Bài viết tiến hành nghiên cứu và thử tổng hợp những ý tưởng, những yêu cầu cần thiết đối với phần mềm quản lý và trộn ngẫu nhiên đề thi trắc nghiệm, từ đó xây dựng giải pháp phần mềm đáp ứng những yêu cầu khá phức tạp đó.
Trang 1PHẦN MỀM QUẢN LÝ VÀ TRỘN ðỀ THI TRẮC NGHIỆM -
TỪ Ý TƯỞNG ðẾN GIẢI PHÁP CÔNG NGHỆ
ðỖ XUÂN TIẾN Khoa ðịa lý, Trường ðHSP Hà Nội
I ðẶT VẤN ðỀ
ðứng trước yêu cầu ñổi mới phương pháp dạy học, trong ñó có ñổi mới phương pháp ñánh giá giáo dục ñại học và giáo dục phổ thông, yêu cầu nghiên cứu nhiều phương thức ñánh giá kết hợp với nhau, phù hợp với ñiều kiện thực tế Việt Nam ngày càng trở nên bức xúc
Cách ñánh giá ñược gọi là tự luận, hiện ñang ñược sử dụng phổ biến ñối với nhiều môn học, trong ñó giảng viên ra một ñề thi ngắn liên quan ñến một chủ ñề nào
ñó, thí sinh (TS) phải trả lời bằng bài viết tự bố cục dài nhiều trang Một cách ñánh giá khác, ñã từng ñược dùng cho một số môn học, ñặc biệt là ngoại ngữ, trong ñó ñề thi gồm nhiều câu hỏi bao trùm môn học, với ñáp án ñã xác ñịnh sẵn từ khi thiết kế câu hỏi Cách ñánh giá này ñược gọi là trắc nghiệm khách quan
ðề trắc nghiệm khách quan ñược chấm ñiểm bằng cách ñếm số câu mà sinh viên chọn ñúng phương án trả lời Bài trắc nghiệm dạng này ñược gọi là khách quan
vì cách chấm ñiểm là khách quan, theo các ñáp án của từng câu hỏi ñã ñịnh sẵn, không phụ thuộc vào việc ai chấm bài ñó
Mỗi cách ñánh giá ñều có những ưu và nhược ñiểm riêng và không thể lấy cách ñánh giá này thay thế hoàn toàn cách ñánh giá kia Mặc dù trắc nghiệm khách quan không thể thay thế hoàn toàn tự luận, song trong nhiều trường hợp, việc áp dụng trắc nghiệm khách quan ñem lại những hiệu quả ñặc biệt Tuy vậy, luôn cần lưu ý chất lượng của ñề thi trắc nghiệm, nói rộng ra là chất lượng của việc ñánh giá bằng trắc nghiệm, phụ thuộc vào kỹ thuật ñặt câu hỏi Việc so sánh ưu nhược ñiểm của hai cách thức thi tự luận và trắc nghiệm khách quan, cũng như chất lượng của ñề thi trắc nghiệm ñã ñược ñề cập ñến trong nhiều bài nghiên cứu, trong khuôn khổ bài viết, chúng tôi xin phép không nhắc lại, mà chỉ bàn về những ý tưởng liên quan ñến việc sử dụng máy tính hỗ trợ tổ chức thi trắc nghiệm
Việc tổ chức thi trắc nghiệm có rất nhiều vấn ñề liên quan, trong ñó có một vấn
ñề nhận ñược nhiều sự quan tâm ñó là việc ñảm bảo cho những thí sinh ngồi cạnh nhau trong phòng thi không thể tham khảo cách trả lời của nhau, giải pháp cho việc này có nhiều nhưng dễ áp dụng hơn cả có lẽ là ñảo ngẫu nhiên các câu hỏi và ñảo ngẫu nhiên các phương án trả lời của ñề thi ñược phát
Việc trộn ngẫu nhiên ñề thi trắc nghiệm có thể thực hiện bằng nhiều cách từ thủ công và mất nhiều thời gian (trộn bằng tay các câu hỏi và ñáp án) ñến tự ñộng
Trang 2(sử dụng các phần mềm chuyên dụng trên máy tắnh) Hiện nay trên thế giới và ngay
cả ở Việt Nam ựã có rất nhiều phần mềm dạng này (cho phép nhập câu hỏi và sinh
ựề thi trắc nghiệm theo các yêu cầu khác nhau), tuy nhiên chưa có phần mềm quản
lý và sinh ựề trắc nghiệm ngẫu nhiên ựảm bảo thỏa mãn những yêu cầu khá phức tạp của nhiều bộ môn (địa lý, Toán, Vật lý, Hóa học, )
Xuất phát từ thực tế ựó, chúng tôi ựã nghiên cứu và thử tổng hợp những ý tưởng, những yêu cầu cần thiết ựối với phần mềm quản lý và trộn ngẫu nhiên ựề thi trắc nghiệm, từ ựó xây dựng giải pháp phần mềm ựáp ứng những yêu cầu khá phức tạp ựó
II NHỮNG Ý TƯỞNG - NHỮNG YÊU CẦU CẦN THIẾT đỐI VỚI PHẦN MỀM QUẢN LÝ VÀ TRỘN NGẪU NHIÊN đỀ THI TRẮC NGHIỆM + đề thi cần thỏa mãn yêu cầu phân loại sinh viên, học sinh => đề thi trắc nghiệm phải phân biệt thành nhiều phần và cần phân chia câu hỏi thành các mức ựộ
dễ và khó phù hợp
+ Cần thỏa mãn yêu cầu xử lý những loại câu hỏi trắc nghiệm thông dụng:
- đa lựa chọn một ựáp án (bao gồm cả đúng/Sai và Có/Không)
- điền vào chỗ trống trong câu và trong ựoạn
Câu hỏi bài ựọc và trả lời câu hỏi
+ Cần thỏa mãn việc xử lý những loại câu hỏi mang ựặc thù môn học
- Trong nội dung câu hỏi có hình ảnh, biểu ựồ, bản ựồ (địa lý)
- Trong nội dung các phương án lựa chọn có hình ảnh, biểu ựồ, bản ựồ, có những công thức từ ựơn giản (H2O hay 20 - 25 0 C, 1050 B) ựến phức tạp như
) (
)
χ χ χ
p
p
A
y
h
−
−
= (nhiều môn: địa lý, Toán, Vật lý, )
+ Dễ dàng thiết kế và quản lý mẫu trộn ựề hết sức linh hoạt (có thể dễ dàng tùy biến hình thức của ựề ựược in ra)
+ Cho phép nhập, chỉnh sửa và quản lý câu hỏi cũng như ngân hàng câu hỏi nhanh chóng, dễ dàng
+ Sử dụng lại ựược các nguồn câu hỏi ựã có (ựã thiết kế sẵn trong file WORD) + Khi trộn ựề ngẫu nhiên, cần ựảm bảo các câu hỏi trong một ựề là khác nhau và:
- Không giới hạn số lượng ựề ựược trộn ngẫu nhiên
- Có thể chọn lựa các ựề là hoàn toàn ngẫu nhiên (có thể khác nhau về câu hỏi)
- Các ựề chỉ sử dụng chung một bộ câu hỏi (lấy ngẫu nhiên)
- Cho phép ựảo ngẫu nhiên
- Các phần trong ựề
Trang 3+ Cần xác ựịnh số phương án của những câu hỏi ựược lấy vào khi sinh ựề + Hỗ trợ việc chấm của giáo viên hoặc máy chấm: Cho phép in ựề (có mã riêng) ựồng thời với việc in bộ ựáp án tương ứng với mã ựề
+ Cho phép sao lưu (và nhập trở lại) những câu hỏi giáo viên ựã thiết kế ựể chuyển ựổi sang phần mềm khác (nếu phần mềm ựó theo ựúng chuẩn chung quốc tế) hoặc chuyển từ máy này sang máy khác (cùng cài ựặt phần mềm này) dễ dàng
+ Cho phép thống kê những kết quả thu ựược ựể chuẩn hóa hệ thống ựề (xác ựịnh lại trọng số ựộ khó, trọng số ựiểm, )
+ được thiết kế ựể dễ dàng phát triển tiếp trong tương lai
III GIẢI PHÁP CÔNG NGHỆ
Quản lý ngân hàng ựề thi chia thành các ngân hàng con, ngân hàng con lại bao gồm các ngân hàng con khác
địa lý tự nhiên
-địa lý tự nhiên Á Âu
-địa hình
-Khoáng sản
-
-địa lý tự nhiên Bắc Mỹ
địa lý kinh tế
-địa lý kinh tế - xã hội Việt Nam I
-Lãnh thổ
-Dân cư
Với cấu trúc cơ sở dữ liệu mỗi ngân hàng ựều có ngân hàng cha nên việc di chuyển tổ chức lại ngân hàng trở nên dễ dàng (chỉ cần thay ựổi ID ngân hàng cha ựồng nghĩa với di chuyển)
Mỗi ngân hàng con chứa các loại câu hỏi chắnh:
- đa lựa chọn một ựáp án (bao gồm cả đúng/Sai và Có/Không)
- điền vào chỗ trống
- Câu hỏi bài ựọc và trả lời câu hỏi
Mỗi câu hỏi ựều yêu cầu xác ựịnh ựộ khó (các mức ựộ khó có thể dễ dàng thêm, sửa, xóa)
Chọn lựa sử dụng giao diện cho phép nhập nội dung câu hỏi cũng như nội dung các phương án trả lời là Rich Text + Multimedia (hình ảnh, bản ựồ, biểu ựồ) Giao diện này ựược lấy từ cơ sở mã nguồn mở TinyMCE và FCK File Manager, cho phép dễ dàng thực hiện các thao tác gần giống như trên WORD (ựịnh dạng ựậm, nghiêng, gạch chân, căn lề hay thêm ảnh, thêm bảng, )
Trang 4Hình 1 Giao diện nhập sửa Rich Text + Multimedia cho các phương án
Thực hiện giải pháp cho phép nhập nhanh các câu hỏi (có thể sao chép từ WORD và dán sang) thông thường cấu trúc một câu hỏi sẽ là câu hỏi sau ñó ñến các phương án trả lời, giữa các câu hỏi thường có phân tách là hai lần xuống dòng (hoặc nhiều hơn) Phần mềm sẽ nhận toàn bộ các câu hỏi vào, khi xử lý ñưa vào cơ sở dữ liệu sẽ tách ra (giữa các câu hỏi là tối thiểu hai lần xuống dòng và giữa câu hỏi, các phương án là một lần xuống dòng), ngoài ra cho phép chọn ñáp án là thứ mấy trong
số các phương án
Hình 2 Giao diện nhập nhanh câu hỏi (có thể sao chép từ WORD và dán vào)
Áp dụng cách xử lý tương tự cho phần sửa nhanh câu hỏi, trước khi ñưa câu hỏi
ra xử lý nhanh thì chuyển ñổi ñịnh dạng thành dạng phân tách câu hỏi chính và phương án bằng dấu xuống dòng, khi sửa xong quay lại xử lý lại làm ngược lại
Trang 5(IMS - QTI 2.0) ựược xuất ra từ chắnh phần mềm hoặc từ phần mềm khác tương thắch chuẩn IMS - QTI 2.0
Các tùy chọn xáo trộn ngẫu nhiên trong ựề:
Các tùy chọn chung là cách ựánh số phần, ựánh số câu hỏi, ựánh số phương án trả lời, hiện ựiểm, khóa số phương án
Hình 3 Chọn câu hỏi từ một nhánh ngân hàng câu hỏi
Các tùy chọn riêng từng phần là ngân hàng từ ựó lấy câu hỏi, số lượng câu hỏi thuộc loại nào, mức ựộ khó, và thang ựiểm (mặc ựịnh là theo ựộ khó của câu hỏi nhưng có thể chọn lấy theo thiết kế từ trước của câu hỏi hoặc chỉnh sửa theo ý người thiết kế mẫu ựề)
Bộ ựáp án của từng mẫu ựề ựược in ựể hỗ trợ việc chấm bằng tay
Mẫu ựiền trả lời (sử dụng khi không có mẫu chuẩn của Bộ Giáo dục và đào tạo)
Sử dụng công nghệ web-based và máy chủ - máy khách ựể hướng ựến tương lai sử dụng phần mềm ựể quản lý thi trắc nghiệm trực tuyến
đồng thời sử dụng công nghệ Java có thể hoạt ựộng tốt trên tất cả các hệ ựiều hành máy chủ - máy ựơn (WINDOWS, LINUX, SUN - SOLARIS, MAC - OS, )
để minh họa tắnh năng ựảo ngẫu nhiên các phần, các câu hỏi và các phương
án, ở ựây tác giả sử dụng mẫu ựề dùng chung bộ câu hỏi, có hai phần, mỗi phần có hai câu, chỉ sinh ngẫu nhiên hai ựề
Qua hai hình ảnh (hình 4 và hình 5) có thể thấy: Ở hai ựề là hai cách bố trắ hai phần, trong mỗi phần thứ tự các câu hỏi khác nhau và trong mỗi câu hỏi, các phương
án cũng ựược ựảo ngẫu nhiên
Trang 6Hình 4 ðề thứ nhất ñược in trong loạt ñề
Trang 7Tính năng thống kê và phân tích: Cho phép
- ðọc kết quả từ file dữ liệu (xuất ra từ phần mềm quét bảng trả lời)
- Thống kê kết quả trả lời ñúng của từng câu hỏi / tổng số trả lời
- Chuyển kết quả trên (theo phần trăm) thành ñiểm số áp dụng cho câu hỏi trong bài kiểm tra
- Chuyển ñộ khó của câu hỏi theo phần trăm thu ñược
Hình 6 Thống kê và phân tích
IV NHỮNG TỒN TẠI - HƯỚNG NGHIÊN CỨU MỞ
Xuất in ñề thi ở ñịnh dạng RTF và PDF
Khả năng xuất thành bài kiểm tra ñộc lập, có thể tự hoạt ñộng và tính ñiểm trên máy cũng như chuyển giao ñiểm cho các phần mềm khác xử lý
Xử lý tất cả các kiểu câu hỏi theo chuẩn quốc tế về câu hỏi trên máy tính (phần trắc nghiệm) IMS-QTI 2.0
Tổ chức thi và tính ñiểm trực tiếp trên máy tính, qua mạng LAN, mạng Internet
V KIẾN NGHỊ
Qua nghiên cứu chúng tôi xin ñề xuất một số ý kiến sau:
Cần ứng dụng thử nghiệm những kết quả nghiên cứu vào thực tiễn, trước tiên
là vào Khoa ðịa lý (dự kiến tổ chức thi và chấm thi trắc nghiệm với bài ñiều kiện)
Trang 8Sau quá trình triển khai thực tiễn, những vấn ựề còn tồn tại cần ựược ựưa ra rút kinh nghiệm cả về phương diện chuyên môn lẫn những chức năng cần bổ sung ựể hoàn thiện phần mềm
Cần hoàn thiện hệ thống cơ sở lý luận về thiết kế câu hỏi thi trắc nghiệm ựịa lý Cần tiếp tục ựầu tư các nguồn lực ựể phát triển hệ thống nhằm ựạt ựến hệ thống thi trắc nghiệm qua mạng, trên máy tắnh, qua Internet, cho phép xây dựng những hệ thống có khả năng thi tốt nghiệp, thi ựầu vào ựại học, thi trong ựại học ựối với Trường đại học Sư phạm nói riêng và các Trường đại học, các cơ sở giáo dục nói chung
TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] Dự án Việt-Bỉ Các vấn ựề về ựánh giá giáo dục Hà Nội, 2000
[2] Nghiêm Xuân Nùng (biên dịch), Lâm Quang Thiệp (hiệu ựắnh và giới thiệu) Trắc nghiệm và ựo lường trong giáo dục Bộ GD - đT, Vụ đại học, Hà Nội 1996 [3] Lâm Quang Thiệp Những cơ sở của kỹ thuật trắc nghiệm Vụ đại học Hà Nội 1994 [4] Thomdike and Hagen đo lường và ựánh giá trong tâm lý và giáo dục, đHQGHN, 1999
[5] Trang web của sản phẩm phần mềm nhập, quản lý, sinh ựề quốc tế: www.questionmark.com
[6] Cải tiến thi trắc nghiệm tại trường đH Thăng Long: http://thanglong.edu.vn/ Desktop.aspx/thi_trac_nghiem/thi_trac_nghiem/
[7] Phần mềm ExamGen - Công ty Phương đông: http://www.thitracnghiem.com.vn
SUMMARY QUESTION MANAGER - QUIZZES TEST RANDOMIZER
FROM IDEA TO SOLUTION
DO XUAN TIEN There are two main way for writing tests One way is essay, which require examinee write many pages One way is quizzes, which give examinee the questions; each question has many responses to choose among But it is tired of swapping questions and their responses, to prevent examinees from cheating
The main idea is build software, which may help to fix this problem We enter questions, responses, do some simple design operations and all the following steps
of test randomization process is automatically