CÁC NHÓM NGUYÊN NHÂN VÀ PHÂN LOẠI ĐAU ĐẦU

ại • Nguyên phát • Thứ phát Đau đầu nguyên phát • Migraine • Đau đầu loại căng thẳng • Đau đầu cụm • Nguyên nhân khác Đau đầu thứ phát • Trong sọ • Ngoài sọ • Bệnh sử? • Tuổi khởi phát • Thời gian từ lúc đau đến đau cực đại • Tần số • Thời điểm trong ngày • Triệu chứng kéo dài bao lâu • Vị trí đau • Tính chất đau • Cường độ đau Các triệu chứng phối hợp trước, trong và sau đau đầu Các yếu tố làm nặng hay thúc đẩy • Chấn thương • Các tình trạng nội khoa • Có thai • Kinh nguyệt • Rượu • Tiếng ồn • Stress • Thuốc Các yếu tố làm giảm: • Không dược lý • Do thuốc Tiền sử chẩn đoán và điều trị Tiền sử tâm lý xã hội: • Nghiện thuốc • Đặc điểm nghề nghiệp, cá nhân • Tiền sử về tâm lý • Giấc ngủ • Ảnh hưởng của đau đầu Tiền căn gia đình Đau đầu • Nguyên phát • Thứ phát Các triệu chứng cảnh báo nguy hiểm • Đau khởi phát đột ngột • Đau nặng dần • Đau kèm bệnh toàn thân • Khám phát hiện triệu chứng thần kinh cục bộ • Đau khởi phát sau rặn, ho, nghiệm pháp Valsalva Các nguyên nhân đau đầu thứ phát • Trong sọ • Cạnh sọ • Ngoài sọ Trong sọ: • Chấn thương đầu • RL mạch máu • Không do mạch máu Cạnh sọ: • RL các cấu trúc xương sọ, cổ, mắt, tai, mũi, xoang hay cấu trúc sọ mặt khác Ngoài sọ: • Do các chất • Nhiễm trùng ngoài sọ • RL chuyển hóa Viêm xoang • Xoang hàm: đau ở má • Xoang trán: đau ở trán • Xoang sàng và xoang bướm: đau đường giữa sau mũi Đau sau chấn thương • Chấn thương đầu nhẹ: 50% sẽ bị hội chứng sau chấn thương • Hc sau chấn thương: đau đầu trong 14 ngày đến 3 tháng, các than phiền cơ thể, có thể suy giảm trí nhớ

ĐAU ĐẦU

TS LÊ VĂN TUẤN

BỘ MÔN THẦN KINH – ĐHYD TPHCM

Cơ chế đau trong đau đầu

• Do kéo, căng hay lệch các cấu trúc gây đau

• Do dãn các động mạch trong sọ

• Do viêm các cấu trúc gây đau

• Đau trung ương nguyên phát

Phân loại

• Nguyên phát

• Thứ phát

Đau đầu nguyên phát

• Migraine

• Đau đầu loại căng thẳng

• Đau đầu cụm

• Nguyên nhân khác

Đau đầu thứ phát

• Trong sọ

• Ngoài sọ

• Bệnh sử?

• Tuổi khởi phát

• Thời gian từ lúc đau đến đau cực đại

• Tần số

• Thời điểm trong ngày

• Triệu chứng kéo dài bao lâu

• Vị trí đau

• Tính chất đau

• Cường độ đau

Các triệu chứng phối hợp trước, trong và sau đau đầu

Các yếu tố làm nặng hay thúc đẩy

Các yếu tố làm giảm:

• Không dược lý

• Do thuốc

Tiền sử chẩn đoán và điều trị

Tiền sử tâm lý xã hội:

Tiền căn gia đình

Đau đầu

• Nguyên phát

• Thứ phát

Các triệu chứng cảnh báo nguy

hiểm

• Đau khởi phát đột ngột

• Đau nặng dần

• Đau kèm bệnh toàn thân

• Khám phát hiện triệu chứng thần kinh cục

bộ

• Đau khởi phát sau rặn, ho, nghiệm pháp Valsalva

Các nguyên nhân đau đầu thứ phát

• Trong sọ

• Cạnh sọ

• Ngoài sọ

Trong sọ:

• Chấn thương đầu

• RL mạch máu

• Không do mạch máu

Cạnh sọ:

• RL các cấu trúc xương sọ, cổ, mắt, tai, mũi, xoang hay cấu trúc sọ mặt khác

Ngoài sọ:

• Do các chất

• Nhiễm trùng ngoài sọ

• RL chuyển hóa

Đau sau chấn thương

• Chấn thương đầu nhẹ: 50% sẽ bị hội

chứng sau chấn thương

• Hc sau chấn thương: đau đầu trong 14 ngày đến 3 tháng, các than phiền cơ thể,

có thể suy giảm trí nhớ

Xuất huyết khoang dưới nhện

• Khởi phát đột ngột

• Đau dữ dội như chưa từng có trước đây

• Dấu màng não

• Có thể có dấu TK cục bộ

• Bn thường RL tri giác

• CT scan não trong 24 giờ đầu: 95% phát hiện

Đau đầu sau tai biến mạch máu

Bóc tách ĐM cảnh hay đốt sống

• Đau đầu, mặt, ổ mắt hay cổ

• Các triệu chứng thiếu máu não

• Hc Horner cùng bên không hoàn toàn

• 75% đau khởi phát từ từ

• Đau thường âm ỉ, có thể đau kiểu mạch

đập

Đau đầu trong huyết khối tĩnh

Viêm động mạch thái dương

• Viêm toàn động mạch, ảnh hưởng chọn lọc các thành mạch nhiều elastin

Viêm động mạch thái dương

• Đau đầu trong 60-90% trường hợp

• Thường đau kiểu mạch đập

• Từng hồi hay liên tục

• Cường độ nặng

• Vị trí: trán thái dương, thái dương, toàn bộ

• 50% sờ đau hay nhịp đập ĐM thái dương nông giảm

Viêm động mạch thái dương

• 38% đau khớp cắn từng hồi

• Biểu hiện thần kinh có thể mù mắt, liệt vận nhãn, bệnh đơn hay đa dây thần kinh, TIA hay TBMMN

Đau đầu do tăng huyết áp nặng

• Thường kiểu mạch đập hai bên vùng chẩm

• Có thể vùng trán hay toàn thể

• Thường buổi sáng khi thức

• HA tâm trương thường từ 120 mmHg trở lên

Đau đầu trong u não

• 8% đau đầu và u não có khám thần kinh bình thường

• 40% có phù gai thị

• Đau đầu liên quan đến kích thước u và di lệch đường giữa

Đau đầu trong u não

• Vị trí đau thường nhất là vùng trán 2 bên

• Đa số đau đầu từng hồi với cường độ từ vừa đến nặng

• Điển hình thường đau nặng buổi sáng, kèm buồn nôn hay nôn

Hội chứng tăng áp lực nội sọ lành

tính (giả u não)

• Đau đầu nhịp mạch, hàng ngày, liên tục

• Một bên, hai bên hay trán, chẩm

Hội chứng tăng áp lực nội sọ lành

tính (giả u não)

• > 90% là phụ nữ trẻ, mập

• Khám thần kinh bình thường

• Hình ảnh học bình thường

Đau đầu do áp lực dịch não tủy

Đau đầu sau chọc dò DNT

• Là biến chứng thường nhất của chọc dò DNT

• Các yếu tố nguy cơ là nữ, 18-30 tuổi, có tiền căn trước đây, dùng kim chọc dò lớn, hướng đầu vát của kim theo chiều dọc, không gắn lại nòng trong

Đau đầu sau chọc dò DNT

• Đau 2 bên, trán, chẩm khi tư thế thẳng

• Tăng khi vận động đầu, ho, rặn

• Xuất hiện sau chọc dò 48-72 giờ

• Có thể kèm buồn nôn, nôn, cứng cổ

• Đau đầu histamine

• Đau đầu dội ngược do ngưng nicotine,

caffeine

Đau đầu do nhiễm trùng và viêm

• Đau đầu ở bn HIV

Rối loạn chuyển hóa và đau đầu