Giái án đại 9 tiết 62 63- Tuần 34

- Tính các diện tích.. - Phương pháp dạy học: Gợi mở vấn đáp, phát hiện và giải quyết vấn đề, hoạt động nhóm, luyện tập thực hành, làm việc cá nhân.?. - Kỹ thuật dạy học: KT chia nhóm, K[r]

Ngày soạn: 20.4.2019

Giảng: 9c: 24/4/2019

Tiết : 62

HÌNH CẦU DIỆN TÍCH MẶT CẦU VÀ THỂ TÍCH HÌNH CẦU (tiết1)

I Mục tiêu:

1 Kiến thức:

- Hs nắm vững các khái niệm của hình cầu: tâm, bán kính, đường kính,đường tròn lớn, mặt cầu

- Hs hiểu được mặt cắt của hình cầu bởi một mặt phẳng luôn là một hình tròn

2 Kĩ năng:

- Hs được luyện kỹ năng phân tích đề bài, áp dụng các công thức tính diện tích xung quanh, diện tích toàn phần, nắm vững công thức tính diện tích mặt cầu

- Thấy được ứng dụng thực tế của hình cầu Hs được giới thiệu về vị trí một điểm trên mặt cầu - Toạ độ địa lý

3 Tư duy:

- Rèn luyện tư duy lôgic, trí tưởng tượng trong thực tế.

- Biết đưa những kiễn thức kĩ năng mới về kiến thức kĩ năng quen thuộc

4 Thái độ:

- HS tích cực, tự giác học tập, có tinh thần học hỏi, hợp tác

5 Năng lực:

- Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, năng lực hợp tác, năng lực tính toán

II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:

- Giáo viên: Máy chiếu Mô hình hình cầu

- Học sinh: nghiên cứu trước bài mới ở nhà, thước, compa, thước đo góc

III Phương pháp- Kỹ thuật dạy học

- Phương pháp dạy học: Gợi mở vấn đáp, phát hiện và giải quyết vấn đề, hoạt động

nhóm, luyện tập thực hành, làm việc cá nhân.

- Kỹ thuật dạy học: KT chia nhóm, KT giao nhiệm vụ; KT đặt câu hỏi; KT trình bày

1 phút

IV.Tổ chức các hoạt động dạy học

1 Ổn định tổ chức:(1')

2 Kiểm tra bài cũ: (Kiểm tra sự chuẩn bị của HS)

Đặt vấn đề: Khi quay một hình chữ nhật một vòng quanh một cạnh cố định, ta được

một hình trụ Khi quay tam giác vuông một vòng quanh một cạnh góc vuông cố định

ta được một hình nón Vậy khi quay một nửa hình tròn tâm O, bán kính R một vòng

quanh đường kính AB cố định ta được hình gì?

3 Bài mới: Hoạt động 3.1 : Hình cầu

+) Mục tiêu: HS hiểu được khái niệm hình cầu

+) Hình thức tổ chức: Dạy học theo tình huống

+) Thời gian:15ph

- Phương pháp dạy học: Gợi mở vấn đáp, phát hiện và giải quyết vấn đề, luyện tập thực hành, làm việc cá nhân

- Kỹ thuật dạy học: KT giao nhiệm vụ; KT đặt câu hỏi; KT trình bày 1 phút

+) Cách thức thực hiện

- Gv: Thực hành quay nửa đường tròn

đường kính AB

+ Nửa đường tròn trong phép quay nói

trên tạo nên mặt cầu

1 Hình cầu.

+ Điểm O được gọi là tâm + R bán kính của hình cầu (hay mặt cầu)

+ Điểm O được gọi là tâm của hình cầu, R

bán kính của hình cầu

- Đưa hình vẽ 103 (Sgk) để Hs hoạt động

cá nhân

? Hãy lấy VD về hình cầu, mặt cầu

Hoạt động 3.2 : Cắt hình cầu bởi một mặt phẳng

+) Mục tiêu: HS nhận được hình dạng mặt cắt của hình cầu

+) Hình thức tổ chức: Dạy học theo tình huống

+) Thời gian:10ph

- Phương pháp dạy học: Gợi mở vấn đáp, phát hiện và giải quyết vấn đề, hoạt động

nhóm, luyện tập thực hành, làm việc cá nhân.

- Kỹ thuật dạy học: KT chia nhóm, KT giao nhiệm vụ; KT đặt câu hỏi; KT trình bày

1 phút

+) Cách thức thực hiện

Cắt hình cầu bởi một mặt phẳng.

- Dùng mô hình hình cầu bị cắt bởi một

mặt phẳng cho học sinh quan sát

? Khi cắt hình cầu bởi một mặt phẳng thì

mặt cắt là hình gì

- Gv:?1 GV đưa trên màn hình

- Yêu cầu học sinh hoạt động nhóm

(3’)thực hiện ?1

? Nhận xét bài của bạn

? Qua ?1 em có nhận xét gì

- Yêu cầu học sinh đọc nhận xét trong Sgk

- Cho học sinh quan sát hình 105 và giới

thiệu Trái đất được xem như một hình

cầu, xích đạọ là một đường tròn lớn

- Yêu cầu học sinh quan sát hình 112

(Sgk-127) và hướng dẫn học sinh nội

dung cơ bản của bài đọc thêm

- Yêu cầu học sinh về nhà đọc bài đọc

thêm để hiểu rõ hơn

2 Cắt hình cầu bởi một mặt phẳng.

- Khi cắt hình cầu bởi một mặt phẳng thì mặt cắt là một hình tròn

?1 Mặt cắt Hình

H.trụ H.cầu

Hình chữ

Hình tròn bán

Hình tròn bán

* Nhận xét (Sgk-122)

Hoạt động 3.3 : Diện tích mặt cầu

+) Mục tiêu: HS biết được công thức tính diện tích mặt cầu

+) Hình thức tổ chức: Dạy học theo tình huống

+) Thời gian:6ph

- Phương pháp dạy học: Gợi mở vấn đáp, phát hiện và giải quyết vấn đề, luyện tập thực hành, làm việc cá nhân

- Kỹ thuật dạy học: KT giao nhiệm vụ; KT đặt câu hỏi; KT trình bày 1 phút

+) Cách thức thực hiện

Hoạt động của GV-HS Nội dung

GV: Bằng thực nghiệm, người ta thấy

diện tích mặt cầu gấp 4 lần diện tích hình

tròn lớn của hình cầu

S = 4R2 mà 2R = d  S = d2

GV: yêu cầu hs làm các ví dụ trong SGK

VD1: Tính diện tích mặt cầu có đường

kính 42 cm

- Yêu cầu học sinh tính

- VD2: (SGK/122)

S mặt cầu = 36 cm2

Tính đường kính của mặt cầu thứ 2 có

diện tích gấp 3 lần diện tích mặt cầu này

Ta cần tính gì đầu tiên ?

3 Diện tích mặt cầu.

Diện tích mặt cầu

S = 4R2 = d2

Trong đó:

R là bán kính của mặt cầu

d là đường kính của mặt cầu

* Ví dụ

Diện tích mặt cầu thứ hai là:

S2 = 36.3 = 108 (cm2)

Ta có: S mặt cầu = d2

<=> 108 = 3,14.d2

=> d2

108 34,39 3,14

=> d 5,86 (cm)

4 Củng cố :(10')

? Em hãy nhắc lại khái niệm về hình cầu, diện tích mặt cầu

- Làm bài 31 (Sgk-124)

Gv cho Hs hoạt động nhóm

+ Nhóm 1: tính 3 ô đầu

+ Nhóm 2: tính 3 ô còn lại

- Hoạt động theo nhóm

áp dụng công thức: S = 4R2

- Hai học sinh lên bảng điền kết quả

- Lớp nhận xét kết quả

R

Diện tích

mặt cầu 1,13mm 2 484,37dm 2 1,006 m 2 125663,7km 2 452,39hm 2

31415,9da

m 2

- Làm bài 32 (Sgk-125)

(Đề bài và hình vẽ đưa lên bảng phụ)

? Để tính diện tích bề mặt của khối gỗ

còn lại (cả trong lẫn ngoài), ta cần

tính những diện tích nào

? Nêu cách tính

- Cần tính diện tích xung quanh của hai hình trụ, diện tích hai mặt bán cầu

- Một Hs đứng tại chỗ nêu cách tính

5 Hướng dẫn học bài và làm bài tập ở nhà: (3')

- Nắm chắc các công thức - Nắm vững các khái niệm về hình cầu

- Nắm chắc công thức tính diện tích mặt cầu

- Hoàn thành các bài tập trong vở bài tập

- BTVN: 33,34,(Sgk-125) (bài 33-làm 3 dòng trên)

27,28,29 (Sbt-128+129)

V Rút kinh nghiệm:

Ngày soạn: 20/4/ 2019

HÌNH CẦU DIỆN TÍCH MẶT CẦU VÀ THỂ TÍCH HÌNH CẦU (tiết2)

I Mục tiêu:

1 Kiến thức:

- Củng cố các khái niệm của hình cầu, công thức tính diện tích mặt cầu Hiểu cách

hình thành công thức tính thể tích hình cầu, nắm vững công thức và biết áp dụng vào bài tập

2.Kĩ năng :

-Vận dụng được cụng thức tính diện tích và thể tích hình cầu

3.Tư duy :

- HS dùng khái niệm hình cầu công thức tính diện tích mặt cầu vận dụng làm bài tập

cẩn thận và suy luận hợp lô gíc

4 Thái độ : Rèn luyện tính cẩn thận cho HS.

5 Năng lực cần đạt:

-Năng lực tự học; Năng lực giao tiếp; Năng lực hợp tác; Năng lực tính toán; Năng

lực giải quyết vấn đề; Năng lực tư duy sáng tạo; Năng lực mô hình hóa toán học; Năng lực sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông; Năng lực sử dụng ngôn ngữ

II Chuẩn bị:

- GV: MC

- HS : Thước thẳng, com pa, ê ke, Máy tính bỏ túi

III Phương pháp- Kỹ thuật dạy học

- Phương pháp dạy học: Gợi mở vấn đáp, phát hiện và giải quyết vấn đề, luyện tập thực hành, làm việc cá nhân

- Kỹ thuật dạy học: KT giao nhiệm vụ; KT đặt câu hỏi; KT trình bày 1 phút

IV.Tổ chức các hoạt động dạy học

1 Ổn định tổ chức:(1')

2 Kiểm tra bài cũ (10’)

- Khi cắt mặt cầu bởi một mặt phẳng ta được mặt cắt là hình gì ?

- Thế nào là đường tròn lớn của hình cầu?

H 1: Làm bài tập 33 (SGK/125 )? (Làm 3 dòng, 3 cột) HS được phập dựng MTBT

Loại bóng Quả bóng gôn Quả khúc côn cầu Quả tennis

Diện tích mặt cầu 5725 mm 2 168,25 cm 2 132,67 cm 2

H2 : Chữa bài 29 (Sbt)

Đề bài đưa lên bảng phụ : Trong các hình sau đây, hình

nào có diện tích lớn nhất ?

(A) Hình tròn có bán kính 2 cm

(B) Hình vuông có độ dài cạnh là 3,5 cm

(C) Tam giác với độ dài các cạnh là 3cm, 4cm, 5cm

(D) Nửa mặt cầu bán kính 4 cm

- Tính các diện tích

S(A) = 22. = 4 (cm2)

S(B) = 3,52 = 12,25 (cm2)

S(C) =

3.4

2 = 6 (cm2)

S(D) =

2

1 4 .4

2  = 32 (cm2)

=> Chọn (D)

3 Bài mới Hoạt động : Thể tích hình cầu

+) Mục tiêu: HS biết được công thức tính thể tích hình cầu

+) Hình thức tổ chứcDạy học theo tình huống

+) Thời gian:16ph

- Phương pháp dạy học: Gợi mở vấn đáp, phát hiện và giải quyết vấn đề, hoạt động

nhóm, luyện tập thực hành, làm việc cá nhân.

- Kỹ thuật dạy học: KT chia nhóm, KT giao nhiệm vụ; KT đặt câu hỏi; KT trình bày

1 phút

+) Cách thức thực hiện

GV: giới thiệu dụng cụ thực hành

GV: thao tác thực hành SGK

Em có nhận xét gì về độ cao của cột

nước còn lại trong bình so với chiều cao

với của bình?

.Vậy thể tích của hình cầu so với thể tích

của hình trụ như thế nào ?

HS: Độ cao của nước bằng 1/3 chiều cao

của bình

 V hình cầu bằng 2/3 thể tích của hình

trụ

Vtrụ = R2 2R = 2R3

V cầu = V trụ = 2R3 = R3

GV: Đưa đề bài và hình vẽ lên màn hình,

yêu cầu hs đọc và tóm tắt đề bài?

Thể tích hình cầu được tính theo công

thức nào ? Hãy nêu cách tính?

GV: Giới thiệu công thức tính V hình

cầu theo đường kính

V = R3 =  =  =

d3

- Đưa VD và hình vẽ (Sgk) lên bảng phụ

? Hãy tóm tắt đề bài

? Hãy nêu cách tính

? Một em lên bảng trình bày

? Muốn tính thể tích hình cầu theo đường

kính ta tính ntn

- Giới thiệu công thức

V =

3

4

3R =

3 4

.

d

  

 

=

4

.

d d

- Lưu ý Hs: Nếu biết đường kính hình

cầu thì sử dụng công thức này sẽ tính

nhanh hơn

HS: dùng MTBT để tính kết quả với hai

chữ số thập phân

4.Thể tích hình cầu:

- R: Bán kính hình cầu

- d: Đường kính hình cầu.

*áp dụng: Tính thể tích hình cầu có bán

kính 2 cm là:

V = R3 = .23 33,50 (cm3)

*Ví dụ: (SGK/124)

Giải:

Ví dụ.

Hình cầu: d = 22 cm = 2,2 dm Nước chiếm

2

Tính số lít nước?

Giải

Thể tích hình cầu là:

d = 2,2 dm =>R = 1,1 dm Vcầu =

3 R 3  5,57 (dm3) Lượng nước ít nhất cần phải có là:

2 5,57 3,71

3  = 3,7 (lít)

4 Củng cố :(15')

3

4 3

V  R

V = 6

.d3

 3

2

3

2

3 4

3

4

3

2







 d

3

4

8

3

d

6 1

3

4

3 4



? Em hãy nhắc lại công thức tính thể tích hình cầu với bán kính R và công thức tính thể tích hình cầu với đường kính d

- Làm bài tập 31 (Sgk-124)

+ Gv: yêu cầu nửa lớp tính 3 ô, nửa lớp tính 3 ô còn lại

+ Hs: dùng MTBT để thực hiện

V 0,113mm 3 1002,64dm 3 0,095m 3 4186666km 3 904,32hm 3 523333dam 3

- Làm bài 30 (Sgk-124)

+ Đưa đề bài lên bảng phụ

? Hãy tóm tắt đề bài

? Chọn kq’ nào

* Tóm tắt.

V = 113

1

7 (cm 3 ) Xác định bán kính R (A) 2 cm (B) 3 cm (C) 5 cm (D) 6 cm (E) Một kq’ khác.

- Lên bảng tính

=> Chọn kq’ (B)

- Làm bài 31 (Sbt-130)

+ Đưa đề bài lên bảng

Hai hình cầu A và B có các bán kính

tương ứng là x (cm) và 2x (cm)

Tỉ số thể tích của hai hình cầu này là:

(A) 1: 2 (B) 1: 4

(C) 1: 8 (D) Một kq’ khác.

- Đọc đề bài

- Làm bài tập Thể tích của hình cầu A là:

3

4

3 x (cm3) Thể tích của hình cầu B là:

 

3

3 x 3 x (cm3)

Tỉ số thể tích của hai hình cầu A và B là:

3

3

4 1 3

.8 3

x x





 => Chọn (C)

5 Hướng dẫn học bài và làm bài tập ở nhà: (3')

- Nắm vững công thức tính S mặt cầu, V mặt cầu theo bán kính, đường kính

- Hoàn thành các bài tập trong vở bài tập

- BTVN 35, 36 37 (Sgk-126), 30,32 (Sbt-129-130)

- Tiết sau ôn tập Ôn lại công thức tính diện tích, thể tích của hình trụ, hình nón, hình cầu

V Rút kinh nghiệm:

Ngày soạn:20/ 4.2019

Ngày giảng: 26/4/2019 Tiết 64

LUYỆN TẬP

I Mục tiêu:

1 Kiến thức: Củng cố các khái niệm của hình cầu, công thức tính diện tích mặt cầu.

- HS củng cố các khái niệm của hình cầu : tâm, bán kính, đường kính, đường tròn lớn, mặt cầu

2 Kĩ năng: Hs được rèn luyện kĩ năng phân tích đề bài, vận dụng thành thạo công

thức tính diện tích mặt cầu và thể tích hình cầu, hình trụ

3 Tư duy : Rèn luyện tư duy lôgic, trí tưởng tượng trong thực tế.

- Biết đưa những kiễn thức kĩ năng mới về kiến thức kĩ năng quen thuộc

4 Thái độ: - HS tích cực, tự giác học tập, có tinh thần học hỏi, hợp tác.

5 Năng lực: Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, năng

lực hợp tác, năng lực tính toán

II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:

- Giáo viên: MC

- Học sinh: bài tập, đọc và nghiên cứu trước bài mới ở nhà, thước, compa,

III Phương pháp- Kỹ thuật dạy học

- Phương pháp dạy học: Gợi mở vấn đáp, phát hiện và giải quyết vấn đề, luyện tập thực hành, làm việc cá nhân

- Kỹ thuật dạy học: KT giao nhiệm vụ; KT đặt câu hỏi; KT trình bày 1 phút

IV.Tổ chức các hoạt động dạy học

1 Ổn định tổ chức: (1')

2 Kiểm tra bài cũ: (11')

-H1 : ? Hãy chọn công thức đúng trong các công thức sau

a Công thức tính diện tích mặt cầu bán kính R:

A S = R2 B S = 2R2 C S = 3R2 D S = 4 R2

b Công thức tính thể tích hình cầu bán kính R:

A V =  R3 B V =

4

3 R3 C V =

3

4 R3 D V =

2

3  R3

-H2 : Tính diện tích mặt cầu của quả bóng bàn biết đườngkính của nó bằng 4cm

(S = .42 = 16 (cm2)  50,24 cm2)

3 Bài mới:

Hoạt động 3.: Luyện tập

+Mục tiêu: HS biết được phương pháp giải bài tập tính toán và chứng minh

+ Hình thức tổ chức: Dạy học phân hóa, dạy học theo tình huống

+ Thời gian: 27ph

- Phương pháp dạy học: Gợi mở vấn đáp, phát hiện và giải quyết vấn đề, luyện tập thực hành, làm việc cá nhân

- Kỹ thuật dạy học: KT giao nhiệm vụ; KT đặt câu hỏi; KT trình bày 1 phút

+ Cách thức thực hiện

- Yêu cầu hs đọc đề bài

? Bồn chứa gồm những hình nào

? Tính thể tích bồn chứa đó như thế nào

- Yêu cầu một Hs lên bảng trình bày

- Nhận xét bài làm của Hs

1 Bài tập 35(SGK.126)

- Thể tích của hai bán cầu chính là thể tích của hình cầu:

VCầu =

3 1,8 3

3,05

d

(m3)

- Thể tích của hình trụ là

VTrụ = R2h = .0,92.3,62  9,21 m3

- Thể tích bồn chứa là:

3,05 + 9,21  12,26 (m3)

- Yêu cầu Hs đọc đề bài

? Bài toán cho biết: h, 2x, 2a nghĩa là ta đã

biết những gì

2 Bài tập 36 (SGK.126)

a, AA’ = AO + OO’ + O’A’

2a = x + h + x

=> h = 2a – 2x

b,

? AA’ được tính ntn

? Từ đó hãy tìm hệ thức giữa x và h

? Diện tích bề mặt của chi tiết máy được

tính ntn

? Thể tích của chi tiết máy được tính ntn

- Gọi 2 Hs lên bảng tính diện tích và thể

tích theo x và a

- Diện tích bề mặt chi tiết máy gồm diện tích hai bán cầu và diện tích xung quanh của hình trụ

4x2 + 2xh

= 4 x2 + 2 x(2a – 2x)

= 4x2 + 4 ax - 4x2

= 4ax

- Thể tích chi tiết máy gồm thể tích hai bán cầu và thể tích hình trụ

4

3 x3 + x2h=

4

3 x3 +  x2(2a – 2x)

=

4

3  x3 + 2ax2 - 2 x3= 2 ax2 -

2

3 x3

Bài tập 32 (SBT.130)

- Nêu đề bài

? Làm thế nào để chọn được đáp án đúng

- Hai em lên bảng tính

- Cần tính thể tích của hình đó Bằng t.tích

nữa hình cầu cộng với t.tích hình nón

- Tính:

+T.tích nữa hình cầu:

+T.tích h.nón:

.

3x x3x (cm3) + T.tích của hình là:

3x 3x x

- Yêu cầu Hs tính để xác định kết quả

Bài tập 32 (SBT.130)

Chọn B

4 Củng cố :(3')

- Khi giải các bài toán có liên quan đến thể tích, diện tích các hình ta cần phải phân tích xem hình đó gồm các hình gì mà ta đã biết cách tính thể tích, diện tích của chúng (hình trụ, hình nón, hình cầu, )

5 Hướng dẫn học bài và làm bài tập ở nhà: (3')

- Nắm vững công thức tính S mặt cầu, V mặt cầu theo bán kính, đường kính

- Hoàn thành các bài tập trong vở bài tập

- Xem lại các bài tập đã chữa

- BTVN: 38, 39, 40/129-Sgk

V Rút kinh nghiệm: