Bài viết đã đưa ra các bước thực hành thực nghiệm phương pháp dạy học hóa học và sử dụng dạy học điện tử trong Mô đun thực hành thực nghiệm phương pháp luận hóa học E-DH cũng có thể giúp thay đổi phương pháp giảng dạy và cải thiện giáo dục ở các trường Đại học và Cao đẳng.
Trang 1THIT K BI GING INTÛ CC TH NGHIM V SÜ IN LI
THEO H×ÎNG N NG CAO NNG LÜC TÜ HÅCTÜ NGHIN CÙU
(Håc ph¦n th½ nghi»m thüc h nh PPDH hâa håc phê thæng)
Nguy¹n Thà Kim nh
Tr÷íng ¤i håc Quy Nhìn
°ng Thà Oanh
Tr÷íng ¤i håc S÷ ph¤m H Nëi
Khoa Hâahåc tr÷íng ¤i håcS÷ ph¤m cânhi»mvö o t¤o gi¡ovi¶nkhæng
nhúng câ tr¼nh ë chuy¶n mæn vúng chc m cán ph£i câ tr¼nh ë nghi»p vö s÷
ph¤mvúng v ng
Hâahåcl mænkhoahåcvøal½thuy¸tvøathücnghi»m.V¼v yvi»cr±nluy»n
k¾n«ngd¤y håc, °c bi»tl k¾ n«ngthüch nhth½ nghi»mchosinhvi¶nl c¦nthi¸t
v quan trång ºgiíthüc h nhcâ hi»uqu£ cao çngthíi n¥ngcao ÷ñcn«ng lüc
tühåc tünghi¶n cùu cõa sinh vi¶n v gâp ph¦n n¥ng cao ch§t l÷ñng o t¤o v tü
o t¤o theo ành h÷îng êimîiph÷ìngph¡pd¤y håcðtr÷íng tr÷íng ¤i håcv
Cao ¯ng th¼ vi»c thi¸t k¸ b i gi£ng i»n tûv thüc hi»n c¡c ho¤t ëng d¤y håc l
mët kh¥u ch chèt
2 Nëi dung nghi¶n cùu
2.1 Thi¸t k¸ gi¡o tr¼nh i»n tû l m t i li»u tü håc cho sinhvi¶n
Gi¡otr¼nh ÷ñcthi¸t k¸d÷îi d¤ng Web b¬ng ph¦nm·m exe câ ët÷ìng t¡c
cao,gióp chosinh vi¶n câthº tünghi¶ncùu (möc ½ch,y¶u c¦u, k¾thuªt ti¸n h nh
th½nghi»m,c¡c o¤n videoclipv·c¡ch ti¸nh nh th½ nghi»m, )tr÷îckhi ¸n lîp
ti¸nh nh th½ nghi»mthüch nh.D÷îi ¥ychóng tæixin tr¼nhb y mët v½dö cö thº
v· b igi£ng i»n tû d÷îi d¤ngweb: b iC¡c th½ nghi»mv· sü i»n li
2.2 Thi¸t k¸ c¡c ho¤t ëng d¤y håc
C¡c ho¤t ëng cõa b i håc ÷ñc thi¸t k¸ düa tr¶n cì sð gi£ng vi¶n ¢ cung
c§p ¾a CD v· nëidung b i håc d÷îi d¤ng Web º cho sinh vi¶n câ thº tü håc v
tünghi¶n cùu tr÷îc
B i CC TH NGHIM CÕA SÜ IN LI (3ti¸t)
Trang 2a Möc ½ch y¶u c¦u cõa b i th½ nghi»m
1 Ki¸n thùc
Sinh vi¶n câ thº vªn döng c¡c ki¸n thùc v· sü i»n li, ch§t i»n li, ch§t i»n
li m¤nh, ch§t i»n li y¸u, cì ch¸ cõa qu¡ tr¼nh i»n li, v o vi»c d¤y håc ch÷ìng
Sü i»n li k¸t hñp vîivi»c sûdöng c¡c th½ nghi»mtrong b id¤y ðphê thæng
2 K¾ n«ng
R±n luy»n k¾ n«ng ti¸n h nh th½ nghi»m v ph÷ìngph¡p sû döng th½ nghi»m
trong b id¤y hâa håc ðphê thæng
3 Th¡i ë
Sinh vi¶n câ th¡i ë t½ch cüc trong vi»c sû döng c¡c th½ nghi»m º d¤y håc
hâahåctheo ànhh÷îng êimîiph÷ìngph¡pd¤yhåc.Tint÷ðngv oph÷ìngph¡p
nghi¶ncùu khoahåc b¬ng thüc nghi»m.R±n luy»n ùc t½nh c©n thªn, t¿ m¿
b Ph÷ìng ph¡p v ph÷ìng ti»n d¤y håc
1 Ph÷ìng ph¡p
pdöng ph÷ìng ph¡p d¤y håcvi mæ, m tho¤i,di¹n gi£i,th£o luªn
2 Ph÷ìng ti»n d¤y håc
M¡y t½nh, Projector, m¡y ghih¼nh, tivi
c Ti¸n tr¼nh d¤y håc
B÷îc 1: Gi£ng vi¶n h÷îng d¨n c¡ch sû döng v cung c§p ¾a CD (gi¡o tr¼nh
i»n tûhåc ph¦n th½ nghi»mthüc h nh) cho sinh vi¶ntü nghi¶ncùu tr÷îc khi ¸n
lîpthüc h nh th½ nghi»m
B֔c 2:
-Giîi thi»udanh möc c¡c th½ nghi»m:
1.Hi»n t÷ñng i»n li
2.Th½ nghi»m v· ë i»n li
3.Ph£n ùng t¤o th nhch§t k¸t tõa
4.Ph£n ùng t¤o th nhch§t i»n liy¸u
5.Ph£n ùng t¤o th nhch§t d¹ bay hìi
-Gi£ng vi¶n: Ph¡t phi¸uhåctªp v y¶u c¦u
+Sinh vi¶n thüc hi»n trong5 phót
+Trao êich²o trong nhâm
-Gi£ng vi¶n cæng bè ¡p ¡n
-Sinh vi¶n ch§m iºm v tr£l¤i phi¸uhåc tªp
Chó þ: N¸u sinh vi¶n ¤t tø6 iºm trðl¶nmîi ÷ñc ti¸n h nh th½ nghi»m
B÷îc3: Gi£ng vi¶nl÷uþ c¡c th½ nghi»mkhâv kinhnghi»m º ti¸n h nhth½
nghi»mth nh cæng
1 Th½ nghi»m 1: Hi»nt÷ñng i»n li
-Chån hâa ch§t: n÷îc c§t, tinh thº NaCl, dung dàch NaCl, dung dàch NaOH
Trang 3ho°cdung dàch saccarozì, dung dàchHCl.
- Lpdöng cö: nh÷ H¼nh 1
H¼nh 1 Th½ nghi»m hi»n t÷ñng i»n li
- Chó þ:
+ K¾n«ng lp döngcö
+ K¾n«ng l§yhâa ch§t rn, läng
- Th½ nghi»m thay th¸:
Ti¸n h nh th½ nghi»m t÷ìng tü nh÷ tr¶n, nh÷ng thay dung dàch saccarozì
b¬ng tinh thº NaCl rn, khan; NaOH rn, khan; dung dàch ancol etylic; glixerol
ThaydungdàchNaClb¬ngc¡cdungdàchaxit,bazìv muèi.Thay nguçn i»nb¬ng
döng cö thû ëd¨n i»n
2 Th½ nghi»m2: ë i»n li
- Chån hâa ch§t: dung dàch HCl 0,10M;CH3COOH 0,10M
- Chó þ: Nèic¡c ¦u d¥y d¨n i»n vîicòng mët nguçn i»n
- Th½ nghi»m thay th¸:
Ti¸n h nh th½ nghi»m t÷ìng tü nh÷ tr¶n, nh÷ng thay dung dàch HCl 0,10M
b¬ng dung dàch H2SO4 0,10M Thay dung dàch CH3COOH 0,10M b¬ng dung dàch
HF0,10M Thay nguçn i»n b¬ngdöng cö thû ëd¨n i»n
3 Th½ nghi»m 3:Ph£n ùng t¤o th nh ch§t k¸ttõa
H¼nh 2 Ch§t k¸t tõa BaSO4
-Chånhâa ch§t:DungdàchNa2SO4,dung
dàch BaCl2
- C¡ch ti¸n h nh: Nhä tø tø dung dàch
Na2SO4 v o èng nghi»m üng dung dàch BaCl2
- Th½ nghi»m thay th¸:
Ti¸n h nh th½ nghi»m t÷ìng tü nh÷ tr¶n,
nh÷ng thay dung dàch Na2SO4 b¬ng dung dàch
AgNO3 Thay dung dàch BaCl2 b¬ng dung dàch
NaCl
Trang 44 Th½ nghi»m 4: Ph£n ùng t¤o th nh ch§t i»n liy¸u.
- Chån hâa ch§t: Dung dàch NaOH 0,10M, dung dàch phenolphtalein, dung
dàch HCl 0,10M
-Chóþ:RâttøtødungdàchHCl0,10Mv ocèc üngdungdàchNaOH0,10M
v phenolphtalein, vøa rât vøa khu§y cho ¸n khi m§t m u
- Ph£n ùng giúa dung dàch axit v hi roxit câ t½nh bazì r§td¹ x£y ra v¼ t¤o
th nhch§t i»n li r§t y¸u l n÷îc
-Th½ nghi»mthay th¸:
Ti¸n h nh th½ nghi»mt÷ìng tü nh÷ tr¶n, nh÷ngthay dung dàch NaOH b¬ng
dung dàch Ca(OH)2 Thay dung dàch HCl b¬ng dung dàch H2SO4 Thay cèc thõy tinh 50ml b¬ng èng nghi»m,v c°p gé
H¼nh 3a C§u t¤o H¼nh 3b Mæ h¼nh
°c ph¥n tû n÷îc
H¼nh 4: M u hçng cõa
phenolphtalein trong
mæi tr÷íng ki·m lo¢ng
5 Th½ nghi»m 5: Ph£n ùng t¤o th nh ch§t d¹ bay hìi
H¼nh 5 Ph£n ùng t¤o
th nh kh½ CO2
-Chånhâach§t:DungdàchHCl,dungdàch
Na2CO3
- C¡ch ti¸n h nh: Rât dung dàch HCl v o
èng nghi»m üng dung dàch Na2CO3
Ph÷ìngtr¼nh hâa håc:
2HCl + Na 2 CO 3 → 2NaCl + CO 2 ↑ +H 2 O
Ph÷ìngtr¼nh ionrót gån:
2H + + CO 2− 3 → CO 2 ↑ +H 2 O
-Th½ nghi»mthay th¸:
Ti¸nh nhth½nghi»mt÷ìngtünh÷tr¶n,nh÷ngthaydungdàchNa2CO3 b¬ng CaCO
3rn
Thay èng nghi»m thõy tinh 50 mlb¬ng cècthõy tinh Câ thº thay axit
HClb¬ng axit H2SO4
B÷îc 3: Gi£ng vi¶nh÷îng d¨n anto n th½ nghi»m
-Ti¸n h nh th½ nghi»mph£i thªt c©n thªn, m°c ¡oblu, eo kh©u trang
-Lp döng cö ph£i ch½nh x¡c, chån hâa ch§t c¦n tinh khi¸t
-Èngnghi»m,cècthõytinhc¦nph£is¤ch,khætr÷îckhiti¸nh nhth½nghi»m
-Cho l÷ñng hâa ch§t v ochi¸m kho£ng 1/3 èng nghi»m
Trang 5- Khæng º hâa ch§t d¥y v o ng÷íi.
B÷îc 4: Gi£ng vi¶n tâm tt v cho sinh vi¶n quan s¡t Gi¡otr¼nh i»n tû v·
c¡c th½ nghi»m nâitr¶n
B÷îc 5: Sinh vi¶nti¸n h nh th½ nghi»m
K¾thuªt vi¶ntheodãiv ghih¼nh qu¡tr¼nhth½ nghi»mcõamët sinhvi¶nb§t
k¼.Sau âph¡t h¼nh v ti¸n h nh nhªn x²t, ¡nh gi¡ theo m¨u phi¸u1
M¨u phi¸u 1: Phi¸u nhªn x²t k¾ n«ng th½ nghi»m
Hå v t¶n sinh vi¶n:
Nhâm: Lîp:
T¶n th½ nghi»m:
iºm
tèi a
iºm
¡nh gi¡
1 Chu©n bà
Chåndöngcö óng, õ v phò hñpvîi
th½ nghi»m
5
Chån hâa ch§t ch½nh x¡c
5
2 K¾ n«ng
th½ nghi»m
K¾ n«ng sp x¸p c¡c döng cö hâa ch§t
º l mth½ nghi»m
5
K¾n«ng lpv th¡o döng cö
10
K¾n«ng l§y hâa ch§t rn, läng, 10
K¾n«ng un nâng c¡c döng cö 10
K¾n«ng kµp èng nghi»mhay b¼nh c¦u 5
K¾n«ng thu kh½
10
Qui tr¼nh ti¸n h nh th½ nghi»m 10
3 K¸t qu£
K¸t qu£ th½ nghi»m
5
4 V» sinh
Sp x¸p hâa ch§t v döng cö 5
Sinh vi¶n vøa l m th½ nghi»m ð tr¶n tü nhªn x²t qu¡ tr¼nh th½ nghi»m cõa
m¼nhv· ÷u iºm v h¤n ch¸ C£ nhâm nhªn x²tv· qu¡tr¼nh ti¸n h nh th½ nghi»m
cõa sinh vi¶n n y Cuèi còng gi£ng vi¶nnhªn x²t gâp þ sau còng
Trang 6B÷îc 6:Sinh vi¶n vªn döng.
Sinhvi¶nbiºudi¹n th½ nghi»mtrongtr½ch o¤nb igi£ngcõa b i:Hi»n t÷ñng
i»n li; Sü i»n licõa n÷îc;Ph£n ùng trao êi ion trong dung dàch c¡c ch§t i»n li,
SGK Hâa håc lîp 11.K¾ thuªt vi¶n ti¸n h nh ghi h¼nh to n bë qu¡ tr¼nh n y Sau
âph¡t h¼nh v ti¸n h nh nhªn x²t ¡nh gi¡theo m¨u phi¸u 2
M¨u phi¸u 2: Phi¸u nhªn x²t, ¡nh gi¡ biºu di¹n th½ nghi»m
thæng qua tr½ch o¤n b i gi£ng
Håv t¶n sinh vi¶n:
Nhâm: Lîp:
T¶n th½ nghi»m:
STT
C¡c k¾ n«ng iºm tèi a iºm ¡nh gi¡
2
Sû döng th½ nghi»m theo ph÷ìng ph¡p
d¤y håc hñp l½
10
3
K¾ n«ng biºu di¹n th½ nghi»m k¸t hñp
vîilíi nâicõa gi¡ovi¶n
25
4
Khai th¡c c¡c hi»n t÷ñng trong th½
nghi»m
10
5
Tr¼nh b y b£ng (rã r ng, ch½nh x¡c,
khoahåc, )
10
6
Di¹n ¤t l÷u lo¡t, ngæn ngú d¹ hiºu,
m¤chl¤c
10
7
Sû döng tèt v hñp l½ c¡c ph÷ìng ti»n
d¤y håc kh¡c
30
Chó þ: ¥y l nhúng th½ nghi»m m sinh vi¶n ¢ ÷ñc thüc hi»n ð c¡c håc
ph¦n v cì, húu cì, Nhi»m vö ch½nh cõa gi£ng vi¶n l r±n luy»n k¾ n«ng th½
nghi»mphöc vö chob i gi£ngkhi sinh vi¶n vªn döngbiºu di¹n th½ nghi»m v ob i
gi£ng ðtr÷íng phê thæng
Nëi dung phi¸u håc tªp
H¢y chån c¥u tr£líi óng nh§t
C¥u 1: C¥u n o d÷îi ¥y l óngkhi nâiv· sü i»n li?
A.Sü i»n lil süháa tan mët ch§t v on÷îc t¤o th nhdung dàch
B Sü i»n li l sü ph¥nli mët ch§t d÷îi t¡c döng cõa dáng i»n
C Sü i»n li l sü ph¥n li mët ch§t th nh iond÷ìng v ion¥mkhi ch§t
âtan trong n÷îchay ð tr¤ng th¡i nâng ch£y
D Sü i»n li thüc ch§t l qu¡tr¼nh oxihâa khû
Trang 7C¥u 2: C¡c dung dàchaxit, bazì,muèid¨n ÷ñc i»n l dotrong dung dàch
cõa chóng câ c¡c
A iontr¡i d§u B anion C cation D ch§t
C¥u 3: Dung dàchch§t i»n li d¨n i»n ÷ñcl do:
A Sü chuyºn dàch cõa c¡c electron
B Sü chuyºn dàch cõa c¡c cation
C Sü chuyºn dàch cõa c¡c ph¥n tû háa tan
D Sü chuyºn dàch cõa c£cation v anion
C¥u 4: Ch§t khæng d¨n i»n ÷ñc l
A KCl rn, khan B CaCl2 nâng ch£y
C NaOHnâng ch£y D HBr háa tan trong n÷îc
C¥u 5: Choc¡c ch§t d÷îi ¥y: H2O,HCl,NaOH,NaCl,CH3COOH, CuSO4 C¡c ch§t i»n li y¸u l
A H2O, CH3COOH, CuSO4 B CH3COOH, CuSO4
C H2O,CH3COOH D H2O,NaCl, CH3COOH, CuSO4
C¥u 6: Dung dàch CH3COOH 0,10M l ch§t i»n li y¸u hìn dung dàch HCl 0,10M v¼:
A Sè ph¥ntû HCl ph¥nli raion nhi·uhìn sèph¥n tûCH3COOH ph¥n
li raion
B Sèph¥n tûHCl ph¥n lira ion½thìn CH3COOH
C CH3COOH khæng ph¥n lira ion
D CH3COOH l mët axit y¸u
C¥u 7: Khi dòngc°p gékµp èng nghi»m c¦n l÷u þ i·u g¼?
A Nm ch°t c£ b n tay v o nh¡nhd i cõa c°p èng nghi»m
B Nmch°t v oc£ hainh¡nh
C Nmch°t v oc°p gél¨nèng nghi»m º khäi rìi
D Ch¿ c¦m nh¡nhd i v chongân tay c¡i §nnhµ v o ph½a trong cõa
nh¡nh
C¥u 8: Khi dòngtay º c¦m èng nghi»m c¦n l÷u þ i·u g¼?
A Nm ch°t c£ b n tay v o èng nghi»m
B C¦mc£ 5 ngântay v oèng nghi»m
C C¦m b¬ng ngân c¡i, ngân giúa v ngânträ
D C£ 3ph÷ìng ¡ntr¶n
C¥u 9: Ph÷ìng tr¼nh ionrót gån cõa ph£n ùng chobi¸t:
A Nhúng ionn o tçn t¤itrong dung dàch
B Nçng ënhúng ionn o trong dung dàch tçn t¤ilînnh§t
C B£n ch§t cõa ph£n ùng trong dung dàchc¡c ch§t i»n li
D Khæng tçn t¤i ph¥ntû trong dung dàch c¡c ch§t i»n li
Trang 83 K¸t luªn
Thi¸tk¸ b igi£ng theoh÷îngn¥ngcao n«nglüctühåc,tünghi¶ncùuv·c¡c
b ith½ nghi»mthüch nh tr÷îcméigiír±nluy»n nghi»pvös÷ph¤m,th½ nghi»ml
c¦n thi¸t, giópsinh vi¶n nm chc, hiºu rãv· thaot¡c, k¾ n«ng, k¾ thuªt, quitr¼nh
ti¸n h nh buêi l¶nlîpv· th½ nghi»mthüc h nh
B igi£ng i»n tûl mët cængcö hi»n ¤i phöc vö cængt¡c d¤y v håc nh¬m
êimîiph÷ìngph¡pd¤yv håctheo ànhh÷îng êimîiph÷ìngph¡pd¤yhåccõa
Bë gi¡odöc v o t¤o ð c£ c¡c tr÷íng ¤i håcv Cao ¯ng công nh÷ c¡c tr÷íng
phê thæng
TI LIU THAM KHO
[1] Nguy¹n C÷ìng (ch bi¶n), Nguy¹n Xu¥n Tr÷íng, Nguy¹n Thà Sûu, °ng
Thà Oanh, Ho ng V«nCæi, Tr¦n Trung Ninh, 2005 Th½ nghi»m thüc h nh ph÷ìng
ph¡p d¤y håc hâa håc Nxb ¤i håc S÷ ph¤m
[2]Nguy¹nVôQuècH÷ng, oNguy¶n Trung,2007.T ili»u h÷îng d¨n thi¸t
k¸ v triºnkhai o t¤o trüctuy¸ncho gi£ng vi¶ntr÷íng ¤ihåc S÷ ph¤mH Nëi
Nxb ¤i håcS÷ ph¤m
[3]Nguy¹nXu¥nTr÷íng,L¶MªuQuy·n, Ph¤mV«nHoan,L¶Ch½Ki¶n,2007
Hâa håc 11.Nxb Gi¡oDöc, H Nëi
[4]http://www.edu.net.vn
[5]http://www.learningcircuits.org/glossary.html
ABSTRACT
Designing an E-teaching-plan for experiments of electrolytic dissociation
(module of experimental practice of chemical methodology)
to develop learner's initiative and self-learning capacity
The theory of systematization is based onkeeping toaims of the curriculum,
developing students' sense of initiative and self-reliance, and ensuring feasibility
The author has put forward steps of experimental practice of chemistry-teaching
methodology and use of E-teaching in Module of experimentalpractice of chemical
methodology The E-teaching can likewise help to change teaching methods and
improve education inUniversitiesand juniorColleges