, tư vấn thiết kế chưa dự tính đầy đủ các yếu tố rủi ro, điều kiện đảm bảo an toàn trong quá trình thi công công trình, đặc biệt trong điều kiện thi công chậm kéo dài, địa chất phức tạp, mặt bằng thi công quá gần, hay tiếp giáp với khu dân cư, đường giao thông Năng lực nhà thầu thiết kế không đảm bảo yêu cầu, tính phức tạp, độ khó của công trình Đơn vị tư vấn thẩm tra: chưa phân tích, đánh giá hết các nội dung của hồ sơdự án, công trình theo quy định; không phát hiện hết những sai sót của hồ sơ thiết kế, Dẫn

đến, cấp có thẩm quyền, Chủ đầu tư không có cái nhìn tổng quan, toàn diện về hiệu quả của dự án, công trình khi quyết định phê duyệt dự án, công trình

Nhà thầu thi công: Lựa chọn phương án, biện pháp thi công chưa phù hợp hoặc không đảm bảo so với các điều kiện thi công thực tế về không gian, thời gian; Chủ quan, thiếu sót không tổ chức kiểm tra, đánh giá kịp thời lại điều kiện an toàn, ổn định của công trình trước khi tổ chức thi công; Không lập biện pháp ứng cứu an toàn trong các trường hợp, tình huống mất an toàn

Nhà thầu giám sát: Không theo dõi sát sao các hoạt động thi công của nhà thầu thi công; Đồng ý nghiệm thu trong khi thi công không đúng hoặc không đảm bảo so với thiết kế; Thực hiện giám sát khi chưa đủ năng lực giám sát thi công công trình

→Từ các nội dung tổng quát nêu trên cho thấy: Chủ đầu tư, đơn vị tư vấn thiết kế, thẩm tra, giám sát và nhà thầu xây lắp là các chủ thể trực tiếp liên quan đến chất lượng công trình xây dựng Thực tế đã chứng minh rằng dự án, công trình nào mà các chủ thể này có đủ năng lực quản lý, thực hiện đầy đủ các quy định hiện hành của Nhà nước, tổ chức triển khai thực hiện đầy đủ các quy định về quản lý chất lượng trong các hợp đồng kinh tế, đặc biệt các tổ chức này độc lập, chuyên nghiệp thì tại đó công tác quản lý chất lượng xây dựng công trình được thực hiện rất tốt, rất hiệu quả

Và một lần nữa khẳng định: công tác quản l ý chất lượng công trình xây dựng là hết sức quan trọng cần phải được đặc biệt quan tâm; Các chủ thể tham gia vào hoạt động xây dựng cần tuân thủ nghiêm túc các quy định, quy trình về quản l ý chất lượng

1.2 Tổng quát về công tác thẩm định thiết kế xây dựng công trình

1.2.1 Quy định chung

Thẩm định hồ sơ thiết kế là việc tổ chức hay một cá nhân được người (cơ quan đơn vị)

có thẩm quyền giao nhiệm vụ xem xét một cách khách quan, có khoa học và toàn diện nội dung của hồ sơ thiết kế, làm cơ sở để người (cơ quan, đơn vị) có thẩm quyền xem xét, phê duyệt Quản lý chất lượng công tác thẩm định hồ sơ thiết kế được thực hiện theo quy định trong Luật Xây dựng 50/2014/QH13 ngày 18/6/2014[2], Nghị định số 59/2015/NĐ-CP ngày 18/6/2015 của Chính phủ về quản lý dự án đầu tư xây dựng[3], Thông tư số 18/2016/TT-BXD ngày 30/6/2016 của Bộ Xây dựng, quy định chi tiết và

hướng dẫn một số nội dung về thẩm định, phê duyệt dự án và thiết kế, dự toán xây dựng công trình[4]

* Nội dung thẩm định thiết kế nói chung bao gồm:

- Sự phù hợp của thiết kế xây dựng bước sau so với thiết kế xây dựng bước trước: Thiết kế bản vẽ thi công so với thiết kế kỹ thuật trong trường hợp thiết kế ba bước, so với thiết kế cơ sở trong trường hợp thiết kế hai bước;

- Sự hợp lý của các giải pháp thiết kế xây dựng công trình với công năng sử dụng của công trình, mức độ an toàn công trình và đảm bảo an toàn của công trình lân cận, việc lựa chọn dây chuyền và thiết bị công nghệ đối với công trình có yêu cầu về công nghệ;

- Sự tuân thủ các tiêu chuẩn áp dụng, quy chuẩn kỹ thuật, quy định của pháp luật về sử dụng vật liệu xây dựng cho công trình;

- Sự tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường, phòng, chống cháy, nổ;

- Sự phù hợp giữa khối lượng chủ yếu của dự toán với khối lượng thiết kế; tính đúng đắn, hợp lý của việc áp dụng, vận dụng định mức, đơn giá xây dựng công trình; xác định giá trị dự toán công trình;

- Điều kiện năng lực của tổ chức, cá nhân thực hiện khảo sát, thiết kế xây dựng

* Nguyên tắc thẩm định thiết kế nói chung:

- Trình, thẩm định dự án, thiết kế và dự toán xây dựng công trình đúng thẩm quyền, bảo đảm quy trình và thời hạn thẩm định theo quy định

- Thẩm định thiết kế và dự toán xây dựng được thực hiện với toàn bộ công trình hoặc từng công trình của dự án hoặc theo giai đoạn, gói thầu của dự án nhưng phải bảo đảm

sự thống nhất, đồng bộ về nội dung, cơ sở tính toán trong các kết quả thẩm định

- Công khai, minh bạch về trình tự, thủ tục, hồ sơ, kết quả thẩm định và tuân thủ các quy định về cải cách thủ tục hành chính trong quá trình thẩm định

- Phê duyệt dự án và thiết kế, dự toán xây dựng công trình đúng thẩm quyền hoặc theo

ủy quyền sau khi có Thông báo kết quả thẩm định và hồ sơ trình phê duyệt đã được bổ sung, hoàn thiện theo yêu cầu của cơ quan thẩm định

- Đối với dự án có số bước thiết kế nhiều hơn so với quy định, cơ quan chuyên môn về xây dựng chỉ thẩm định hồ sơ thiết kế tại bước thiết kế theo quy định của pháp luật, các bước thiết kế còn lại do người quyết định đầu tư quyết định việc tổ chức thẩm định, phê duyệt Trường hợp tên gọi và nội dung của các bước thiết kế của dự án thực hiện theo thông lệ quốc tế khác với bước thiết kế theo quy định, cơ quan chuyên môn

về xây dựng chỉ thẩm định hồ sơ thiết kế có nội dung tương ứng với bước thiết kế cơ

sở, thiết kế kỹ thuật hoặc thiết kế bản vẽ thi công

1.2.2 Thẩm định dự án đầu tư xây dựng công trình

Giai đoạn chuẩn bị đầu tư bao gồm lập, thẩm định và phê duyệt dự án đầu tư Do đó, công tác thẩm định đóng vai trò chung gian giữa việc dự án được phác thảo trên giấy với việc nó có được tiến hành trên thực tế hay không?

1.2.2.1 Về thẩm quyền thẩm định

- Đối với dự án quan trọng quốc gia:

Thủ tướng Chính phủ thành lập Hội đồng thẩm định Nhà nước để thẩm định Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi đầu tư xây dựng, Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng

- Đối với dự án đầu tư xây dựng sử dụng vốn ngân sách nhà nước:

Cơ quan chuyên môn về xây dựng theo phân cấp có trách nhiệm chủ trì tổ chức thẩm định các nội dung quy định tại Điều 58 của Luật xây dựng năm 2014[2]

Đối với dự án nhóm A, dự án từ nhóm B trở xuống do các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan trung ương của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội quyết định đầu tư thì Cơ quan chuyên môn về xây dựng thuộc Bộ Xây dựng, Bộ quản lý công trình xây dựng chuyên ngành theo quy định tại Điều 76 Nghị định 59/2015/NĐ-CP chủ trì thẩm định[3]

Đối với dự án từ nhóm B trở xuống được đầu tư xây dựng trên địa bàn hành chính của tỉnh theo quy định thì Sở Xây dựng, Sở quản lý công trình xây dựng chuyên ngành chủ trì thẩm định

Đối với dự ánchỉ yêu cầu lập Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tư xây dựng do Ủy ban nhân dân cấp huyện, cấp xã quyết định đầu tư thì Phòng có chức năng quản lý xây dựng thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện chủ trì thẩm định

- Đối với dự án đầu tư xây dựng sử dụng vốn nhà nước ngoài ngân sách:

Cơ quan chuyên môn về xây dựng theo phân cấp chủ trì thẩm định thiết kế cơ sở quy định tại các điểm a, b, d, đ, e và g khoản 2 Điều 58 của Luật xây dựng năm 2014[2]; Cơ quan chuyên môn trực thuộc người quyết định đầu tư chủ trì thẩm định thiết kế công nghệ (nếu có), các nội dung khác của Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng Đối với dự án nhóm A, dự án từ nhóm B trở xuống do các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan trung ương của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước quyết định đầu tư thì Cơ quan chuyên môn về xây dựng thuộc Bộ Xây dựng, Bộ quản lý công trình xây dựng chuyên ngành theo quy định tại Điều 76 Nghị định 59/2015/NĐ-CP chủ trì thẩm định[3]

Đối với dự án từ nhóm B trở xuống được đầu tư xây dựng trên địa bàn hành chính của tỉnh theo quy định thì Sở Xây dựng, Sở quản lý công trình xây dựng chuyên ngành chủ trì thẩm định (trừ phần thiết kế công nghệ)

Đối với dự án chỉ yêu cầu lập Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tư xây dựng do Ủy ban nhân dân cấp huyện, cấp xã quyết định đầu tư thì Phòng có chức năng quản lý xây dựng thuộc

Ủy ban nhân dân cấp huyện chủ trì thẩm định (trừ phần thiết kế công nghệ)

- Đối với dự án đầu tư xây dựng sử dụng vốn khác:

Cơ quan chuyên môn về xây dựng theo phân cấp thẩm định thiết kế cơ sở của dự án đầu tư xây dựng đối với công trình cấp đặc biệt, cấp I, công trình công cộng, công trình có ảnh hưởng lớn đến cảnh quan, môi trường và an toàn của cộng đồng Cơ quan chuyên môn trực thuộc người quyết định đầu tư chủ trì tổ chức thẩm định thiết kế công nghệ (nếu có), các nội dung khác của Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng; Đối với dự án đầu tư xây dựng công trình cấp đặc biệt, cấp I thì Cơ quan chuyên môn

về xây dựng thuộc Bộ Xây dựng, Bộ quản lý công trình xây dựng chuyên ngành chủ trì tổ chức thẩm định

Đối với dự án đầu tư xây dựng công trình công cộng, công trình có ảnh hưởng lớn đến cảnh quan, môi trường và an toàn của cộng đồng đối với công trình từ cấp II trở xuống được xây dựng trên địa bàn hành chính của tỉnh thì Sở Xây dựng, Sở quản lý công trình xây dựng chuyên ngành chủ trì tổ chức thẩm định[2]

1.2.2.2 Về nội dung thẩm định dự án đầu tư xây dựng công trình

- Nội dung thẩm định thiết kế cơ sở gồm:

Đánh giá sự thống nhất, hợp lý của thiết kế cơ sở với quy hoạch chi tiết xây dựng; tổng mặt bằng được chấp thuận hoặc với phương án tuyến công trình được chọn

Kiểm tra sự hợp lý của thiết kế cơ sở với vị trí địa điểm xây dựng, khả năng kết nối của phương án thiết kế cơ sở với hạ tầng kỹ thuật của khu vực

Đối với công trình có yêu cầu về thiết kế công nghệ, phải thẩm định, đánh giá, đảm bảo phương án về công nghệ, dây chuyền công nghệ được lựa chọn là phù hợp

Kiểm tra phương án thiết kế cơ sở đảm bảo tuân thủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật trong thiết kế

Kiểm tra, đánh giá năng lực hoạt động xây dựng, năng lực hành nghề đối với tổ chức,

cá nhân tư vấn lập thiết kế

Kiểm tra, xem xét đảm bảo giải pháp tổ chức thực hiện dự án theo giai đoạn, hạng mục công trình phải hợp lý với yêu cầu của thiết kế cơ sở

- Nội dung khác của Báo cáo nghiên cứu khả thi được thẩm định gồm:

Đánh giá về các mặt: sự cần thiết, sự đồng nhất với chủ trương đầu tư; có thể mở rộng, nâng cấp để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh của địa phương, khu vực, ngành

Đánh giá tính khả thi, phù hợp với: (1) Định hướng phát triển ngành, kế hoạch sử dụng đất, giải phóng mặt bằng; (2) giải pháp tổ chức thực hiện, năng lực của chủ đầu tư; (3) phương án, giải pháp của dự án, công trình phải an toàn, không gây ảnh hưởng xấu đến công trình xung quanh, bảo vệ môi trường, phòng, chống cháy, nổ; bảo đảm quốc phòng, an ninh và các yếu tố khác

Đánh giá hiệu quả của dự án gồm: tổng mức đầu tư, tiến độ thực hiện; chi phí khai thác vận hành; khả năng huy động vốn theo tiến độ, phân tích rủi ro, hiệu quả tài chính

và hiệu quả kinh tế - xã hội của dự án[4]

1.2.2.3 Đánh giá về công tác thẩm định dự án đầu tư

Thẩm định dự án đầu tư là việc tổ chức xem xét một cách khách quan có khoa học và toàn diện các nội dung cơ bản ảnh hưởng trực tiếp tới tính khả thi của một dự án, từ đó

ra quyết định đầu tư và cho phép đầu tư

a Những mặt đạt được:

Thẩm định dự án đầu tư đã giúp khẳng định những dự án tốt; ngăn chặn dự án xấu, gây hậu quả tiêu cực cho nền kinh tế và chủ đầu tư cũng như các chủ thể có liên quan khác Góp phần đảm bảo cho việc sử dụng vốn đầu tư có hiệu quả Cụ thể:

- Thẩm định dự án giúp cho Chủ đầu tư và cấp quyết định đầu tư có cái nhìn toàn diện nhất về hiệu quả của dự án; Qua đó, lựa chọn được phương án đầu tư tốt nhất;

- Thẩm định dự án đầu tư giúp cho các cơ quan quản lý Nhà nước đánh giá được tính phù hợp của dự án với quy hoạch phát triển chung của ngành, vùng lãnh thổ và cả nước trên các mặt: mục tiêu, quy mô, quy hoạch và hiệu quả;

- Thẩm định dự án đầu tư giúp cho việc xác định những cái lợi, cái hại của dự án trên các mặt khi đi vào hoạt động Từ đó có biện pháp khai thác các khía cạnh có lợi và hạn chế được các mặt hạn chế;

- Giúp cho các định chế tài chính ra quyết định chính xác cho việc đầu tư vào dự án;

- Thẩm định dự án nhằm giúp cho chủ đầu tư khắc phục được tính chủ quan của người soạn thảo - lập dự án, giúp phát hiện, bổ sung những thiếu sót trong từng nội dung phân tích của dự án, từ đó lên phương án lựa chọn và tư vấn giải pháp đầu tư xây dựng hiệu quả nhất, mang lại kết quả tốt nhất cho chủ đầu tư;

- Trên góc độ quản lý Nhà nước:(1) Nhà nước không chỉ quan tâm đến hiệu quả kinh

tế mà dự án đem lại, sự đóng góp vào tăng trưởng của nền kinh tế, mà qua công tác thẩm định đã giúp Nhà nước có thông tin về hiệu quả của dự án về phúc lợi xã hội, xóa

đói giảm nghèo, tạo việc làm, bảo vệ và cải tạo môi trường; (2) Giúp cho việc kiểm soát sự tuân thủ pháp luật của Dự án

- Thẩm định dự án đã đem lại lợi ích cho cả doanh nghiệp và cả nền kinh tế:thẩm định

dự án có vai trò quan trọng đối với mọi chủ thể tham gia vào quá trình thực hiện dự án như:Nhà nước,chủ đầu tư,ngân hàng,…Kết quả của thẩm định là cơ sở để các chủ thể đánh giá và ra quyết định đúng đắn.Từ đó,các dự án sẽ đem lại lợi ích cho cả chủ đầu

tư và nền kinh tế,tạo động lực bỏ vốn vào đầu tư sản xuất kinh doanh cua các doanh nghiệp đòng thời cũng là công cụ để Nhà nước đảm bảo điều tiết hài hòa các loại lợi ích của tư nhân và của nền kinh tế

-Thông qua hoạt động thẩm định dự án đầu tư Nhà nước có thể trực tiếp kiểm tra,giám sát,xem xét các nhu cầu,chiến lược phát triển,tình hình hoạt động đầu tư của từng địa phương,từng ngành qua nội dung các dự án xin phê duyệt.Từ đó,Nhà nước có thể can thiệp một cách kịp thời để tránh gây lãng phí vốn vào các dự án không hiệu quả

-Thẩm định dự án giúp cho việc kiểm tra,kiểm soát việc đảm bảo đúng tiêu chuẩn đề ra: thông qua các bộ Luật, các Nghị định,các văn bản hướng dẫn qui đinh chi tiết những tiêu chuẩn của việc thi công thực hiện dự án.Từ đó,Nhà nước có thể đánh giá xem dự án có đảm bảo các tiêu chuẩn kinh tế kĩ thuật đó hay không để kịp thời khắc phục cũng như xử lý các tình huống xấu có thể xảy ra với dự án

- Qua thẩm định giúp cho việc xác định rõ tư cách pháp nhân của các bên tham gia đầu

tư vào dự án

b Những mặt còn tồn tại:

* Tồn tạichung:

- Về khâu tổ chức hoạt động: Dù thời gian qua khâu thẩm định đã được chú trọng đáng

kể, nhưng trên thực tế các Phòng chuyên trách về khâu thẩm định chưa thực sự tách biệt rõ ràng, còn lồng ghép với các nghiệp vụ khác Vì vậy, sự tách bạch và tập trung trong công tác thẩm định chưa đảm bảo.Bên cạnh đó sự phối hợp giữa các bộ phận còn hạn chế, cán bộ thẩm định thường làm việc khá riêng lẻ, kinh nghiệm chưa cao

- Về phương pháp thẩm định: trên thực tế chưa có sự đan xen, kết hợp các biện pháp thẩm định, sử dụng hệ thống chỉ tiêu còn hạn chế, chưa áp dụng linh hoạt và khoa học

- Về nội dung và quy trình: thực hiện khá đầy đủ, nhưng đôi khi vẫn mang tính chất bề ngoài, sơ sài;Quá chú trọng khía cạnh tài chính, tổng mức đầu tư, còn các khía cạnh khác thì chỉ thẩm định chung chung

- Về trang thiết bị: hệ thống thiết bị công nghệ chưa đầu tư đúng mức, chưa khai thác triệt để ứng dụng, tính năng ưu việt của công nghệ

- Về mạng lưới thông tin chủ yếu do khách hàng gửi đến

- Cán bộ thẩm định non trẻ, thiếu kinh nghiệm

* Tồn tại đối với thẩm định dự án đầu tư:

- Công tác lập dự án, cũng như công tác thẩm định dự án chưa được nghiên cứu đầy

đủ, không lường hết được các yêu cầu và sự phát triển của địa phương, dẫn đến dự án phải phê duyệt điều chỉnh, bổ sung nhiều lần, làm chậm tiến độ thực hiện dự án

- Công tác thẩm định dự án đôi khi thiên về lợi ích của Chủ đầu tư, của Người đề xuất

dự án, chưa phân tích để đạt đến sự hài hòa giữa các đối tượng được hưởng lợi từ dự

án và người chịu thiệt hại, mất mát từ dự án Từ đó, tạo nên mâu thuẫn giữa những người đề xuất dự ánvà toàn xã hội, mà phần lớn lợi ích của dự án lại tập trung vào bộ phận tương đối hẹp.Dẫn đến công tác thẩm định dự án không toàn diện

- Công tác thẩm định dự án đôi khi không dự đoán được nhu cầu thực tế: Tổng mức đầu tư để thực hiện dự án khá lớn (chi phí xây dựng, chi phí quản lý, chi phí mua sắm máy móc thiết bị,…), nếu công tác thẩm định không căn cứ trên nhu cầu thực tế sẽ gây

ra nhiều tổn thất do chủ đầu tư, các nhà thầu, nhà tài trợ,…Kết quả của những tổn thất

đó là sản phẩm của dự án không được ưa chuộng, không đáp ứng nhu cầu thực tế của người tiêu dùng, doanh số thấp, doanh thu thấp, không bù đắp được chi phí, dự án hoạt động kém hiệu quả, không đáp ứng được những mục tiêu, yêu cầu đề ra

- Ý kiến phản biện của tổ chức, cá nhân đối với dự án, đôi khi chưa được quan tâm đúng mức, đặc biệt đối với dự án có phạm vi hẹp

- Kiến thức, nhận thức của cán bộ thẩm định dự án về chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, ngành, địa phương; trình độ kinh tế chung của địa phương, đất nước,

thể giới còn hạn chế, và đây lại là các nội dung quan trọng trong công tác thẩm định dự

án Do vậy, công tác thẩm định dự án, đôi khi không đảm bảo được tính khách quan

- Việc đánh giá các chỉ tiêu hiệu quả tài chính của dự án (NPV, IRR, ) còn hạn chế, không được quan tâm đúng mức; Có dự án còn không đề cập đến

1.2.3 Thẩm định Thiết kế kỹ thuật, thiết kế bản vẽ thi công và dự toán, Báo cáo Kinh tế - Kỹ thuật

1.2.3.1 Về thẩm quyền thẩm định

a Đối với dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước:

Hồ sơ trình thẩm định được gửi đến cơ quan chuyên môn về xây dựng theo phân cấp

Bộ Giao thông vận tải đối với công trình giao thông;

Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đối với công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn;

Bộ Công Thương đối với công trình hầm mỏ, dầu khí, nhà máy điện, đường dây tải điện, trạm biến áp và các công trình công nghiệp chuyên ngành;

Bộ Quốc phòng, Bộ Công an đối với các công trình thuộc lĩnh vực quốc phòng, an ninh Các Bộ chuyên ngành nêu trên: chủ trì tổ chức thẩm định thiết kế kỹ thuật, dự toán xây dựng (trường hợp thiết kế ba bước); thiết kế bản vẽ thi công, dự toán xây dựng (trường hợp thiết kế hai bước) của công trình cấp đặc biệt, cấp I; công trình do Thủ tướng Chính phủ giao và các công trình thuộc dự án do mình quyết định đầu tư

- Cơ quan chuyên môn trực thuộc UBND tỉnh, Thành phố trực thuộc trung ương, gồm:

Sở Xây dựng đối với công trình dân dụng, công trình công nghiệp nhẹ, công trình công nghiệp vật liệu xây dựng, công trình hạ tầng kỹ thuật và công trình giao thông trong đô thị;

Sở Giao thông vận tải đối với công trình giao thông;

Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đối với công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn;

Sở Công Thương đối với công trình hầm mỏ, dầu khí, nhà máy điện, đường dây tải điện, trạm biến áp và các công trình công nghiệp chuyên ngành

Các Sở chuyên ngành nêu trên: chủ trì tổ chức thẩm định thiết kế kỹ thuật, dự toán xây dựng (trường hợp thiết kế ba bước); thiết kế bản vẽ thi công, dự toán xây dựng (trường hợp thiết kế hai bước) của công trình từ cấp II trở xuống được đầu tư xây dựng trên địa bàn hành chính của tỉnh, trừ các công trình khac theo quy định

b Đối với dự án sử dụng vốn nhà nước ngoài ngân sách:

Hồ sơ trình thẩm định được gửi đến cơ quan chuyên môn về xây dựng theo phân cấp

để thẩm định, cụ thể như sau:

- Các Bộ chuyên ngành:

Bộ Xây dựng đối với công trình dân dụng, công trình công nghiệp nhẹ, công trình công nghiệp vật liệu xây dựng, công trình hạ tầng kỹ thuật và công trình giao thông trong đô thị

Bộ Giao thông vận tải đối với công trình giao thông;

Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đối với công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn;

Bộ Công Thương đối với công trình hầm mỏ, dầu khí, nhà máy điện, đường dây tải điện, trạm biến áp và các công trình công nghiệp chuyên ngành;

Bộ Quốc phòng, Bộ Công an đối với các công trình thuộc lĩnh vực quốc phòng, an ninh

Các Bộ chuyên ngành nêu trên: chủ trì tổ chức thẩm định thiết kế kỹ thuật, dự toán xây dựng (trường hợp thiết kế ba bước) và thiết kế bản vẽ thi công, dự toán xây dựng (trường hợp thiết kế hai bước) của công trình cấp đặc biệt, cấp I; công trình từ cấp III trở lên của dự án thuộc chuyên ngành do tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước thuộc phạm vi quản lý của mình quyết định đầu tư; công trình do Thủ tướng Chính phủ giao

và các công trình thuộc dự án do mình quyết định đầu tư

- Cơ quan chuyên môn trực thuộc UBND tỉnh, Thành phố trực thuộc trung ương, gồm:

Sở Xây dựng đối với công trình dân dụng, công trình công nghiệp nhẹ, công trình công nghiệp vật liệu xây dựng, công trình hạ tầng kỹ thuật và công trình giao thông trong đô thị;

Sở Giao thông vận tải đối với công trình giao thông;

Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đối với công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn;

Sở Công Thương đối với công trình hầm mỏ, dầu khí, nhà máy điện, đường dây tải điện, trạm biến áp và các công trình công nghiệp chuyên ngành

Các Sở chuyên ngành nêu trên:chủ trì tổ chức thẩm định thiết kế kỹ thuật, dự toán xây dựng (trường hợp thiết kế ba bước) và thiết kế bản vẽ thi công, dự toán xây dựng (trường hợp thiết kế hai bước) của công trình từ cấp III trở lên được đầu tư xây dựng trên địa bàn hành chính của tỉnh, trừ các công trình khác theo quy định

c) Đối với công trình của dự án sử dụng vốn khác thuộc đối tượng do cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định: theo quy định tại Khoản 1 Điều 26 của Nghị định 59/2015/NĐ-CP[3]:

Hồ sơ trình thẩm định được gửi đến cơ quan chuyên môn về xây dựng theo phân cấp

để thẩm định thiết kế xây dựng và đến cơ quan chuyên môn trực thuộc người quyết định đầu tư để thẩm định thiết kế công nghệ (nếu có) và dự toán xây dựng;

d) Đối với công trình không thuộc đối tượng thẩm định của cơ quan chuyên môn về xây dựng:

Cơ quan chuyên môn trực thuộc người quyết định đầu tư thẩm định toàn bộ các nội dung của thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở và dự toán xây dựng công trình

1.2.3.2 Về nội dung thẩm định thiết kế kỹ thuật, Thiết kế bản vẽ thi công, Báo cáo Kinh

tế - kỹ thuật:

a Nội dung thẩm định thiết kế kỹ thuật, Thiết kế bản vẽ thi công:

Kiểm tra sự nhất quán giữa Thiết kế kỹ thuật với thiết kế cơ sở; Thiết kế bản vẽ thi công với thiết kế kỹ thuật; Nếu là thiết kế một bước là sự đồng bộ giữa thiết kế kỹ thuật thi công với nhiệm vụ thiết kế

Quy chuẩn, tiêu chuẩn, quy định của Nhà nước, pháp luật phải được tuân thủ nếu áp dụng vào hồ sơ thiết kế

Phương án thiết kế được lựa chọn phải đảm bảo được mục đích, tính năng sử dụng của công trình, công trình phải an toàn, và không gây ảnh hưởng xấu đến các công trình xung quanh

Đối với công trình có sử dụng đến công nghệ, phải thẩm định xem xét: dây truyền công nghệ, thiết bị công nghệ phải phù hợp với công nghệ được lựa chọn

Công trình trong quá trình triển khai thực hiện phải có các biện pháp, phương án đảm bảo an toàn về phòng chống cháy nổ, đồng thời không gây tác động tiêu cực đến môi trường lân cận, khu vực

Xem xét, kiểm tra tổng dự toán xây dựng công trình: về khối lượng giữa bản vẽ thiết

kế so với dự toán; đơn giá dự toán; định mức vận dụng

b Thẩm định Báo cáo Kinh tế - Kỹ thuật:

Bao gồm thẩm định về các mặt: (1) mục tiêu và sự cần thiết, (2) thời gian triển khai, (3) tổng mức đầu tư, (4) hiệu quả của công trình trong việc phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, khu vực và các ngành

Các nội dung về: diện tích đất công trình chiếm chỗ, phương án đền bù, giải phóng mặt bằng; an toàn về phòng chống cháy nổ; tác động đến môi trường lân cận, khu vực;

và các yếu tố khác như quốc phòng, an ninh

Xem xét các yếu tố bảo đảm tính khả thi gồm nhu cầu sử dụng đất, khả năng giải phóng mặt bằng; các yếu tố ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, môi trường

Phương án thiết kế được lựa chọn phải đảm bảo được mục đích, tính năng sử dụng của công trình, công trình phải an toàn, và không gây ảnh hưởng xấu đến các công trình xung quanh

Đối với công trình có sử dụng đến công nghệ, phải thẩm định xem xét: dây truyền công nghệ, thiết bị công nghệ trong dây truyền phải phù hợp

Công trình trong quá trình triển khai thực hiện phải có các biện pháp, phương án đảm bảo an toàn về phòng chống cháy nổ, đồng thời không gây tác động tiêu cực đến môi trường lân cận, khu vực

Xem xét, kiểm tra dự toán xây dựng công trình: về khối lượng giữa bản vẽ thiết kế so với dự toán; đơn giá dự toán; định mức vận dụng

Điều kiện năng lực của đơn vị tư vấn thiết kế[3]

1.2.3.3 Đánh giá về công tác thẩm định Thẩm định thiết kế kỹ thuật,Thiết kế bản vẽ thi công và Báo cáo Kinh tế - kỹ thuật

Giai đoạn thực hiện đầu tư được tiến hành ngay sau khi dự án được chính thức phê duyệt tức là dự án đã được thẩm định.Tuy nhiên vai trò của thẩm định không chỉ dừng lại ở quá trình chuẩn bị đầu tư mà nó còn phát huy ngay cả khi dự án đi vào thực hiện.Xuất phát từ môi trường của hoạt động đầu tư là luôn biến động và chịu sự tác động của rất nhiều nhân tố,vì thế cho nên người lập báo cáo nghiên cứu khả thi cũng như người có chức năng thẩm định cũng không thể lường trước hết những khó khăn

mà dự án gặp phải.Để khắc phục tình trạng này và đảm bảo cho hoạt động đầu tư phát triển đem lại hiệu quả như mong muốn thì công tác thẩm định thiết kế triển khai sau thiết kế cơ sở cũng có vai trò quan trọng không kém gì giai đoạn trên

- Mang lại hiệu quả kinh tế cao cho Chủ đầu tư, tiết kiệm tối đa chi phí đầu tư xây dựng công trình;

- Mang lại chất lượng của đồ án thiết kế, vì đã được thẩm định, kiểm định trước khi phê duyệt và đưa ra thi công;

- Đảm bảo được sự phù hợp giữa khối lượng dự toán và hồ sơ thiết kế; đơn giá định mức công việc so với biện pháp thi công; giá cả vật liệu phù hợp với thị trường và yêu cầu sử dụng, để tránh lãng phí thất thoát trong việc thực hiện dự án;

- Đảm bảo hồ sơ thiết kế quy định chặt chẽ các phương án an toàn lao động, phòng chống cháy nổ, vệ sinh môi trường được đơn vị tư vấn áp dụng trong hồ sơ thiết kế, và qua đó, điều quan trọng nhất là đảm bảo được yếu tố an toàn trong quá trình thi công;

- Đánh giá được năng lực công tác của đơn vị tư vấn lập hồ sơ thiết kế và năng lực cá nhân chuyên gia tham gia lập hồ sơ thiết kế Qua đó, một lần nữa giúp Chủ đầu tư đánh giá được tổ chức tư vấn mà mình lựa chọn có phù hợp, đảm bảo năng lực theo quy định của pháp luật hay không

b Những mặt còn tồn tại

- Công tác thẩm định thiết kế giai đoạn thiết kế triển khai sau thiết kế cơ sở cũng là công tác của cá nhân, đơn vị có chức năng thẩm định nói chung Do vậy, công tác thẩm định ở giai đoạn này cũng sẽ có những mặt tồn tại chung, có thể xảy ra như những tồn tại chung ở giai đoạn thẩm định dự án đầu tư

- Với nội dung chuyên môn cụ thể trong giai đoạn thẩm định thiết kế sau thiết kế cơ

sở, theo đánh giá của tác giả còn tồn tại:

Quá trình tác nghiệp thẩm định chưa cẩn thận, kỹ càng, dẫn đến không phát hiện ra các sai sót của tư vấn thiết kế, dự toán: kiểm tra bóc tách khối lượng từ bản vẽ thiết kế chưa đúng; giá cả vật liệu không phù hợp với thị trường; kiểm tra sự đồng nhất giữa biện pháp thi công và dự toán chưa hết, dẫn đến kết quả thẩm định dự toán không chính xác;

Đôi khi có đơn vị thẩm định liên hệ với tư vấn thiết kế, sử dụng các tài liệu và kết quả

dự toán để chỉnh sửa;

Nội dung thẩm định nặng về phản biện, chưa đáp ứng yêu cầu đảm bảo tối ưu của phương án thiết kế về kinh tế - kỹ thuật; Công tác thẩm định đôi khi còn mang tính hình thức, chưa kiểm soát hết được sự bất hợp lý, không đồng nhất trong hồ sơ, làm mất nhiều thời gian phải chỉnh sửa, làm chậm tiến độ chung của dự án, gây khó khăn trong công tác đấu thầu và tổ chức thi công;

Khi đóng dấu thẩm định không kiểm soát hồ sơ dẫn đến những bất hợp lý trong thiết

kế hoặc không có sự thống nhất giữa các bản vẽ Tác giả đánh giá, tình trạng này xảy

ra khá phổ biến đối với các đơn vị thẩm tra và cơ quan thẩm định;

Công tác thẩm định nhiều khi chưa khoa học, nhiều đơn vị chưa đưa ra được quy trình

cụ thể của các nội dung cần phải thẩm định, dẫn đến nhiều nội dung sai sót vẫn không phát hiện ra;

Cán bộ thẩm định chưa nắm bắt được thực tế, nhu cầu phát triển của địa phương, dẫn đến khi triển khai phải thay đổi, điều chỉnh, bổ sung thiết kế nhiều lần;

Công tác thẩm định thiết kế nhiều khi được thực hiện trong phòng, cán bộ thiết kế không đi thực địa, dẫn đến kết quả thẩm định đôi khi không sát với hiện trường;

Công tác thẩm định dựa trên phương án, hồ sơ đề nghị thẩm định được gửi đến, do vậy việc mạnh dạn đề xuất áp dụng công nghệ xây dựng mới có nhiều tiến bộ để điều chỉnh phương án trong hồ sơ thiết kế còn hạn chế;

Phương án thiết kế khi đi vào thi công không khả thi, minh chứng là Hồ sơ dự thầu thi công của Nhà thầu xây lắp vẫn đôi khi phải đề xuất biện pháp thi công khác để đảm bảo tiết độ, chất lượng, tính khả thi trong quá trình thi công công trình

1.3 Một số minh họa cụ thể về ảnh hưởng của công tác thẩm tác động đến chất lượng dự án, công trình xây dựng

- Dự án thủy lợi có hiệu quả cao:

Trong những năm qua hàng vạn công trình thủy lợi đã được xây dựng;tuy nhiên, thành quả nổi bật phải nói đến các dự án thủy điện như: Công trình thủy điện Hòa Bình, thủy điện Sơn La, thủy điện Yaly,… Nhà máy thủy điện Sơn La được xây dựng tại huyện Mường La, tỉnh Sơn La, khởi công xây dựng năm 2005 và hoàn thành năm 2012, đây

là nhà máy thủy điện lớn nhất cả khu vực Đông Nam Á Hồ thủy điện Sơn La trải dài 120km trên địa bàn 3 tỉnh Sơn La, Lai Châu và Điện Biên với dung tích hồ chứa 9,26

tỷ m3 nước Nhà máy phát điện có 6 tổ máy với tổng công suất thiết kế là 2.400 MW Thành quả chung của công tác thủy lợi đối với công cuộc xây dựng đất nước ta là rất

to lớn và đã góp phần thúc đẩy phát triển nông nghiệp, phòng chống thiên tai có bước phát triển mạnh mẽ, góp phần cấp nước cho sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, dân sinh và cải tạo môi trường

- Bên cạnh đó, vẫn tồn tại những dự án, công trình cón nhiều hạn chế:

(1) Nguyên nhân dẫn đến sập giàn giáo trong khu công trường Formosa, tỉnh Hà Tĩnh

Hình 1.1 Sập giàn giáo trong khu công trường Formosa, tỉnh Hà Tĩnh

Theo báo cáo điều tra, Viện Khoa học công nghệ xây dựng, Công ty cổ phần Kiểm định kỹ thuật, an toàn và tư vấn xây dựng kết luận nguyên nhân sập giàn giáo nói trên:

Hình 1.2Nhiều ốc vít hoen gỉ trên khung giàn giáo bị đổ sập (chụp ngày 26/3/2015)

Là do kết cấu của giàn giáo được thiết kế với độ an toàn thấp, đòi hỏi phải vận hành chính xác nếu không nguy cơ mất ổn định cột ray rất cao Căn cứ tài liệu tính toán thiết kế được cung cấp thì trong tính toán, thiết kế chưa xét đến sự mất ổn định ngoài mặt phẳng khung của hệ thanh cột ray hạ kích Vì vậy, mặc dù hệ cột ray hoàn toàn đảm bảo khả năng chịu lực trong mặt phẳng khung nhưng lại mất an toàn ngoài mặt phẳng khung cột Độ an toàn này thực tế còn thấp hơn nữa do sự ăn mòn kết cấu thép gây ra bởi tác động của khí hậu và môi trường khắc nghiệt vùng ven biển miền Trung Cho nên khi gặp trục trặc hay các vấn đề vận hành vượt quá giới hạn cho phép thì hệ thống giàn giáo sụp đổ

(2) Sập đổ công trường trường mầm non ở quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội

Hình 1.3Sập đổ công trường trường mầm non ở quận Nam Từ Liêm, Hà Nội

Hiện trường: gần 3h sáng ngày 25/9, tại thời điểm đổ bê tông ô sàn cuối cùng có hiện tượng mất ổn định hệ thống giáo thi công sàn (hệ giáo chống sàn và cốp pha sàn) Khoảng 3h45 cùng ngày, toàn bộ phần bê tông đã đổ và hệ giáo thi công bê tông sàn tầng 3 sập xuống sàn tầng 2 làm phần sàn tầng 2 tại khu vực này tiếp tục sập xuống sàn cốt 0.00 và gây võng, nứt sàn cốt 0.00 (sàn tầng hầm)

Công trình mầm non tư thục Vườn Xanh thi công theo giấy phép xây dựng số 66/ ngày 22/6/2017 do Sở Xây dựng Hà Nội cấp Công trình đã được Sở Xây dựng thẩm định thiết kế và cấp phép xây dựng.Có thông báo thi công vào ngày 08/08/2017 đã được UBND Phường Mỹ Đình 1 xác nhận.Theo kết luận của cơ quan chuyên môn, nguyên nhân là do Giàn giáo không đủ khả năng chịu lực

(3)Dự án mở rộng QL1 qua Bình Định hạn chế trong thẩm định làm tăng tổng mức

Hình 1.4Dự án quốc lộ 1 thuộc tỉnh Bình Định Kiểm toán Nhà nước mới có báo cáo kiểm toán hoạt động xây dựng và việc quản lý,

sử dụng vốn đầu tư xây dựng công trình mở rộng Quốc lộ 1 đoạn Km1212+400 thuộc tỉnh Bình Định chỉ ra nhiều điểm sai sót, tồn tại Dự án có tổng mức đầu tư được Bộ Giao thông vận tải phê duyệt ngày 23/5/2013 là 4.109 tỷ đồng Theo kiểm toán, việc thẩm định, phê duyệt dự án đầu tư khi báo cáo đánh giá tác động môi trường chưa được phê duyệt để đẩy nhanh tiến độ triển khai thực hiện các bước tiếp theo của dự án là chưa phù hợp với quy định tại Điều 13 Nghị định 29 về đánh giá

Km1153-môi trường chiến lược, đánh giá tác động Km1153-môi trường, cam kết bảo vệ Km1153-môi trường Trách nhiệm này theo Kiểm toán Nhà nước thuộc về Bộ Giao thông vận tải

Kiểm toán cũng cho biết, công tác lập, thẩm tra, thẩm định, phê duyệt tổng mức đầu tư của dự án còn một số tồn tại làm tăng tổng mức đầu tư 208,7 tỷ đồng Cụ thể, xác định khối lượng một số hạng mục công trình trong tổng mức đầu tư chưa phù hợp với thiết

kế cơ sở của dự án làm tăng tổng mức đầu tư 143,5 tỷ đồng, xác định đơn giá dầu mazut chưa đúng theo thông báo giá tháng 4/2013 của UBND tỉnh Bình Định làm tăng tổng mức đầu tư 13,6 tỷ đồng

Bên cạnh đó, áp dụng định mức đào thay đất K98 theo định mức đất cấp 4 chưa phù hợp với kết quả khảo sát địa chất nền đường đoạn KM11530-Km1195 (đất cấp 3) làm tăng tổng mức đầu tư 224 triệu đồng…

Trách nhiệm đối với một loạt sai sót vừa nêu được kiểm toán chỉ ra thuộc về tư vấn lập tổng mức đầu tư, tư vấn thẩm tra tổng mức đầu tư, Ban quản lý dự án 2, đơn vị thẩm định và Bộ Giao thông vận tải

Kiểm toán Nhà nước cũng cho biết, qua công tác kiểm toán cho thấy còn một số sai sót trong công tác lập, thẩm định, phê duyệt dự toán điều chỉnh tại một số hạng mục công trình, nguyên nhân do tính toán sai khối lượng, áp dụng đơn giá làm tăng giá trị dự toán các gói thầu 11,9 tỷ đồng

Cụ thể, đối với chi phí xây dựng, do tính toán khối lượng chưa phù hợp với hồ sơ thiết

kế bản vẽ thi công được duyệt, làm tăng giá trị dự toán 3,4 tỷ đồng, tính thừa công tác bốc xúc cấp phối đá dăm từ bãi ủ lên phương tiện rải trong đơn giá tổng hợp các công tác cấp phối đá dăm làm tăng giá trị dự toán 524 triệu đồng…

Đối với chi phí tư vấn đầu tư xây dựng, áp dụng định mức còn chưa phù hợp trong công tác khảo sát lập dự án đầu tư làm tăng giá trị dự toán 511,7 triệu đồng

(4) Đánh giá của các chuyên gia - Đầu tư công:thẩm định kém, tù mù hiệu quả

Thực trạng nhiều dự án đầu tư công đầu tư lớn nhưng thiếu hiệu quả, gây lãng phí đã được cảnh báo từ lâu Điều này dẫn đến lãng phí vốn đầu tư, làm giảm chất lượng tăng trưởng nền kinh tế Nhiều chuyên gia cho rằng sự thiếu hiệu quả trong đầu tư công xuất phát từ những dự án đầu tư đa mục tiêu, tiên liệu sai hiệu quả kinh tế, quá trình thẩm

định dự án thiên về thẩm định chi phí, thậm chí, những quy định đánh giá hiệu quả kinh

tế - xã hội chưa rõ ràng, nên khi thẩm định dự án đầu tư công không biết đắt hay rẻ + Những dự án ngàn tỷ chỉ biết lỗ

Báo cáo của Bộ Công Thương cho biết cả nước có 7 nhà máy sản xuất nguyên liệu sinh học (bio- ethanol) Ước tính tổng mức đầu tư vào 7 dự án này gần 10.000 tỷ đồng, nhưng hiện hoạt động cầm chừng trước nguy cơ đóng cửa Khi tính toán hiệu quả đầu tư các dự

án này, chủ đầu tư dựa trên giá sắn nguyên liệu đầu vào, giá xăng dầu tại thời điểm lập dự

án khoảng 20.000 đồng/lít, và đề án phát triển nhiên liệu sinh học đến 2015, tầm nhìn

2025, với ràng buộc chính sách bắt buộc người dân phải sử dụng xăng sinh học

Sử dụng các nguồn lực kinh tế, đặc biệt là trong xây dựng công trình có sử dụng vốn nhà nước, thất thoát, lãng phí còn nghiêm trọng, đang là hiện tượng chưa kiềm chế được dù Chính phủ và các địa phương đã vào cuộc Đây là vấn đề nhức nhối, cần ngăn chặn, siết chặt ở từng khâu công việc một Trong đó, phải thẩm định chặt, đấu thầu tốt, thi công đảm bảo.(Ông Bùi Quang Vinh, nguyên Bộ trưởng Bộ KH-ĐT)

Đi kèm với nó là cam kết bao tiêu sản phẩm của Tổng công ty Dầu Việt Nam (PV OIL), dù cho giá nhiên liệu trên thế giới như thế nào vẫn đảm bảo tỷ suất lợi nhuận 19% Cam kết của PV OIL giống như cam kết của Tập đoàn Dầu khí quốc gia (PVN)

về bao tiêu sản phẩm các dự án Nhà máy Lọc dầu Dung Quất và Nghi Sơn Đến nay Nhà máy Lọc dầu Dung Quất đã đi vào hoạt động và thua lỗ, dự án Nhà máy Lọc dầu Nghi Sơn chưa đi vào hoạt động Nhưng theo tính toán của PVN, với giá xăng dầu hiện tại tập đoàn này sẽ phải chi cả chục ngàn tỷ đồng để thực hiện cam kết bao tiêu sản phẩm khi 2 nhà máy lọc dầu lớn nhất cả nước này cùng đi vào vận hành

Về dự án mở rộng gang thép Thái Nguyên do CTCP Gang thép Thái Nguyên (thuộc Tổng Công ty Thép Việt Nam), sau khi ký hợp đồng EPC (hợp đồng thiết kế, cung cấp thiết bị công nghệ và thi công xây dựng công trình) với tổng thầu là Tập đoàn Xây lắp luyện kim Trung Quốc, dự án đã đội vốn khoảng 5.000 tỷ đồng Đến nay, sau khi giải ngân 4.500 tỷ đồng, dự án rơi vào cảnh trùm mền và các bộ, ngành liên quan đang tìm cách giải cứu dự án Một trường hợp dự án đầu tư công kém hiệu quả khác là Nhà máy

Xơ sợi polyester Đình Vũ, có tổng vốn đầu tư khoảng 7.000 tỷ đồng nhưng đến nay càng hoạt động càng lỗ và đứng trước nguy cơ phá sản Đây cũng là một dự án ngàn tỷ

đồng nằm trong tình trạng chờ các bộ, ngành giải cứu bằng cơ chế ưu đãi, hoặc bơm thêm vốn để duy trì hoạt động

+ Yếu kém thẩm định đầu tư

Nói về công tác thẩm định dự án đầu tư công, ông Tăng Ngọc Tráng, Phó Vụ trưởng

Vụ Giám sát và Thẩm định đầu tư Bộ Kế hoạch - Đầu tư (KH-ĐT), cho biết trong thẩm định đầu tư đều có quy định thẩm định hiệu quả kinh tế-xã hội dự án Làm rõ xem các dự án có hiệu quả kinh tế-xã hội hay không? Nhưng khả năng áp dụng dự án theo phương pháp định lượng chi phí và lợi ích hiện nay rất khó khăn dù đã có quy định các bước thẩm định báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, báo cáo nghiên cứu khả thi (FS), và thẩm định chủ trương đầu tư, tiếp đó là thẩm định dự toán đầu tư Ngoài ra còn có các đánh giá bắt buộc là đánh giá kết thúc và đánh giá tác động

Một trong những hạn chế của hoạt động đầu tư công hiện nay là ai cũng có quyền quyết định Ở cấp Trung uơng là các bộ, ngành; cấp địa phương là các tỉnh, thành phố; đặc biệt các doanh nghiệp nhà nước cũng có quyền quyết định đầu tư công Sự chồng chéo này dẫn đến tình trạng cùng một quãng sông có 2 cây cầu khác nhau; cùng một khu vực Bộ Giao thông - Vận tải đầu tư 1 con đường, địa phương cũng đầu tư 1 con đường khác.(Ông Hà Huy Tuấn, Phó Chủ tịch Ủy ban Giám sát Tài chính quốc gia) Theo ước tính, hiện có khoảng 45-50% dự án đầu tư công phải điều chỉnh trong quá trình thực hiện, nhiều dự án điều chỉnh tăng tổng mức đầu tư quá lớn làm giảm hiệu quả đầu tư hoặc không còn hiệu quả đầu tư Số dự án đầu tư công chậm tiến độ chiếm khoảng 11% tổng số dự án được đầu tư Một số dự án đầu tư hiệu quả thấp hoặc không

có hiệu quả, không đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội Có những dự án đầu tư công nội dung trùng lắp, chồng chéo, gây cản trở, hoặc làm mất hiệu quả của các dự án đầu tư trước đó Nhiều chuyên gia cho rằng, điều kiện nâng cao hiệu quả đầu tư công hiện nay là hoàn thiện thể chế đầu tư, thành lập cơ quan thẩm định độc lập để đánh giá hiệu quả đầu tư dự án đầu tư công Cơ quan thẩm định độc lập phải gồm nhiều thành viên có tiếng nói trên địa bàn đầu tư Nói đến đầu tư công phải nói đến chức năng Nhà nước, nhưng những dự án tư nhân làm được, cần xem lại Nhà nước có nên làm hay không, không đơn thuần chỉ tính đến lợi ích, chi phí

TS Đặng Đức Anh, Trung tâm Thông tin và dự báo kinh tế-xã hội (Bộ KH-ĐT), nêu quan điểm dự án đầu tư công đang phụ thuộc nhiều vào người ra quyết định mà không

lượng hóa hết được hiệu quả kinh tế Điều quan trọng đo đếm hiệu quả kinh tế dự án là

sự minh bạch và trách nhiệm giải trình Điểm hạn chế các phương pháp đánh giá hiệu quả đầu tư hiện nay là thông tin đầu vào rất thiếu Quá trình thẩm định hiện nay phần lớn mang tính khép kín Trong kế hoạch đầu tư trung hạn các địa phương đề nghị Trung ương hỗ trợ ngược hiện nay rất lớn, dự án nào trình lên cũng hiệu quả cả, nên rất khó thẩm định Vì vậy, cần xây dựng hệ thống dữ liệu quốc gia về đánh giá dự án đầu tư Quá trình tái cơ cấu đầu tư công đang diễn ra, nhưng theo TS Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và quản lý kinh tế Trung ương, còn quá nhiều việc phải làm nếu muốn thực hiện thành công cải cách đầu tư công Thẩm định khép kín chỉ là một lỗi, cần chuyển sang cơ quan thẩm định độc lập các dự án đầu tư công, đây là cải cách khó thực hiện Cũng theo ông Cung, trong đầu tư công muốn có sân bay thì thôi bảo tàng, nhà văn hóa; muốn có cảng biển thì thôi tượng đài "Giờ chúng ta muốn có tất cả sân bay, đường cao tốc, tượng đài, bến cảng, trường học, nhà văn hóa cùng lúc Yêu cầu này nền kinh tế không thể chịu nổi Mặt khác, nếu không có lựa chọn trong đầu tư công sẽ tạo ra sự đầu tư theo phong trào, tràn lan, lãng phí và kém hiệu quả" - ông Cung nói

Hình 1.5Nhà máy Bio-Ethanol Dung Quất có vốn đầu tư gần 1.900 tỷ đồng đóng cửa,

tạm dừng hoạt động suốt 1 năm qua + Minh bạch tiêu chí dự án:

Theo Ngân hàng Thế giới (WB), 30% lợi ích tiềm năng của đầu tư công trên thế giới

đã bị mất do hiệu quả đầu tư thấp Trong đầu tư công, các nước đang phát triển mất

40% lợi ích tiềm năng, các nước đang nổi lên mất 27% và các nước phát triển mất khoảng 13% Nghiên cứu đánh giá hiệu quả 10 dự án đầu tư công tại Quảng Ninh cũng cho thấy quản lý đầu tư công ở Việt Nam có tính đặc thù cao, ảnh hưởng nhiều bởi yếu

tố phi kinh tế Dự án đầu tư công ở Việt Nam khác quốc tế, do tính xã hội rất cao nên khó lượng hóa hiệu quả đầu tư

Các chuyên gia WB đã phân tích hiệu quả đầu tư 2 dự án giao thông tại Quảng Ninh là đường Yên Tử, đường Ba Chẽ - Hạ Long và khuyến cáo, nếu đánh giá hiệu quả kinh tế ròng, dự án đường Yên Tử dài 3km có tổng mức đầu tư 34 tỷ đồng, trải nhựa rộng 10,5m, mỗi năm có khoảng 2,5 triệu lượt khách tham quan khu di tích Yên Tử sử dụng con đường này Vì vậy, dự án này đạt hiệu quả giá trị hiện tại ròng khoảng 39 tỷ đồng (nguồn lực tiết kiệm được nhờ rút ngắn thời gian di chuyển) nên rất cần đầu tư Còn dự

án đường Ba Chẽ - Hạ Long dài 20km, tổng mức đầu tư 418 tỷ đồng, phục vụ 20.000 người trong huyện Ba Chẽ đến TP Hạ Long theo tính toán của các chuyên gia WB, giá trị hiện tại ròng của dự án là 181 tỷ đồng, không nên làm

GS Glenn P.Jenkins, giảng viên Trường Đại học Havard - từng nhiều năm làm việc trong lĩnh vực đầu tư công của Canada, khuyến cáo về ưu tiên sắp xếp dự án đầu tư công, kinh nghiệm cho thấy chỉ chấp nhận lựa chọn dự án khi nó tạo ra giá trị hiện tại ròng dương, không chấp nhận dự án nếu nó tạo ra giá trị hiện ròng âm Tuy nhiên, các

dự án không thuần túy về kinh tế không áp dụng tiêu chí này Thực tế không có hệ thống chuẩn đánh giá hiệu quả đầu tư công cho mọi quốc gia, nhưng có 8 điểm chung

để có hệ thống quản lý đầu tư công tốt Đó là: hướng dẫn chiến lược đầu tư và sàng lọc, thẩm định dự án, thẩm tra kết quả thẩm định, lựa chọn và lập dự toán ngân sách, thực hiện, điều chỉnh dự án, cung cấp dịch vụ và đánh giá hiệu quả thực hiện dự án Chất lượng hiệu quả đầu tư công phụ thuộc vào quản lý hiệu quả đầu tư Cần tập trung cải cách thể chế đầu tư công, cách làm chi phí thấp, hiệu quả cao

“Phân định rõ giữa phân tích kỹ thuật và ra quyết định đầu tư Phân tích kỹ thuật là cung cấp dữ liệu tốt nhất để cấp trên ra quyết định phê duyệt đầu tư Tái cơ cấu làm gia tăng đáng kể hiệu quả đầu tư công, cùng 1 đồng vốn đầu tư công nếu cải thiện hiệu quả có thể tăng mức độ đóng góp tăng trưởng GDP gấp 3 lần Việt Nam đã có Luật Đầu tư công 2015, là khuôn khổ pháp lý quản lý đầu tư công Bước khởi đầu đã có, nhưng cải cách là một quá trình đau đớn, nhiều nước phải cải cách nhiều lần mới thành công” - GS Jenkins nói

1.4 Đánh giá chungvề nhân tố ảnh hưởng đến công tác thẩm định

Như Mục 1.1 Chương 1 tác giả đã đề cập, hiện nay nền kinh tế của đất nước trên đà phát triển, theo định hướng hiện đại hóa – công nghiệp hóa, do vậy công tác đầu tư xây dựng trên cả nước tăng nhanh về số lượng, đa dạng về chủng loại công trình Chất lượng, hiệu quảcác công trình được đầu tư xây dựng đã đáp ứng được mục tiêu, nhiệm

vụ đề ra, thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương, góp phần phát triển đất nước.Thành quả trên đạt được có sự đóng góp rất quan trọng của công tác thẩm định dự án, thẩm định thiết kế

Qua phân tích các mặt đạt được, các mặt còn tồn tại của công tác thẩm định nêu trên; Dưới đây, tác giả tổng hợp các nhân tố ảnh hưởng, và coi đó là yếu tố cần thiết để nâng cao chất lượng công tác thẩm định, và đồng thời là cơ sở để định hướng phát triển các nội dung tiếp theo của Luận văn

1.4.1 Căn cứ pháp lý để thẩm định

Căn cứ pháp lý được thể hiện ở các chủ trương, chính sách, quy hoạch phát triển, hệ thống văn bản pháp quy Tính ổn định của các văn bản pháp quy có ảnh hưởng lớn đến quá trình tổ chức thực hiện của công tác thẩm định Bên cạnh các căn cứ pháp lý, công tác thẩm định còn phụ thuộc vào các tiêu chuẩn, quy phạm, định mức, quy ước thông

lệ quốc tế, và yếu tố rất quan trọng khác là các kinh nghiệm thực tiễn

1.4.2 Đội ngũ cán bộ thẩm định

Con người đóng vai trò quan trọng mang tính chất quyết định tới công tác thẩm định

hồ sơ thiết kế Báo cáo thẩm định là kết quả quá trình đánh giá hồ sơ thiết kế về nhiều mặt như sự phù hợp của hồ sơ thiết kế bước sau so với bước trước, sự tuân thủ các văn bản, quy định, tiêu chuẩn, quy chuẩn hiện hành, sự hợp lý giữa khối lượng với giá trị của công trình, các giải pháp thiết kế, thi công, Các đánh giá này phụ thuộc vào nhận định chủ quan, kỹ thuật, phương pháp của người thẩm định Mọi yếu tố khác sẽ không

có ý nghĩa nếu như cán bộ thẩm định không đủ trình độ, thiếu kinh nghiệm và phương pháp làm việc thiếu khoa học Sai lầm của con người trong công tác thẩm định dù vô tình hay cố ý đều dẫn tới những hậu quả nghiêm trọng làm ảnh hưởng tới nhiều mặt của dự án, công trình, đặc biệt là chất lượng của công trình

Thẩm định là một công việc hết sức phức tạp, nó không chỉ là việc tính toán theo những công thức cho sẵn mà đòi hỏi cán bộ thẩm định phải hội tụ được các yếu tố: kiến thức, kinh nghiệm, năng lực và phẩm chất đạo đức Trong đó, yêu cầu về kiến thức là sự am hiểu chuyên sâu về nghiệp vụ chuyên môn và sự hiểu biết sâu rộng về các lĩnh vực liên quan tới dự án Kinh nghiệm của cán bộ cũng có ảnh hưởng rất lớn tới quá trình thẩm định, những tiếp xúc trong hoạt động thực tiễn như lập hồ sơ thiết

kế, thẩm tra, giám sát, các công trình xây dựng sẽ giúp cho các quyết định của thẩm định chính xác hơn, giúp người quyết định đầu tư, chủ đầu tư đưa ra được quyết định đúng đắn, đảm bảo chất lượng của dự án đầu tư và của công trình Năng lực của cán bộ thẩm định là khả năng nắm bắt và xử lý công việc trên cơ sở kiến thức, kinh nghiệm Ngoài ba yếu tố trên, cán bộ thẩm định cần phải có tính kỷ luật cao, phẩm chất đạo đức, lòng say mê và khả năng nhạy cảm trong công việc Nếu cán bộ thẩm định không

có phẩm chất đạo đức tốt sẽ dẫn đến những nhận xét, đánh giá thiếu tính khách quan, minh bạch trong báo cáo thẩm định theo hướng có lợi cho đơn vị yêu cầu thẩm định và cho chính cán bộ thẩm định

1.4.3 Tổ chức công tác thẩm định

Là việc bố trí, sắp xếp, phân công công việc, quy trình tổ chức thẩm định, môi trường làm việc sẽ tạo điều kiện thuận lợi để thực hiện công việc Công tác tổ chức thẩm định cần được thực hiện một cách khoa học, hợp lý, trên cơ sở phân công trách nhiệm cho

cá nhân, phòng ban có chuyên môn với quy trình phù hợp, có sự kiểm tra giám sát chặt chẽ góp phần nâng cao chất lượng của công tác thẩm định