VẬT LÝ 9: TIẾT 46 - BÀI 43: ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU KÍNH HỘI TỤ

- Một điểm sáng S nằm trên trục chính của thấu kính hội tụ, ở rất xa thấu kính cho ảnh nằm tại tiêu điểm của thấu kính hội tụ. - Vật vuông góc với trục chính cho ảnh cũng vuông[r]

Câu 2 Nêu các đường truyền tia sáng đặc biệt qua TKHT

- Thấu kính hội tụ thường dùng có phần rìa mỏng

hơn phần giữa.

- Một chùm tia tới song song với trục chính của

thấu kính hội tụ cho chùm tia ló hội tụ tại tiêu

điểm của thấu kính.

- Đường truyền của ba tia sáng đặc biệt qua thấu kính hội tụ:

+ Tia tới đến quang tâm thì tia ló tiếp tục truyền thẳng theo phương của tia tới.

+ Tia tới song song với trục chính thì tia ló qua tiêu

điểm.

+ Tia tới qua tiêu điểm thì tia ló song song với trục

chính.

ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI

THẤU KÍNH HỘI TỤ

Tiết 45: Bài 43 ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU KÍNH

HỘI TỤ

Tiết 45: Bài 43 ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU KÍNH

HỘI TỤ

I Đặc điểm ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ:

1 Thí nghiệm:

a Đặt vật ngoài khoảng tiêu cự:

Đặt vật ở rất xa thấu kính:

- Ảnh thật hay ảnh ảo? Cùng chiều hay ngược chiều với vật?

 Ảnh thật ngược chiều với vật, nằm tại tiêu điểm thấu kính  Ảnh thật ngược chiều với vật, nằm tại tiêu điểm thấu kính

F



F



f f

Bài 43: ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU KÍNH HỘI TỤ

I Đặc điểm ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ:

1 Thí nghiệm:

a Đặt vật ngoài khoảng tiêu cự:

Đặt vật cách thấu kính một khoảng d > 2f:

 Ảnh thật, ngược chiều với vật, nhỏ hơn vật  Ảnh thật, ngược chiều với vật, nhỏ hơn vật

d > 2f

F



F

 0

a Đặt vật ngoài khoảng tiêu cự:

- Dịch chuyển vật lại gần thấu kính cách thấu

kính một khoảng f < d < 2f

 Ảnh thật, ngược chiều với vật, lớn hơn vật  Ảnh thật, ngược chiều với vật, lớn hơn vật

F



F

 f

f

Bài 43: ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU KÍNH HỘI TỤ

I Đặc điểm ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ:

1 Thí nghiệm:

a Đặt vật ngoài khoảng tiêu cự:

- Dịch chuyển vật lại gần thấu kính cách thấu

kính một khoảng d < f:

 Ảnh không hứng được trên màn, ảnh này là ảnh ảo  Ảnh không hứng được trên màn, ảnh này là ảnh ảo

b Đặt vật trong khoảng tiêu cự:

F



f d

F



2 Nhận xét:

Kết quả

Vật đặt

Khoảng cách vật đến TK (d)

Ảnh thật hay ảo Cùng chiều hay ngược

chiều với vật

Lớn hơn hay nhỏ hơn vật

Ngoài

khoảng

tiêu cự

1 2 3

Trong

khoảng

tiêu cự 4

Vật ở rất

Ngược chiều

Nhỏ hơn vật

d > 2f Ảnh thật Ngược chiều

Lớn hơn vật

f < d < 2f Ảnh thật Ngược chiều

d < f Ảnh ảo Cùng chiều Lớn hơn

vật Nhỏ hơn vật

- Một điểm sáng S nằm trên trục chính của thấu kính hội tụ, ở rất xa thấu kính cho ảnh nằm tại tiêu điểm của thấu kính hội tụ

- Vật vuông góc với trục chính cho ảnh cũng vuông

góc với trục chính

CHÚ Ý

Đặt vật ngoài khoảng

tiêu cự (d > f) Đặt vật trong khoảng tiêu cự (d < f)

Vật ở rất

xa thấu kính d > 2f f <d < 2f

ảnh rất nhỏ so

với vật

ảnh nhỏ hơn vật

ảnh lớn hơn vật

Ảnh thật ngược chiều so với vật

* Ảnh ảo

* Cùng chiều

* Lớn hơn vật

* Ảnh ảo

* Cùng chiều

* Lớn hơn vật

Bài 43: ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU KÍNH HỘI TỤ

I Đặc điểm ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ:

1 Dựng ảnh của một điểm sáng S tạo bởi thấu kính hội tụ:

 Từ S dựng 2 trong 3 tia đặc biệt đến TK, giao điểm 2 tia ló S/ là ảnh của S

 Từ S dựng 2 trong 3 tia đặc biệt đến TK, giao điểm 2 tia ló S/ là ảnh của S

II Cách dựng ảnh:

S’

S.

F

F’

0 I

1 Dựng ảnh của một điểm sáng S tạo bởi thấu kính hội tụ:

 Dựng ảnh B/ của B rồi hạ đường vuông góc với trục chính tại A/ , A

/B/ là ảnh tạo bởi vật AB

 Dựng ảnh B/ của B rồi hạ đường vuông góc với trục chính tại A/ , A

/B/ là ảnh tạo bởi vật AB

2 Dựng ảnh của một vật sáng AB tạo bởi thấu kính hội tụ:

a Trường hợp 1: Vật đặt ngoài khoảng tiêu cự (d > f)

O

A B

B /

A /

 Ảnh A /B/ là ảnh ảo, cùng chiều và lớn hơn vật

 Ảnh A /B/ là ảnh ảo, cùng chiều và lớn hơn vật

b Trường hợp 2: Vật đặt trong khoảng tiêu cự (d < f)

B B’

A’

AB + A  trục chính

+ AB  trục chính

AB + A  trục chính

+ AB  trục chính

+ Từ S vẽ 2 tia tới đặc biệt

® dựng 2 tia ló tương ứng

® giao điểm của 2 tia ló là ảnh

S’ của điểm sáng S

+ Từ S vẽ 2 tia tới đặc biệt

® dựng 2 tia ló tương ứng

® giao điểm của 2 tia ló là ảnh

S’ của điểm sáng S

+ Dựng ảnh B’ của điểm B + Từ B’ dựng B’A’  trục chính cắt trục chính tại A’ ta được ảnh A’B’ cần vẽ

+ Dựng ảnh B’ của điểm B + Từ B’ dựng B’A’  trục chính cắt trục chính tại A’ ta được ảnh A’B’ cần vẽ

Bài 43: ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU KÍNH HỘI TỤ

I Đặc điểm ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ:

II Cách dựng ảnh:

III Vận dụng:

AB = h = 1cm

OA = d = 36cm

OF=OF’= f = 12cm

A’B’ = h’=? cm

C6.

' '

' '

OF B

A

OI



' ''

' '

d h

h O

A

AO B

A

AB





A

F

F’

0

B

A’

B’ I

' '

a

Mà OI = AB

' ' ' '

'

' '

f h

h F

A

OF B

A

AB







Từ (1) và (2) ta có

f d

f d

d





' '

(3)

B’

Thay d = 36cm; f = 12cm

vào (3) ta được

12 '

12 '

36





d d

36d’ -36.12 = 12d’

24d’ = 432

d’ = 18cm

Thay d' = 36cm; d’ = 18cm; h = 1cm vào (1)

18

36 '

1 '

'' d ® h 

d h

h

h’ = 0,5cm

AB = h = 1cm

OA = d = 8cm

OF=OF’= f = 12cm

A’B’ = h’=? cm

' ' ' ' '

OI OF

A B A F

Mà OI = AB

 h’ = 3cm

B’

C6.

' '

a

' ''

' '

d h

h O

A

AO B

A

AB





' ' ' '

'

' '

f h

h F

A

OF B

A

AB







f d

f d

d





' '

12 '

12 '

8 )

2 ( );

1

(





®

d

d

8d’ +8.12 = 12d’

Ống nhòm Máy ảnh

DẶN DÒ:

- Học thuộc ghi nhớ của bài

- Làm các bài tập 42-43.1 đến 42-43.8 SBT trang 50; 51

- Nghiên cứu trước bài “ thấu kính phân kỳ”

- Lưu ý: xem thấu kính phân kỳ khác thấu kính hội tụ ở những điểm nào

- Học thuộc ghi nhớ của bài

- Làm các bài tập 42-43.1 đến 42-43.8 SBT trang 50; 51

- Nghiên cứu trước bài “ thấu kính phân kỳ”

- Lưu ý: xem thấu kính phân kỳ khác thấu kính hội tụ ở những điểm nào