SỬ DỤNG THUỐC điều TRỊ LOÃNG XƯƠNG ppt _ DƯỢC LÂM SÀNG

Bài giảng pptx các môn chuyên ngành Y dược hay nhất có tại “tài liệu ngành dược hay nhất”; https://123doc.net/users/home/user_home.php?use_id=7046916. Slide dược lâm sàng ppt dành cho sinh viên ngành Y dược. Trong bộ sưu tập có trắc nghiệm kèm đáp án chi tiết các môn, giúp sinh viên tự ôn tập và học tập tốt môn dược lâm sàng bậc cao đẳng đại học ngành Y dược

Trang 2

Mục tiêu

2

1 Trình bày được đặc điểm bệnh học, nguyên nhân,

chẩn đoán loãng xương

2 Trình bày được các tính chất của thuốc sử dụng trong

trị liệu

3 Áp dụng được trong các trường hợp điều trị

Trang 4

Câu hỏi mở đầu

4

Là bệnh chỉ xảy ra ở phụ nữ?

Xác suất mắc bệnh rất thấp?

Hậu quả không nghiêm trọng?

Nên tăng cường uống sữa

giàu calci để phòng loãng xương?

Trang 5

Tổng quan

5

Cấu tạo xương

Gerard J Tortora et al, Pharmacotherapy: Principles of

Anatomy and Physiology 13e, John Wiley & Sons, 2012

• Khoáng chất (50-70%)

• Khung hữu cơ (20-40%)

• Nước (5-10%)

• Lipid (<3%)

Trang 6

Tổng quan

6

Cấu tạo xương

Khoáng: hydroxyapatit [3Ca3(PO4)2(OH)2]

Xương chiếm 99% tổng lượng calci và 85% phospho của cơ thể

Khung hữu cơ: chủ yếu là protein

90% collagen type I

10-15% là các protein khác (proteoglycan, osteonectin,

osteocalcin)

Các tế bào (osteoclast, osteoblast, osteocyte = osteoid)

Joseph T DiPiro et al, Pharmacotherapy: A Pathophysiologic Approach, Sixth Edition, McGraw-Hill, 2005

Các chất khoáng cung cấp sức mạnh, cứng chắc của xương

Các protein giúp xương đàn hồi và dẻo dai

Trang 7

tế bào hủy xương (hủy cốt bào)

tế bào xương

Gerard J Tortora et al, Pharmacotherapy: Principles of Anatomy and Physiology 13e, John Wiley & Sons, 2012

Trang 8

Tổng quan

8

Điều hòa xương

Vinay Kumar et al, Robbins Basic Pathology, Saunders, 2007

Tế bào sinh xương

(tạo cốt bào - osteoblast)

Tế bào hủy xương

(hủy cốt bào - osteoclast)

Tái hấp thu xương đã hóa calci và sụn

Trang 9

Tổng quan

9

Chu trình chuyển hóa xương (Bone remodeling)

Tái hấp thuThành lập

Trang 10

Tổng quan

10

Fauci AS et al, Harrison's Principles of Internal Medicine, McGraw-Hill, 2008

Trang 11

Tổng quan

11

Trang 12

3 Giúp cho việc chuyển động

4 Điều hòa chất khoáng

5 Sản sinh tế bào máu

6 Nơi dự trữ triglycerid

Trang 13

Tổng quan

13

Cơ chế điều hòa khoáng chất

Katzung BG, Basic & Clinical Pharmacology, McGraw-Hill, 2006

Trang 14

Tổng quan

14

GERARD J TORTORA, Introduction to the Human Body the essentials of anatomy and physiology, Wiley, 2010

Trang 15

Tổng quan

15

GERARD J TORTORA, Introduction to the Human Body the essentials of anatomy and physiology, Wiley, 2010

Trang 16

Hình ảnh

Andreoli Thomas E., et al, Cecil essentials of medicine, (6th Ed.), Wb Saunders Company, 2004

Loãng xương

Trang 17

Định nghĩa

Loãng xương là tình trạng rối loạn xương đặc trưng bởi:

• Giảm khối lượng xương

• Tổn hại các vi cấu trúc của bộ xương

Hậu quả

• Giòn xương

• Tăng nguy cơ gãy xương

Loãng xương

Trang 18

Nguyên nhân

Yếu tố di truyền

KHỐI LƯỢNG XƯƠNG ĐỈNH

(Peak bone mass) Dinh dưỡng

Hoạt động

Giảm lượng estrogen

Tăng lượng IL-1, IL-6, TNF

Tăng sản sinh RANK, RANKL

Tăng hoạt động tế bào hủy xương

LOÃNG XƯƠNG

Giảm phân chia tế bào

nguyên sinh xương (Osteroprogenitor)

Giảm hoạt động tế bào sinh xương Giảm hoạt động thể lực

Loãng xương

Trang 20

Khối lượng xương đỉnh đạt ở tuổi 12-16

Nam: đạt khối lượng xương đỉnh muộn hơn khoảng 2 năm so với nữ

Nam: Giá trị BMD cao hơn ở tất cả vị trí

Hoạt động của xương

Andreoli Thomas E., et al, Cecil essentials of medicine, (6th Ed.), Wb Saunders Company, 2004

Loãng xương

Trang 21

Phân loại

Sau khi mãn kinh (Postmenopausal)

Tuổi già (Senile)

Loãng xương nguyên phát

Trang 22

Rối loạn nội tiết

Bệnh cường tuyến cận giáp (hyperparathyroidism) Thiểu / cường giáp (Hypo or hyperthyroidism)

Giảm năng sinh dục (Hypogonadism) Khối u ở tuyến yên (Pituitary tumors)

Tiểu đường typ 1Bệnh Addison

Loãng xương

Trang 23

Tân sinh

Đa u tủy xương (multiple myeloma) Ung thư biểu mô (Carcinomatosis)

Rối loạn tiêu hóa

Suy dinh dưỡng (Malnutrition)

Kém hấp thu (Malabsorption) Suy gan (Hepatic insufficiency)

Thiếu vitamin C, D

Loãng xương

Trang 24

Thuốc

Thuốc kháng đông Thuốc dùng trong hóa trị liệuCorticosteroid

Trang 25

Tần suất

Tần suất gây gãy do loãng xương ở phụ nữ

so với các bệnh khác

Camacho, Pauline M.; Miller, Paul D Osteoporosis: A Guide for Clinicians, 1st Edition,

Lippincott Williams & Wilkins, 2007

Loãng xương

Trang 26

Tỷ lệ gãy do loãng xương ở phụ nữ

Keen R, Best Practice & Research Clinical Rheumatology, 21 (1), 109-122, 2007

Loãng xương

Tần suất

Trang 27

Hậu quả của gãy xương do loãng xương

Đối với gãy xương đùi

10-20% tử vong trong vòng 1 năm

20% cần phải có người trợ giúp suốt cuộc đời còn lại

30% tàn phế, phụ thuộc hoàn toàn người khác

30% hội nhập, nguy cơ tái gãy xương

Lê Anh Thư, Kỷ yếu Hội nghị Khoa học loãng xương và bệnh cột sống, 8-14, 2003

Loãng xương

Trang 30

Đo khối lượng xương (Bone Mass Density – BMD)

•Đo hấp phụ năng lượng tia X kép

(Dual Energy Xray Absorptiometry- DEXA, DXA)

•Đo hấp phụ năng lượng quang phổ đơn

(Single Energy Photon Absorptiomtry- SPA)

•Đo hấp phụ năng lượng quang phổ kép

(Dual Energy Photon Absorptiometry- DPA)

•Chụp cắt lớp điện toán định lượng

(Quantitative Computed Tomography- QCT)

•Siêu âm

(Ultrasound)…

Loãng xương

Trang 32

Mãn kinh sớm (≤ 45 tuổi)

Vô kinh (amenorrhoea) kéo dài

Thiểu chức năng giáp

Trị liệu bằng corticosteroid (uống prednisolon hơn 3 tháng)

Mẹ đã bị gãy xương háng

BMI thấp (≤ 19 kg/m2)

Có các bệnh liên quan đến loãng xương

Chán ăn

Hội chứng rối loạn hấp thu

Cường tuyến cận giáp

Royal College of Physicians Osteoporosis: guidelines for prevention and treatment London: Royal College of Physicians, 1999.

Chỉ định làm DXA

Đánh giá BMD

Loãng xương

Trang 33

Có dấu hiệu thiếu xương trên X-quang

Gãy do giòn xương ở xương háng, cột sống hay cổ tay

Giảm chiều cao, gù

Royal College of Physicians Osteoporosis: guidelines for prevention and treatment London: Royal College of Physicians, 1999.

Chỉ định làm DXA

Đánh giá BMD

Loãng xương

Trang 34

Đánh giá BMD

T-Score: là giá trị BMD của người được đo

so với giá trị BMD của người trẻ bình thường

Z-Score: là giá trị BMD của người được đo

so với giá trị BMD của nhóm người cùng tuổi

Trang 35

Liên hệ giữa Z-score và T-score

BN nữ 60 tuổi

(BMD, bone mineral density; SD, standard deviation)

Đánh giá BMD

Loãng xương

Trang 38

Loãng xương nặng (severe osteoporosis):

T-score < -2,5 SD + gãy xương

Gooren L, Jmhg (4), 2, 2007 192-198

WHO

Loãng xương

Trang 39

Camacho, Pauline M.; Miller, Paul D Osteoporosis:

A Guide for Clinicians, 1st Edition,

đầu dưới xương quay

Trang 40

Mục đích

 Giảm nguy cơ gãy xương

 Đối với BN đã gãy xương: giảm khả năng tái gãy xương

 Giảm hay ngăn ngừa sự mất xương

Điều trị

Trang 42

Humphrey P Rang et al, Rang & Dale's Pharmacology, Seventh Edition, Churchill Livingstone, 2011

Điều trị

Trang 44

Điều trị

Trang 45

X

X X X X X X

X X X X

Điều trị

Các thuốc sử dụng Các thuốc được FDA chấp nhận

Trang 46

Đồng phân của pyrophosphat

Có tác dụng chống hủy xươngKém hấp thu qua đường tiêu hóaThường uống lúc đói buổi sángĐiều trị

Trang 47

Bệnh Paget

40 mg/ngày trong 6 tháng

Ảnh hưởng lên đường tiêu hóa trên, thực quản: loét, trợt…

CCĐ:Hạ calci huyết

Không thể đứng, ngồi 30 phút

Alendronat

Trang 48

do corticosteroid

5 mg/ngàyhay 35 mg/tuần

Bệnh Paget

30 mg/ngày trong 2 tháng

Ảnh hưởng lên đường tiêu hóa trên, thực quản: loét, trợt…

CCĐ: hạ calci huyết

Risedronat

Trang 49

Ảnh hưởng lên đường tiêu hóa trên

CCĐ hạ calci huyết,

Dạng uống:

không ngồi, đứng được

Ibandronat

Trang 50

Phân huỷ xương

do u ác tính (iv 4 mg cho 3-4 tuần)

Loãng xương

ở PN mãn kinh

(4 mg cho 6 tháng)

Độc thận (iv > 15 phút)

Acid zolendronic

Trang 51

Thải trừ qua phân.

T1/2 32,5 h

Bốc hỏa,chuột rút, phù ngoại vi…

CCĐ: tiền sử huyết khối TM, thuyên tắc phổi,

Trang 52

Thải trừ qua thận

sc t1/2 1 h

Tăng calci huyết

CCĐ: di căn xương

Teriparatid

Loãng xương

sc 20 mg/ngày

Trang 53

T-score ≤ -2.5 hay T-score -1.1 –2.4 nguy cơ gãy x háng > 3%

và các loại khác > 20%

Lối sống (tốt cho xương) Calci 1200 mg/

Vitamin D 800-1000 IU /ngày Cân nhắc sử dụng thuốc Kiểm tra BMD sau 2 năm

Lối sống Calci 1200 mg Vitamin D 800-1000 IU /ngày Thuốc:

Phác đồ

Gãy xương

(cột sống, háng)

Nữ trên 65; nam trên 70

• Nữ <65, nam 50-69, nguy cơ gãy xương

• BMD bất thường

• X quang thiếu mật độ xương

•Thuốc làm tăng nguy cơ loãng xương

Kiểm tra BMD sau 1-2 năm

Joseph T DiPiro et al, Pharmacotherapy: A Pathophysiologic Approach,

Kiểm tra BMD sau 5 năm

T-score từ -1.0 đến -2.4 nguy cơ gãy x háng < 3%

và các loại khác < 20%

Trang 54

Khuyến cáo duy trì

Chế độ ăn đầy đủ

(khoáng và các chất điện giải, vitamin, protein…)

Bổ sung calci và vitamin D cho đủ lượng cần thiết

Hoạt động thể lực

Hạn chế các thói quen xấu (hút thuốc, uống rượu, cà phê…)

Phòng ngừa té ngã

Điều trị

Trang 56

Khi quá liều khuyến cáo (2500 mg/ngày):

tăng calci huyết tăng calci niệu Điều trị

Trang 57

Loại

thực phẩm

mg Ca /100g

Hải sản

Cá cả xươngCua đồngỐc

TépTôm

Nguyễn Thị Kim Hưng, Kỷ yếu Hội nghị Khoa học loãng xương và bệnh cột sống, 21-24, 2003

43735201300910161

1201209391400500-1300Điều trị

Trang 58

Măng khô

1200

165150

169

120100100100100

Loại

thực phẩm

mg Ca /100g

Loại thực phẩm

mg Ca /100g

Điều trị

Định dạng
Số trang	59
Dung lượng	8,88 MB